Tabela 13: Pregled standarda EUA/ EHEA/ OECD-a i njihovih indikatora STANDARD EUA – European University Association University Autonomy Scorecard 30 EHEA – European Higher Education Area Structural Indicators Reports 31 OBLAST Mjeri autonomiju univerziteta u evropskim državama – organizacionu, akademsku, kadrovsku i finansijsku autonomiju. Ne mjeri univerzitete, nego sisteme finansiranja visokog obrazovanja na nivou država. Fokus je na javnim ulaganjima, modelima finansiranja i pristupu. GLAVNI INDIKATORI 1. Finansijska autonomi­ja (glavni set koji smo koristili) 2. Budžetska autonomi ­ja 3. Autonomija u gener­isanju prihoda 4. Autonomija u upravl­janju javnim sredstvi­ma 5. Upravljanje imovinom i finansijskim tokovi­ma 6. Organizaciona, kadrovska, akadems­ka autonomija 1. Javni izdaci za visoko obrazovanje 2. Struktura finansiranja (javno–privatno) 3. Model finansiranja in­stitucija 4. Regulacija školarina i studentske podrške 5. Ciljano finansiranje i razvojni grantovi ŠTA TAČNO MJERI/ SADRŽAJ INDIKATORA – Može li univerzitet zadržati suficit? – Može li se zaduživati? – Može li kupovati/prodavati imovinu? – Može li slobodno premještati sredstva između budžetskih linija? – Da li država daje blok-grant ili strogo namjenska sredstva? – Može li univerzitet sam određivati školarine? – Može li određivati visinu naknada? – Može li razvijati komercijalne prihode(spin-off kompanije, licenciranje, komercijalizacija znanja)? – Blok-grant vs. namjenski grant. – Mogućnost internog planiranja bez saglasnosti države. – Stepen fleksibilnosti u trošenju javnih sredstava. – Posjedovanje i upravljanje nekretninama. – Vođenje vlastitih računa. – Kontrola nad investicionim ciklusima. – Izbor rukovodilaca, zapošljavanje, zapošljavanje stranaca, razvoj studijskih programa itd. – Izdaci za visoko obrazovanje kao% BDP-a. – Izdaci po studentu(PPS). – Trendovi izdvajanja u 3–5 godina. – Učešće budžeta u finansiranju sektora. – Učešće školarina(nivo školarina po zemlji). – Učešće privatnih izvora. – Da li država koristi blok-grant? – Da li koristi normativnu formulu? – Da li postoji finansiranje zasnovano na učinku? – Da li institucije mogu određivati školarine? – Da li postoji socijalna dimenzija i ciljano finansiranje? – Posebna sredstva za istraživanje, kvalitet, internacionalizaciju, zapošljivost itd. 30 Pruvot, E.B., Estermann, T., Popkhadze, N, University Autonomy in Europe IV The Scorecard 2023: European University Association, 2023. Dostupno na: https://eua.eu/ downloads/publications/eua%20autonomy%20scorecard.pdf. Pristupljeno: 01.12.2025. 31 European Commission/ EACEA/ Eurydice, 2024. The European Higher Education Area in 2024: Bologna Process Implementation Report. Luxembourg: Publications Office of the European Union. Dostupno na: The European Higher Education Area in 2024: Bologna Process Implementation Report. Pristupljeno: 01.12.2025. Finansijska autonomija i održivost javnih univerziteta u Bosni i Hercegovini 23