ANALIZA Đorđe Vujatović Novembar 2025. Ruski uticaj na Balkanu Bosna i Hercegovina

Impressum Izdavač Friedrich-Ebert-Stiftung(FES) Ured u Bosni i Hercegovini Kupreška 20, 71 000 Sarajevo Bosna i Hercegovina bih@fes.de Izdavački odjel Odjel – međunarodna saradnja(Internationale Zusammenarbeit IZ) Odgovornost za sadržaj i uredništvo Sarah Hees-Kalyani Kontakt Tanja Topić tanja.topic@fes.de Dizajn Filip Andronik Stavovi, mišljenja i zaključci u ovoj publikaciji ne moraju nužno odražavati stavove Friedrich-Ebert-Stiftung. Friedrich-Ebert-Stiftung ne garantuje za tačnost podataka koji su izneseni u publikaciji. Sva prava zadržana od Friedrich-Ebert-Stiftung. CIP record available in the COBISS system of the National and Univer sity Library of BiH under COBISS.BH-ID- 67221510 ISBN- 978-9926-576-18-9 Novembar 2025. © Friedrich-Ebert-Stiftung e.V. Sva druga izdanja Fondacije Friedrich Ebert možete naći na stranici: ↗ bosnia-and-herzegovina.fes.de Titel, Kapitel, Unterkapitel o.ä. 3

Đorđe Vujatović Novembar 2025. Ruski uticaj na Balkanu

Sadržaj Uvod: istorijsko-identitetski okvir i istraživačko pitanje ...................  3 Arhitektura ruskog medijskog uticaja na Zapadnom Balkanu ..............  3 Medijska strategija ratne propagande(2022–2025) ......................  4 Kanali i doseg: pregled(TV, portali, društvene mreže) ....................  5 Srbija: medijska rezonanca, politika i„balansiranje” ......................  5 BiH i posebno Republika Srpska: Komunikacijski krug pojačavanja.........  5 Poseban osvrt na ratnu propagandu: teme, obrasci, lokalne adaptacije ......  5 Nauka i kultura: mreža„meke moći” ..................................  5 Posjete ruskih zvaničnika: simbolika i signalizacija ...................... 6 Politički uticaj: od informacione do institucionalne dinamike .............. 6 Rizici, ograničenja i otpornost ........................................  7 Preporuke(operativne i izvedive) .....................................  7 Zaključak: informacijska simbioza politike, kulture i propagande ...........  7 Izvori i literatura ................................................... 8

Uvod: istorijsko-identitetski okvir i istraživačko pitanje Odnos srpskog društvenog prostora(Srbija, Republika Srpska i srpska zajednica u regionu) prema Rusiji ima duboke kulturološke i istorijske osnove: zajednička pravoslavna matrica, slovensko nasljeđe, jezička bliskost i niz istorijskih epizoda u kojima je Rusija figurirala kao moćni zaštitnik. U savremenoj politici, taj simbolički kapital je pretvoren u geopolitički resurs. Nakon 2014.(Krim) i naročito poslije februara 2022.(invazija na Ukrajinu), ruski medijski i kulturno-politički instrumenti dobijaju jasnu ratno-propa gandnu funkciju: slabljenje evroatlantske integracije regi ona, delegitimizacija zapadnih institucija i osnaživanje aktera sklonih ruskim narativima. Istraživačko pitanje ovog istraživanja je: kako se taj uticaj materijalizuje kroz(1) medije i komunikacione kanale,(2) političku praksu i diplomatske geste, te(3) kulturu i nauku — uz poseban osvrt na Republiku Srpsku i BiH, gdje su komunikacioni tokovi najvidljiviji i politički najosjetljiviji. Arhitektura ruskog medijskog uticaja na Zapadnom Balkanu Glavni državni kanali i lokalni„pojačivači” RT Balkan i Sputnik Srbija čine okosnicu ruskog državnog medijskog prisustva na području zapadnog Balkana. RT Balkan je najprije pokrenuo portal(2022), zatim 24/7 TV program(kraj 2024), dok Sputnik od 2015. održava portal i audio emisije. Njihov sadržaj cirkuliše kroz lokalne pojačivače: u Srbiji preko tabloida i TV formata, a u BiH naročito kroz RTRS/ Srna/ATV i niz portala u Republici Srpskoj koji preuzimaju ili parafraziraju saopštenja, izjave i priloge, ne samo nosioca funkcija u Ruskoj Federaciji, nego i diplomatskih predstavnika i predstavništava Rusije u drugim državama i međunarodnim institucijama(ambasade i misije u BiH, Srbiji, Crnoj Gori, UN...), ali i izjave drugih međunarodnih zvaničnika i tzv. analitičara, koji su proruski nastrojeni. Struktura je hub-and-spoke: ruski„hub”(RT/Sputnik) proi zvodi okvirne narative i vizuelne pakete;„spokes”(lokalni mediji, političari, influenseri) prevode ih u lokalne teme (Kosovo, OHR, NATO) i vraćaju u mejnstrim. Društvene mreže i Telegram Društvene mreže su ključne za ratnu propagandu: Telegram kanali(proruski informativni nalozi, ratni blogeri, medijski„hubovi”) služe za brzo plasiranje video-klipo va,„breaking” narativa, prikupljanje donacija i koordinaci ju poruka. Zbog slabije moderacije, Telegram je poligon za emocio nalno nabijene sadržaje: snimci sa ratišta,„svjedočan stva”, mapice, infografike, koje potom preuzimaju portali. U regionu postoji stabilna mreža proruski orijentisanih kanala na srpskom jeziku; njihov kumulativni domašaj mjeri se stotinama hiljada pratilaca, uz visok„shareabili ty” sadržaja ka Facebook/YouTube ekosistemu. Dostupnost i distribucija(TV/OTT/web) U Srbiji, RT Balkan TV dobija linearnu distribuciju preko operatora iz ekosistema državnih/partnerskih mreža, plus OTT aplikacije. U RS/BiH ključnu ulogu ima m:tel i povezane platforme, uz online dostupnost(portali, stream), što praktično ukla nja geografske barijere. Treba napomenuti da je Margarita Simonyan, glavna urednica Glavna urednica RT-a i medijske grupe“Rossiya Segodnya”, krajem 2023.godine objavila da će njihov ka nal tokom 2024.godine započeti emitovanje svog televizij skog programa na području Republike Srpske, kao i na području cijele BiH. Njena objava je uslijedila jedan nakon konferencije ruskog predsjednika Vladimira Putina, kojoj su prisustvovali novi nari iz cijelog svijeta. Na pomenutoj konferenciji, novinarka iz Republike Srpske Darinka Petrović postavila je pitanje Putinu zašto još nema ruskih medija u Republici Srpskoj., koji je odgovorio da će od svojih kolega zatražiti da vide što se može učiniti po tom pitanju. Nakon toga je uslijedila i izjava glavne urednice RT i poruka koju je direktno poslala novinarki iz Banjaluke: “Sljedeće godine počećemo emitovati program na srp skom jeziku, koji do sada nikada nije postojao. Pronaći ćemo vas, draga moja, i pobrinuti se da je sve Ruski uticaj na Balkanu 3

postavljeno na vašem televizoru, da su sve potrebne antene spojene”, rekla je Simonyan tom prilikom za televiziju“Russia 1”. Sputnik portal i RT-ovi web nalozi su kontinuirano dostupni, pa čak i kada linearno emitovanje nije univerzalno prisutno. Medijska strategija ratne propagande (2022–2025) Operativni principi Ruska komunikaciona strategija u ratu funkcioniše na tri nivoa: → Centralni narativni okvir:„Rusija vodi obrambeni rat pro tiv NATO-hegemonije”,„Zapad je licemjeran” i„Rusija i Srbi su historijski saveznici”. → Taktičke kampanje: u danom ciklusu, jedan ili dva snaž na„frame-a”(npr.„eskalacija krize”,„nepravedne sankci je”,„kriza institucija u BiH”) se potiskuju kroz sve kanale. → Lokalizacija: isti okvir se„preliva” u lokalne teme (Kosovo, uloga OHR-a, presude i optužnice u BiH, izbori, NATO vježbe), stvarajući osjećaj zajedničke borbe. Tehnike i formati Vizuelni šok: kratki, emocionalno nabijeni video-isječci, grafike sa mapama, poredbe istorijskih događaja. Autoritet: pozivanje na„stručnjake”, oficire, veterane, pravnike iz„prijateljskih država”. Reverzno kadriranje: osuda dvojnih standarda(„što vrijedi za Ukrajinu, ne vrijedi za Kosovo” i obrnuto). Serijsko osporavanje: konstantna sumnja u legitimnost OHR-a, Suda BiH, zapadnih ambasada i domaćih„proza padnih” aktera. „Mi narativ”: insistiranje na kulturnoj i duhovnoj bliskosti sa srpskim narodom, uključujući rituale, crkvene praznike i„istorijsko bratstvo”. Kanal/ platforma RT Balkan Sputnik Srbija Tip Gdje je vidljiv Jezik TV+ portal Srbija(linear/ OTT), RS/BiH (operateri+ online) Srpski Portal+ audio Srbija, RS/BiH, Crna Gora (web) Srpski RTRS/ Srna / ATV TV/ novinska agencija Republika Srpska Srpski Tabloidi/ portali (Informer, Novosti…) Telegram proruski kanali YouTube/ Facebook proruski nalozi Štampa+ portali Društvene mreže Društvene mreže Srbija Cijeli region (online) Cijeli region (online) Srpski Srpski/ Ruski Srpski/ Ruski Procijenjeni doseg/ publika Funkcija u ekosistemu ~ 2,1 mil. posjeta mjesečno(portal) Centralni državni kanal; vizuelni „anchor” ~ 2,3 mil. posjeta mjesečno(portal) „Hub” za dnevne narative i komentare - RTRS: Facebook više od 157.000 pratilaca, YouTube više od 167.000 pratilaca – ATV: Na Facebook ATV ima više od 125.000 pratilaca, Youtube kanal je isključen kao posljedica sankcija – Srna: web i agencijski domet, precizna brojka nedostaje srna.rs Lokalni pojačivači ruskih/naklonjenih narativa ~ 1,5 mil. mjesečno(portal+ štampa) – procjena Multiplikatori i mainstream normalizatori Stotine hiljada pratilaca zbirno Brzi kanal za širenje narativa i dezinformacija ~ 300 000-700 000 mjesečnih pregleda video sadržaja 4 Friedrich Ebert Stiftung

Kanali i doseg: pregled(TV, portali, društvene mreže) Napomena: Tabela je orijentaciona i kombinuje javne po datke o dostupnosti sa konzervativnim procjenama domašaja; služi analitičkom poređenju kanala i njihove uloge u ekosistemu, ne kao peoplemeter audit. Srbija: medijska rezonanca, politika i „balansiranje” Medijski pejzaž U Srbiji, RT/Sputnik imaju visoku vidljivost: legalna distri bucija RT Balkana na TV-u i snažan online rad Sputnika omogućavaju širok doseg. Tabloidi i proratno orijentisani talk-formati često podižu RT/Sputnik priče na naslovne strane ili primetime. Time se kreira„normalizovan” proruski diskurs u kojem su ključne poruke(kritika NATO, simpatije za rusku verziju rata) mejnstrim. Politički efekti Srbija formalno teži EU integracijama, ali u praksi zadržava „politiku balansiranja”: ne uvodi sankcije Rusiji, zadržava energetsku i kulturnu saradnju i dozvoljava veliki informacijski upliv. To stvara dvoslojni narativ: vani—„evropski put”, unutra— tolerantna ili afirmativna slika Rusije. Medijski sistem je ključan za održavanje tog dvosloja. BiH i posebno Republika Srpska: Komunikacijski krug pojačavanja Uloga RTRS/Srne i lokalnih medija U Republici Srpskoj, javni servis RTRS i agencija Srna često služe kao multiplikatori saopštenja Ambasade Rusije i ruskih ministarstava. U praksi to izgleda ovako: saopštenje → vijest RTRS/Srna (bez ili sa minimalnom distancom) → preuzimanja na portalima → politički govori → društvene mreže, pa opet unazad u medije. Takva kružna logika daje disproporcionalnu težinu ruskom stavu u domaćem informativnom prostoru i utiče na per cepciju legitimiteta OHR-a, Suda BiH ili EU/NATO politika. Saopštenja Ambasade Rusije u BiH: tipologija i učestalost U posmatranom periodu, saopštenja imaju ujednačen obrazac: → Negiranje legitimiteta ili kritika OHR-a i visokog predstavnika(naročito Christiana Schmidta). → Politička interpretacija pravosudnih procesa u BiH(npr. protiv Milorada Dodika) kao„politički motivisanih”. → Poruke o NATO-u: od ranijih odvraćajućih tonova do na glašavanja„poštovanja suvereniteta”, ali uz optužbe na račun„zapadnog uplitanja”. Mediji u Republici Srpskoj ova saopštenja često prenose u punom formatu, bez uredničkog balansiranja ili konfron tacije sa suprotstavljenim stavovima, dok mediji u Federaciji BiH ističu kritički okvir i reakcije zapadnih am basada/institucija. Politički efekti Rezultat je politička polarizacija u BiH i učvršćivanje nara tiva da su ključne državne institucije„sporne” ili„nametnu te”, što otežava reformske procese i integracione korake. Republika Srpska se tako pozicionira kao komunikacijski most prema Moskvi u BiH, a ne kao puki recipijent poruka. Poseban osvrt na ratnu propagandu: teme, obrasci, lokalne adaptacije Tematske matrice Antizapadni okvir(NATO kao prijetnja; EU kao dvolična). Moralna simetrija(paralele Ukrajina–Kosovo; istorijski revizionizam u korist„naše istine”). Sakralizacija rata(pravoslavna simbolika, poruke o„od brani tradicije”). Normalizacija izuzetaka(npr.„posebna operacija” kao po sebna kategorija, van standardnog međunarodnog prava). Lokalni prijem U Srbiji, ove teme nalaze plodno tlo u identitetskom sloju javnog mnijenja; u Republici Srpskoj im se daje institucionalna platforma kroz javne servise i političke govore. U Federaciji BiH iste poruke najčešće izazivaju kontra-na rativ i mobilizaciju proevropskog diskursa. Nauka i kultura: mreža„meke moći” Ingenzivirani su i mnogi oblici kulturne i naučne razmjene i saradnje, koji su posebno vidljivi u Republici Srpskoj. Ruski dom(Beograd): film, književnost, izložbe, kursevi jezika, školska saradnja. Festivali ruskog filma i dokumentaristike(npr. programi povezani sa RT.Doc), uključujući događaje u Banjaluci; sadržajno često naglašavaju patriotske/ratne teme i„al ternativne narative”. Ruski uticaj na Balkanu 5

Udruženja„prijateljstva”, moto-manifestacije, istorij sko-vjerske proslave(npr. nastupi„Noćnih vukova”)— spojevi kulture, politike i simbolike. Kulturna infrastruktura i projekti Festival dokumentarnog filma The Time of Our Heroes, organizovan uz podršku mreže RT. Doc, održan je 19.–20. maja 2025. u Kulturnom centru„Banski dvor” u Banjaluci. Program se jasno deklarisan kao„platforma za razvoj kul turnih veza između bratskih naroda” i prikazivanje filmova koji„otkrivaju istinu o događajima u zoni specijalne vojne operacije”. Otvaranju festivala prisustvovao je ambassador Ruske Federacije u BiH, koji se i obratio posjetiocima, da RT kao platforma služi da svijetu prikaže ruski pogled. Festival animiranog filma u Banjaluci(Banjaluka International Animated Film Festival) uključuje i ruske animirane filmove među konkurencijama; npr. u 2025. navodi se da među prijavljenih 578 filmova iz 57 zemalja, među značajnijim su i ruski naslovi. U Srbiji je održan događaj Russian Film Festival od 27. novembra do 1. decembra 2024. u Beogradu, Novom Sadu i Nišu. U okviru festivala održan je i peti Ruskosrpski kulturni forum. Kroz ove događaje, ruski kulturni aktivi nastoje da uspo stave“meki” uticaj— filmovi, izložbe i forumi promovišu rusku interpretaciju istorije, kulture i identiteta(npr. filmovi o„velikom patriotskom ratu”, o„bratskim narodima”). U RS primjer: festival„The Time of Our Heroes” jasno povezuje rusku ratnu tematiku sa srpskom narativnošću („zločini Kijeva”,„defanziva”)— dakle kulturni događaj koristi se za jačanje političko-ideoloških narativa. U Srbiji, organizacija ruskih filmskih festivala i foruma olakšava širenje ruskih vizija kulture i historije, i stvara mrežu kulturne“nuge” koja nadopunjuje medijski i politič ki uticaj. Religija i obrazovanje Bliskost Srpske pravoslavne crkve i RPC stvara normativni okvir tradicionalnih vrijednosti koji je kompatibilan s porukama medijske propagande. U martu 2018. najavljeno je da će u Banjaluci biti izgra đen„Rusko-srpski religijsko-kulturni centar”, tj, Ruskosrpski hram, a tokom poseljednjih godina, intenzivirali su se radovi na njemu, uz česte obilaske radova od strane lokalnih političara, koji su medijski propraćeni. Obrazovni programi i jezičke škole stvaraju epistemičke „mjehure”— paralelne interpretativne zajednice u kojima dominiraju ruske perspektive na savremene i istorijske teme. Efekti Kultura i religija služe kao emocionalni kondenzatori: pu blika lakše usvaja medijske poruke ukoliko su uokvirene festivalima, izložbama, nagradama i vjerskim simbolima. Time se stvara dugotrajna predispozicija da se političke i informacione poruke percipiraju kao prirodan produžetak „našeg identiteta”. Posjete ruskih zvaničnika: simbolika i signalizacija U posljednjih nekoliko godina posebno su učestali kon takti između političara iz Republike Srpske i Ruske Federacije. Ovo posebno dobija na težini nakon ruske invazije na Ukrajinu, kada su se mnogi predstavnici Ruske federacije našli pod sankcijama, a kompletno cijeli vrh države izolovan u odnosu na druge evropske države. Tokom 2022.godine i dijela 2023. skoro svi političari iz Evrope su bili suzdržani prema političkim predstavnicima Ruske federacije, smanjena je diplomatska aktivnost u odnosima sa skoro svim državama. Ipak, u tom periodu je član Predsjedništva BiH, a kasnije predsjednik Republike Srpske Milorad Dodik imao više sastanaka sa Vladimirom Putinom, a u medijima u BiH I regionu je posebno naglašavano da je riječ o jednom od rijetkih zvaničnika iz Evrope koji se u tim okolnostima sastaje s Putinom. BiH I Srbija su među rijetkim evrop skim zemljama koje nisu uvele sankcije Rusiji. Sergej Lavrov(više posjeta regionu), Valentina Matvijenko (Banjaluka, 2018), otvaranje kancelarije Ambasade Rusije u Banjaluci(2024), te učestale Dodik–Putin interakcije (2018–2025) čine diplomatsku koreografiju koja signalizi ra trajnost i„regularnost” odnosa RS/Srbije sa Moskvom. Medijski efekat je dvojak: u RS i Srbiji naglašava se„prija teljstvo i poštovanje”, u Federaciji BiH i dijelu regionalnih medija— zabrinutost i kritika. Politički uticaj: od informacione do institucionalne dinamike Srbija „Politika balansiranja” održava unutrašnju stabilnost na rativa: Rusija kao prijatelj i zaštitnik, Zapad kao pritisak i interes. Mediji osnažuju taj narativ kroz izborne cikluse, pokriva jući ruske događaje i poruke kao„razumne alternative” zapadnoj optici. 6 Friedrich Ebert Stiftung

BiH/RS U BiH, posebno RS, ruska komunikacija utiče na instituci onalnu dinamiku: delegitimizaciju OHR-a, osporavanje presuda, otpor integracijama. Time se stvara politička spirala: što je veća institucional na tenzija, to je više prostora za spoljnu(rusku) komunikacionu intervenciju— i obrnuto. Rizici, ograničenja i otpornost Rizici Polarizacija javnosti i„zamor od istine”: činjenice gube primat nad identitetskim lojalnostima. Regulatorni vakuumi: slaba transparentnost vlasništva i finansiranja, te neujednačene politike platformi(posebno Telegrama). Instrumentalizacija kulture i religije: kulturni događaji i vjerske veze kao kanal za političke poruke. Ograničenja uticaja Ruski uticaj ne nudi održivu ekonomsku alternativu Evropskoj uniji; region ostaje objektivno vezan za EU trži šta, fondove i standarde. Zbog toga se u BiH ruski pristup posmatra prvenstveno remetilački, a uporedo sa njim, odvijaju se i drugi procesi: usporavanje evropskih integracija, ali i veoma veliko pojačavanje međunacionalnih sporova, sukobi u odnosima između Republike Srpske i ostalih članica PIC-a, održava nje„geopolitičke nelagode”... Faktori otpornosti Medijska pismenost i fact-checking: smanjuju efikasnost dezinformacija. Transparentnost i profesionalni standardi javnih servisa: nameću uredničku odgovornost. Proaktivna strateška komunikacija institucija BiH i Srbije, te međunarodnih partnera: brze, jasne i emocionalno inte ligentne poruke. Preporuke(operativne i izvedive) Transparentnost retransmisije i partnerstava: javno ozna čavanje izvora sadržaja(RT/Sputnik) i finansiranja. Monitoring Telegrama i koordinacija s platformama: si stemske prijave mreža koje šire nasilne i ratno-propa gandne sadržaje; ulaganje u OSINT kapacitete. Podrška lokalnim redakcijama i obrazovanju novinara: grantovi, cross-border istraživački projekti, zajedničke redakcijske baze podataka. Kulturna„kontra-ponuda”: regionalni festivali/forumi sa otvorenim kuriranjem tema(istorija, film, religija) koji razbijaju monopol jedne interpretacije. Javno objašnjavanje odluka(OHR, Sud BiH, EU/NATO komunikacija) razumljivim,„ljudskim” jezikom; neumorna repetitivnost ključnih činjenica. Zaključak: informacijska simbioza politike, kulture i propagande Ruski uticaj na Zapadnom Balkanu, naročito u Srbiji i BiH/RS, nije proizvod samo jedne poluge moći, već simbi oze uticaja u tri ključne oblasti: medijskog ekosistema (RT/Sputnik i lokalni amplifikatori), političke simbolike i diplomatskih mreža(posjete zvaničnika, saopštenja am basade), te kulture i identitetske bliskosti(filmski festivali, Ruski dom, pravoslavna veza). Ta simbioza omogućava Moskvi da uz relativno niske troškove održava stabilan upliv u javno mnijenje i politič ke tokove, a naročito preko ratne propagande koja global ne teme uklapa u lokalni istorijski okvir(„Kosovo je Ukrajina”,„Zapad ugrožava Srbe kao i Ruse”). U komunikacijskoj praksi, to znači da Rusija ne mora da ima formalnu medijsku infrastrukturu kao u sopstvenoj državi – jer joj je dovoljan spoj centralizovanog digitalnog izvora i lokalnih medijskih posrednika koji preuzimaju, preoblikuju i distribuiraju takve poruke. S druge strane, ti narativi imaju efekat transformacije domaćih političkih procesa, gdje se ključni institucionalni sporovi sve više tumače kroz prizmu međunarodnog rivaliteta. Stoga je za države regiona odgovor nemoguć bez kombi nacije transparentnosti, regulative i obrazovanja: transpa rentnost u prikazu izvora i vlasništva medija, moderan pravni okvir koji ograničava manipulativne prakse bez cenzure, te obrazovanje publike da sama razvije alat za razlikovanje informacija od propagande. Uz to, kulturni i obrazovni programi otvorenog karaktera predstavljaju najbolju protivtežu manipulativnim narativi ma— jer stvaraju prostor za dijalog koji nije u funkciji samo jedne geopolitičke matrice. Konačno, održavanje demokratskog medijskog prostora zahtijeva i aktivnu podršku domaćih institucija i civilnog društva, kao i partnera iz EU, kako bi se prekinula spirala u kojoj politička kriza postaje ulazna tačka za svaku novu propagandnu ofanzivu. Ruski uticaj na Balkanu 7

Izvori i literatura Carnegie Endowment. 2024. The Putin Doctrine in the Balkans . Washington, DC. European Parliament Research Service. 2023. Foreign Influence in the Western Balkans: Media and Disinformation. Brussels. ISD(Institute for Strategic Dialogue). 2024. Telegram Ecosystems in the Balkans . London. NATO StratCom COE. 2022–2024. Reports on Russian Disinformation in the Western Balkans . Riga. Ristić, V. 2020. „Srpsko-ruski odnosi u savremenom kon tekstu: politički i bezbjednosni aspekti.” Politika i druš tvo 17(3). SafeJournalists Network. 2024–2025. Izvještaji o dostu pnosti RT/Sputnik u regionu. Wilson Center. 2023. Russia’s Information War in the Balkans. Washington, DC. Goble, Paul. 2023. Russia’s Information War in the Balkans. Washington: Wilson Center. European Policy Analysis, no. 24. 2022. “Russian Propaganda in the Balkans: An Analytical Report.” Media i geopolitika 18(3): 245–62(Nikola Tadić) 2022. „Sputnik Srbija kao geopolitički alat Moskve.“ BH Media Opservatorij(Vuković, Igor.).2024. Ruski medij ski uticaj u BiH i regionu: stanje i tendencije. Sarajevo. 8 Friedrich Ebert Stiftung

Ruski uticaj na Balkanu Ruski uticaj na Zapadnom Balkanu, naročito u Srbiji i BiH/RS, nije proizvod samo jedne poluge moći, već simbioze uticaja u tri ključne oblasti: medijskog ekosistema(RT/ Sputnik i lokalni amplifikatori), političke simbolike i diplomatskih mreža(posjete zvaničnika, saopštenja ambasade), te kulture i identitetske bliskosti(filmski festivali, Ruski dom, pravoslavna veza). Ta simbioza omogućava Moskvi da uz relativno niske troškove održava stabilan upliv u javno mnijenje i političke tokove, a naročito preko ratne propagande koja globalne teme uklapa u lokalni istorijski okvir(„Kosovo je Ukrajina”,„Zapad ugrožava Srbe kao i Ruse”). Više informacija o ovoj temi pronađite na: ↗ bosnia-and-herzegovina.fes.de