STUDIM Nëntor, 2024 VLERËSIMI I REFORMËS ADMINISTRATIVE DHE TERRITORIALE PËR QEVERISJEN VENDORE NË SHQIPËRI VLERËSIMI I EFIKASITETIT TË STRUKTURËS TERRITORIALE TË QEVERISJES VENDORE NË SHQIPËRI 1 VLERËSIMI I EFIKASITETIT TË STRUKTURËS TERRITORIALE TË QEVERISJES VENDORE NË SHQIPËRI 2 VLERËSIMI I EFIKASITETIT TË STRUKTURËS TERRITORIALE TË QEVERISJES VENDORE NË SHQIPËRI 3 VLERËSIMI I EFIKASITETIT TË STRUKTURËS TERRITORIALE TË QEVERISJES VENDORE NË SHQIPËRI 4 VLERËSIMI I EFIKASITETIT TË STRUKTURËS TERRITORIALE TË QEVERISJES VENDORE NË SHQIPËRI Konsolidimi i bashkive Reforma reduktoi numrin e bashkive nga 373 në 61 duke synuar krijimin e njësive më të mëdha që mund të menaxhojnë më mirë burimet, të ofrojnë shërbime në mënyrë efektive, të planifikojnë në mënyrë efektive dhe t'u përgjigjen nevojave të qytetarëve. Decentralizimi Duke fuqizuar qeveritë vendore, reforma synonte të decentralizonte proceset e vendimmarrjes, duke i lejuar bashkitë t'i përgjigjen në mënyrë më efektive nevojave dhe prioriteteve vendore. Nxitja e ofrimit efikas t ë sh ërbimeve Reforma synonte riorganizimin me qëllim rritjen e cilësisë së shërbimeve publike, duke siguruar që bashkitë të kishin kapacitetet dhe burimet e nevojshme. Zhvillimi ekonomik Reforma synonte të stimulonte zhvillimin ekonomik lokal nëpërmjet planifikimit dhe koordinimit më të mirë, duke krijuar një mjedis më të favorshëm për investime dhe hapjen e vendeve të reja të punës. Integrimi në EU Përafrimi i strukturave administrative të Shqipërisë me standardet e BE- së, veçanërisht si pjesë e përpjekjeve të vendit për të përmbushur kriteret për integrimin në BE. 5 VLERËSIMI I EFIKASITETIT TË STRUKTURËS TERRITORIALE TË QEVERISJES VENDORE NË SHQIPËRI Rezistenca p ër të ndryshuar Shumë zyrtarë vendorë dhe qytetarë fillimisht ishin rezistent ndaj strukturës së re, nga frika e humbjes së identitetit dhe përfaqësimit lokal. Ngritja e kapaciteteve Bashkitët e sapoformuara kërkonin investime të konsiderueshme në ngritjen e kapaciteteve dhe trajnimin për t'u siguruar se mund të përmbushin përgjegjësitë e tyre të reja në mënyrë efektive. Rishp ërndarja e buurimeve Sigurimi i shpërndarjes së barabartë të burimeve financiare ndërmjet bashkive përbënte një sfidë, si pasojë e pabarazive në zhvillimin ekonomik në të gjithë rajonet. Rritja e efikasitetit: Konsolidimi i bashkive ka çuar në një administrim më efikas, duke reduktuar burokracitë dhe duke përmirësuar ofrimin e shërbimeve. Përmirësimi i qeverisjes vendore: Këshillat vendorë kanë fituar më shumë autoritet, duke pasur përgjegjshmëri më të madhe ndaj nevojave të komunitetit dhe përmirësim të angazhimit qytetar. Tërheqja e investimeve: Krijimi i bashkive më të mëdha ka tërhequr investime më të rëndësishme, pasi ato janë më të përgatitura për të planifikuar dhe zbatuar projekte zhvillimore. 6 VLERËSIMI I EFIKASITETIT TË STRUKTURËS TERRITORIALE TË QEVERISJES VENDORE NË SHQIPËRI • • • • • • • 7 VLERËSIMI I EFIKASITETIT TË STRUKTURËS TERRITORIALE TË QEVERISJES VENDORE NË SHQIPËRI Qëllimi: Vlerësimi i ndikimit financiar të TAR, bazuar në nivelin e të ardhurave, shpenzimeve dhe investimeve publike të NJQV-ve. Objektivi 1: Vlerësimi i nivelit të të ardhurave dhe shpenzimeve Objektivi 2: Vlerësimi i Invetsimeve publike të NJQV-ve 8 VLERËSIMI I EFIKASITETIT TË STRUKTURËS TERRITORIALE TË QEVERISJES VENDORE NË SHQIPËRI • • 9 VLERËSIMI I EFIKASITETIT TË STRUKTURËS TERRITORIALE TË QEVERISJES VENDORE NË SHQIPËRI • • • 10 VLERËSIMI I EFIKASITETIT TË STRUKTURËS TERRITORIALE TË QEVERISJES VENDORE NË SHQIPËRI Decentralizimin fiskal Reforma rriti autonominë financiare të bashkive duke futur ndryshime në mekanizmat e ndarjes së të ardhurave vendore dhe sistemet e taksave vendore. Bashkimin e bashkive Reforma mundësoi administrim më efikas dhe përdorim më të mirë të burimeve duke konsoliduar njësitë vendore më të vogla në bashki më të mëdha. Decentralizimin e funksioneve Reforma transferoi pushtetin dhe përgjegjësinë më të madhe vendimmarrëse tek qeverisja vendore, duke përfshirë menaxhimin e shërbimeve. 11 VLERËSIMI I EFIKASITETIT TË STRUKTURËS TERRITORIALE TË QEVERISJES VENDORE NË SHQIPËRI ➢ o o o ➢ ➢ ➢ 12 VLERËSIMI I EFIKASITETIT TË STRUKTURËS TERRITORIALE TË QEVERISJES VENDORE NË SHQIPËRI ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ 13 VLERËSIMI I EFIKASITETIT TË STRUKTURËS TERRITORIALE TË QEVERISJES VENDORE NË SHQIPËRI 14 VLERËSIMI I EFIKASITETIT TË STRUKTURËS TERRITORIALE TË QEVERISJES VENDORE NË SHQIPËRI • • • • 15 VLERËSIMI I EFIKASITETIT TË STRUKTURËS TERRITORIALE TË QEVERISJES VENDORE NË SHQIPËRI 16 VLERËSIMI I EFIKASITETIT TË STRUKTURËS TERRITORIALE TË QEVERISJES VENDORE NË SHQIPËRI 17 VLERËSIMI I EFIKASITETIT TË STRUKTURËS TERRITORIALE TË QEVERISJES VENDORE NË SHQIPËRI • • 18 VLERËSIMI I EFIKASITETIT TË STRUKTURËS TERRITORIALE TË QEVERISJES VENDORE NË SHQIPËRI ➢ 19 VLERËSIMI I EFIKASITETIT TË STRUKTURËS TERRITORIALE TË QEVERISJES VENDORE NË SHQIPËRI Rritja e fuqisë buxhetore Bashkitë e sapoformuara kanë kontroll më të madh mbi buxhetet vendore dhe shpërndarjen e burimeve, duke përfshirë aftësinë për të rritur ose rregulluar taksat dhe tarifat vendore. Kjo autonomi mundësoi politika lokale më të përshtatura dhe një marrëdhënie më të drejtpërdrejtë midis gjenerimit të të ardhurave vendore dhe ofrimit të shërbimeve lokale. Gjenerimi i të ardhurave Bashkitë më të mëdha, në përgjithësi kanë baza ekonomike më të ndryshme, të cilat mund të kontribuojnë në rritjen e të ardhurave vendore. ➢ Përfshirja e qytetarëve Bashkitë më të mëdha ofruan më shumë mundësi për angazhimin e qytetarëve në vendimmarrjen buxhetore, duke përmirësuar lidhjen ndërmjet pushteteve vendore dhe komuniteteve të tyre. Kjo mundësoi një vendimmarrje më të informuar, ku qytetarët mund të gjurmonin më mirë ndikimin e shpenzimeve publike në shërbimet lokale. ➢ 20 VLERËSIMI I EFIKASITETIT TË STRUKTURËS TERRITORIALE TË QEVERISJES VENDORE NË SHQIPËRI Menaxhimi dhe planifikimi i përmirësuar i buxhetit Mbikëqyrje më e mirë financiare Reforma u mundësoi bashkive të miratojnë procese buxhetore më të sofistikuara, me mekanizma të përmirësuar të mbikëqyrjes dhe llogaridhënies. Kjo zvogëlon rrezikun e shpenzimeve të panevojshme dhe shpërndarjen jo të mirë të burimeve. Planifikim strategjik Me një bazë më të madhe fiskale dhe më shumë burime, bashkitë mund të investojnë në planifikimin strategjik afatgjatë dhe zbatimin e projekteve. Kjo mundëson përdorim më efikas të fondeve, pasi burimet mund të ndahen në përputhje me qëllimet afatgjata të zhvillimit. Përmirësimi i Menaxhimit Fiskal Me konsolidimin e njësive të qeverisjes vendore, bashkitë mund të menaxhojnë në mënyrë më efektive financat e tyre. ➢ Rritja e Përgjegjësisë Fiskale Reforma u dha bashkive më shumë përgjegjësi për gjenerimin e të ardhurave të veta, ndërkohë që u ofroi atyre më shumë mjete për menaxhimin e financave të tyre. Ky ndryshim kërkonte një koordinim të kujdesshëm ndërmjet pushtetit qendror dhe atij vendor në mënyrë që të sigurohej që bashkitë të kishin burimet financiare që u nevojiteshin për të përmbushur përgjegjësitë e tyre pa u mbështetur shumë në transfertat qendrore. Planifikimi Fiskal Bashkëpunues Reforma inkurajoi një bashkëpunim më të madh midis qeverisë qendrore dhe bashkive vendore në drejtim të planifikimit fiskal. Kërkoheshin konsultime të rregullta për të siguruar që politikat fiskale të përputheshin me nevojat lokale, se pabarazitë rajonale ishin adresuar dhe se komunat kishin mbështetjen e duhur për të kryer detyrat e tyre 21 VLERËSIMI I EFIKASITETIT TË STRUKTURËS TERRITORIALE TË QEVERISJES VENDORE NË SHQIPËRI ➢ Mekanizmat e barazimit Për të adresuar pabarazitë rajonale, reforma përfshinte mekanizma që synonin rishpërndarjen e burimeve financiare për të siguruar që zonat më të varfra dhe rurale të mos vuanin nga reduktimi i financimit. ➢ 22 VLERËSIMI I EFIKASITETIT TË STRUKTURËS TERRITORIALE TË QEVERISJES VENDORE NË SHQIPËRI Kufizimet e Kapacitetit •Shumë prej bashkive të sapoformuara nuk kishin kapacitet institucional, ekspertizë dhe burime teknike për të menaxhuar përgjegjësitë e shtuara buxhetore. Stafi në nivel lokal nuk ishte i përgatitur për të menaxhuar buxhete më të mëdha, gjë që çoi në joefikasitet në buxhetim, planifikim dhe menaxhim financiar. Kostot e Infrastrukturës dhe Ofrimit të Shërbimeve •Bashkitë më të mëdha pritej të merrnin përgjegjësi më të mëdha për infrastrukturën, shërbimet sociale dhe administratën publike. Ndërsa ekonomitë e shkallës teorikisht mund të çonin në ulje të kostove, ndikimi i menjëhershëm ishte shpesh një rritje e shpenzimeve pasi bashkite do të ofronin shërbime në zona më të mëdha. Kjo ngriti shqetësime për qëndrueshmërinë financiare, pasi autoritetet e reja vendore duhej të balanconin koston e rritur të shërbimeve me buxhetin në dispozicion. ➢ Zgjerimi i bazës tatimore: •Bashkitë më të mëdha, veçanërisht ato në zonat urbane, si rezultat i një baze më të gjerë tatimore, ishin në gjendje të rrisnin të ardhurat përmes taksave dhe tarifave vendore. Kjo i ndihmoi ato të mbulonin kostot e rritura të shërbimeve vendore pas reformës. Rritja e kostove të ofrimit të shërbimeve •Rritja e madhësisë së bashkive shpesh çoi në kosto më të larta administrative, sipas të cilave sipërfaqet më të mëdha nënkuptonin më shumë mirëmbajtje të infrastrukturës dhe shërbime sociale. Këto përgjegjësi të shtuara erdhën me nevoja më të larta për shpenzime, veçanërisht për bashkite të cilave më parë u mungonin burimet apo infrastruktura për të menaxhuar në mënyrë efektive detyra të tilla. Tërheqje e investimeve më të mira •Bashkitë më të mëdha dhe më të qëndrueshme financiarisht janë më tërheqëse për investitorët. Kjo mund të rrisë potencialin e të ardhurave të bashkisë duke rritur aktivitetin ekonomik dhe krijimin e vendeve të punës. Aftësia për të menaxhuar investime në shkallë më të madhe dhe projekte zhvillimore gjithashtu kontribuon në rezultate më të mira të shpenzimeve publike. ➢ 23 VLERËSIMI I EFIKASITETIT TË STRUKTURËS TERRITORIALE TË QEVERISJES VENDORE NË SHQIPËRI Investimet në arsim dhe shëndetësi Në zonat rurale, ku qeveritë lokale shpesh përballen me nevoja për të financuar arsimin dhe kujdesin shëndetësor, reforma lejoi që bashkitë më të mëdha të bashkojnë burimet dhe të ndajnë fondet në mënyrë më efikase. Shëndeti Publik dhe Mbrojtja Sociale Rishpërndarja e burimeve mundësoi investime në programet e mirëqenies sociale, duke siguruar që grupet vulnerabel në zonat rurale dhe të pashërbyera mund të marrin më shumë vëmendje dhe mbështetje. Bashkitë më të mëdha ishin në gjendje të zbatonin strategji më të koordinuara për zbutjen e varfërisë, papunësinë dhe çështje të tjera sociale. ➢ • • 24 VLERËSIMI I EFIKASITETIT TË STRUKTURËS TERRITORIALE TË QEVERISJES VENDORE NË SHQIPËRI ➢ 25 VLERËSIMI I EFIKASITETIT TË STRUKTURËS TERRITORIALE TË QEVERISJES VENDORE NË SHQIPËRI Baza më e madhe tatimore • Duke bashkuar komunat dhe bashkitë e vogla në njësi më të mëdha administrative, reforma zgjeroi bazën tatimore të qeverisjes vendore. Bashkitë më të mëdha mund të shfrytëzojnë në mënyrë më efektive burimet e të ardhurave siç janë taksat mbi pronën, taksat e biznesit dhe tarifat lokale. Rritje ekonomike lokale •Në shumë raste, bashkitë më të mëdha përfshinin qendra urbane me ekonomi më të zhvilluara, duke ofruar mundësi më të mira për gjenerimin e të ardhurave vendore nëpërmjet taksave mbi aktivitetin tregtar, shërbimet dhe pronën. Këto u mundësonin bashkive të rrisin kapacitetin e tyre fiskal dhe të financojnë projektet e zhvillimit lokal pa u mbështetur shumë në transfertat e qeverisë qendrore. ➢ Forcimi i Administratës tatimore Diversifikimi i të ardhurave • Me më shumë burime financiare dhe personel të mire-trajnuar, bashkitë mund të rrisin aftësinë e tyre për të vlerësuar mbledhjen dhe menaxhimin e taksave, gjë që kontribuoi në një autonomi më të madhe fiskale. • Bashkitë më të mëdha, me aktivitete ekonomike më të larmishme, mund të zgjerojnë burimet e tyre të të ardhurave. Ky diversifikim i burimeve të të ardhurave ishte thelbësor për rritjen e kapacitetit fiskal të qeverive vendore dhe për të siguruar që ato të kishin mjetet financiare për të mbështetur popullsinë e tyre në rritje dhe kërkesat për shërbime. 26 VLERËSIMI I EFIKASITETIT TË STRUKTURËS TERRITORIALE TË QEVERISJES VENDORE NË SHQIPËRI ➢ Kapacitet i kufizuar administrativ Shumë prej bashkive të reja nuk kishin kapacitetin administrativ për të menaxhuar buxhete më të mëdha dhe detyra më komplekse të ofrimit të shërbimeve që erdhën me reformën. Bashkitë më të vogla, në veçanti, u përballën me një mungese aftësish gjatë integrimit të sistemeve financiare, menaxhimit të fuqisë punëtore më të madhe dhe zbatimit të projekteve komplekse të infrastrukturës, gjë që çoi në joefikasitet, humbje dhe shpërndarje jo te mire të burimeve. Koordinim i dobët institucional Bashkitë më të mëdha duhej të integronin njësi të ndryshme administrative, gjë që ndonjëherë rezultonte në sfida të koordinimit dhe ndërprerje të komunikimit ndërmjet departamenteve vendore. Këto çështje të qeverisjes penguan planifikimin dhe mbikëqyrjen efektive të buxhetit, duke e bërë të vështirë për bashkite që të qëndrojnë në krye të shpenzimeve, investimeve dhe realizimit të projekteve zhvillimore. 27 VLERËSIMI I EFIKASITETIT TË STRUKTURËS TERRITORIALE TË QEVERISJES VENDORE NË SHQIPËRI ➢ Kostot fillestare të konsolidimit Kalimi nga një sistem shumë i fragmentuar në një sistem të konsoliduar kërkonte investime paraprake, të tilla si kostot që lidhen me bashkimin e sistemeve administrative, integrimin e grupeve të ndryshme të ligjeve vendore dhe harmonizimin e buxheteve vendore. Shpenzimet publike u rritën gjatë fazës së tranzicionit pasi bashkite duhej të investonin në sisteme të reja administrative, në shtrirjen publike dhe në reforma ligjore. Rritja e Investimeve në Shërbimet Publike Bashkitë e reja të konsoliduara duhet të rrisin shërbimet për të përmbushur kërkesat e një popullsie më të madhe. Kjo kërkonte rritje të shpenzimeve publike në afat të shkurtër për të zhvilluar infrastrukturën, për të përmirësuar ofrimin e shërbimeve publike dhe për të siguruar që zonat e reja të kishin akses adekuat në shërbimet thelbësore si uji, kujdesi shëndetësor dhe arsimi. ➢ • 28 VLERËSIMI I EFIKASITETIT TË STRUKTURËS TERRITORIALE TË QEVERISJES VENDORE NË SHQIPËRI • ✓ ✓ • • ➢ 29 VLERËSIMI I EFIKASITETIT TË STRUKTURËS TERRITORIALE TË QEVERISJES VENDORE NË SHQIPËRI Rritja e kërkesave për shërbime: Këto bashki të sapobashkuara duhej të plotësonin kërkesat në rritje të popullsisë më të madhe, gjë që ushtronte presion të konsiderueshëm mbi buxhetet e tyre. Sipas Harjunen, Saarimaa& Tukiainen(2021), rritja e madhësisë e bën më të vështirë përshtatjen e shërbimeve lokale për të përmbushur preferencat e qytetarëve si rezultat i rritjes së heterogjenitetit të qeverisjes vendore. Nënvlerësimi i kostove: Procesi i konsolidimit bashkoi shumë njësi të vogla administrative, secila me praktikat e veta fiskale dhe standardet e shërbimit. Përafrimi i këtyre sistemeve të ndryshme në një buxhet të vetëm ishte sfidues dhe shumë qeveri vendore e kishin të vështirë të vlerësonin me saktësi kostot operative që lidheshin me përgjegjësitë e tyre të reja. Kjo mund tv shkaktoje mungesa buxhetore ose shërbime të pafinancuara. Presionet inflacioniste: Reforma rezultoi gjithashtu në kërkesë më të lartë për mallra dhe shërbime publike, të cilat ushtronin presion në rritje mbi kostot. Bashkitë u përballën me rrezikun e inflacionit që ndikonte në kostot e ndërtimit, pagat dhe shpenzimet e tjera të lidhura me ofrimin e shërbimeve lokale. Si rezultat, qeveritë vendore mund të përballen me tejkalime buxhetore, gjë që mund t'u kërkojë atyre ose të shkurtojnë shërbimet ose të marrin hua më shumë fonde për të mbuluar diferencën. 30 VLERËSIMI I EFIKASITETIT TË STRUKTURËS TERRITORIALE TË QEVERISJES VENDORE NË SHQIPËRI ➢ 31 VLERËSIMI I EFIKASITETIT TË STRUKTURËS TERRITORIALE TË QEVERISJES VENDORE NË SHQIPËRI • • • • 32 VLERËSIMI I EFIKASITETIT TË STRUKTURËS TERRITORIALE TË QEVERISJES VENDORE NË SHQIPËRI 33 VLERËSIMI I EFIKASITETIT TË STRUKTURËS TERRITORIALE TË QEVERISJES VENDORE NË SHQIPËRI ➢ Njësi më të mëdha administrative me burime më të mëdha Bashki më të mëdha, me baza tatimore më të larmishme dhe kapacitet më të madh financiar, janë të pozicionuara dhe të pajisura më mirë për të planifikuar dhe zbatuar projekte zhvillimore. Qeverisje më profesionale Bashki më të mëdha mund të punësojnë staf më të kualifikuar, të miratojnë praktika më të mira të menaxhimit të projekteve dhe të përmirësojnë aftësinë e tyre për të hartuar dhe menaxhuar programe zhvillimore. Përmirësimi i Planifikimit Strategjik Me popullsi më të madhe dhe struktura administrative më komplekse, bashkite ishin në gjendje të miratonin plane zhvillimore më gjithëpërfshirëse. Këto plane mund të fokusohen në rritjen afatgjatë, duke integruar si aspektet ekonomike ashtu edhe ato sociale si infrastruktura, arsimi, kujdesi shëndetësor dhe mirëqenia sociale, të cilat nga ana e tyre nxisin një zhvillim më të plotë dhe të qëndrueshëm. ➢ 34 VLERËSIMI I EFIKASITETIT TË STRUKTURËS TERRITORIALE TË QEVERISJES VENDORE NË SHQIPËRI Klima e përmirësuar e investimeve Bashkitë më të mëdha kanë një gamë më të gjerë aktivitetesh ekonomike, duke përfshirë sektorët industrialë, tregtarë dhe të shërbimeve, të cilët ofrojnë një bazë më të larmishme për investime. Me sisteme më të zhvilluara të menaxhimit financiar dhe qeverisjes, këto bashki ishin më të afta të krijonin një klimë tërheqëse investimi, duke u ofruar investitorëve shërbime administrative të përmirësuara, rregullore më të qarta dhe infrastrukturë më të mirë. 35 VLERËSIMI I EFIKASITETIT TË STRUKTURËS TERRITORIALE TË QEVERISJES VENDORE NË SHQIPËRI ➢ Zhvillimi i Infrastrukturës Rajonale: Krijimi i bashkive më të mëdha nënkuptonte që investimet në infrastrukturë mund të planifikoheshin dhe zbatoheshin në shkallë rajonale, duke adresuar nevojat e më shumë njerëzve dhe duke mbuluar zona më të gjera gjeografike. Investimet në rrjetet rrugore, infrastrukturën e transportit, shërbimet publike dhe menaxhimin e mbetjeve rriten për të përmbushur nevojat e popullsive më të mëdha, duke çuar në përmirësime në lidhjen lokale, aksesin në shërbime dhe zhvillimin e përgjithshëm rajonal. Planifikimi Strategjik Rajonal: Njësitë më të mëdha administrative nxite nqeveritë vendore të mendojnë në mënyrë më strategjike për planet afatgjata të zhvillimit rajonal, duke përfshirë një pamje më gjithëpërfshirëse të aktiviteteve ekonomike dhe potencialit zhvillimor të rajonit. 36 VLERËSIMI I EFIKASITETIT TË STRUKTURËS TERRITORIALE TË QEVERISJES VENDORE NË SHQIPËRI ➢ Rritja e aksesit në fondet e qeverisë qendrore •Bashkitë më të mëdha dhe kapacitetet më të mëdha administrative ofruan më shumë akses në financimin e qeverisë qendrore për investime publike, duke mundësuar financimin e projekteve kapitale. Investimet Publike në Sektorët Kyç •Bashkitë më të mëdha u fokusuan në fusha që do të kishin ndikimin të menjëhershëm në zhvillim, si arsimi, shëndetësia, infrastruktura dhe mirëqenia sociale. Meqenëse bashkitë ishin në gjendje të ndajnë buxhete më të mëdha për këta sektorë, investimet më të mëdha u bënë në ndërtimin dhe përmirësimin e shkollave, spitaleve dhe banesave sociale. Ky ndryshim në prioritetet e investimeve mundësoi përmirësimin e cilësisë së shërbimeve në dispozicion të qytetarëve. 37 VLERËSIMI I EFIKASITETIT TË STRUKTURËS TERRITORIALE TË QEVERISJES VENDORE NË SHQIPËRI 38 VLERËSIMI I EFIKASITETIT TË STRUKTURËS TERRITORIALE TË QEVERISJES VENDORE NË SHQIPËRI ➢ Financimi i BE- së dhe Ndërkombëtar • Procesi i anëtarësimit në BE i ka siguruar Shqipërisë akses në fonde të konsiderueshme për zhvillimin lokal. Pas reformës, bashkitë më të mëdha u bënë më konkurruese në sigurimin e fondeve të BE- së. Meqenëse këto bashki kishin struktura të përmirësuara qeverisjeje dhe administrative, ato ishin më të pajisura për të aplikuar dhe menaxhuar projekte komplekse dhe për të aksesuar financimin ndërkombëtar për zhvillimin rajonal. Ky akses i zgjeruar në fondet e BE- së nxiti investimet në infrastrukturën lokale, projektet mjedisore dhe nisma të tjera zhvillimore. Investimet e Huaja Direkte(IHD) • Bashkitë më të mëdha, veçanërisht qendrat urbane dhe ato me potencial ekonomik, ishin më të pozicionuara për të tërhequr investime të huaja direkte(IHD). Konsolidimi u mundësoi këtyre bashkive të ofrojnë një mjedis më tërheqës investimi duke përmirësuar infrastrukturën e biznesit, qeverisjen vendore dhe shërbimet financiare. ➢ 39 VLERËSIMI I EFIKASITETIT TË STRUKTURËS TERRITORIALE TË QEVERISJES VENDORE NË SHQIPËRI Rritja e Investimeve në qendrat urbane •Qytetet më të mëdha(qendrat urbane), panë një rritje në zbatimin e projekteve të ndryshme të fokusuara në infrastrukturë, turizëm, etj. Konsolidimi rriti efektshmerine e planifikimit urban dhe investimeve në infrastrukturë, duke i bërë këto zona më tërheqëse si për investitorët vendas ashtu edhe për ata të huaj. Pabarazitë në Investimet Rurale •Pavarësisht përpjekjeve për të promovuar zhvillimin e balancuar rajonal, zonat rurale ende përballen me sfida në tërheqjen e investimeve. Ndërsa bashkitë më të mëdha synonin të reduktonin pabarazitë rajonale, shumë rajone rurale me aktivitet më të ulët ekonomik vazhduan të mbeten prapa si në investimet publike ashtu edhe në ato private. Reforma ndihmoi në centralizimin e burimeve në bashkitë më të mëdha, por zonat më të vogla rurale me dendësi më të ulët të popullsisë ende duhet te luftonin për të siguruar të njëjtin nivel vëmendjeje dhe investimesh si zonat urbane. ➢ • 40 VLERËSIMI I EFIKASITETIT TË STRUKTURËS TERRITORIALE TË QEVERISJES VENDORE NË SHQIPËRI • 41 VLERËSIMI I EFIKASITETIT TË STRUKTURËS TERRITORIALE TË QEVERISJES VENDORE NË SHQIPËRI 42 VLERËSIMI I EFIKASITETIT TË STRUKTURËS TERRITORIALE TË QEVERISJES VENDORE NË SHQIPËRI 43 VLERËSIMI I EFIKASITETIT TË STRUKTURËS TERRITORIALE TË QEVERISJES VENDORE NË SHQIPËRI 44