ЕВРОПЕЙСКИ ПРОФСЪЮЗЕН ИНСТИТУТ ≠ ЕКП КОНФЕДЕРАЦИЯ НА НЕЗАВИСИМИТЕ СИНДИКАТИ В БЪЛГАРИЯ ИНСТИТУТ ЗА СОЦИАЛНИ И СИНДИКАЛНИ ИЗСЛЕДВАНИЯ Б Ъ Л ГА Р И Я В КОНТУРИТЕ НА ТРУДОВА ЕВРОПА МАЙ 1 2007

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА С ЪД ЪРЖ АН ИЕ ..................................................................................................................................................................................................... 3 ˙Ï ˜ËÚ‡ÚÂÎˇ............................................................................................................................................................................................... 7 1. ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇÚ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ÏÓ‰ÂÎ..................................................................................................................................................................... 9 2. Ã‡ÍÓËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍÓ ‡Á‚ËÚËÂ Ë ÔÓ·ÎÂÏË Ì‡ ÔÓÎËÚËÍ‡Ú‡................................................................................................................ 17 3.«‡ÂÚÓÒÚ.............................................................................................................................................................................................................. 31 4.«‡ÔÎ‡ÚËÚÂ ‚ ≈—............................................................................................................................................................................................... 47 5. –‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ............................................................................................................................................................................................. 58 6.—ÓˆË‡ÎÌ‡Ú‡ Á‡˘ËÚ‡ Ë ÒÂÏÂÈÒÚ‚‡Ú‡............................................................................................................................................................ 68 7.”˜ÂÌÂÚÓ ÔÂÁ ˆÂÎËˇ ÊË‚ÓÚ ≠ ÔÂ‰ÂÙËÌË‡ÌÓ.......................................................................................................................................... 80 8.»ÌÙÓÏË‡ÌÂ, ÍÓÌÒÛÎÚË‡ÌÂ Ë Û˜‡ÒÚËÂ.................................................................................................................................................... 95 9. ÓÔÓ‡ÚË‚ÌÓÚÓ ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂ: ÓÎˇÚ‡ Ì‡ ‡·ÓÚÌË˜ÂÒÍÓÚÓ Û˜‡ÒÚËÂ Ë ÍÓÔÓ‡ÚË‚Ì‡Ú‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡ ÓÚ„Ó‚ÓÌÓÒÚ...................... 107 10. ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇÚ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ‰Ë‡ÎÓ„ Ë ÌÂ„Ó‚‡Ú‡ Â‡ÎËÁ‡ˆËˇ................................................................................................................... 118 √ÛÔ‡Ú‡ ÔÓ ·ÂÌ˜Ï‡ÍËÌ„....................................................................................................................................................................... 132 —ÔËÒ˙Í Ì‡ ÍÓ‰Ó‚ÂÚÂ Ì‡ ÒÚ‡ÌËÚÂ......................................................................................................................................................... 133 œËÎÓÊÂÌËÂ ì¡˙Î„‡Ëˇ ‚ ˆËÙËî....................................................................................................................................................... 134 2

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА ВЪВЕДЕНИЕ Œ—⁄«Õ¿ Õ¿ Œ√–¿Õ»◊≈ÕŒ—““¿  ÒÂ ÔÓÏÂÌˇÚ. œÓÏÂÌˇÚ ÒÂ Ë Ì‡˜ËÌËÚÂ, ÔÓ ÍÓËÚÓ ÓÔËÒ‚‡ÏÂ ‰ÂÈÒÚ‚ËÚÂÎÌÓÒÚÚ‡, Í‡ÍÚÓ Ë ÔÓÎËÚË˜ÂÒÍËÚÂ Ë ÔÓÙÂÒËÓÌ‡ÎÌËÚÂ ÒÂ‰ÒÚ‚‡ Á‡ ‚ÎËˇÌËÂ ‚˙ıÛ ‡Á‚ËÚËÂÚÓ. œÂÁ ÔÓÒÎÂ‰ÌËÚÂ ‰ÂÒÂÚËÎÂÚËˇ Ì‡ ‚ÓËÌÒÚ‚‡˘ ÌÂÓÎË·Â‡ÎËÁ˙Ï Ë ÌÂÓÍÓÌÒÂ‚‡ÚËÁ˙Ï, Ò·Î˙ÒÍ‚‡ÈÍË ÒÂ ÌÓ‚Ë Ë ÓÒÚË ÔÓ·ÎÂÏË Ì‡ Ô‡Á‡‡ Ì‡ ÚÛ‰‡ Ë ‚ ÒÓˆË‡ÎÌ‡Ú‡ ÒÙÂ‡, ÌËÂ ÊË‚ÂÂÏ ‚ ÂÔÓı‡ Ì‡ Ó„‡ÌË˜ÂÌÓÒÚ Ì‡ ÓÒ˙ÁÌ‡‚‡ÌÂÚÓ, ·ÂÎˇÁ‡Ì‡ ÓÚ ‚˙ÁÌËÍ‚‡ÌÂ Ì‡ ÔÓ·ÎÂÏË, Ò‚˙Á‡ÌË Ò Ì‡·Ë‡ÌÂÚÓ Ë Ó·‡·ÓÚÍ‡Ú‡ Ì‡ ËÌÙÓÏ‡ˆËˇ, Í‡ÍÚÓ Ë ·ÂÎˇÁ‡Ì‡ ÓÚ ÌÂ‚ÂÊÂÒÚ‚Ó ÔÓ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ Ì‡ ÙÛÌ‰‡ÏÂÌÚ‡ÎÌËÚÂ ÔÓÚÂ·ÌÓÒÚË Ì‡ ‡·ÓÚÂ˘ËÚÂ ıÓ‡.  Ì‡È-„ÓÎˇÏ‡ ÒÚÂÔÂÌ, ÚÓ‚‡ ÌÂ‚ÂÊÂÒÚ‚Ó Â ı‡‡ÍÚÂÌÓ Á‡ ÔÓÎËÚËˆËÚÂ Ì‡ ˆÂÌÚ‡ÎÌÓ ‡‚ÌË˘Â Ë ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎËÚÂ Í‡ÍÚÓ Ì‡ ÌË‚ÓÚÓ Ì‡ ≈—, Ú‡Í‡ Ë Ì‡ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌÓ ÌË‚Ó: ÚÂÁË, ÍÓËÚÓ Ò‡ ÓÚ„Ó‚ÓÌË Á‡ Á‡Ô‡Á‚‡ÌÂ Ì‡ ÍÓÌÍÛÂÌÚÓÒÔÓÒÓ·ÌÓÒÚÚ‡ Ì‡ ËÍÓÌÓÏËÍ‡Ú‡ Ë ÓÒË„Ûˇ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ·Î‡„ÓÒ˙ÒÚÓˇÌËÂÚÓ ‚ Ó·˘ÂÒÚ‚ÓÚÓ. ÕˇÍÓË ÒÎÓÂ‚Â ÓÚ ‡·ÓÚÂ˘ÓÚÓ Ì‡ÒÂÎÂÌËÂ ËÁ„ÎÂÊ‰‡ ÒÔÓ‰ÂÎˇÚ Ú‡ÁË Ó„‡ÌË˜ÂÌÓÒÚ Ì‡ ÓÒ˙ÁÌ‡‚‡ÌÂÚÓ, ‚˙Áı‚‡Îˇ‚‡ÈÍË ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚËÚÂ Á‡ ËÁ·Ó Ë ËÌ‰Ë‚Ë‰Û‡ÎËÒÚË˜ÌËÚÂ ÒÚ‡ÚÂ„ËË Ë ÔÂ‰ÔÓ˜ËÚ‡ÈÍË ‰‡ ÒÂ ÒÔ‡Òˇ‚‡Ú ÔÓÂ‰ËÌË˜ÌÓ ÔÂ‰ ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚËÚÂ Á‡ ÍÓÎÂÍÚË‚ÌË ‰ÂÈÒÚ‚Ëˇ.—˙˘ÓÚÓ ÒÂ ÓÚÌ‡Òˇ Ë Á‡ ÏÌÓ„Ó Û˜ÂÌË ‚ Ó·Î‡ÒÚÚ‡ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ Ì‡ÛÍË Ë, ÔÓ-ÒÔÂˆË‡ÎÌÓ, Á‡ ËÍÓÌÓÏËÒÚËÚÂ.“ÂÁË, ÍÓËÚÓ ÔÓËÁ‚ÂÊ‰‡Ú ÁÌ‡ÌËÂÚÓ ÒÂ ÓÔËÚ‚‡Ú ‰‡ ÓÔË¯‡Ú Ë ÍÓÌÒÓÎË‰Ë‡Ú ÏÓ‡ÎÌËˇ Ë ÒÓˆË‡ÎÌËˇ Â‰ Ò ÔÓÏÓ˘Ú‡ Ì‡ ÔÓÌˇÚËˇ Ë ÒÚ‡ÚÂ„ËË, Á‡ËÏÒÚ‚‡ÌË Â‰ËÌÒÚ‚ÂÌÓ ÓÚ Ò‚ÂÚ‡ Ì‡ ·ËÁÌÂÒ‡(ÍÓÔÓ‡ÚË‚ÌÓ ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂ,„˙‚Í‡‚ÓÒÚ, ·ÂÌ˜Ï‡ÍËÌ„ Ë ‰Û„Ë 3

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА ÔÓ‰Ó·ÌË), Í‡ÚÓ ÔÓ ÚÓÁË Ì‡˜ËÌ ì‰Â-ÔÓÎËÚËÁË‡Úî ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ ÔÓ·ÎÂÏË. œÂ‰Î‡„‡ ÒÂ ÌÓ‚‡ ‰ÂÙËÌËˆËˇ Ì‡ Ô˙ÎÌ‡Ú‡ Á‡ÂÚÓÒÚ: ÛÎÂÒÌÂÌ ‰ÓÒÚ˙Ô ‰Ó ‡·ÓÚ‡ Á‡ ‚ÒË˜ÍË(Ò˙˘Ó Á‡ Ò‡ÏÓÚÌËÚÂ Ï‡ÈÍË, ‡·ÓÚÂ˘ËÚÂ Ì‡ ÌÂÔ˙ÎÌÓ ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ, ÎËˆ‡Ú‡ Ò Û‚ÂÊ‰‡ÌËˇ, ıÓ‡Ú‡, ÍÓËÚÓ Ò‡ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌË ÔÓÏÓ˘Ë, ÒÚÛ‰ÂÌÚËÚÂ).—‚Ë‰ÂÚÂÎË ÒÏÂ Ì‡ ‰Â-ÒÓˆË‡ÎËÁ‡ˆËˇ Ì‡ Ú‡ÍË‚‡ ÔÓ·ÎÂÏË, Í‡ÚÓ ·ÂÁ‡·ÓÚËˆ‡ Ë ·Â‰ÌÓÒÚ. œÓÌ‡ÒÚÓˇ˘ÂÏ ÓÍÓÎÓ 19 ÏËÎËÓÌ‡ ‰Û¯Ë ‚ ≈‚ÓÔ‡ Ò‡ ÓÙËˆË‡ÎÌÓ Â„ËÒÚË‡ÌË Í‡ÚÓ ·ÂÁ‡·ÓÚÌË.“Ó‚‡ Â Â‡ÎÌÓÒÚÚ‡: 19 ÏËÎËÓÌ‡ ÚÛ‰ÓÒÔÓÒÓ·ÌË ‰Û¯Ë, ìÌ‡ ÍÓËÚÓ Â ÔÓ‰‡‰ÂÌ Ô˙ÒÚî ÓÚ ÌÂ‚Ë‰ËÏ‡Ú‡ ˙Í‡ Ì‡ Ô‡Á‡‡, Úˇ·‚‡ ‰‡ ËÁ‡ÁˇÚ ÔËÒ˙‰‡Ú‡ Ì‡ Ú‡ÁË ‰ÂÙËÌËˆËˇ. ≈ÁËÍ˙Ú Ì‡ Ô‡Á‡‡ ≠ ÌÂ„Ó‚ËÚÂ ÍÎË¯ÂÚ‡ Ë Ì‡˜ËÌË Ì‡ ÏËÒÎÂÌÂ ≠ ‰ÌÂÒ ÔÓÌËÍ‚‡Ú ‚˙‚ ‚ÒˇÍ‡ ÔÓ‡ Ì‡ Ó·˘ÂÒÚ‚ÓÚÓ Ë ÔÓÒÚ‡‚ˇÚ ‚ÒË˜ÍË ˜Ó‚Â¯ÍË ÓÚÌÓ¯ÂÌËˇ ‚ ÏÓ‰ÂÎ‡ Ì‡ Â„ÓˆÂÌÚË˜ÌÓ ÔÓ‚Â‰ÂÌËÂ. ì—‡ÏÓ ‚‡¯ËÚÂ ÒÓ·ÒÚ‚ÂÌË ÂÒÛÒË Ò‡ ÓÚ ÁÌ‡˜ÂÌËÂ.î—ÓˆË‡ÎÌËÚÂ ‚˙ÁÍË, Ò‚˙Á‚‡˘Ë ıÓ‡Ú‡ Ì‡ ÓÒÌÓ‚‡Ú‡ Ì‡ ‚Á‡ËÏÌÓ ÔËÁÌ‡‚‡ÌÂ, ÌÂ Ò‡ Á‡‰˙ÎÊËÚÂÎÌÓ ÂÍ‚Ë‚‡ÎÂÌÚÌË ËÎË Ò‡‚ÌËÏË Ò Ú‡ÍË‚‡ ÔÓÌˇÚËˇ, Í‡ÚÓ ‰Ó„Ó‚Ó, ‡ˆËÓÌ‡ÎÂÌ ËÁ·Ó Ë Ï‡ÍÒËÏ‡ÎËÁ‡ˆËˇ Ì‡ ÔÓÎÁ‡Ú‡. ÍÓ, Í‡ÍÚÓ ÌË Í‡Á‚‡Ú, ÏÓÊÂÏ ‰‡ ÒË ÔÓÁ‚ÓÎËÏ ‚ ÒÓˆË‡ÎÌ‡Ú‡ Ó·Î‡ÒÚ! Õ‡ Ú‡ÁË ÓÒÌÓ‚‡, ÌÂ‡‚ÂÌÒÚ‚ÓÚÓ ÒÂ ÔË‚ÂÚÒÚ‚‡. ÕÓ, ÔË ÚÂÁË ÛÒÎÓ‚Ëˇ, Á‡„‡‰Í‡ ÒË ÓÒÚ‡‚‡ Á‡˘Ó ËÍÓÌÓÏËÍ‡Ú‡ ÌÂ ‰‡‚‡ ÔÓ-‰Ó·Ë ÂÁÛÎÚ‡ÚË. œÂÁ ÔÓÒÎÂ‰ÌËÚÂ„Ó‰ËÌË Â Ì‡ÎËˆÂ ÒÓˆË‡ÎÌ‡ ‰ÂÂ„ÛÎ‡ˆËˇ, ‡ÒÚÂ ÌÂ‡‚ÂÌÒÚ‚ÓÚÓ Ë ÚÓ‚‡, ÒÔÓÂ‰ Ó·˘ÓÔËÂÚÓÚÓ ÏÌÂÌËÂ, ·Ë Úˇ·‚‡ÎÓ ‰‡ ÒÚËÏÛÎË‡ ÔÓ-‰Ó·ËÚÂ ÂÁÛÎÚ‡ÚË Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ËÍÓÌÓÏËÍË. Õ‡È-Ó˜Â‚Ë‰ÌËˇÚ ÂÁÛÎÚ‡Ú Ó·‡˜Â Â Ó„ÓÏÌÓÚÓ ÔÂ‡ÁÔÂ‰ÂÎÂÌËÂ ÓÚ Á‡ÔÎ‡ÚËÚÂ Í˙Ï ÔÂ˜‡Î·ËÚÂ. ƒÂÎ˙Ú Ì‡ Á‡ÔÎ‡ÚËÚÂ, ËÁ˜ËÒÎÂÌ Í‡ÚÓ ‰ˇÎ Ì‡ Á‡ÔÎ‡ÚËÚÂ ÒÔˇÏÓ ÔÂ˜‡Î·ËÚÂ, ÔÓÒÚÂÔÂÌÌÓ Ô‡‰‡ ÔÂÁ ÔÓÒÎÂ‰ÌËÚÂ 25„Ó‰ËÌË, Í‡ÍÚÓ ÔÓÍ‡Á‚‡ „‡ÙËÍ‡Ú‡: Ì‡Ï‡Îˇ‚‡ÌÂÚÓ Ò 10 ÔÓˆÂÌÚÌË ÔÛÌÍÚ‡ Ì‡ Á‡ÔÎ‡ÚËÚÂ ‚ ¡ÒÔˇÏÓ ÔÂ˜‡Î·ËÚÂ ÓÚ Ì‡˜‡ÎÓÚÓ Ì‡ 80-ÚÂ„Ó‰ËÌË ÔÓÍ‡Á‚‡ ÔÂ‡ÁÔÂ‰ÂÎÂÌËÂ ÓÚ ÔÓÎÛ˜‡‚‡˘ËÚÂ Á‡ÔÎ‡ÚË Í˙Ï ÒÓ·ÒÚ‚ÂÌËˆËÚÂ Ì‡ Í‡ÔËÚ‡Î. √‡ÙËÍ‡ –‡Á„ÎÂÊ‰‡ÈÍË Ì‡ÒÚÓˇ˘ËÚÂ ÔÓÎËÚË˜ÂÒÍË ÒÚ‡ÚÂ„ËË, ÍÓËÚÓ ÒÂ ÒÎÂ‰‚‡Ú Ì‡ ‡‚ÌË˘ÂÚÓ Ì‡ ≈— Ë Ì‡ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌÓ ÌË‚Ó ‚ ÔÓ‚Â˜ÂÚÓ Â‚ÓÔÂÈÒÍË ‰˙Ê‡‚Ë, Â ÚÛ‰ÌÓ ‰‡ ÒÂ Ì‡ÏÂË ÒÚ‡Ì‡, ‚ ÍÓˇÚÓ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡Ú‡ ÒË„ÛÌÓÒÚ, ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ ËÌ‚ÂÒÚËˆËË Ë ÒÓˆË‡ÎÌÓÚÓ ‡Á·Ë‡ÌÂ Í‡ÚÓ ˆˇÎÓ, ‰‡ Â ÓÔÂ‰ÂÎÂÌÓ ˆÂÌÚ‡ÎÌÓ ÏˇÒÚÓ.—ÓˆË‡ÎÌ‡Ú‡ ÔÓÎËÚËÍ‡ Úˇ·‚‡ ‰‡ ÒË Ô‡‚Ë ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍ‡ ÒÏÂÚÍ‡. ƒÓË, Á‡ ÔÓ-„ÓÎÂÏËÚÂ ÒÓˆË‡ÎÌË ÌÂ‡‚ÂÌÒÚ‚‡ ˜ÂÒÚÓ ÒÂ„Ó‚ÓË Í‡ÚÓ Á‡ Ì‡‡ÒÚ‚‡˘ ‰ËÌ‡ÏËÁ˙Ï Ì‡ Ó·˘ÂÒÚ‚ÓÚÓ, Ë ÔÓ‡‰Ë ÚÓ‚‡, Í‡ÚÓ Ô˙Ú Í˙Ï ÔÓ-‰Ó·‡ ÍÓÌÍÛÂÌÚÓÒÔÓÒÓ·ÌÓÒÚ Ë ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍË ˙ÒÚ!“Ó‚‡ Â ‰Û„ ‡ÒÔÂÍÚ Ì‡ Ó„‡ÌË˜ÂÌÓÒÚÚ‡ Ì‡ ÓÒ˙ÁÌ‡‚‡ÌÂÚÓ ‰ÌÂÒ. ÷ÂÌÚ‡ÎÌÓÚÓ ÔÓÎËÚË˜ÂÒÍÓ ÔÓÒÎ‡ÌËÂ Â, ˜Â ËÍÓÌÓÏËÍ‡Ú‡ Úˇ·‚‡ ‰‡ ÒÂ Ò˙ÊË‚Ë, ÔÂ‰Ë ‰‡ ÏÓÊÂÏ ‰ÓË ‰‡ ÏËÒÎËÏ Á‡ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ÔÓ„ÂÒ Ë ÒÓˆË‡ÎÌ‡ ÍÓıÂÁËˇ. ≈‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ ÍÓÏËÒËˇ, Ó„Î‡‚ˇ‚‡Ì‡ ÓÚ„-Ì ¡‡ÓÁÛ, ËÁ„ÎÂÊ‰‡, ÒÔÓ‰ÂÎˇ ÚÓ‚‡ Ù‡Î¯Ë‚Ó ‡Á·Ë‡ÌÂ Ë Ú‡ÁË ÔÓ„Â¯Ì‡ ÒÚ‡ÚÂ„Ëˇ.: ÔÓ ËÓÌËˇ, ÍÓÎÍÓÚÓ ÔÓ-·Ó„‡ÚÓ ÒÚ‡‚‡ Ó·˘ÂÒÚ‚ÓÚÓ, ÚÓÎÍÓ‚‡ ÔÓ-Ï‡ÎSource: Calculation based on AMECO 4

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА ÕËÍÓ„‡ ‰Ó ÒÂ„‡ ÌÂ ÒÏÂ Ì‡·Î˛‰‡‚‡ÎË ÔÓ-·˙Á ÒÔ‡‰ Ì‡ ‰ÂÎ‡ Ì‡ Á‡ÔÎ‡ÚËÚÂ Ì‡ ‡·ÓÚÂ˘ËÚÂ ‚ ·Ó„‡ÚÒÚ‚ÓÚÓ Ì‡ Ì‡ˆËËÚÂ. –ˇ‰ÍÓ ÔÂ‰Ë, Ì‡‡ÒÚ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÔÂ˜‡Î·ËÚÂ Â ·ËÎÓ ÚÓÎÍÓ‚‡ ‚ËÒÓÍÓ. ÕËÍÓ„‡ ÔÂ‰Ë ÚÓ‚‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ Ó·˘ÂÒÚ‚‡ ÌÂ Ò‡ ·ËÎË ÚÓÎÍÓ‚‡ ·Ó„‡ÚË.» ÌËÍÓ„‡ ÔÂ‰Ë ÚÓ‚‡ ‡Î˜ÌÓÒÚÚ‡ Ë„Î‡‰˙Ú Á‡ ÔÓ‚Â˜Â ÔÂ˜‡Î·Ë ÌÂ Â ·ËÎ ÔÓ-ÒËÎÂÌ ≠ Ë ÔÓ-·ÂÁÒÔÓÂÌ.“Ó‚‡ Â Â‰Ì‡ ÔÓ‡ÁËÚÂÎÌ‡ ÔÓÏˇÌ‡ ‚ ÓÒ˙ÁÌ‡‚‡ÌÂÚÓ. Ã‡ÎÍÓ Ò‡ ÔÓÎËÚË˜ÂÒÍËÚÂ ‚˙Á‡ÊÂÌËˇ ÒÂ˘Û Ú‡Í˙‚ ·˙Á ˙ÒÚ Ì‡ ÔÂ˜‡Î·ËÚÂ, ÌÂÁ‡‚ËÒËÏÓ ÓÚ Ù‡ÍÚ‡, ˜Â ÏËÎËÓÌË ıÓ‡ ÌˇÏ‡Ú ‡·ÓÚ‡, ‡„ÓÎˇÏ‡ ˜‡ÒÚ ÓÚ Ì‡ÒÂÎÂÌËÂÚÓ ÌÂ ‡ÁÔÓÎ‡„‡ Ò ‡‰ÂÍ‚‡ÚÌÓ ·Î‡„ÓÒ˙ÒÚÓˇÌËÂ.“Ó‚‡, ‡Á·Ë‡ ÒÂ, ÓÚ‡Áˇ‚‡ ‡ÁÎË˜ÌËˇ ÍÎËÏ‡Ú Ì‡ ÔÓÎËÚË˜ÂÒÍÓ ÓÒ˙ÁÌ‡‚‡ÌÂ ≠ ËÎË, ·Ë ÏÓ„ÎÓ ‰‡ ÒÂ Í‡ÊÂ, ÎËÔÒ‡Ú‡ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌÓ Ò˙ÁÌ‡ÌËÂ Ë ÒÔ‡‚Â‰ÎË‚ÓÒÚ. –‡‚ÂÌÒÚ‚ÓÚÓ ‚Â˜Â ÌÂ Â ÔÓÒÚ‡‚ÂÌÓ ‚ ˆÂÌÚ˙‡ Ì‡ ÔÓÎËÚË˜ÂÒÍËÚÂ ˆÂÎË Ë Á‡‰˙ÎÊÂÌËˇ. ‡Á‚‡ ÌË ÒÂ, ˜Â ÒËÒÚÂÏ‡Ú‡ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡ ÒË„ÛÌÓÒÚ ·Ë Úˇ·‚‡ÎÓ ‰‡ ·˙‰Â ÌÂ ìı‡Ï‡Íî, ‡ ì·‡ÚÛ‰î Á‡ ‚˙˘‡ÌÂ Í˙Ï Ò‚˙Á‡ÌÓÚÓ Ò ÔÓÂÏ‡ÌÂ Ì‡ ËÒÍ Û˜‡ÒÚËÂ Ì‡ Ô‡Á‡‡ Ì‡ ÚÛ‰‡.’Ó‡Ú‡ Úˇ·‚‡ ‰‡ ·˙‰‡Ú ÏÓÚË‚Ë‡ÌË ˜ÂÁ ÒÚËÏÛÎË! ÕÓ ıÓ‡Ú‡ ÌÂ Ò‡ Í‡ÚÓ ÍÛ˜ÂÚ‡Ú‡ Ì‡ œ‡‚ÎÓ‚, ‰‚ËÊÂÌË Ò‡ÏÓ ÓÚ ÌÂÒ˙ÁÌ‡ÚÂÎÌË ÂÙÎÂÍÒË Ë Â‰ËÌ Ú‡Í˙‚ ÔÓ‰ıÓ‰ Ú‚˙‰Â ÏÌÓ„Ó ÔËÎË˜‡ Ì‡ ÔÓÔ‡„‡Ì‰‡Ú‡ Ì‡ ‚ÛÎ„‡Ì‡Ú‡ Ï‡ÍÒËÒÚÍ‡ ÔÒËıÓÎÓ„Ëˇ ÓÚ ‰Â‚ÂÚÌ‡‰ÂÒÂÚË ‚ÂÍ. ’Ó‡Ú‡ ‚ ≈‚ÓÔ‡ ÒË ÔÓÒÚ‡‚ˇÚ ˆÂÎË Á‡ Ò‚Óˇ ÊË‚ÓÚ ≠ ÚÂ ÒÂ Ì‡‰ˇ‚‡Ú, ÏÂ˜Ú‡ˇÚ Ë ‰ÂÈÒÚ‚‡Ú.»ÁÔÓÎÁ‚‡ÈÍË Ì‡ÎË˜ÌËÚÂ ÂÒÛÒË Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡Ú‡ ÒÂ‰‡, ÓÚ ÍÓˇÚÓ Ë‰‚‡Ú, ÚÂ ‡Á‚Ë‚‡Ú ‡ÍÚË‚ÌË ÒÚ‡ÚÂ„ËË Á‡ ÒÔ‡‚ˇÌÂ. ÕˇÏ‡ ‰ÓÍ‡Á‡ÚÂÎÒÚ‚‡, ˜Â ıÓ‡Ú‡ ÌÂ ÊÂÎ‡ˇÚ ‰‡ ‡·ÓÚˇÚ Ë ÚÓ ÛÒËÎÂÌÓ ËÎË ‰‡ ÒË ÔÓÒÚ‡‚ˇÚ ˆÂÎË.“Â Ì‡ËÒÚËÌ‡ ÒÂ ÒÚ‡ıÛ‚‡Ú ÓÚ ÚÓ‚‡ ‰‡ ÌˇÏ‡Ú ‡·ÓÚ‡ Ë ‰ÓÒÚÓÂÌ ÊË‚ÓÚ.» ÔÓ‚Â˜ÂÚÓ ÚÛ‰Â˘Ë ÒÂ ıÓ‡ Ò‡ ÒÂ Ì‡Û˜ËÎË ÓÚ ÏËÌ‡ÎËˇ ÒË ÓÔËÚ, ˜Â ÒÂ ÌÛÊ‰‡ˇÚ ÓÚ ÒÓˆË‡ÎÌ‡ Á‡˘ËÚ‡, ÓÚ ÍÓÎÂÍÚË‚ÌË ÓÚ„Ó‚ÓÌÓÒÚË Ë Â„ÛÎ‡ˆËË. ÷ÂÌÚ‡ÎÌ‡Ú‡ Ó·˘ÂÒÚ‚ÂÌ‡ ÓÚ„Ó‚ÓÌÓÒÚ Ë ‰Ó„Ó‚ÓÂÌÓÒÚËÚÂ Á‡ ·Î‡„ÓÒ˙ÒÚÓˇÌËÂÚÓ ÒÂ ‡Á„ÎÂÊ‰‡Ú ÓÚ Ó·ËÍÌÓ‚ÂÌËÚÂ ıÓ‡ Í‡ÚÓ ÌÂÓ·ıÓ‰ËÏË. ¿ÍÓ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ Ó·˘ÂÒÚ‚‡ ËÒÍ‡Ú ‰‡ ÓÒÚ‡Ì‡Ú ÍÓÌÍÛÂÌÚÓÒÔÓÒÓ·ÌË Ë ÒÓˆË‡ÎÌÓ ·‡Î‡ÌÒË‡ÌË, ·˙‰Â˘ËˇÚ ÒÓˆË‡ÎÌÓ ÓËÂÌÚË‡Ì Â‚ÓÔÂÈÒÍË ÏÓ‰ÂÎ Úˇ·‚‡ ‰‡ ·˙‰Â„‡‡ÌÚË‡Ì Ë ‰‡ ÔÓ‰˙ÎÊË ‰‡ ÒÂ ‡Á‚Ë‚‡.  ËÁÔ˙ÎÌÂÌËÂ Ì‡ Á‡‰‡˜‡Ú‡ Á‡ ÏÓ‰ÂÌËÁË‡ÌÂ Í‡ÍÚÓ Ì‡ ËÍÓÌÓÏËÍ‡Ú‡, Ú‡Í‡ Ë Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍËˇ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ÏÓ‰ÂÎ, ‚ÍÎ˛˜‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎËÚÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ Ì‡ ‚ÒË˜ÍË ‡‚ÌË˘‡ Â ÊËÁÌÂÌÓ ‚‡ÊÌÓ.—Ú‡ÚÂ„ËËÚÂ Ì‡ Ò˙ÚÛ‰ÌË˜ÂÒÚ‚Ó Ò‡ ÓÚ Â¯‡‚‡˘Ó ÁÌ‡˜ÂÌËÂ. ÓÌˆÂÔÚÛ‡ÎÌËÚÂ ÂÒÛÒË Ò‡ Ë ÔÓÎËÚË˜ÂÒÍË ÂÒÛÒË. Õ‡˜ËÌ˙Ú, ÔÓ ÍÓÈÚÓ ÒÂ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ˇ Â‚ÓÔÂÈÒÍËˇÚ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ÏÓ‰ÂÎ Â ÓÚ Ó„ÓÏÌÓ ÁÌ‡˜ÂÌËÂ Á‡ ‡·ÓÚÂ˘ËÚÂ ıÓ‡ Ë„‡Ê‰‡ÌËÚÂ Ì‡ ≈‚ÓÔ‡. ÕÂÁ‡‚ËÒËÏÓ ˜Â ËÏ‡ÏÂ ‡ÁÌÓÓ·‡ÁËÂ ÓÚ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌË ÒÓˆË‡ÎÌË ÒËÒÚÂÏË, Ë Â‰Ëˆ‡ ÍÎ˙ÒÚÂË ÓÚ Ì‡ˆËË ‚ ÚÓ‚‡ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ(ÔÓÌÂ ‚«‡Ô‡‰Ì‡ ≈‚ÓÔ‡ ≠ Â‰ËÌ ÒÍ‡Ì‰ËÌ‡‚ÒÍË, Â‰ËÌ ‡Ì„ÎÓ-ËÎ‡Ì‰ÒÍË, Â‰ËÌ ÍÓÌÚËÌÂÌÚ‡ÎÂÌ Ë Â‰ËÌ ˛ÊÌÓÂ‚ÓÔÂÈÒÍË), ÌËÂ ÒÔÓ‰ÂÎˇÏÂ Ë Ó·˘Ë ˆÂÌÌÓÒÚË, ËÌÒÚËÚÛˆËÓÌ‡ÎËÁË‡ÎË ÒÏÂ ÏÌÓ„Ó ÒÓˆË‡ÎÌË Ô‡‚‡ Á‡„‡Ê‰‡ÌËÚÂ Ë ÒÏÂ ÒÂ ‡Ì„‡ÊË‡ÎË Ò ÍÓÎÂÍÚË‚ÌÓ ÓÒË„Ûˇ‚‡ÌÂ Ì‡ ÔË‰Ó·Ë‚ÍË Ë ÛÒÎÛ„Ë ÓÚ Ó·˘ ËÌÚÂÂÒ. ÕËÂ ÌÂ Úˇ·‚‡ ‰‡ Á‡·‡‚ˇÏÂ, ˜Â Â‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ ‰ÂÏÓÍ‡ˆËˇ ·Â¯Â ÛÒÚ‡ÌÓ‚ÂÌ‡ ÓÚ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ, ÍÓËÚÓ ÓÒË„ÛËı‡ ÒËÎÌÓ ËÁÏÂÂÌËÂ Ì‡ ÒÓÎË‰‡ÌÓÒÚ, ËÌÒÚËÚÛˆËÓÌ‡ÎËÁË‡ÈÍË ÍÓÎÂÍÚË‚ËÒÚË˜Ì‡Ú‡ ÎÓ„ËÍ‡, Í‡Í‚‡ÚÓ ÚÛ‰ÌÓ ÏÓÊÂ ‰‡ ÒÂ Ì‡ÏÂË ‚ ‰Û„ËÚÂ ˜‡ÒÚË Ì‡ Ò‚ÂÚ‡. ÕÓ‚ËÚÂ ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË Ì‡ ≈— Ò‡ ‚ÒÂ Ó˘Â ‰Ó„ÓÎˇÏ‡ ÒÚÂÔÂÌ ÒÚ‡ÌË Ò ÌËÒÍË ‰ÓıÓ‰Ë Ë Ò ÌËÒÍÓ ‡‚ÌË˘Â Ì‡ ·Î‡„ÓÒ˙ÒÚÓˇÌËÂ, ÌÓ Ò ‡ÁÌÓÓ·‡ÁÌË ÚËÔË˜ÌË ‰Ó„Ó‚ÓÂÌÓÒÚË ÔÓ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡Ú‡ ÒÙÂ‡ Ë Ò ‡ÁÎË˜ÌË ÂÁÛÎÚ‡ÚË. ÕËÂ ÁÌ‡ÂÏ, ÌÂ˘‡Ú‡ ÒÂ ÔÓÏÂÌˇÚ, ÌÓ ‚ÒÂ Ó˘Â Ò˙˘ÂÒÚ‚Û‚‡ Á‡ÔÎ‡ı‡ ÓÚ ÌÂ‰ÓÒÚ‡Ú˙˜ÌÓ ÓÒË„Ûˇ‚‡ÌÂ Ì‡ Ó·˘ÂÒÚ‚ÂÌË ·Î‡„‡ Ë ÎËÔÒ‡ Ì‡ ‡ÍÚË‚ÌË ÔÓÎËÚËÍË ‚ ÔÓ‚Â˜ÂÚÓ ÓÚ ÚÂÁË ÒÚ‡ÌË. ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇÚ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ÏÓ‰ÂÎ Úˇ·‚‡ ‰‡ ÒÂ ‡Á„ÎÂÊ‰‡ Í‡ÍÚÓ Í‡ÚÓ ÔÓ‰ÛÍÚ, Ú‡Í‡ Ë Í‡ÚÓ ÔÓÂÍÚ. ‡ÚÓ ËÌÒÚÛÏÂÌÚ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡Ú‡ ÍÓıÂÁËˇ ≠ ÔÓ-ÒÔÂˆË‡ÎÌÓ ÓÚ„ÎÂ‰Ì‡ ÚÓ˜Í‡ Ì‡ ‡Á¯Ëˇ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ≈— Ë Ò˙‚ÂÏÂÌÌÓÚÓ ‡Á‚ËÚËÂ, Â‚ÓÔÂÈÒÍËˇÚ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ÏÓ‰ÂÎ Â ‚‡ÊÂÌ. ‡Á‡ÌÓ ÔÓÔÓÒÚÓ, ÌËÂ ÒÂ ÌÛÊ‰‡ÂÏ ÓÚ ÔÓ‚Â˜Â Â„ÛÎ‡ˆËË, ÔÓ‚Â˜Â ËÌÒÚËÚÛˆËË Ì‡ Ô‡Á‡‡ Ì‡ ÚÛ‰‡ Ë ÔÓ‚Â˜Â ÒÓˆË‡ÎÂÌ Ë„‡Ê‰‡ÌÒÍË ‰Ë‡ÎÓ„. ÕËÂ ÒÂ ÌÛÊ‰‡ÂÏ Ë ÓÚ ÔÓ-‰Ó·Ë Â„ÛÎ‡ˆËË, Í‡Í‚ËÚÓ Ò‡ Á‡ÎÓÊÂÌË ‚ Â‚ÓÔÂÈÒÍËˇ ‰ÌÂ‚ÂÌ Â‰ ÔÓÌ‡ÒÚÓˇ˘ÂÏ, Ë Â ‚‡ÊÌÓ ‰‡ ÔËÁÌ‡ÂÏ, ˜Â ÚÓ‚‡ ÌÂ Â Ò˙˘ÓÚÓ Í‡ÚÓ ÔÓ-Ï‡ÎÍÓ Â„ÛÎ‡ˆËË. 5

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА ÓÌˆÂÔÚÛ‡ÎËÁË‡ÌÂÚÓ Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍËˇ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ÏÓ‰ÂÎ Í‡ÚÓ ÔÓ‰ÛÍÚ, Ú.Â., Í‡ÚÓ Ó·˘Ë ˜ÂÚË, ÍÓËÚÓ ‚Â˜Â Ò‡ ÛÒÚ‡ÌÓ‚ÂÌË ‚ ÒÚ‡ÌËÚÂ-˜ÎÂÌÍË Ì‡ ≈—, ·Ë ·ËÎÓ Ú‚˙‰Â ÒÚÂÒÌÂÌÓ, ÌÓ: ÌËÂ ÏÓÊÂÏ ‰‡ ‡Á·ÂÂÏ Â‚ÓÔÂÈÒÍËˇ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ÏÓ‰ÂÎ Ë Í‡ÚÓ Â‚ÓÔÂÈÒÍË ÔÓ Ô‡‚Ó ≠ Í‡ÚÓ ËÌÒÚÛÏÂÌÚ Á‡ ÏÓ‰ÂÌËÁË‡ÌÂ Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ Ó·˘ÂÒÚ‚‡. –‡Á„ÎÂ‰‡Ì ÔÓ ÚÓÁË Ì‡˜ËÌ, Â‚ÓÔÂÈÒÍËˇÚ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ÏÓ‰ÂÎ Â ÔÓÎËÚË˜ÂÒÍË ÔÓÂÍÚ Á‡ Ë‰ÂÌÚËÙËÍ‡ˆËˇ, ‚ ÍÓÈÚÓ ˜Û‚ÒÚ‚ÓÚÓ Á‡ ÔËÌ‡‰ÎÂÊÌÓÒÚ Ë Â‡ÎËÁË‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÓÒÌÓ‚ÌËÚÂ Ó·˘Ë Â„ÛÎ‡ˆËË ˘Â ÔÓÏÓ„Ì‡Ú ‰‡ ÒÂ ÔÓÚË‚ÓÔÓÒÚ‡‚ËÏ Ì‡ ìÓ„‡ÌË˜ÂÌÓÒÚÚ‡ Ì‡ ÓÒ˙ÁÌ‡‚‡ÌÂÚÓî Í‡ÍÚÓ ‚ Ó·˘ÂÒÚ‚ÓÚÓ, Ú‡Í‡ Ë ‚ ˜‡ÒÚ ÓÚ ‰ÌÂ¯ÌËÚÂ ÒÓˆË‡ÎÌË Ì‡ÛÍË. ÕÂ‚ÂÊÂÒÚ‚ÓÚÓ ÔÓ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ Ì‡ ÔÓÚÂ·ÌÓÒÚËÚÂ Ì‡ Ó·ËÍÌÓ‚ÂÌËÚÂ ıÓ‡ Ò˙˘Ó Â ˜‡ÒÚ ÓÚ Ó·ˇÒÌÂÌËÂÚÓ Á‡ ÓÚËˆ‡ÚÂÎÌËˇ ‚ÓÚ Á‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ ÍÓÌÒÚËÚÛˆËˇ ‚˙‚‘‡ÌˆËˇ Ë’ÓÎ‡Ì‰Ëˇ ÔÂÁ ÔÓÎÂÚÚ‡ Ì‡ 2005„. 2005„Ó‰ËÌ‡ ÒÚ‡Ì‡, ‡ÍÓ ËÁÔÓÎÁ‚‡ÏÂ ‰ÛÏËÚÂ Ì‡ Í‡ÎËˆ‡ ≈ÎËÁ‡·ÂÚ, Â‰Ì‡ ÛÊ‡ÒÌ‡„Ó‰ËÌ‡(ìannus horribilisî) Á‡ ≈—, ËÏÂÌÌÓ ÔÓ‡‰Ë Ú‡ÁË ìÓ„‡ÌË˜ÂÌÓÒÚ Ì‡ ÓÒ˙ÁÌ‡‚‡ÌÂÚÓî Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍÓ Ë Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌÓ ÌË‚Ó. ≈‚ÓÔ‡ ÒÂ ÌÛÊ‰‡Â ÓÚ ‚˙˘‡ÌÂ Í˙Ï ÔÓÚÂ·ÌÓÒÚËÚÂ Ì‡ Ò‚ÓËÚÂ„‡Ê‰‡ÌË Ë ÚÓ‚‡ Úˇ·‚‡ ‰‡ ·˙‰Â Ì‡Ô‡‚ÂÌÓ ÔÓ Ì‡˜ËÌ, ÍÓÈÚÓ ÌÂ ÔÂ˜Ë Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ Ó·˘ÂÒÚ‚‡ ‰‡ ‡Á‚Ë‚‡Ú ÍÓÌÍÛÂÌÚÓÒÔÓÒÓ·ÌÓÒÚÚ‡ Ë ÔÓÚÂÌˆË‡Î‡ Á‡ ˙ÒÚ, ÌÓ ÍÓÈÚÓ, Á‡Â‰ÌÓ Ò ÚÓ‚‡, ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌÓ ÔÓ‰Ó·ˇ‚‡ ÛÒÎÓ‚ËˇÚ‡ Ì‡ ÚÛ‰ Ë ‰Ó„Ó‚ÓÂÌÓÒÚËÚÂ ‚ ÒÓˆË‡ÎÌ‡Ú‡ ÒÙÂ‡, ‚Ó‰ÂÈÍË Â‰ÌÓ‚ÂÏÂÌÌÓ ‰Ó ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍË ÔÓÒÔÂËÚÂÚ Ë ÒÓˆË‡ÎÌ‡ ÍÓıÂÁËˇ. ÒÍ‡Ú‡ ÒÚ‡ÚÂ„Ëˇ Á‡ 2010„Ó‰ËÌ‡.«‡˘Ó ‰‡ ÔÂÌÂ·Â„‚‡ÏÂ ÚÓÁË ‰ÓÍ‡Á‡Ì Ù‡ÍÚ Ë ÒÍ‡Ì‰ËÌ‡‚ÒÍËÚÂ ÏÓ‰ÂÎË Ì‡ ÔÓÎËÚËÍ‡, ÍÓËÚÓ ÏÓ„‡Ú ‰‡ ÒÎÛÊ‡Ú Í‡ÚÓ ÔËÏÂ Á‡ ÓÒÚ‡Ì‡Î‡Ú‡ ˜‡ÒÚ ÓÚ ≈‚ÓÔ‡?» Á‡˘Ó ËÁÔÓÎÁ‚‡ÏÂ ‚ ÔÓÎËÚËÍ‡Ú‡ ÒË ËÁ·Ë‡ÚÂÎÌÓ Ò‡ÏÓ ÂÎÂÏÂÌÚË Ì‡„˙‚Í‡‚ÓÒÚÚ‡, Á‡·‡‚ˇÈÍË Á‡ ‚˙ÁÍËÚÂ ÏÂÊ‰Û„˙‚Í‡‚ÓÒÚ Ë ÒË„ÛÌÓÒÚ Ë ‡ÍÚË‚Ì‡Ú‡ Ó·˘ÂÒÚ‚ÂÌ‡ ÔÓÎËÚËÍ‡? Õ‡ÎËˆÂ ÎË Â Ó„‡ÌË˜ÂÌÓÒÚ Ì‡ ÓÒ˙ÁÌ‡‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍÓ ÌË‚Ó? ÕËÂ ËÏ‡ÏÂ Ì‡¯ËÚÂ Ò˙ÏÌÂÌËˇ ÔÓ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ Ì‡ ÙÓÏËÚÂ Ì‡ ÓÒ˙ÁÌ‡‚‡ÌÂ Ë ÍÓÌˆÂÔÚÛ‡ÎÌËÚÂ ÂÒÛÒË, ÍÓËÚÓ ÒÂ ÔÂ‰Î‡„‡Ú ‰ÌÂÒ. ŒÒ˙ÁÌ‡‚‡ÌÂÚÓ ÒÂ ÓÚÌ‡Òˇ ÌÂ Ò‡ÏÓ ‰Ó Ì‡¯ËÚÂ ÒÓ·ÒÚ‚ÂÌË ‰ÂÈÒÚ‚Ëˇ, ÌÓ Ë ‰Ó Ì‡¯‡Ú‡ Ò˙-ÓÚ„Ó‚ÓÌÓÒÚ Á‡ ‰Û„ËÚÂ.» ‡ÍÓ Ì‡¯ËÚÂ ÔÓÎËÚËˆË Ë ‰Û„Ë ÁÌ‡˜ËÏË ‡ÍÚ¸ÓË ÌÂ ÔËÚÂÊ‡‚‡Ú ÒÓˆË‡ÎÌÓÚÓ ÓÒ˙ÁÌ‡‚‡ÌÂ Ë Ò˙ÓÚ‚ÂÚÌËˇ Í‡Ô‡ˆËÚÂÚ Á‡ ‚ÁÂÏ‡ÌÂ Ì‡ Â¯ÂÌËˇ, ÌËÂ ÌˇÏ‡ÏÂ ÔÂÒÔÂÍÚË‚‡ ËÎË Ì‡‰ÂÊ‰‡ Á‡ ‚˙Á‡Ê‰‡ÌÂ Ì‡ ÚÓ‚‡, ÍÓÂÚÓ ‚Â˜Â ÒÏÂ Ì‡ Ô˙Ú ‰‡ Á‡„Û·ËÏ: Ì‡¯‡Ú‡ ıÛÏ‡ÌÌÓÒÚ Ë Ì‡¯ÂÚÓ ÒÓˆË‡ÎÌÓ Ò˙ÁÌ‡ÌËÂ. œÓÎËÚË˜ÂÒÍÓÚÓ ‰ÂÈÒÚ‚ËÂ ÒÂ ÌÛÊ‰‡Â ÓÚ ‡‰ÂÍ‚‡ÚÌ‡ ËÌÙÓÏ‡ˆËÓÌÌ‡ Ë ÔÓÁÌ‡‚‡ÚÂÎÌ‡ ·‡Á‡. ¿ÍÓ ÌËÂ ÌÂ ÓÔËÒ‚‡ÏÂ Ò‚ÂÚ‡ Ú‡Í˙‚, Í‡Í˙‚ÚÓ Â, ÔÓ-ÔÂˆËÁÌÓ Ë ‰ÓÒÚÓ‚ÂÌÓ, Â‰ËÌ ‰ÂÌ ÏÓÊÂÏ ‰‡ ÒÂ Ò˙·Û‰ËÏ Ë ‰‡ ‚Ë‰ËÏ, ˜Â Ò‚ÂÚ˙Ú ÔÓÒÚÓ Â ÌÂ‚ÂÓˇÚÂÌ! » ÓÚÌÓ‚Ó: ÌÂ ÏÓÊÂ ‰‡ ËÏ‡ ìËÁÚ˙„Û‚‡ÌÂî ÏÂÊ‰Û ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍËˇ ˙ÒÚ Ë ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ ÂÙÓÏË.—ÓˆË‡ÎÌËÚÂ ÂÙÓÏË Úˇ·‚‡ ‰‡ ·˙‰‡Ú ‚‡ÊÌ‡ ˜‡ÒÚ ÓÚ ‡Á‚ËÚËÂÚÓ Ì‡ ÏÓ‰ÂÌË Ë ÔÓ-ÓËÂÌÚË‡ÌË Í˙Ï ÁÌ‡ÌËÂÚÓ Â‚ÓÔÂÈÒÍË Ó·˘ÂÒÚ‚‡.“ˇ·‚‡ ‰‡ ·˙‰Â ËÁ·‡Ì„ÓÎÂÏËˇÚ Ô˙Ú, ‚Ó‰Â˘ Í‡ÍÚÓ Í˙Ï ‰ËÌ‡ÏË˜ÂÌ ˙ÒÚ, Ú‡Í‡ Ë Í˙Ï ‰ÓÒÚÓÈÌÓ Ë ‰Ó·Ó Ó·˘ÂÒÚ‚Ó. —Í‡Ì‰ËÌ‡‚ÒÍËÚÂ ÒÚ‡ÌË ÔÓÍ‡Á‡ı‡, ˜Â Â ‚˙ÁÏÓÊÌÓ ‰‡ ÒÂ ÔÓÒÚË„ÌÂ Â‰ÌÓ‚ÂÏÂÌÌÓ„˙‚Í‡‚ÓÒÚ Ë ÒË„ÛÌÓÒÚ, ‰‡ ·˙‰Â¯ Â‰ÌÓ‚ÂÏÂÌÌÓ Ò ‚ËÒÓÍË Á‡ÔÎ‡ÚË Ë ÍÓÌÍÛÂÌÚÓÒÔÓÒÓ·ÂÌ, ‰‡ ÓÒË„ÛË¯ Ô˙ÎÌ‡ Á‡ÂÚÓÒÚ, ‚ ÚÓ‚‡ ˜ËÒÎÓ Ë Á‡ ÊÂÌËÚÂ Ë ‰‡ ÔÂ‡ÁÔÂ‰ÂÎË¯ Ô‡Á‡‡ Ì‡ ÚÛ‰‡ Ë ÊËÚÂÈÒÍËÚÂ ¯‡ÌÒÓ‚Â ÔÓ ·‡Î‡ÌÒË‡Ì Ì‡˜ËÌ.“Â ‚Â˜Â ÔÓÒÚË„Ì‡ı‡ ˆÂÎËÚÂ Ì‡ ÀËÒ‡·ÓÌ6 John Monks √ÂÌÂ‡ÎÂÌ ÒÂÍÂÚ‡ Ì‡ ≈ œ ¡˛ÍÒÂÎ, Ï‡Ú 2006„. Henning Jorgensen ƒËÂÍÚÓ Ì‡ »ÁÒÎÂ‰Ó‚‡ÚÂÎÒÍËˇ ƒÂÔ‡Ú‡ÏÂÌÚ Ì‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇ ÔÓÙÒ˙˛ÁÂÌ ËÌÒÚËÚÛÚ ETUI-REHS

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА УВАЖАЕМИ ЧИТАТЕЛЮ, БРАТЯ И СЕСТРИ СИНДИКАЛИСТИ, “Ó‚‡ Â ¯ÂÒÚÓÚÓ ËÁ‰‡ÌËÂ Ì‡ ì“Û‰Ó‚‡ ≈‚ÓÔ‡î Ì‡ ËÁÒÎÂ‰Ó‚‡ÚÂÎÒÍËˇ ÂÍËÔ ÓÚ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇ ÔÓÙÒ˙˛ÁÂÌ ËÌÒÚËÚÛÚ ‚ ¡˛ÍÒÂÎ Ë ‚ÚÓÓÚÓ, ÍÓÂÚÓ ÒÂ ÔÂ‚ÂÊ‰‡ Û Ì‡Ò Ò ËÁ‚ÂÒÚÌË Ò˙Í‡˘ÂÌËˇ Ë ‰ÓÔ˙ÎÌÂÌËˇ(‰‡ÌÌË Ë Í‡Ú˙Í ‡Ì‡ÎËÁ Á‡ ¡˙Î„‡Ëˇ).“Ó Â ÓÚ ÔÓÎÁ‡ Á‡ ‚ÒË˜ÍË, ÍÓËÚÓ ÒÂ ËÌÚÂÂÒÛ‚‡Ú ÓÚ ÔÓÒÎÂ‰ÌËÚÂ ÚÂÌ‰ÂÌˆËË ‚ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍÓÚÓ ‡Á‚ËÚËÂ Ì‡ ≈‚ÓÔ‡ Ë ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ ËÁÏÂÂÌËˇ Ì‡ ‡ÒÚÂÊ‡ ÒÎÂ‰ Ì‡È-Ï‡˘‡·ÌÓÚÓ ‡Á¯Ëˇ‚‡ÌÂ Ì‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇ Ò˙˛Á ≠ Ì‡ ËÁÚÓÍ Í˙Ï ÌÓ‚ËÚÂ ‰ÂÏÓÍ‡ˆËË. ÍÓ ÒÎÂ‰‚‡˘Ó ËÁ‰‡ÌËÂ ‚Â˜Â ˘Â Ò˙‰˙Ê‡ ‡Ì‡ÎËÁ Ë ‰‡ÌÌË Á‡ ‰‚ÂÚÂ Ì‡ÈÌÓ‚Ë ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË ≠ ¡˙Î„‡Ëˇ Ë –ÛÏ˙ÌËˇ. ŒÚ Ì‡˜‡ÎÓÚÓ Ì‡ 2007„. ÚÂ Ò‡ ÌÂ‡Á‰ÂÎÌ‡ ˜‡ÒÚ ÓÚ Œ·Â‰ËÌÂÌ‡ ≈‚ÓÔ‡ ≠ Â‰ËÌ„‡Ì‰ËÓÁÂÌ ÔÓÂÍÚ, Á‡ÔÓ˜Ì‡Ú ÔÂ‰Ë 50„Ó‰ËÌË ÓÚ ÿÛÏ‡Ì, ÒÚ‡Ì‡Î ‚˙ÁÏÓÊÂÌ ‚ ‰ÌÂ¯ÌËÚÂ ÒË Ï‡˘‡·Ë ÒÎÂ‰ Ô‡‰‡ÌÂÚÓ Ì‡ ìÊÂÎˇÁÌ‡Ú‡ Á‡‚ÂÒ‡î Ë ˜ËˇÚÓ ‚ËÁËˇ ‚ ·˙‰Â˘ÂÚÓ ˜ÂÚ‡Â ‚ÒÂ ÔÓ-ÌÓ‚Ë ËÁÏÂÂÌËˇ Ì‡ ËÌÚÂ„‡ˆËˇÚ‡.  Ò‚Óˇ ·ÂÒÚÒÂÎ˙ ì≈‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ ÏÂ˜Ú‡î(Ì‡„‡‰‡ Á‡ Ì‡È-‰Ó·‡ ÍÌË„‡ Ì‡ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍ‡ ÚÂÏ‡ÚËÍ‡ Á‡ 2005„. Ì‡ ÔÂÒÚËÊÌËˇ ÓËÌ»ÌÚÂÌÂ¯˙Ì‡Î ¡ÛÍ œ‡ÈÒ ‚ √ÂÏ‡ÌËˇ) ƒÊÂÂÏË –ËÙÍËÌ ≠ ÓÒÌÓ‚‡ÚÂÎ Ë ÔÂÁË‰ÂÌÚ Ì‡‘ÓÌ‰‡ˆËˇÚ‡ Á‡ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍÓ ‡Á‚ËÚËÂ ‚˙‚ „ÚÓÌ, Ó·ËÒÛ‚‡ ı‡‡ÍÚÂÌËÚÂ ˜ÂÚË Ì‡ Á‡‡Ê‰‡˘‡Ú‡ ÒÂ ìÂ‚ÓÔÂÈÒÍ‡ ÏÂ˜Ú‡î. œÓ‚Â˜Â ÓÚ ‰‚Â ÒÚÓÎÂÚËˇ Ò‚ÂÚ˙Ú ÒÂ ‚˙Ó‰Û¯Â‚ˇ‚‡¯Â Ë ‚Ó‰Â¯Â ÓÚ ‡ÏÂËÍ‡ÌÒÍ‡Ú‡ ÏÂ˜Ú‡.—Â„‡ ‚ÒÂ ÔÓ‚Â˜Â Â‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ ÏÂ˜Ú‡ ÒÂ ÔÂ‰Î‡„‡ Í‡ÚÓ ‡ÎÚÂÌ‡ÚË‚‡ Ì‡ ‡ÏÂËÍ‡ÌÒÍ‡Ú‡ ‚ËÁËˇ Á‡ ÛÒÔÂı Ë ÔÓÒÔÂËÚÂÚ. ƒÓÍ‡ÚÓ ‡ÏÂËÍ‡ÌÒÍ‡Ú‡ ÏÂ˜Ú‡ ÔÓÒÚ‡‚ˇ Û‰‡ÂÌËÂ ‚˙ıÛ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍËˇ ‡ÒÚÂÊ Ë ËÌ‰Ë‚Ë‰Û‡ÎÌËÚÂ ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚË, Â‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ ÏÂ˜Ú‡ ÙÓÍÛÒË‡ Ì‡È‚Â˜Â ‚˙ıÛ Ú‡ÈÌÓÚÓ ‡Á‚ËÚËÂ Ë Í‡˜ÂÒÚ‚ÓÚÓ Ì‡ ÊË‚ÓÚ. ŒÔÓÌË ÚÓ˜ÍË 7

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА Ì‡ ÌÓ‚‡Ú‡ ÏÂ˜Ú‡ Ò‡: 455 ÏÎÌ. ÔÓÚÂ·ËÚÂÎË, ÙÓÏË‡˘Ë Ì‡È-¯ËÓÍËˇ ‚˙ÚÂ¯ÂÌ Ô‡Á‡ ‚ Ò‚ÂÚ‡; Ì‡È-„ÓÎˇÏ‡Ú‡ ÂÍÒÔÓÚÌ‡ ÒËÎ‡; ÒËÎÌ‡Ú‡ Â‰ËÌÌ‡ ‚‡ÎÛÚ‡; ÔÂÓ·Î‡‰‡‚‡˘‡Ú‡ ˜‡ÒÚ ÓÚ Â‚ÓÔÂÈˆËÚÂ ÒÂ ‡‰‚‡Ú Ì‡ ‚ËÒÓÍ‡ ÔÓ‰˙ÎÊËÚÂÎÌÓÒÚ Ì‡ ÊË‚ÓÚ‡,„‡ÏÓÚÌÓÒÚ Ë ÔÓ-Ï‡ÎÍÓ ·Â‰ÌÓÒÚ Ë ÔÂÒÚ˙ÔÌÓÒÚ. ≈‚ÓÔ‡ ˜ÂÚ‡Â ÌÓ‚‡ ‚ËÁËˇ Á‡ ·˙‰Â˘ÂÚÓ Ì‡ ˜Ó‚Â˜ÂÒÚ‚ÓÚÓ. —Ú‡ËˇÚ ÍÓÌÚËÌÂÌÚ ‰ÓÍ‡Á‡ Ì‡ Ô‡ÍÚËÍ‡ ÔÂËÏÛ˘ÂÒÚ‚‡Ú‡ Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍËˇ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ÏÓ‰ÂÎ ÔÂ‰ ÌÂÓ„‡ÌË˜ÂÌËˇ ÎË·Â‡ÎËÁ˙Ï Ë ÚÓ‚‡, ˜Â ≈‚ÓÔ‡ Ú˙ÒË ÌÓ‚Ë ËÁÏÂÂÌËˇ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ ÔËÌˆËÔË, ÌÂ Â ·ˇ„ÒÚ‚Ó ËÎË ÓÚÒÚ˙ÔÎÂÌËÂ ÓÚ ÒÓˆË‡ÎÌ‡Ú‡ ‰˙Ê‡‚‡.“‡ÁË ÍÓÌÍÛÂÌÚÓÒÔÓÒÓ·Ì‡ Ë ‰ËÌ‡ÏË˜Ì‡ ËÍÓÌÓÏËÍ‡ Ì‡ ÔÓÁÌ‡ÌËÂÚÓ, Ì‡ ÍÓˇÚÓ ÒÂ Á‡Î‡„‡ ‰ÌÂÒ Ë ‚ ·˙‰Â˘Â, ÓÁÌ‡˜‡‚‡ Ë ÏÌÓ„Ó ÔÓ-‚ËÒÓÍ ÊËÁÌÂÌ ÒÚ‡Ì‰‡Ú, ÌÓ‚Ó Í‡˜ÂÒÚ‚Ó Ì‡ ‡·ÓÚÌ‡Ú‡ ÒËÎ‡. ¡ÂÁÒÏËÒÎÂÌ ÓÒÚ‡‚‡ ÒÔÓ˙Ú Á‡ ÔËÏ‡Ú Ì‡ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍÓÚÓ Ì‡‰ ÒÓˆË‡ÎÌÓÚÓ Ë Ó·‡ÚÌÓ. ÕÂÍÓÂÍÚÌÓ Â Â‚ÓÔÂÈÒÍËˇÚ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ÏÓ‰ÂÎ ‰‡ ÒÂ ‚˙ÁÔËÂÏ‡ Í‡ÚÓ ÌˇÍ‡Í˙‚ Ò˙‚˙¯ÂÌ ÔËÍ‡ÁÂÌ Á‡Ï˙Í ËÎË Ô˙Í ‰Û„‡Ú‡ Í‡ÈÌÓÒÚ ≠ Í‡ÚÓ Â‰Ì‡ ÌÂÎÓ„Ë˜Ì‡, ÒÚ‡ÓÏÓ‰Ì‡ ÍÓÌÒÚÛÍˆËˇ ‚ Â‡Ú‡ Ì‡„ÎÓ·‡ÎÌ‡ ÍÓÌÍÛÂÌˆËˇ, ÍÓˇÚÓ ‚ÒÂÍË ÏÓÏÂÌÚ ˘Â ÒÂ ÒÛÚË ÓÚ ÒÓ·ÒÚ‚ÂÌ‡Ú‡ ÒË ÚÂÊÂÒÚ. —ÓˆË‡ÎÌ‡ ≈‚ÓÔ‡ Â Â‰ÌÓ‚ÂÏÂÌÌÓ Ë ÔÓÒÚËÊÂÌËÂ Ë ˆÂÎ, Í˙Ï ÍÓˇÚÓ Ò‡ ÒÂ ÒÚÂÏËÎË Ë ÔÓ‰˙ÎÊ‡‚‡Ú ‰‡ ÒÂ ÒÚÂÏˇÚ ÔÓÍÓÎÂÌËˇ Ì‡Â‰.“ˇ ÌÂ Â Â‰ËÌÒÚ‚ÂÌÓ Ë Ò‡ÏÓ Ú‚ÓÂÌËÂ Ì‡ ÒÎÂ‰‚ÓÂÌÌË ÍÓÌ˛ÌÍÚÛÌË Ó·ÒÚÓˇÚÂÎÒÚ‚‡, Ó‰ËÎË ì˜Û‰ÓÚÓî, ÍÓÂÚÓ ÒÔÓÍÓÈÌÓ Ë Ò‡ÏÓ‰Ó‚ÓÎÌÓ ‰ÌÂÒ ÏÓÊÂÏ ‰‡ Ò˙ÁÂˆ‡‚‡ÏÂ ÓÚÒÚ‡ÌË. ≈‚ÓÔ‡ Â ‡ÁÎË˜Ì‡, ≈‚ÓÔ‡ ÒÂ ËÁÏÂÌˇ Ë, ‚˙ÔÂÍË ‚ÒË˜ÍÓ, ˆÂÌÌÓÒÚËÚÂ, ÔËÌˆËÔËÚÂ Ì‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ÏÓ‰ÂÎ ÓÒÚ‡‚‡Ú, ÌÂÁ‡‚ËÒËÏÓ ÓÚ ÔÂ‰ËÁ‚ËÍ‡ÚÂÎÒÚ‚‡Ú‡, ÍÓËÚÓ ÒÂ ÔÓˇ‚ˇ‚‡Ú Ì‡ Â‰ËÌ ËÎË ‰Û„ ÂÚ‡Ô ÓÚ ‡Á‚ËÚËÂÚÓ.  ‚ÒˇÍ‡ Â‰Ì‡ ÓÚ ÒÚ‡ÌËÚÂ-˜ÎÂÌÍË ËÏ‡ ÓÒÓ·ÂÌÓÒÚË, ‚ Á‡‚ËÒËÏÓÒÚ ÓÚ ÍÓÌÍÂÚÌ‡Ú‡ ÔÓÎËÚË˜ÂÒÍ‡ Ë ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍ‡ ÒËÚÛ‡ˆËˇ.“Â ÌÓÒˇÚ Ó·‡˜Â ÔÓÎÓÊËÚÂÎÂÌ Á‡ˇ‰, ÍÓ„‡ÚÓ Ó·Â‰ËÌˇ‚‡Ú, ‡ ÌÂ ‡Á„‡ÌË˜‡‚‡Ú, ÍÓ„‡ÚÓ ÛÒËÎËˇÚ‡ Í˙Ï ˆÂÎÚ‡ Ò‡ Ó·˘Ë Ë Â‰ÌÓÔÓÒÓ˜ÌË. ˆÂÎ Á‡˘ËÚ‡Ú‡ Ì‡ Ô‡‚‡Ú‡ Ë ËÌÚÂÂÒËÚÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ, ˆÂÌÌÓÒÚËÚÂ, Ò‚˙Á‡ÌË Ò˙Ò—ÓˆË‡ÎÌ‡ ≈‚ÓÔ‡, ·ˇı‡ Ë Ò‡ ÓÌÂÁË ÏÓ·ËÎËÁË‡˘Ë Ê‡ÎÓÌË, ÍÓËÚÓ ÓÔÂ‰ÂÎˇÚ ‰ÂÈÌÓÒÚÚ‡ ÌË Ó˘Â ÓÚ Ì‡˜‡ÎÓÚÓ Ì‡ ÔÂıÓ‰‡.»Á„‡Ê‰‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÍÓÌÍÛÂÌÚÓÒÔÓÒÓ·Ì‡ ËÍÓÌÓÏËÍ‡, Ì‡Ï‡Îˇ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ·Â‰ÌÓÒÚÚ‡, Ì‡Ò˙˜‡‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌÓÚÓ Ò·ÎËÊ‡‚‡ÌÂ, ‡Á‚ËÚËÂÚÓ Ì‡ Ó·‡ÁÓ‚‡ÌËÂÚÓ Ë Á‰‡‚ÂÓÔ‡Á‚‡ÌÂÚÓ, ËÌ‚ÂÒÚË‡ÌÂÚÓ ‚ ˜Ó‚Â¯ÍË Í‡ÔËÚ‡Î Ë Ò˙·Î˛‰‡‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ˜Ó‚Â¯ÍËÚÂ Ô‡‚‡, ÓÒÌÓ‚‡ÌË Ì‡ Â‰ËÌÒÚ‚Ó Ì‡ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍ‡, ÚÛ‰Ó‚‡ Ë ÒÓˆË‡ÎÌ‡ ÔÓÎËÚËÍ‡ ‚ Ò˙ÓÚ‚ÂÚÒÚ‚ËÂ Ò Â‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ˆÂÌÌÓÒÚË Ë ËÁÏÂÂÌËˇ, Ò‡ ÒÂ‰ ÔËÓËÚÂÚËÚÂ Ì‡ Ó„‡ÌËÁ‡ˆËËÚÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ. ¡˙Î„‡Ëˇ ‰ÌÂÒ ÒÂ Ì‡ÏË‡ ‚ Â‰ËÌ ÓÚ Ì‡È-Á‡·ÂÎÂÊËÚÂÎÌËÚÂ Ë ËÁÍÎ˛˜ËÚÂÎÌÓ ‚‡ÊÌË ÂÚ‡ÔË Ì‡ ‡Á‚ËÚËÂ ÓÚ Ò‚ÓˇÚ‡ Ì‡È-ÌÓ‚‡ ËÒÚÓËˇ.«‡ Ì‡Ò Ô˙ÎÌÓÔ‡‚ÌÓÚÓ ˜ÎÂÌÒÚ‚Ó ‚ ≈— Â ‚˙ÔÓÒ Ì‡ Ò‚Ó·Ó‰ÂÌ ÔÓÎËÚË˜ÂÒÍË ËÁ·Ó, ÌÓ ÚÓÁË ËÁ·Ó ÓÁÌ‡˜‡‚‡ Ë Ó„ÓÏÌ‡ ÓÚ„Ó‚ÓÌÓÒÚ. ¡˙Î„‡ÒÍ‡Ú‡ ËÍÓÌÓÏËÍ‡ ÒÚ‡Ì‡ ˜‡ÒÚ ÓÚ Â‰Ì‡ ‚ËÒÓÍÓ ‡Á‚ËÚ‡ Ë ÍÓÌÍÛÂÌÚÓÒÔÓÒÓ·Ì‡ ËÍÓÌÓÏËÍ‡, ‡ ·˙Î„‡ÒÍÓÚÓ Ó·˘ÂÒÚ‚Ó ÒÂ ÔËÒ˙Â‰ËÌË Í˙Ï Â‰Ì‡ ‰ÂÏÓÍ‡ÚË˜Ì‡ Ó·˘ÌÓÒÚ ÓÚ Ì‡Ó‰Ë, ‚˙ÁÔËÂÎË Ú‡ÍË‚‡ ˆÂÌÌÓÒÚË, Í‡ÚÓ Ò‚Ó·Ó‰‡, ÒÓÎË‰‡ÌÓÒÚ, ÒÔ‡‚Â‰ÎË‚ÓÒÚ Ë ÛÚ‚˙‰ËÎË ÒÓˆË‡ÎÌÓÚÓ ËÁÏÂÂÌËÂ Ì‡ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍËˇ ÔÓÒÔÂËÚÂÚ. ŸÂ ÏÓÊÂÏ ‰‡ ÓÚ„Ó‚ÓËÏ Ì‡ ‰ÌÂ¯ÌËÚÂ Ë ÛÚÂ¯ÌËÚÂ ÔÂ‰ËÁ‚ËÍ‡ÚÂÎÒÚ‚‡ Ò‡ÏÓ Ò Ó·Â‰ËÌÂÌË ÛÒËÎËˇ Ë Ò˙ÔË˜‡ÒÚÌÓÒÚ Ì‡ ÔÓÎËÚËˆËÚÂ, ËÌÒÚËÚÛˆËËÚÂ, ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ Ô‡ÚÌ¸ÓË Ë ‰Û„ËÚÂ ÌÂÔ‡‚ËÚÂÎÒÚ‚ÂÌË Ó„‡ÌËÁ‡ˆËË, Ì‡„‡Ê‰‡ÌËÚÂ Ì‡ ¡˙Î„‡Ëˇ. »ÒÍÂÌÓ ‰Óˆ. ‰- ∆ÂÎˇÁÍÓ’ËÒÚÓ‚, ‰.Ï. œÂ‰ÒÂ‰‡ÚÂÎ Ì‡ Õ—¡ «‡ ÒËÌ‰ËÍ‡ÚËÚÂ ‚ ¡˙Î„‡Ëˇ, Ë ‚ ˜‡ÒÚÌÓÒÚ Á‡ Õ—¡, Í‡ÚÓ Ì‡È„ÓÎˇÏ‡Ú‡ Ó„‡ÌËÁ‡ˆËˇ ‚„‡Ê‰‡ÌÒÍÓÚÓ Ó·˘ÂÒÚ‚Ó, ÍÓˇÚÓ ÒË ÔÓÒÚ‡‚ˇ Á‡ 8

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 1. ЕВРОПЕЙСКИЯТ СОЦИАЛЕН МОДЕЛ »‰ÂˇÚ‡ Á‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍËˇ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ÏÓ‰ÂÎ Á‡ÂÏ‡ ˆÂÌÚ‡ÎÌÓ ÏˇÒÚÓ ‚ ‡Á‚ËÚËÂÚÓ Ì‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇ Ò˙˛Á.—ÓˆË‡ÎÌËÚÂ Ô‡‚‡, ÒÓˆË‡ÎÌÓÚÓ ‚ÍÎ˛˜‚‡ÌÂ, ÒÓˆË‡ÎÌËˇÚ ‰Ë‡ÎÓ„ Ë ‚‡ÊÌ‡Ú‡ ÓÎˇ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ Ô‡ÚÌ¸ÓË Ò‡ ÔËÁÌ‡ÚË Í‡ÚÓ ÍÎ˛˜Ó‚Ë ÂÎÂÏÂÌÚË Á‡ ≈‚ÓÔ‡ Ë Ò‡ ÒÂ‰ ÓÒÌÓ‚ÌËÚÂ Â‚ÓÔÂÈÒÍË ˆÂÌÌÓÒÚË, ‚ÍÎ˛˜ÂÌË ‚ ≈‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ ÍÓÌÒÚËÚÛˆËˇ. ≈ÚÓ Á‡˘Ó ≈ œ ÔÓ‰ÍÂÔˇ ≈‚ÓÔ‡.“ÂÁË ˆÂÌÌÓÒÚË Ò‡ ÓÚ ÓÒÌÓ‚ÌÓ ÁÌ‡˜ÂÌËÂ Á‡ Á‡Ô‡Á‚‡ÌÂ Ì‡ ÒËÌ‰ËÍ‡ÎÌ‡Ú‡ Ë ÚÛ‰Ó‚‡ ÔÓ‰ÍÂÔ‡ Á‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇ Ò˙˛Á, ÔÓ‰ÍÂÔ‡, ÍÓˇÚÓ ˇÒÌÓ ‚ÁÂ ‰‡ ÓÚÒÎ‡·‚‡ ‚ ÌˇÍÓË ÒÚ‡ÌË.«‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ÒËÌ‰ËÍ‡ÚË ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇÚ Ò˙˛Á ‚ÒÂ Ó˘Â Â„‡‰Ë‚Ì‡ ÒËÎ‡, Ò˙ı‡Ìˇ‚‡ÈÍË ‚ Ò‚ÓˇÚ‡ ‰ÂÈÌÓÒÚ ÒËÌ‰ËÍ‡ÎÌËÚÂ ÔËÌˆËÔË Á‡ ÒÓˆË‡ÎÌÓ ‚ÍÎ˛˜‚‡ÌÂ Ë ÒÓÎË‰‡ÌÓÒÚ, ÒÓˆË‡ÎÌÓ ÓÒË„Ûˇ‚‡ÌÂ, ÛÒÎÛ„Ë ÓÚ Ó·˘ ËÌÚÂÂÒ, ‡·ÓÚÌË˜ÂÒÍÓ Û˜‡ÒÚËÂ Ë ÍÓÎÂÍÚË‚ÌÓ ‰Ó„Ó‚‡ˇÌÂ. ÷ÂÎÚ‡ ‚ËÌ‡„Ë Â ·ËÎ‡ ‰‡ ÒÂ ·‡Î‡ÌÒË‡Ú ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍÓÚÓ ‡Á‚ËÚËÂ Ë ÒÓˆË‡ÎÌÓÚÓ ËÁÏÂÂÌËÂ.“Ó‚‡ ˇÒÌÓ ÓÚÎË˜‡‚‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍËˇ ÏÓ‰ÂÎ ÓÚ ‡ÏÂËÍ‡ÌÒÍËˇ ÔÓ‰ıÓ‰ Ë ÒÎÂ‰‚‡ÌËˇ Ô˙Ú ‚ ‰Û„Ë ‡ÈÓÌË Ì‡ Ò‚ÂÚ‡. ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇÚ ·‡Î‡ÌÒ ÎÂÊË ‚ ÓÒÌÓ‚‡Ú‡ Ì‡ ÀËÒ‡·ÓÌÒÍ‡Ú‡ ÒÚ‡ÚÂ„Ëˇ, ‡Á‡·ÓÚÂÌ‡ ÔÂÁ 2000„. Ë ÔÓ‰ÍÂÔˇÌ‡ ‰ÌÂÒ ÓÚ ≈ œ. ≈ œ ‚ËÌ‡„Ë Â ËÁÚ˙Í‚‡Î‡ ‚ˇ‡Ú‡ ÒË ‚ Ò˙˘ÂÒÚ‚Û‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍË ÒÓˆË‡ÎÂÌ ÏÓ‰ÂÎ, ‡ ÌÂ Ò‡ÏÓ Ì‡ 25 ‡ÁÎË˜ÌË Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌË ÒÓˆË‡ÎÌË ÏÓ‰ÂÎË ‚ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇ Ò˙˛Á.‘‡ÍÚ Â, ˜Â ‚ ÌˇÍÓË ÒÂÍÚÓË, Í‡ÚÓ ÒÚÓËÚÂÎÒÚ‚Ó, Ó·˘ÂÒÚ‚ÂÌÓ ı‡ÌÂÌÂ Ë ÌˇÍÓË ‚Ë‰Ó‚Â Ú‡ÌÒÔÓÚ, ‚ÒÂ ÔÓ‚Â˜Â ÒÂ Ì‡Î‡„‡ Â‰ËÌÂÌ ÚÛ‰Ó‚ Ô‡Á‡ ‚ ≈—, ‡ ‚˙‚ÂÊ‰‡ÌÂÚÓ Ì‡ Ó·˘Ë ÒÚ‡Ì‰‡ÚË Â ÍÓÎÍÓÚÓ ÊÂÎ‡ÚÂÎÌÓ, ÚÓÎÍÓ‚‡ Ë ÌÂÓ·ıÓ‰ËÏÓ. ƒ‡ ÒÂ Ú‚˙‰Ë Ó·‡ÚÌÓÚÓ ÓÁÌ‡˜‡‚‡ ‰‡ ÒÂ ÔÓ‰ı‡Ì‚‡ ‚‡Ê‰Â·ÌÓÒÚ Ë Ò˙ÔÓÚË‚‡ Í˙Ï e‰ËÌÌËˇ Ô‡Á‡ Ë ≈—.»ÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍËÚÂ Ë ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ ‚˙ÔÓÒË ‚˙‚ˇÚ ˙Í‡ Á‡ ˙Í‡, ‡ ·‡Î‡ÌÒ˙Ú ÔÓÏÂÊ‰Û ËÏ Â ˜‡ÒÚ ÓÚ Ó·˘ÂÒÚ‚ÂÌËˇ ‰Ó„Ó‚Ó, ‚ÍÎ˛˜ÂÌ Í‡ÚÓ ÂÎÂÏÂÌÚ Ì‡ ËÁ„‡Ê‰‡ÌÂÚÓ Ì‡ Â‰ËÌÌËˇ Ô‡Á‡. √Î‡‚ÌÓÚÓ ÒÎÂ‰ÒÚ‚ËÂ ÓÚ ÚÓÁË ‚˙Á„ÎÂ‰ Â Û·ÂÊ‰ÂÌËÂÚÓ, ˜Â Â ÌÂÓ·ıÓ‰ËÏ‡ Ó·˘‡ ‡ÏÍ‡ Á‡ ÒËÎÌÓ Â‚ÓÔÂÈÒÍÓ Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÒÚ‚Ó. ƒÂ·‡Ú˙Ú Á‡ ·˙‰Â˘ÂÚÓ Ì‡ ≈‚ÓÔ‡ Ë Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍËˇ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ÏÓ‰ÂÎ ‚Â˜Â Â ‚ ıÓ‰.—˙˘ÂÒÚ‚Û‚‡˘ÓÚÓ ÔÓÚË‚Ó·ÓÒÚ‚Ó ÒÂ ÓÔËÒ‚‡ Í‡ÚÓ ·Ó·‡ ÏÂÊ‰Û ÔË‚˙ÊÂÌËˆËÚÂ Ì‡ ÏÓ‰ÂÂÌ Â‚ÓÔÂÈÒÍË ÒÓˆË‡ÎÂÌ ÏÓ‰ÂÎ, Ì‡ ÔÓÎËÚË˜ÂÒÍË Ë ÒÓˆË‡ÎÂÌ Ò˙˛Á, ÓÒÌÓ‚‡Ì Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡ Ô‡Á‡Ì‡ ËÍÓÌÓÏËÍ‡ Ë ÒÓˆË‡ÎÌË Ô‡‚‡, Ë ÚÂÁË, ÍÓËÚÓ ËÒÍ‡Ú Ò‡ÏÓ ÁÓÌ‡ Á‡ Ò‚Ó·Ó‰Ì‡ Ú˙„Ó‚Ëˇ, Ò ÔÓ-Ï‡ÎÍÓ Â„ÛÎË‡Ì Ò‚Ó·Ó‰ÂÌ Ô‡Á‡ Ë ÒÎ‡·Ë ËÌÒÚËÚÛˆËË. ƒÓÍ‡ÚÓ Ò˙˘ÂÒÚ‚Û‚‡Ú ÚÂÁË ¯ËÓÍÓ‡ÁÔÓÒÚ‡ÌÂÌË Ë Â¯‡‚‡˘Ë ‡ÁÎË˜Ëˇ ‚˙‚ ‚˙Á„ÎÂ‰ËÚÂ, ‡ Â‰Ëˆ‡ ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎË Ò ÔÓ‰ÍÂÔ‡Ú‡ Ì‡ ÔÓÎËÚËˆËÚÂ, ‚ÍÎ˛˜ËÚÂÎÌÓ Ë ÓÚ Îˇ‚Ó ˆÂÌÚËÒÚÍË Ô‡ÚËË ‚ ÌˇÍÓË ÒÚ‡ÌË, Ì‡ÒÚÓˇ‚‡Ú Á‡ ÔÓ‚Â˜Â ì·ËÁÌÂÒ ÓËÂÌÚË‡Ì‡ ≈‚ÓÔ‡î(ÔÓ-Ï‡ÎÍÓ Á‡·‡ÌË, ÔÓ-ÌËÒÍË ÒÓˆË‡ÎÌË ÒÚ‡Ì‰‡ÚË, ÔÓ-„ÓÎˇÏ‡ ‰ÂÂ„ÛÎ‡ˆËˇ, ÔÓ-„ÓÎˇÏ‡ ÎË·Â‡ÎËÁ‡ˆËˇ, ÔÓ-ÒÎ‡·Ó ÒËÌ‰ËÍ‡ÎÌÓ ‚ÎËˇÌËÂ), ˘Â ·˙‰Â ÌÂ‚˙ÁÏÓÊÌÓ ‰‡ ÒÂ Ì‡ÏÂË ÌÓ‚‡ ÓÒÌÓ‚‡ Á‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍË ÔÓ„ÂÒ.»‰ÂÓÎÓ„Ë˜ÂÒÍ‡Ú‡ ÔÓÔ‡ÒÚ Â Ú‚˙‰Â ¯ËÓÍ‡. ¿ÍÓ ÚÛ‰Â˘ËÚÂ ÒÂ ÔÓ˜Û‚ÒÚ‚‡Ú, ˜Â ÒÓˆË‡ÎÌ‡ ≈‚ÓÔ‡ Â Ì‡Í˙ÌÂÌ‡, ÚÂ ˘Â ‚˙ÁÔËÂÏ‡Ú ≈‚ÓÔ‡ Í‡ÚÓ ˆˇÎÓ Í‡ÚÓ Á‡ÔÎ‡ı‡, ‡ ÌÂ Í‡ÚÓ ÓÔÓ‡. ≈ÒÚÂÒÚ‚ÂÌ‡Ú‡ ËÏ Â‡ÍˆËˇ ˘Â ·˙‰Â ‰‡ ÓÍ‡Ê‡Ú Ò˙ÔÓÚË‚‡ Ë ÓÚÔÓ. Tеми 1.1. Характеристики на европейския социален модел 1.2. Бъдещето на европейския социален модел 1.3. България: Предизвикателствата на Европейския социален модел 1.4. Изводи 9

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 1.1. ХАРАКТЕРИСТИКИ НА ЕВРОПЕЙСКИЯ СОЦИАЛЕН МОДЕЛ ОСНОВНИ ЕЛЕМЕНТИ √‡ÙËÍ‡ 1 ≈ œ ÒÏˇÚ‡ Á‡ ÊËÁÌÂÌÓ ‚‡ÊÌÓ—˙‚ÂÚ˙Ú Ì‡ ÏËÌËÒÚËÚÂ, ≈‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ ÍÓÏËÒËˇ, ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇÚ Ô‡Î‡ÏÂÌÚ Ë ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ Ô‡ÚÌ¸ÓË, ‚ÍÎ˛˜ËÚÂÎÌÓ Ë„‡Ê‰‡ÌÒÍÓÚÓ Ó·˘ÂÒÚ‚Ó, ‰‡ ÓÒË„ÛˇÚ ÍÓÎÍÓÚÓ ÒÂ ÏÓÊÂ ÔÓ-¯ËÓÍÓ Ò˙„Î‡ÒËÂ ‚ ÔÓ-Ì‡Ú‡Ú˙¯ÌËˇ Ô˙Ú Í˙Ï ÒÓˆË‡ÎÌ‡ ≈‚ÓÔ‡.—ÎÂ‰‚‡ ‰‡ ÒÂ ËÁ„‡‰Ë Ó·˘‡ ÔÎ‡ÚÙÓÏ‡ Á‡ ÔÓÒÚË„‡ÌÂ Ì‡: ï ·Î‡„Ó‰ÂÌÒÚ‚ËÂ ≠ ÔÓ‚Â˜Â Ë ÔÓ-‰Ó·Ë ‡·ÓÚÌË ÏÂÒÚ‡, ÛÒËÎËˇ Á‡ ÔÓÒÚË„‡ÌÂ Ì‡ Ô˙ÎÌ‡ Á‡ÂÚÓÒÚ, ÛÒÚÓÈ˜Ë‚Ë ÒÓˆË‡ÎÌË ‰˙Ê‡‚Ë Ë ÔÓ-‰Ó·Ó Í‡˜ÂÒÚ‚Ó Ì‡ ÊË‚ÓÚ Á‡ ‚ÒË˜ÍË; ï ‡‚ÌÓÔ‡‚ËÂ ≠ ÔÂÏ‡ı‚‡ÌÂ Ì‡ ‚ÒˇÍ‡Í‚Ë ÙÓÏË Ì‡ ‰ËÒÍËÏËÌ‡ˆËˇ Ì‡ ÓÒÌÓ‚‡Ú‡ Ì‡ ÔÓÎ, ‡Ò‡ Ë ÂÚÌË˜ÂÒÍË ÔÓËÁıÓ‰, ‚ˇ‡ Ë Û·ÂÊ‰ÂÌËˇ, ÒÂÍÒÛ‡ÎÌ‡ ÓËÂÌÚ‡ˆËˇ, ‚˙Á‡ÒÚ Ë ËÌ‚‡ÎË‰ÌÓÒÚ; ï ÒÓÎË‰‡ÌÓÒÚ ≠ ËÁ„‡Ê‰‡ÌÂ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌÓ ‚ÍÎ˛˜‚‡˘Ë Ë Â‰ËÌÌË Ó·˘ÂÒÚ‚‡, Á‡˘ËÚ‡ Ì‡ ÌÛÊ‰‡Â˘ËÚÂ ÒÂ, ÔÂ‰ÓÒÚ‡‚ˇÌÂ Ì‡ ÛÒÎÛ„Ë ÓÚ Ó·˘ ËÌÚÂÂÒ. √Î‡‚ÌËÚÂ ı‡‡ÍÚÂËÒÚËÍË Ì‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ÏÓ‰ÂÎ Ò‡: ï ÓÚ„Ó‚ÓÌÓÒÚ Ì‡ ‰˙Ê‡‚‡Ú‡ Ò‡ ÓÒË„Ûˇ‚‡ÌÂ Ì‡ Ô˙ÎÌ‡ Á‡ÂÚÓÒÚ (ÒÓˆË‡ÎÌ‡ Ô‡Á‡Ì‡ ËÍÓÌÓÏËÍ‡), ÛÒÎÛ„Ë ÓÚ Ó·˘ ËÌÚÂÂÒ Ë Ó·˘ÂÒÚ‚ÂÌË ÛÒÎÛ„Ë, ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍ‡ Ë ÒÓˆË‡ÎÌ‡ ÍÓıÂÁËˇ; ï ÓÒÌÓ‚ÌË ÒÓˆË‡ÎÌË Ô‡‚‡: Ò‚Ó·Ó‰‡ Ì‡ Ò‰ÛÊ‡‚‡ÌÂ, Ô‡‚Ó Ì‡ ÒÚ‡˜Í‡, Ì‡ ÍÓÎÂÍÚË‚ÌÓ ‰Ó„Ó‚‡ˇÌÂ; Ô‡‚Ó Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ Ì‡ ËÌÙÓÏË‡ÌÂ Ë ÍÓÌÒÛÎÚË‡ÌÂ; Á‡˘ËÚ‡ ÒÂ˘Û ÌÂÔ‡‚ÓÏÂÌË Û‚ÓÎÌÂÌËˇ; ‰ÓÒÚÓÈÌË Ë ÒÔ‡‚Â‰ÎË‚Ë ÛÒÎÓ‚Ëˇ Ì‡ ÚÛ‰; ‡‚ÌÓÔ‡‚ËÂ Ë ÌÂ‰ËÒÍËÏËÌ‡ˆËˇ; ï ÒÓˆË‡ÎÌ‡ Á‡˘ËÚ‡: ‚ËÒÓÍÓ‡Á‚ËÚË ÛÌË‚ÂÒ‡ÎÌË ÒËÒÚÂÏË ‚ Ò‡‚ÌÂÌËÂ Ò˙Ò Ò˙˘ÂÒÚ‚Û‚‡˘ËÚÂ ‚—¿Ÿ Ë ‰Û„Ë ‡ÈÓÌË Ì‡ Ò‚ÂÚ‡ Ë ÔÂ‡ÁÔÂ‰ÂÎËÚÂÎÌË ÏÂÍË; ï ÒÓˆË‡ÎÂÌ ‰Ë‡ÎÓ„ Ë ËÌ‰ÛÒÚË‡ÎÌË ÓÚÌÓ¯ÂÌËˇ Ò ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚ Á‡ ÒÍÎ˛˜‚‡ÌÂ Ì‡ ÍÓÎÂÍÚË‚ÌË ÚÛ‰Ó‚Ë ‰Ó„Ó‚ÓË; ‡·ÓÚÌË˜ÂÒÍÓ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎÒÚ‚Ó, Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌË ‡·ÓÚÌË˜ÂÒÍË Ò˙‚ÂÚË; ï ÒÓˆË‡ÎÌ‡ Ë ÚÛ‰Ó‚‡ Â„ÛÎ‡ˆËˇ(Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÒÚ‚Ó Á‡ Á‰‡‚ÓÒÎÓ‚ÌË Ë ·ÂÁÓÔ‡ÒÌË ÛÒÎÓ‚Ëˇ Ì‡ ÚÛ‰, Ó„‡ÌË˜‡‚‡ÌÂ Ì‡ ÒÂ‰ÏË˜Ì‡Ú‡ Ë ‰ÌÂ‚Ì‡Ú‡ ÔÓ‰˙ÎÊËÚÂÎÌÓÒÚ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ, ÓÚÔÛÒÍË, Á‡˘ËÚ‡ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ÏˇÒÚÓ Ë ‰.); ‡‚ÌË ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚË; Á‡ÍËÎ‡ Ì‡ ·ÂÏÂÌÌËÚÂ ÊÂÌË Ë ‰.  ‰ÓÔ˙ÎÌÂÌËÂ Í˙Ï ÚÂÁË ı‡‡ÍÚÂËÒÚËÍË ÔÂÁ ÔÓÒÎÂ‰ÌËÚÂ ‰ÂÒÂÚËÎÂÚËˇ ·Â ‡Á‚ËÚÓ ÒËÎÌÓ ‰ÓÔ˙Î‚‡˘Ó Â‚ÓÔÂÈÒÍÓ ËÁÏÂÂÌËÂ. ƒÂÈÒÚ‚‡Ú ¯ËÓÍÓÓ·ı‚‡ÚÌË Â‚ÓÔÂÈÒÍË ‡ÁÔÓÂ‰·Ë Á‡ Á‰‡‚Â Ë ·ÂÁÓÔ‡ÒÌÓÒÚ ÔË ‡·ÓÚ‡, ‡ ÓÚ 1975„. ÚÛ‰Ó‚ËÚÂ Ô‡‚‡ Ë ÍÓÎÂÍÚË‚ÌÓÚÓ ÚÛ‰Ó‚Ó Ô‡‚Ó ÔÓËÁÚË˜‡Ú ÓÚ Â‚ÓÔÂÈÒÍÓÚÓ Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÒÚ‚Ó(√‡ÙËÍ‡ 1), ‚ÍÎ˛˜ËÚÂÎÌÓ Ë ÓÚ ‡ÏÍÓ‚ËÚÂ ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËˇ, ÔÓÒÚË„Ì‡ÚË ˜ÂÁ Â‚ÓÔÂÈÒÍËˇ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ‰Ë‡ÎÓ„(√Î‡‚‡ 10). 10

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 1.1. ХАРАКТЕРИСТИКИ НА ЕВРОПЕЙСКИЯ СОЦИАЛЕН МОДЕЛ ЕВРОПЕЙСКИЯТ СОЦИАЛЕН МОДЕЛ ПОД НАТИСК √‡ÙËÍ‡ 2 œÓ Ï‡ÍÓËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍË ÔÓÍ‡Á‡ÚÂÎË ÔÂÁ ÔÓÒÎÂ‰ÌÓÚÓ ‰ÂÒÂÚËÎÂÚËÂ —¿Ÿ ÓÔÂ‰ÂÎÂÌÓ Ò‡ ÔÓÒÚË„Ì‡ÎË ÔÓ-‚ËÒÓÍ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍË ‡ÒÚÂÊ(√Î‡‚‡ 2). œÓ ‡‚ÌË˘‡ Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚ ≈‚ÓÔ‡ Ò˙˘Ó ËÁÓÒÚ‡‚‡ Ò ‰ÓÒÚË„Ì‡ÚËˇ ÍÓÂÙËˆËÂÌÚ ÓÚ 65%, Í‡ÚÓ ÓÚÒÚ˙Ô‚‡ Ì‡—¿Ÿ, ÍÓËÚÓ Ò‡ ÔÓÒÚË„Ì‡ÎË ÀËÒ‡·ÓÌÒÍ‡Ú‡ ˆÂÎ ÓÚ 70%(√‡ÙËÍ‡ 2). Source: International Adult Literacy Survey, 1994-1998; OECD, Trends in Income Distribution& poverty in OECD Area 1999 —ËÌ‰ËÍ‡ÚËÚÂ ÓÒ˙ÁÌ‡‚‡Ú, ˜Â Ò‡ ËÁÔ‡‚ÂÌË ÔÂ‰„ÓÎÂÏË ÔÂ‰ËÁ‚ËÍ‡ÚÂÎÒÚ‚‡. Õ‡ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌÓ ÌË‚Ó ˜ÎÂÌÛ‚‡˘ËÚÂ ‚ ≈ œ ÒËÌ‰ËÍ‡ÚË ÌÂ‚Â‰Ì˙Ê Ò‡ ‰ÓÍ‡Á‚‡ÎË ÊÂÎ‡ÌËÂÚÓ Ë„ÓÚÓ‚ÌÓÒÚÚ‡ ÒË ‰‡ Û˜‡ÒÚ‚‡Ú ‡ÍÚË‚ÌÓ Ë ÍÓÌÒÚÛÍÚË‚ÌÓ ‚ ÏÓ‰ÂÌËÁË‡ÌÂÚÓ Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍËˇ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ÏÓ‰ÂÎ. ÕÓ Á‡ ÒËÌ‰ËÍ‡ÚËÚÂ ÏÓ‰ÂÌËÁ‡ˆËˇÚ‡ ÌËÍÓ„‡ ÌÂ Â ÓÁÌ‡˜‡‚‡Î‡ ‡ÁÛ¯‡‚‡ÌÂ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡Ú‡ ‰˙Ê‡‚‡ ËÎË ÔÓÒÚÓ ÒÎÂ‰‚‡ÌÂ Ì‡ ‡ÏÂËÍ‡ÌÒÍËˇ ÏÓ‰ÂÎ. ÃÓ‰ÂÌËÁ‡ˆËˇÚ‡ ÓÁÌ‡˜‡‚‡ ‰‡ ÒÂ ÓÚ„Ó‚ÓË Ì‡ ÔÂ‰ËÁ‚ËÍ‡ÚÂÎÒÚ‚‡Ú‡, ÔÂ‰ ÍÓËÚÓ Â ËÁÔ‡‚ÂÌ‡ ÔÓÌ‡ÒÚÓˇ˘ÂÏ ≈‚ÓÔ‡, Á‡ ‰‡ ÒÂ ÓÒË„ÛË ÌÂÈÌÓÚÓ ÓˆÂÎˇ‚‡ÌÂ ‚ ·˙‰Â˘Â.“ÂÁË ÔÂ‰ËÁ‚ËÍ‡ÚÂÎÒÚ‚‡ ÔÓËÁÚË˜‡Ú ÔÂ‰Ë ‚ÒË˜ÍÓ ÓÚ„ÎÓ·‡ÎËÁ‡ˆËˇÚ‡, ‰ÂÏÓ„‡ÙÒÍËÚÂ ÚÂÌ‰ÂÌˆËË, ÔÂÏËÌ‡‚‡ÌÂÚÓ Í˙Ï Ó·˘ÂÒÚ‚Ó, ÓÒÌÓ‚‡ÌÓ Ì‡ ÁÌ‡ÌËÂÚÓ Ë Ì‡ ÛÒÎÛ„ËÚÂ, Í‡ÍÚÓ Ë ÌÂÓ·ıÓ‰ËÏÓÒÚÚ‡ ÓÚ ÂÍÓÎÓ„Ë˜Ì‡ Ë ÒÓˆË‡ÎÌ‡ ÛÒÚÓÈ˜Ë‚ÓÒÚ. ÕÓ ≈— Â ‚ ÍËÁ‡, ‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍËˇÚ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ÏÓ‰ÂÎ(≈—Ã) Â ÔÓ‰ÎÓÊÂÌ Ì‡ Ì‡ÚËÒÍ ÓÚ ÓÌÂÁË, ÍÓËÚÓ Ú‚˙‰ˇÚ, ˜Â ÏÓ‰ÂÎ˙Ú Í‡ÚÓ Ú‡Í˙‚ ÌÂ Ò˙˘ÂÒÚ‚Û‚‡, ‡ Â Ò‡ÏÓ Ò·Ó ÓÚ ‡ÁÎË˜ÌËÚÂ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌË ÏÓ‰ÂÎË.“ÓÈ Â ÔÓ‰ÎÓÊÂÌ Ì‡ Ì‡ÚËÒÍ ÓÚ ÌÂÓÎË·Â‡ÎÌÓÚÓ ÚÂ˜ÂÌËÂ, ÍÓÂÚÓ ÔÂ‚˙˘‡ ËÌÚÂÂÒËÚÂ Ì‡ ‡ÍˆËÓÌÂËÚÂ ‚ ÏÂËÎÓ Á‡ ‚ÒˇÍ‡ ÒÚÓÔ‡ÌÒÍ‡ ‰ÂÈÌÓÒÚ Ë ÔÓ‰˜ËÌˇ‚‡ ‚ÒË˜ÍË ÒÓˆË‡ÎÌË ˆÂÌÌÓÒÚË Ì‡ Á‡ÍÓÌ‡ Ì‡ Ò‚Ó·Ó‰ÌËˇ Ô‡Á‡. ÕÂÓÎË·Â‡ÎËÚÂ Ë ÔÓÎËÚËˆËÚÂ ËÁÚ˙Í‚‡Ú, ˜Â ‡ÏÂËÍ‡ÌÒÍËˇÚ ÏÓ‰ÂÎ Â ÔÓÍÓÌÍÛÂÌÚÓÒÔÓÒÓ·ÂÌ Ë ÔÓ-ÛÒÔÂ¯ÂÌ ÔÓ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ Ì‡ ÚÛ‰Ó‚Ëˇ Ô‡Á‡. ƒ˙Ê‡‚ËÚÂ-˜ÎÂÌÍË ÌÂ ÏÓ„‡Ú ‚Â˜Â ‰‡ ÓÚ„Ó‚ÓˇÚ Ì‡ ÚÂÁË ÔÂ‰ËÁ‚ËÍ‡ÚÂÎÒÚ‚‡ Ò‡ÏÓ Ì‡ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌÓ ÌË‚Ó, Í‡ÍÚÓ ÌÂ ÏÓ„‡Ú Ë ÒËÌ‰ËÍ‡ÚËÚÂ. ÷ÂÎÚ‡ Ì‡ Ó·Â‰ËÌÂÌ‡ ≈‚ÓÔ‡ Ò˙Ò ÒËÎÌÓ ÒÓˆË‡ÎÌÓ ËÁÏÂÂÌËÂ ·Ë ÒÎÂ‰‚‡ÎÓ ‰‡ Â Ó‚Î‡‰ˇ‚‡ÌÂ Ì‡ ÔÓˆÂÒ‡ Ì‡„ÎÓ·‡ÎËÁ‡ˆËˇ Ë ÒÚÛÍÚÛÌË ÔÓÏÂÌË, ‚ ÚÓ‚‡ ˜ËÒÎÓ ‰ÂÏÓ„‡ÙÒÍËÚÂ ÔÂ‰ËÁ‚ËÍ‡ÚÂÎÒÚ‚‡, Ú‡Í‡ ˜Â ‰‡ ÒÂ ËÁ‚ÎÂÍ‡Ú Ï‡ÍÒËÏ‡ÎÌË ÔÓÎÁË Ë ‰‡ ÒÂ ÔÎ‡ÚË ÏËÌËÏ‡ÎÌ‡ ˆÂÌ‡, Í‡ÚÓ ÔÂ˜ÂÎË‚¯ËÚÂ Ò‡ ÍÓÎÍÓÚÓ ÒÂ ÏÓÊÂ ÔÓ‚Â˜Â, ‡ Á‡ ÚÂÁË, ÍÓËÚÓ Ò‡„Û·Â˘Ë ‰‡ ÒÂ ÓÒË„ÛˇÚ ÍÓÏÔÂÌÒ‡ÚÓÌË ÏÂÍË. 11

√‡ÙËÍ‡ 3 БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 1.2. БЪДЕЩЕТО НА ЕВРОПЕЙСКИЯ СОЦИАЛЕН МОДЕЛ ЕВРОПЕЙСКИЯТ СЪЮЗ ИМА МНОГО ПОУЧИТЕЛЕН ОПИТ ÕÓ ‡ÍÓ ÒÂ ÔÓÒÚ‡‚Ë ‚˙ÔÓÒ˙Ú Á‡ ·˙‰Â˘ÂÚÓ Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍËˇ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ÏÓ‰ÂÎ, ÏÓÊÂÏ ÎË ‰‡ ÒÂ ÔÓÛ˜ËÏ ÔÓ‚Â˜Â ÓÚ—¿Ÿ?»ÎË ≈‚ÓÔ‡ Ë ÌÂÈÌËÚÂ ÔÓÎËÚËˆË ·Ë Úˇ·‚‡ÎÓ ‰‡ ·˙‰‡Ú ÔÓ-Û‚ÂÂÌË ‚ ÒÔÓÒÓ·ÌÓÒÚÚ‡ ÒË ‰‡ Á‡ÒËÎˇÚ ÒÓˆË‡ÎÌ‡Ú‡ ÍÓıÂÁËˇ ˜ÂÁ ÏÓ‰ÂÌËÁ‡ˆËˇ Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍËˇ ÏÓ‰ÂÎ? ≈‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍË Ë ÒÓˆË‡ÎÌË ÔÓÒÚËÊÂÌËˇ Ò‡ ‰ÓÒÚ‡ ÌÂ‡‚ÌÓÏÂÌË.» ÌˇÍÓË ÒÚ‡ÌË ÔÓÌˇÍÓ„‡ ÒÂ ·ÓˇÚ ‰‡ Á‡Ô‡ÁˇÚ ‚ËÒÓÍËÚÂ ÒË ÒÚ‡Ì‰‡ÚË Á‡ ÓÒË„Ûˇ‚‡ÌÂ Ò Ó·˘ÂÒÚ‚ÂÌË ÛÒÎÛ„Ë Ë ‰‡ ÔÓ‰‰˙Ê‡Ú Ì‡ Ò˙‚ÂÏÂÌÌÓ ÌË‚Ó Ò‚ÓËÚÂ ÒÓˆË‡ÎÌË ÒËÒÚÂÏË Ë ÚÛ‰Ó‚ Ô‡Á‡. ≈ œ Â Û·Â‰ÂÌ‡, ˜Â ≈— ËÏ‡ ÏÌÓ„Ó Ì‡ Í‡Í‚Ó ‰‡ Ì‡Û˜Ë ‰Û„ËÚÂ Ë Ò‡‚ÌËÚÂÎÌÓ Ï‡ÎÍÓ ‰‡ ÒÂ Û˜Ë ÓÚ Úˇı Í‡ÍÚÓ ‚ Ó·Î‡ÒÚÚ‡ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡Ú‡ Ë Ó·‡ÁÓ‚‡ÚÂÎÌ‡Ú‡ ÔÓÎËÚËÍ‡, Ú‡Í‡ Ë ‰ÓË ÔÓ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ Ì‡ ÔÓÎËÚËÍ‡Ú‡ Ì‡ Ô‡Á‡‡ Ì‡ ÚÛ‰‡.  Â‰Ëˆ‡ ÒÚ‡ÌË ÓÚ ‡Á‚Ë‚‡˘Ëˇ ÒÂ Ò‚ˇÚ ≈— ÒÂ ‚˙ÁÔËÂÏ‡ Í‡ÚÓ ÓÚÔ‡‚ÂÌ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍË Ë ÒÓˆË‡ÎÂÌ ÏÓ‰ÂÎ Ë ÔÓÚË‚Ó‚ÂÒ Ì‡ ÎË·Â‡ÎÌËˇ ÔÓ‰ıÓ‰, ‚˙ÁÔËÂÚ ÓÚ—¿Ÿ. Source: International Adult Literacy Survey, 1994-1998; OECD, Trends in Income Distribution& poverty in OECD Area 1999  Ú‡ÁË„Î‡‚‡ ÏÓ„‡Ú ‰‡ ·˙‰‡Ú ÔË‚Â‰ÂÌË Ò‡ÏÓ ÌˇÍÓÎÍÓ ÔËÏÂ‡ Á‡ Ó„ÓÏÌËÚÂ ‡ÁÎËÍË ÏÂÊ‰Û ‡ÏÂËÍ‡ÌÒÍËˇ Ë Â‚ÓÔÂÈÒÍËˇ ÏÓ‰ÂÎ (Morley et al. 2004). Õ‡ÔËÏÂ, ÔÓ‰ÓıÓ‰ÌËÚÂ ÌÂ‡‚ÂÌÒÚ‚‡ Ë ·Â‰ÌÓÒÚÚ‡ (√‡ÙËÍ‡ 3) ‰ÓÒÚË„‡Ú ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌÓ ÔÓ-‚ËÒÓÍË ‡‚ÌË˘‡ ‚—¿Ÿ.  ìÒÚ‡Ëˇî ≈— Ì‡ 15-ÚÂ, Í‡ÚÓ ˆˇÎÓ, 18% ÓÚ Ì‡ÒÂÎÂÌËÂÚÓ ÔÓÎÛ˜‡‚‡Ú ‰ÓıÓ‰ ÔÓ‰ 60% ÓÚ ÒÂ‰ÌËˇ Á‡ ≈—, ‰ÓÍ‡ÚÓ ‚—¿Ÿ 25% ÊË‚ÂˇÚ ÔÓ‰ Ô‡„‡ Ì‡ ·Â‰ÌÓÒÚÚ‡. ¿ÏÂËÍ‡ÌÒÍ‡Ú‡ ËÍÓÌÓÏËÍ‡ ÒÂ˘‡ ÚÛ‰ÌÓÒÚË ÔÓ‡‰Ë Ò‡‚ÌËÚÂÎÌÓ ÌËÒÍ‡Ú‡ ÒÚÂÔÂÌ Ì‡„‡ÏÓÚÌÓÒÚ, Ò„ÓÎˇÏ ·ÓÈ ÌËÒÍÓÍ‚ÓÎËÙËˆË‡ÌË ËÎË ÌÂÍ‚‡ÎËÙËˆË‡ÌË ‡·ÓÚÌË ÏÂÒÚ‡, Í‡ÚÓ ÔÓ ÚÓÁË Ì‡˜ËÌ Á‡ÔÎ‡ÚËÚÂ ÒÂ ÒÏ˙Í‚‡Ú ‰Ó ‰ÓÎÌËˇ Ô‡Á‡ÂÌ Ô‡„. Œ·‡ÚÌÓ, ‚ ÒÂ‚ÂÌÓÂ‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ÒÚ‡ÌË, Í˙‰ÂÚÓ ÔÓ˜ÚË ÌÂ Ò˙˘ÂÒÚ‚Û‚‡ ÌÂ„‡ÏÓÚÌÓÒÚ, ÏÌÓ„Ó ÔÓ-Ï‡ÎÍÓ ıÓ‡ ÒÂ ·ÓˇÚ Á‡ Ó„‡ÌË˜ÂÌËˇ ·ÓÈ ÏÂÒÚ‡ Á‡ ÌËÒÍÓÍ‚‡ÎËÙËˆË‡Ì‡ ‡·ÓÚ‡. Source: International Adult Literacy Survey, 1994-1998; OECD, Trends in Income Distribution& poverty in OECD Area 1999 12 √‡ÙËÍ‡ 4

√‡ÙËÍ‡ 5 БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 1.2. БЪДЕЩЕТО НА ЕВРОПЕЙСКИЯ СОЦИАЛЕН МОДЕЛ ЕВРОПЕЙСКИЯТ СЪЮЗ ИМА МНОГО ПОУЧИТЕЛЕН ОПИТ √ÓÎÂÏË ‡ÁÎË˜Ëˇ ÒÂ Ì‡·Î˛‰‡‚‡Ú Ë ÔË Ò‡‚ÌÂÌËÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ ‚—¿Ÿ Ë ‚ ≈—. √Ó‰Ë¯ÌÓÚÓ ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ ‚ ≈—≠ 15 ‚˙ÁÎËÁ‡ ÒÂ‰ÌÓ Ì‡ 1700 ˜‡Ò‡„Ó‰Ë¯ÌÓ, ‰ÓÍ‡ÚÓ ‚—¿Ÿ ÒÂ ‡·ÓÚË Ì‡‰ 2150 ˜‡Ò‡ „Ó‰Ë¯ÌÓ. œÓ-Ï‡ÎÍË Ò‡ ‡ÁÎËÍËÚÂ ‚ ÒÂ‰Ì‡Ú‡ ÒÂ‰ÏË˜Ì‡ ÔÓ‰˙ÎÊËÚÂÎÌÓÒÚ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ(ÔË·ÎËÁËÚÂÎÌÓ 39 ˜‡Ò‡ ‚—¿Ÿ Ë 37 ˜‡Ò‡ ‚ ≈— ≠ 15). ÃÌÓ„Ó ÔÓ-ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌË Ò‡ ‡ÁÎËÍËÚÂ ‚˙‚ ‚ÂÏÂÚ‡ÂÌÂÚÓ Ì‡ ÔÎ‡ÚÂÌËˇ ÓÚÔÛÒÍ, Í‡ÍÚÓ ÒÂ ‚ËÊ‰‡ ÓÚ √‡ÙËÍ‡ 5. œÓ‰˙ÎÊËÚÂÎÌÓÒÚÚ‡ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ Â ÔÓÍ‡Á‡ÚÂÎ Á‡ Í‡˜ÂÒÚ‚ÓÚÓ Ì‡ ÊËÁÌÂÌËˇ ÒÚ‡Ì‰‡Ú Ë Ó˜Â‚Ë‰ÌÓ Â‚ÓÔÂÈˆËÚÂ, Ï‡Í‡ Ë Ò„ÓÎÂÏË ‡ÁÎË˜Ëˇ ‚ ≈— ≠ 25, ÓÔÂ‰ÂÎÂÌÓ ÔÂ‰ÔÓ˜ËÚ‡Ú ‰‡ ‡·ÓÚˇÚ ÔÓ-·˙ÁÓ Ë Ò˙˜ÌÓ, ÓÚÍÓÎÍÓÚÓ ‰‡ ‡·ÓÚˇÚ ÔÓ-‰˙Î„Ó. «Ì‡˜ËÚÂÎÌË ‡ÁÎËÍË ÒÂ Ì‡·Î˛‰‡‚‡Ú ‚ ‰Û„Ë ÒÂÍÚÓË Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌÓ-ÓÒË„ÛËÚÂÎÌ‡Ú‡ ÒËÒÚÂÏ‡. œÛ·ÎË˜ÌËÚÂ ÒÓˆË‡ÎÌË ‡ÁıÓ‰Ë Í‡ÚÓ ‰ˇÎ ÓÚ ¡ ‚ ≈—-15 Ì‡‰ı‚˙ÎˇÚ 23%, ‰ÓÍ‡ÚÓ ‚—¿Ÿ ÚÂ Ò‡ ÔÓ‰ 15%( √‡ÙËÍ‡ 6). –‡ÁÎË˜ËˇÚ‡ ‚ ≈—, Ò ËÁÍÎ˛˜ÂÌËÂ Ì‡»Î‡Ì‰Ëˇ, Ò‡ ÌÂÁÌ‡˜ËÚÂÎÌË Ë ‰ÓË ‚ ÌÓ‚ËÚÂ ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË ‡ÁıÓ‰ËÚÂ Ò‡ Ò 5% ÔÓ-‚ËÒÓÍË ÓÚ ÚÂÁË ‚—¿Ÿ. Œ„ÓÏÌË ‡ÁÎËÍË ÏÂÊ‰Û—¿Ÿ Ë ≈— ÒÂ Ì‡·Î˛‰‡‚‡Ú ‚ ‰ÂÎ‡ Ì‡ ÔÛ·ÎË˜ÌËÚÂ ‡ÁıÓ‰Ë Á‡ ‚ËÒ¯Â Ó·‡ÁÓ‚‡ÌËÂ. Source: International Adult Literacy Survey, 1994-1998; OECD, Trends in Income Distribution& poverty in OECD Area 1999 13 √‡ÙËÍ‡ 6

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 1.3. БЪЛГАРИЯ:ПРЕДИЗВИКАТЕЛСТВАТА НА ЕВРОПЕЙСКИЯ СОЦИАЛЕН МОДЕЛ »Á„‡Ê‰‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÍÓÌÍÛÂÌÚÓÒÔÓÒÓ·Ì‡ ËÍÓÌÓÏËÍ‡, Ì‡Ï‡Îˇ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ·Â‰ÌÓÒÚÚ‡, Ì‡Ò˙˜‡‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌÓÚÓ Ò·ÎËÊ‡‚‡ÌÂ, ‡Á‚ËÚËÂÚÓ Ì‡ Ó·‡ÁÓ‚‡ÌËÂÚÓ Ë Á‰‡‚ÂÓÔ‡Á‚‡ÌÂÚÓ, ËÌ‚ÂÒÚË‡ÌÂÚÓ ‚ ˜Ó‚Â¯ÍË Í‡ÔËÚ‡Î Ë Ò˙·Î˛‰‡‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ˜Ó‚Â¯ÍËÚÂ Ô‡‚‡, ÓÒÌÓ‚‡ÌË Ì‡ Â‰ËÌÒÚ‚Ó Ì‡ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍ‡Ú‡, ÚÛ‰Ó‚‡Ú‡ Ë ÒÓˆË‡ÎÌ‡Ú‡ ÔÓÎËÚËÍ‡ ‚ Ò˙ÓÚ‚ÂÚÒÚ‚ËÂ Ò Â‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ˆÂÌÌÓÒÚË, Ò‡ ÒÂ‰ ÔËÓËÚÂÚËÚÂ Ì‡ Ó„‡ÌËÁ‡ˆËËÚÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ‚ ¡˙Î„‡Ëˇ. ÃÓ‰ÂÎ˙Ú Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡ ≈‚ÓÔ‡ ÒÂ ·‡ÁË‡ ‚˙ıÛ Ó·˘Ë ÔËÌˆËÔË, ˆÂÌÌÓÒÚË Ë ÏÌÓ„ÓÓ·‡ÁËÂ Ì‡ ÒËÒÚÂÏËÚÂ Ë, Á‡Â‰ÌÓ Ò ÚÓ‚‡, Ì‡ Ó·˘Ë Ô‡‚ËÎ‡ Ë ÒÂ‰ÒÚ‚‡ Á‡ ÚˇıÌÓÚÓ ÔËÎ‡„‡ÌÂ, Ó˜ÂÚ‡‚‡˘Ë Á‡˘ËÚÌ‡Ú‡ ÏÂÊ‡ ÓÚ ÏËÌËÏ‡ÎÌËÚÂ ÒÚ‡Ì‰‡ÚË. — ÔËÂÏ‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ acquis communittaire , Í‡ÚÓ ˜‡ÒÚ ÓÚ Â‚ÓÔÂÈÒÍÓÚÓ Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÒÚ‚Ó ÔÓ ÒÓˆË‡ÎÌ‡Ú‡ ÔÓÎËÚËÍ‡, Ë Ò ˆˇÎÓÒÚÌ‡Ú‡ ÒË ‡·ÓÚ‡ ÔÓ √Î‡‚‡ 13, ‚Ò˙˘ÌÓÒÚ ¡˙Î„‡Ëˇ ÒÂ ÔËÒ˙Â‰ËÌË Í˙Ï Ú‡ÁË ‡ÏÍ‡ ÓÚ Ó·˘Ë Ô‡‚ËÎ‡, ÍÓˇÚÓ„‡‡ÌÚË‡, ˜Â ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍËˇÚ ˙ÒÚ Ë ÍÓÌÍÛÂÌÚÓÒÔÓÒÓ·ÌÓÒÚÚ‡, Í‡ÚÓ ˆÂÎ Ì‡ Œ·Â‰ËÌÂÌ‡ ≈‚ÓÔ‡, ÌˇÏ‡ ‰‡ ·˙‰‡Ú ÔÓÒÚË„‡ÌË Á‡ ÒÏÂÚÍ‡ Ì‡ Ì‡Ï‡Îˇ‚‡ÌÂ Ì‡ ÒÚ‡Ì‰‡ÚËÚÂ, ÓˇÁ‚‡ÌÂ Ì‡ Ô‡‚‡Ú‡ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ Ë ‚ÎÓ¯‡‚‡ÌÂ Ì‡ ÛÒÎÓ‚ËˇÚ‡ Ì‡ ÚÛ‰ Ë ÊË‚ÓÚ. œÂÁ ÔÓÒÎÂ‰ÌËÚÂ 16„Ó‰ËÌË ¡˙Î„‡Ëˇ ËÁ‚˙‚ˇ ÚÂÊ˙Í Ë ÔÓÚË‚ÓÂ˜Ë‚ Ô˙Ú Ì‡ ÂÙÓÏË, Ì‡ÒÓ˜ÂÌË Í˙Ï ËÁ„‡Ê‰‡ÌÂ Ì‡ Ô‡Á‡Ì‡ ËÍÓÌÓÏËÍ‡ Ë ‰ÂÏÓÍ‡ˆËˇ, Í‡ÚÓ ÓÒÌÓ‚‡ Á‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ ÌË ËÌÚÂ„‡ˆËˇ.—ÎÂ‰ Â‰Ëˆ‡ ÍËÁË, ÔÂÁ ÔÓÒÎÂ‰ÌËÚÂ ÔÂÚ„Ó‰ËÌË ÒÂ Ì‡·Î˛‰‡‚‡ Ï‡ÍÓËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍ‡ ÒÚ‡·ËÎÌÓÒÚ. ≈‰ËÌ ÔÓ-‚ÌËÏ‡ÚÂÎÂÌ ‡Ì‡ÎËÁ Ì‡ ËÍÓÌÓÏËÍ‡Ú‡ Ó·‡˜Â ÔÓÍ‡Á‚‡ Â‰Ëˆ‡ Ò˙˘ÂÒÚ‚ÂÌË Ë Ó·ÂÁÔÓÍÓËÚÂÎÌË ÔÓ·ÎÂÏË, Ò‚˙Á‡ÌË„Î‡‚ÌÓ Ò˙Ò ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ ËÌ‰ËÍ‡ÚÓË Ì‡ ‡ÒÚÂÊ‡, ÓÒÓ·ÂÌÓ ‚ Ò‡‚ÌÂÌËÂ Ò˙Ò ÒÓˆË‡ÎÌÓÚÓ ËÁÏÂÂÌËÂ Ì‡ ≈‚ÓÔ‡. œÂÁ 2005„. ÍÓÂÙËˆËÂÌÚ˙Ú Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚ Á‡ Ì‡ÒÂÎÂÌËÂÚÓ Ì‡ ‚˙Á‡ÒÚ 15-64„Ó‰ËÌË Â 55.8% ÔË ÒÂ‰ÌÓ Á‡ ≈—-25 ≠ 63.8% Ë Á‡ÎÓÊÂÌ‡ ˆÂÎ ÓÚ ÀËÒ‡·ÓÌ ‰Ó 2010„. ≠ 70%; Á‡ÂÚÓÒÚÚ‡ Ì‡ ÊÂÌËÚÂ Ì‡ ‚˙Á‡ÒÚ 15-64„. Â 51.7% ÔË ÒÂ‰ÌÓ Á‡ ≈—-25 ≠ 56.3% Ë ˆÂÎ ÓÚ ÀËÒ‡·ÓÌ ≠ ÔÓÌÂ 60%; Á‡ÂÚÓÒÚÚ‡ Ì‡ ‚˙Á‡ÒÚÌËÚÂ ıÓ‡ ‚„ÛÔ‡Ú‡ 55-64„Ó‰ËÌË Â 34.7% ≠ ÔË ÒÂ‰ÌÓ Á‡ ≈—-25 ≠ 42.5% Ë ˆÂÎ ÓÚ ÀËÒ‡·ÓÌ ≠ 50%. –‡‚ÌË˘ÂÚÓ Ì‡ ÓÚÌÓÒËÚÂÎÌ‡ ·Â‰ÌÓÒÚ (NSI, Laeken indicators:Results of 3 rd Round) Ì‡ Ô˙‚ ÔÓ„ÎÂ‰ ÌÂ ÒÂ ‡ÁÎË˜‡‚‡ Ò˙˘ÂÒÚ‚ÂÌÓ ÓÚ ÚÓ‚‡ ‚ ÓÒÚ‡Ì‡ÎËÚÂ Â‚ÓÔÂÈÒÍË ÒÚ‡ÌË(14-15% Á‡ ¡˙Î„‡Ëˇ ÔÂÁ ÔÓÒÎÂ‰ÌËÚÂ 3„Ó‰ËÌË Ë ÓÍÓÎÓ 16% ÒÂ‰ÌÓ Á‡ ≈—).“‚˙‰Â ÔÓÍ‡Á‡ÚÂÎÌË Ò‡ Ó·‡˜Â ‡ÁÎË˜ËˇÚ‡ ÔÓ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ Ì‡ Ô‡„Ó‚ÂÚÂ Ì‡ ·Â‰ÌÓÒÚ, ËÁÏÂÂÌË ‚ ìÒÚ‡Ì‰‡Ú Ì‡ ÔÓÍÛÔ‡ÚÂÎÌ‡ ÒÔÓÒÓ·ÌÓÒÚî ≠ ‰‚‡ Ô˙ÚË ÔÓ-ÌËÒ˙Í Â Ô‡„˙Ú Ì‡ ·Â‰ÌÓÒÚ ‚ ¡˙Î„‡Ëˇ ‚ Ò‡‚ÌÂÌËÂ Ò 10-ÚÂ ÌÓ‚ÓÔËÒ˙Â‰ËÌÂÌËÚÂ ÒÚ‡ÌË, ‡ ÒÔˇÏÓ ÒÚ‡ËÚÂ ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË ÓÚ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇ Ò˙˛Á ≠ ÓÍÓÎÓ ÔÂÚ Ô˙ÚË.“Ó‚‡ Úˇ·‚‡ ‰‡ ÒÂ ËÏ‡ ÔÂ‰‚Ë‰ ÔË ÓˆÂÌÍ‡ ‡‚ÌË˘ÂÚÓ Ì‡ ·Â‰ÌÓÒÚ ÔÓ ÚÓÁË ÏÂÚÓ‰, Ú˙È Í‡ÚÓ ÔË ‡‚ÌË ˆÂÌÓ‚Ë ÛÒÎÓ‚Ëˇ ‰ÓıÓ‰ËÚÂ Ò‡ ‚ Ô˙ÚË ÔÓ-ÌËÒÍË Ë Ò˙ÓÚ‚ÂÚÌÓ ÓÒË„Ûˇ‚‡Ú ‚ ‡Ì‡ÎÓ„Ë˜Ì‡ ÒÚÂÔÂÌ ÔÓ-ÌËÒ˙Í ÊËÁÌÂÌ ÒÚ‡Ì‰‡Ú. 14

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 1.3. БЪЛГАРИЯ:ПРЕДИЗВИКАТЕЛСТВАТА НА ЕВРОПЕЙСКИЯ СОЦИАЛЕН МОДЕЛ œÓ-ÒËÎÌÓ Á‡ÒÂ„Ì‡ÚË ÓÚ ·Â‰ÌÓÒÚÚ‡ ‚ ¡˙Î„‡Ëˇ Ò‡ ‰Âˆ‡Ú‡. –‡‚ÌË˘ÂÚÓ Ì‡ ·Â‰ÌÓÒÚ ‚˙‚ ‚˙Á‡ÒÚÓ‚‡Ú‡„ÛÔ‡ 0-15„. ÔÂÁ ÔÓÒÎÂ‰ÌËÚÂ 3„Ó‰ËÌË Â ÏÂÊ‰Û 17.7 Ë 21.5%, ‡ ÔË ‰ÓÏ‡ÍËÌÒÚ‚‡Ú‡ Ì‡ ‰‚‡Ï‡ ‚˙Á‡ÒÚÌË Ò ÚË Ë ÔÓ‚Â˜Â ‰Âˆ‡ Úˇ ‰ÓÒÚË„‡ ‰ÓË 31.5-64.0%. ƒÛ„ËˇÚ ËÁ‚Ó‰, ÍÓÈÚÓ ÏÓÊÂ ‰‡ ÒÂ Ì‡Ô‡‚Ë ≠ ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ Ú‡ÌÒÙÂË , ËÁ‚˙Ì ÔÂÌÒËËÚÂ, ËÏ‡Ú ÏÌÓ„Ó Ï‡ÎÍÓ ‚ÎËˇÌËÂ ‚˙ıÛ Â‰ÛˆË‡ÌÂ Ì‡ ·Â‰ÌÓÒÚÚ‡. ¿ ÚÓ‚‡ ÓÁÌ‡˜‡‚‡, ˜Â ÒËÒÚÂÏ‡Ú‡ ÌË Á‡ ÒÓˆË‡ÎÌÓ ÔÓ‰ÔÓÏ‡„‡ÌÂ ÌÂ ‡·ÓÚË ÂÙÂÍÚË‚ÌÓ Ë ÌÂ ÒÚË„‡ ‰Ó ËÒÚËÌÒÍË ÌÛÊ‰‡Â˘ËÚÂ ÒÂ ·ÂÌÂÙËˆËÂÌÚË. , ˜Â ÔÂÌÒËËÚÂ Ò‡ ‚ÚÓËˇ ÔÓ ÁÌ‡˜ËÏÓÒÚ ‰ÓıÓ‰ ‚ ‰ÓÏ‡ÍËÌÒÚ‚‡Ú‡, ÍÓÂÙËˆËÂÌÚ˙Ú Ì‡ Á‡ÏÂÒÚ‚‡ÌÂ Ì‡ ‰ÓıÓ‰‡ (ÒÂ‰Ì‡ ÔÂÌÒËˇ Í˙Ï ÌÂÚÂÌ ÓÒË„ÛËÚÂÎÂÌ ‰ÓıÓ‰) ÔÂÁ ÔÓÒÎÂ‰ÌËÚÂ 3„Ó‰ËÌË Â ÓÍÓÎÓ 42-44%, ‡ ÚÓ‚‡ ‡‚ÌË˘Â ÔÓ‚Â˜Â ÌË ÔË·ÎËÊ‡‚‡ Í˙Ï ÂÁÛÎÚ‡ÚÌÓÒÚÚ‡ Ì‡ ‡ÏÂËÍ‡ÌÒÍËˇ Ë ·ËÚ‡ÌÒÍË ÏÓ‰ÂÎ, ÓÚÍÓÎÍÓÚÓ Í˙Ï ÒÂ‰ÌËÚÂ Â‚ÓÔÂÈÒÍË ‡‚ÌË˘‡. –‡‚ÌË˘ÂÚÓ Ì‡ ÔÛ·ÎË˜ÌËÚÂ ÒÓˆË‡ÎÌË ‡ÁıÓ‰Ë ÓÚ ¡ÔÂÁ ÔÓÒÎÂ‰ÌËÚÂ 5„Ó‰ËÌË ÒÂ ÒÚ‡·ËÎËÁË‡ ÓÍÓÎÓ 22-24% Ë ÚÓ Â ÓÍÓÎÓ ÒÂ‰ÌÓÂ‚ÓÔÂÈÒÍÓÚÓ, ÌÓ ÂÁÛÎÚ‡ÚÌÓÒÚÚ‡ ËÏ Ó˜Â‚Ë‰ÌÓ Â ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌÓ ÔÓ-ÌËÒÍ‡. –Â‰Ëˆ‡ ÌÂÏÓÌÂÚ‡ÌË À‡ÂÍÂÌ-ËÌ‰ËÍ‡ÚÓË Ò‚Ë‰ÂÚÂÎÒÚ‚‡Ú Á‡ ˇÍÓ ËÁ‡ÁÂÌ‡ ‡ÒËÏÂÚËˇ Ì‡ ÒÚ‡Ì‡Ú‡ ÒÔˇÏÓ ÒÂ‰ÌÓÂ‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ‡‚ÌË˘‡ ÔÓ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ Ì‡ ·Â‰ÌÓÒÚÚ‡ Ë ÒÓˆË‡ÎÌÓÚÓ ËÁÍÎ˛˜‚‡ÌÂ. ŒÒÓ·ÂÌÓ ÔÓÍ‡Á‡ÚÂÎÌË Ò‡ ËÌ‰ËÍ‡ÚÓËÚÂ, ı‡‡ÍÚÂËÁË‡˘Ë ‰˙Î„ÓÚ‡ÈÌ‡Ú‡ ·ÂÁ‡·ÓÚËˆ‡, Á‰‡‚ÌËˇ ÒÚ‡ÚÛÒ ÔÓ ‰ÓıÓ‰ÌË„ÛÔË, ‡ÌÌÓ Ì‡ÔÛÒÍ‡˘ËÚÂ ÒËÒÚÂÏ‡Ú‡ Ì‡ Ó·‡ÁÓ‚‡ÌËÂ Ë Ó·Û˜ÂÌËÂ, Í‡ÍÚÓ Ë ‡‚ÌË˘ÂÚÓ Ì‡ ÌÂ„‡ÏÓÚÌÓÒÚ ÒÂ‰ ÌˇÍÓË ÂÚÌË˜ÂÒÍË„ÛÔË ÓÚ Ì‡ÒÂÎÂÌËÂÚÓ.“Â Ò‡ Ò‚Ë‰ÂÚÂÎÒÚ‚Ó Á‡ Á‡ÚÛ‰ÌÂÌ ‰ÓÒÚ˙Ô ‰Ó ÍÓÏÔÂÌÒ‡ÚÓÌËÚÂ ÏÂı‡ÌËÁÏË Ë ÓÒÌÓ‚ÌËÚÂ ÒÓˆË‡ÎÌË ÒËÒÚÂÏË ≠ Á‰‡‚ÂÓÔ‡Á‚‡ÌÂ Ë Ó·‡ÁÓ‚‡ÌËÂ, Í‡ÍÚÓ Ë Á‡ ÌËÒÍ‡ ÂÙÂÍÚË‚ÌÓÒÚ Ì‡ ÔÓ„‡ÏËÚÂ, Ì‡ÒÓ˜ÂÌË Í˙Ï ÒÓˆË‡ÎÌÓ ‚ÍÎ˛˜‚‡ÌÂ Ë ÔÂÓ‰ÓÎˇ‚‡ÌÂ Ì‡ ·Â‰ÌÓÒÚÚ‡. ÕÂ·Î‡„ÓÔËˇÚÌ‡ Â Ì‡¯‡Ú‡ ÔÓÁËˆËˇ Ë ÔÓ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ . √Ó‰Ë¯ÌÓÚÓ ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ Ì‡ ·˙Î„‡ËÌ‡ ‚˙ÁÎËÁ‡ ÒÂ‰ÌÓ Ì‡ 1760 ˜‡Ò‡, ‡ ÒÂ‰Ì‡Ú‡ ÔÓ‰˙ÎÊËÚÂÎÌÓÒÚ Ì‡ ‡·ÓÚÌ‡Ú‡ ÒÂ‰ÏËˆ‡ Â 41.5 ˜‡Ò‡. œÓ ÔÓÍ‡Á‡ÚÂÎˇ ÔÓÎÁ‚‡ÌË ‰ÌË ÔÎ‡ÚÂÌ ÓÚÔÛÒÍ(21 ‰ÌË„Ó‰Ë¯ÌÓ, ÔË ÏËÌËÏ‡ÎÌ‡ ÌÓÏ‡ ÓÚ 20 ‰ÌË ÔÓ Ó‰ÂÍÒ Ì‡ ÚÛ‰‡) ÌËÂ ÒÏÂ ‰‡ÎÂ˜ ÔÓ‰ ÓÒÚ‡Ì‡ÎËÚÂ Â‚ÓÔÂÈÒÍË ÒÚ‡ÌË, ‡ Ë ÔÓ‰—¿Ÿ(23 ‰ÌË). 15

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 1.4. ИЗВОДИ ¿ÍÓ Â‚ÓÔÂÈÒÍËˇÚ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ÏÓ‰ÂÎ Úˇ·‚‡ ‰‡ ·˙‰Â ÔË‚ÎÂÍ‡ÚÂÎÂÌ Á‡ ‰Û„Ë ‡ÈÓÌË Ì‡ Ò‚ÂÚ‡ Ë ‚ ·˙‰Â˘Â, ≈ œ Â Û·Â‰ÂÌ‡, ˜Â ÒÂ ÌÛÊ‰‡ÂÏ ÓÚ ÔÓ‚Â˜Â, ‡ ÌÂ ÓÚ ÔÓ-Ï‡ÎÍÓ ≈‚ÓÔ‡ Ë ‚ÒÂ Ó˘Â ÒË ÒÚÛ‚‡ ‰‡ ÒÂ ÔÓÎÓÊ‡Ú ÛÒËÎËˇ Á‡ ‡ÚËÙËˆË‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÔÓÂÍÚ‡ Á‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍ‡ ÍÓÌÒÚËÚÛˆËˇ.  Ò˙˘ÓÚÓ ‚ÂÏÂ ≈ œ ÌÂ ÏÓÊÂ ‰‡ ÒË ÔÓÁ‚ÓÎË Ò˙Á‰‡‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ‚ÔÂ˜‡ÚÎÂÌËÂÚÓ, ˜Â ÒÓˆË‡ÎÌ‡Ú‡ ÔÓÎËÚËÍ‡ Â ìÒÔˇÎ‡î ‡Á‚ËÚËÂÚÓ Ì‡ Ì‡˜ËÌ‡ÌËÂÚÓ. œÓ‰‰˙Ê‡ÌÂÚÓ Ì‡ ·‡Î‡ÌÒ‡ Â ÍÎ˛˜˙Ú Í˙Ï ·˙‰Â˘ÂÚÓ. Õ‡ËÒÚËÌ‡ Â Ì‡ÒÚ˙ÔËÎÓ ‚ÂÏÂ Á‡ Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÌ‡ ËÌËˆË‡ÚË‚‡, ÍÓˇÚÓ ˘Â„‡‡ÌÚË‡ Á‡˜ËÚ‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÚÛ‰Ó‚ËÚÂ Ô‡‚‡ ‚ ÛÒÎÓ‚ËˇÚ‡ Ì‡ ·˙ÁÓ Ó·Â‰ËÌˇ‚‡˘Ëˇ ÒÂ Â‚ÓÔÂÈÒÍË ÚÛ‰Ó‚ Ô‡Á‡, ÍÓÈÚÓ ‰ÂÒÚ‡·ËÎËÁË‡ ‰Ó·Â ÛÒÚ‡ÌÓ‚ÂÌËˇ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÂÌ Â‰. ≈ œ Ì‡ÒÚÓˇ‚‡ Á‡ ·˙ÁË ‰ÂÈÒÚ‚Ëˇ Á‡ Â‚ËÁË‡ÌÂ Ì‡ ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡ Á‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ, Á‡ ‰‡ ÒÂ ÔÂÍ‡ÚˇÚ ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚËÚÂ Á‡ ÌÂÔËÎ‡„‡ÌÂÚÓ ∫ Ë Á‡ ‰‡ ÒÂ ÔÓÒÚË„ÌÂ ÔÓ‰ıÓ‰ˇ˘‡ Á‡˘ËÚ‡ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ÒÂ˘Û Û‰˙ÎÊÂÌÓ Ë ÌÂÂ„Î‡ÏÂÌÚË‡ÌÓ ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ.—Â„‡¯ÌÓÚÓ ·ÎÓÍË‡ÌÂ Ì‡ ÔÓÂÍÚÓ‰ËÂÍÚË‚‡Ú‡ Á‡ ‡·ÓÚÌËˆË, Ì‡ÂÏ‡ÌË ˜ÂÁ ÔÓÒÂ‰ÌË˜ÂÒÍËÚÂ ÒÎÛÊ·Ë, ÒÎÂ‰‚‡ ‰‡ ÒÂ ÔÂÓ‰ÓÎÂÂ, Á‡ ‰‡ ÒÂ ÓÒË„ÛË Ì‡ ÚÂÁË ‡·ÓÚÌËˆË ‚ ˆˇÎ‡ ≈‚ÓÔ‡ ÏËÌËÏ‡ÎÌ‡ Á‡˘ËÚ‡, ‡ ÔÓÂÍÚÓ‰ËÂÍÚË‚‡Ú‡ Á‡ ÛÒÎÛ„ËÚÂ Ì‡ ‚˙ÚÂ¯ÌËˇ Ô‡Á‡ ÒÎÂ‰‚‡ ‰‡ ·˙‰Â Â¯ËÚÂÎÌÓ ÔÓÏÂÌÂÌ‡, Ú‡Í‡ ˜Â ÍÓÌÍÛÂÌˆËˇÚ‡ ‰‡ ÌÂ ‚Ó‰Ë ‰Ó Ì‡‰ÔÂ‚‡‡ Á‡ ÒÏÂÚÍ‡ Ì‡ Ô‡‚‡Ú‡ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ Ë ÛÒÎÓ‚ËˇÚ‡ Ì‡ ÚÛ‰. ≈ œ ÔÓ‰ÌÓ‚ˇ‚‡ ÔËÁË‚‡ ÒË Á‡ Â‚ËÁË‡ÌÂ Ì‡ ƒËÂÍÚË‚‡ 94/45 Á‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ‡·ÓÚÌË˜ÂÒÍË Ò˙‚ÂÚË, ÍÓÂÚÓ ˘Â ÒÔÓÏÓ„ÌÂ ‰‡ ÒÂ ÓÚ„Ó‚ÓË Ì‡ ÔÂ‰ËÁ‚ËÍ‡ÚÂÎÒÚ‚‡Ú‡, ÔÓÓ‰ÂÌË ÓÚ ‚ÒÂ ÔÓ-˜ÂÒÚËÚÂ ÔÂÒÚÛÍÚÛË‡ÌËˇ, ÒÎË‚‡ÌËˇ Ë ÔÂÏÂÒÚ‚‡ÌËˇ Ì‡ ÔÂ‰ÔËˇÚËˇ Ë ˘Â ‰ÓÔËÌÂÒÂ Á‡ ÔÓ-‰Ó·Ó ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂ Ì‡ ÚÂÁË ÔÓˆÂÒË Ì‡ ÓÒÌÓ‚‡Ú‡ Ì‡ ‰ÂÈÒÚ‚ÂÌË ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËˇ Á‡ ËÌÙÓÏË‡ÌÂ Ë ÍÓÌÒÛÎÚË‡ÌÂ. ŒÒ‚ÂÌ ÚÓ‚‡, ÒÎÂ‰‚‡ ‰‡ ÒÂ ÔÂ‰ÔËÂÏ‡Ú ÏÂÍË Ì‡ ‡‚ÌË˘ÂÚÓ Ì‡ ≈— Ò ‡ÍÚË‚ÌÓÚÓ Û˜‡ÒÚËÂ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ Ô‡ÚÌ¸ÓË Á‡ ÓÒË„Ûˇ‚‡ÌÂ Ì‡ ÌÂÓ·ıÓ‰ËÏ‡Ú‡ ÚÛ‰Ó‚‡ Á‡˘ËÚ‡ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ Ò ÌÂÒÚ‡Ì‰‡ÚÌË ÓÚÌÓ¯ÂÌËˇ Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚ(ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍË Á‡‚ËÒËÏË ‡·ÓÚÌËˆË, ‰ÓÏ‡¯ÌË ÔÓÏÓ˘ÌËˆË Ë ‰.).ŒÒ‚ÂÌ ÚÓ‚‡, Ò˙Á‰‡‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÒÚÓ„‡ ‡ÏÍ‡ ÔÓ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ Ì‡ ÔÂÒÚÛÍÚÛË‡ÌÂÚÓ Ë ÔÂÏÂÒÚ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÔÂ‰ÔËˇÚËˇ ÒÚÓË ÔÓÌ‡ÒÚÓˇ˘ÂÏ Ì‡ ‰ÌÂ‚ÂÌ Â‰ ÔÂ‰ Â‰Ëˆ‡ ‡·ÓÚÌËˆË Ë Ì‡˜ËÌ˙Ú, ÔÓ ÍÓÈÚÓ ˘Â ÒÂ ËÁ‡·ÓÚË Úˇ, Â ÓÚ Â¯‡‚‡˘Ó ÁÌ‡˜ÂÌËÂ Á‡ ·˙‰Â˘ÂÚÓ.  Â Ò˙˘Ó Ú‡Í‡ ‰ÂÏÓ„‡ÙÒÍËÚÂ ÔÂ‰ËÁ‚ËÍ‡ÚÂÎÒÚ‚‡ ‰‡ ÒÂ ‡Á„ÎÂÊ‰‡Ú ‰‡ÎÌÓ‚Ë‰ÌÓ Ë ‰˙Î„ÓÒÓ˜ÌÓ, ‡ ÌÂ ÔÓÒÚÓ Í‡ÚÓ ÒÂ Û‚ÂÎË˜‡‚‡ ‚˙Á‡ÒÚÚ‡ Á‡ ÔÂÌÒËÓÌË‡ÌÂ. Õ‡ ÔÓÒÎÂ‰ÌÓ ÏˇÒÚÓ, ÌÓ ÌÂ ÔÓ ÁÌ‡˜ÂÌËÂ, Â‚ÓÔÂÈÒÍËˇÚ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ÏÓ‰ÂÎ ·Ë Úˇ·‚‡ÎÓ ‰‡ ‚‡ÊË ÌÂ Ò‡ÏÓ Á‡ ≈‚ÓÔ‡. ≈‚ÓÔ‡ Úˇ·‚‡ ÏÓ˘ÌÓ Ë Û‚ÂÂÌÓ ‰‡ Ì‡Ò˙˜‡‚‡ ÔËÎ‡„‡ÌÂÚÓ Ì‡ Ò‚Óˇ ÏÓ‰ÂÎ ‚ ÔÓ‰ıÓ‰‡ ÒË Í˙Ï Ú˙„Ó‚ËˇÚ‡ Ë ‡Á‚ËÚËÂÚÓ, ÔË ÍÓËÚÓ ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ ÒÚ‡Ì‰‡ÚË Úˇ·‚‡ ‰‡ Á‡ÂÏ‡Ú ‚ ·˙‰Â˘Â ˆÂÌÚ‡ÎÌÓ, ‡ ÌÂ ‚ÚÓÓÒÚÂÔÂÌÌÓ ÏˇÒÚÓ. ≈‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ÍÓÏÔ‡ÌËË ·Ë ÒÎÂ‰‚‡ÎÓ ‰‡ ‰ÂÈÒÚ‚‡Ú ËÁ‚˙Ì ≈‚ÓÔ‡ Ú‡Í‡, Í‡ÍÚÓ ÒÂ ÔÂ‰ÔÓÎ‡„‡, ˜Â ‰ÂÈÒÚ‚‡Ú ‚ ≈‚ÓÔ‡, Ò˙·Î˛‰‡‚‡ÈÍË Â‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ˆÂÌÌÓÒÚË Á‡ ÍÓÔÓ‡ÚË‚ÌÓ ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂ, ÂÍÓÎÓ„Ë˜ÌËÚÂ Ë ÚÛ‰Ó‚ËÚÂ ÒÚ‡Ì‰‡ÚË, ‚ ÚÓ‚‡ ˜ËÒÎÓ Ë ÍÓÎÂÍÚË‚ÌÓÚÓ ‰Ó„Ó‚‡ˇÌÂ. 16

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 2. МАКРОИКОНОМИЧЕСКО РАЗВИТИЕ И ПРОБЛЕМИ НА ПОЛИТИКАТА Ã‡ÍÓËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍÓÚÓ ‡Á‚ËÚËÂ Ë ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇÚ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ÏÓ‰ÂÎ(≈—Ã) Ò‡ Ò‚˙Á‡ÌË ÔÓ ÍÓÏÔÎÂÍÒÂÌ Ì‡˜ËÌ.  ÍÓÏÂÌÚ‡ÚÓË Ë ÔÓÎËÚËˆË ÒÂ ÓÔËÚ‚‡Ú ‰‡ ÍËÚËÍÛ‚‡Ú ËÌÒÚËÚÛˆËÓÌ‡ÎÌËÚÂ ÓÒÌÓ‚Ë Ì‡ ≈—Ã Á‡ ÎÓ¯ËÚÂ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍË ÂÁÛÎÚ‡ÚË Ì‡ ≈‚ÓÔ‡ ‚ Ò‡‚ÌÂÌËÂ Ò˙Ò —¿Ÿ Ë ÓÚÒÍÓÓ Ë Ò ¿ÁËˇ. Õ‡ Ú‡ÁË ÓÒÌÓ‚‡ ÔÂÁ 2005„. ≈‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ ÍÓÏËÒËˇ ‡ÌÓÌÒË‡, ˜Â ˘Â ìÔÓÏÂÌË ÙÓÍÛÒ‡î Ì‡ ÀËÒ‡·ÓÌÒÍ‡Ú‡ ÒÚ‡ÚÂ„Ëˇ ‚ ÔÓÒÓÍ‡ Ì‡ Ì‡Ï‡Îˇ‚‡ÌÂ ÁÌ‡˜ÂÌËÂÚÓ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ ËÁÏÂÂÌËˇ. ƒÓË Ë ÚÓÁË ÔÂÓ·Î‡‰‡‚‡˘ ‚˙Á„ÎÂ‰ ‰‡ Â ÌÂÔ‡‚ËÎÂÌ(Watt 2004), Á‡·‡‚ÂÌËˇÚ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍË ˙ÒÚ ÌÂÒ˙ÏÌÂÌÓ ÓÍ‡Á‚‡ Ì‡ÚËÒÍ ‚˙ıÛ ·˛‰ÊÂÚËÚÂ Ì‡ Ô‡‚ËÚÂÎÒÚ‚‡Ú‡ Ë ÙÓÌ‰Ó‚ÂÚÂ Á‡ ÒÓˆË‡ÎÌÓ ÓÒË„Ûˇ‚‡ÌÂ, Í‡ÚÓ ‚Ó‰Ë ‰Ó ÓˇÁ‚‡ÌÂ ‚ Ó·Î‡ÒÚÚ‡ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡Ú‡ ÔÓÎËÚËÍ‡, ‡ ‚ËÒÓÍ‡Ú‡ ·ÂÁ‡·ÓÚËˆ‡ ÓÚÒÎ‡·‚‡ ÒËÌ‰ËÍ‡ÚËÚÂ Ë ÒÎÛÊË Í‡ÚÓ ÔË‚Ë‰ÌÓ ‰ÓÍ‡Á‡ÚÂÎÒÚ‚Ó Á‡ ÔÂ‰ÔÓÎ‡„‡ÂÏ‡Ú‡ ÔÓÚÂ·ÌÓÒÚ ÓÚ ÂÙÓÏË‡ÌÂ Ì‡ ≈—Ã, Á‡ ‰‡ ·˙‰Â ÚÓÈ ‚ ÔÓ„ÓÎˇÏÓ Ò˙ÓÚ‚ÂÚÒÚ‚ËÂ Ò ÔÂ‰ÔÓÎ‡„‡ÂÏËˇ ÔÓ-ÛÒÔÂ¯ÂÌ ¿Ì„ÎÓÒ‡ÍÒÓÌÒÍË ÏÓ‰ÂÎ.  Ú‡ÁË„Î‡‚‡ ÒÂ ‡Á„ÎÂÊ‰‡Ú ÔÓ-‰ÂÚ‡ÈÎÌÓ ÚË ÔÓ·ÎÂÏ‡ ÓÚ ÒÔÂˆË‡ÎÂÌ ËÌÚÂÂÒ: ÔÂÏÂÒÚ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÔÓ‰ÛÍˆËˇÚ‡ Ë ‡·ÓÚÌËÚÂ ÏÂÒÚ‡, ‚ ˜‡ÒÚÌÓÒÚ ÓÚ«‡Ô‡‰Ì‡ Í˙Ï»ÁÚÓ˜Ì‡ ≈‚ÓÔ‡; Ò‚˙Á‡ÌËÚÂ Ò ÚÓ‚‡ ÔÓ·ÎÂÏË Ì‡ ÔËÒ˙Â‰ËÌˇ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÌÓ‚Ë ÒÚ‡ÌË ˜ÎÂÌÍË Í˙Ï Â‚Ó-ÁÓÌ‡Ú‡ Ë Á‡„ËÊÂÌÓÒÚÚ‡ ‰‡ÎË Â‚Ó-ÁÓÌ‡Ú‡, ÍÓˇÚÓ Â ‰‡ÎÂ˜ ÓÚ ÍÓÌ‚Â„ÂÌˆËˇ, ÓÚË‚‡ ÔÓÒÍÓÓ Í˙Ï ‰Ë‚Â„ÂÌˆËˇ, Á‡ÔÎ‡¯‚‡ÈÍË ‚ Í‡ÈÌ‡ ÒÏÂÚÍ‡ ÌÂÈÌÓÚÓ ÓˆÂÎˇ‚‡ÌÂÚÓ. Теми 2.1. œÂ„ÎÂ‰ Ì‡ Ï‡ÍÓËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍÓÚÓ ‡Á‚ËÚËÂ 2.2. œÂÏÂÒÚ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÔÓ‰ÛÍˆËˇÚ‡ ÓÚ«‡Ô‡‰ Ì‡»ÁÚÓÍ ≠ ÁÌ‡˜ËÏÓ ˇ‚ÎÂÌËÂ? 2.3. œËÒ˙Â‰ËÌˇ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÌÓ‚ËÚÂ ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË Í˙Ï Â‚Ó-ÁÓÌ‡Ú‡ Ë ÌÂ„Ó‚ÓÚÓ ‚ÎËˇÌËÂ 2.4. ƒË‚Â„ÂÌˆËˇÚ‡ ‚ Â‚Ó-ÁÓÌ‡Ú‡ ≠ Á‡ÔÎ‡ı‡ Á‡ Ô‡Ë˜ÌËˇ Ò˙˛Á? 2.5. ¡˙Î„‡Ëˇ: Ã‡ÍÓËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍË ı‡‡ÍÚÂËÒÚËÍË Ë„ÓÚÓ‚ÌÓÒÚ Á‡ ˜ÎÂÌÒÚ‚Ó ‚ Â‚ÓÁÓÌ‡Ú‡ 2.6.»Á‚Ó‰Ë 17

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 2.1. ПРЕГЛЕД НА МАКРОИКОНОМИЧЕСКОТО РАЗВИТИЕ ПОЛЕТЪТ КЪМ ВЪЗСТАНОВЯВАНЕТО НА ИКОНОМИКАТА„ЗАСЕДНА“ ПРЕЗ 2005, ДОКАТО ДИФЕРЕНЦИАЦИЯТА В РЪСТА СЕ ЗАДЪЛБОЧАВА Source: AMECO √‡ÙËÍ‡ 2 √‡ÙËÍ‡ 1 œÓÚ‚˙Ê‰‡‚‡ÈÍË ÒÚ‡ıÓ‚ÂÚÂ, ËÁ‡ÁÂÌË ‚ ÏËÌ‡ÎÓ„Ó‰Ë¯ÌËˇ ‰ÓÍÎ‡‰, Á‡ÔÓ˜Ì‡ÎÓÚÓ ÔÂÁ 2004„. ‚«‡Ô‡‰Ì‡ ≈‚ÓÔ‡ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍÓ ‚˙ÁÒÚ‡ÌÓ‚ˇ‚‡ÌÂ ìÁ‡ÒÂ‰Ì‡î Ó˘Â ÔÂÁ 2005. œÓ-‚ËÒÓÍËÚÂ ˆÂÌË Ì‡ ÔÂÚÓÎ‡ ÔÂÁ„Ó‰ËÌ‡Ú‡, ‰ÓÒÚË„Ì‡ÎË ÓÍÓÎÓ USD75 Á‡ ·‡ÂÎ ‚ Í‡ˇ Ì‡ ÎˇÚÓÚÓ, Í‡ÍÚÓ ÒÂËˇÚ‡ ÓÚ Û‡„‡ÌË, ÍÓËÚÓ ‡ÁÒÚÓËı‡ ÔÂÚÓÎÌ‡Ú‡ ÔÓÏË¯ÎÂÌÓÒÚ ‚ ÃÂÍÒËÍ‡ÌÒÍËˇ Á‡ÎË‚ ≠ ·ˇı‡ ÒÂ‰ ÓÒÌÓ‚ÌËÚÂ ÔË˜ËÌË Á‡ ÚÓ‚‡, Á‡Â‰ÌÓ Ò˙Ò Á‡·‡‚ÂÌÓÚÓ ‚ÎËˇÌËÂ Ì‡ ÔÂ‰Ë¯ÌÓÚÓ Ó·ÂÁˆÂÌˇ‚‡ÌÂ Ì‡ Â‚ÓÚÓ. ÃÂÒÚÌÓÚÓ ÔÓÚÂ·ËÚÂÎÒÍÓ Ú˙ÒÂÌÂ Ë ËÌ‚ÂÒÚËˆËËÚÂ ÔÓ‰˙ÎÊ‡‚‡Ú ‰‡ Ò‡ ‡ÁÒÚÓÈ‚‡˘Ë, Í‡ÚÓ ÓÚ‡Áˇ‚‡Ú ·ÂÁÔÓÍÓÈÒÚ‚ÓÚÓ ÔÓ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ Ì‡ ·ÂÁ‡·ÓÚËˆ‡Ú‡, ÔÂÒÔÂÍÚË‚ËÚÂ Á‡ ÔÂÌÒËËÚÂ Ë Á‡·‡‚ÂÌËˇ ˙ÒÚ Ì‡ Á‡ÔÎ‡ÚËÚÂ. ≈‰ËÌÒÚ‚ÂÌËˇÚ Ò‚ÂÚ˙Î Î˙˜ Â ÔÓÌ‡Ú‡Ú˙¯ÌËˇÚ ˙ÒÚ Ì‡ ÂÍÒÔÓÚ‡, ÍÓÈÚÓ ÓÚ˜‡ÒÚË ÒÂ ‰˙ÎÊË Ì‡ ÌÂÓ˜‡Í‚‡ÌÓÚÓ Ì‡Ï‡Îˇ‚‡ÌÂ Ì‡ Â‚ÓÚÓ ÒÔˇÏÓ ˘‡ÚÒÍËˇ ‰ÓÎ‡. ‡ÍÚÓ—¿Ÿ, Ú‡Í‡ Ë ÌÓ‚ËÚÂ ÒÚ‡ÌË ˜ÎÂÌÍË Ì‡ ≈—, Ò˙˘Ó ËÁÔËÚ‡ı‡ ÔÓ‰Ó·ÂÌ Ó·‡Ú ‚ ˙ÒÚ‡ ‚ Ò‡‚ÌÂÌËÂ Ò 2004„., ÌÓ Á‡Ô‡ÁËı‡ Ò‚ÓÂÚÓ Ú‚˙‰Â ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌÓ ÔÂ‰ËÏÒÚ‚Ó, Ò‚˙Á‡ÌÓ Ò ÔÓ-„ÓÎÂÏËˇ ˙ÒÚ(Ò˙ÓÚ‚ÂÚÌÓ ÓÍÓÎÓ 2 Ë 2 ½ ÔÓˆÂÌÚÌË ÔÛÌÍÚ‡) ÒÔˇÏÓ ≈—-15. œÂÒÔÂÍÚË‚ËÚÂ Á‡ 2006„. Ò‡ Ì‡ÒÓ˜ÂÌË Í˙Ï ÔÓ‰Ó·ˇ‚‡ÌÂ Ì‡ ÒËÚÛ‡ˆËˇÚ‡ ‚«‡Ô‡‰Ì‡ ≈‚ÓÔ‡, ‰ÓÍÓÎÍÓÚÓ ËÏ‡ Ì‡‡ÒÚ‚‡˘Ë ÒË„Ì‡ÎË, ˜Â ËÍÓÌÓÏËÍ‡Ú‡ Ì‡—¿Ÿ ÒÂ Á‡·‡‚ˇ. –‡ÌÊË‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÒÚ‡ÌËÚÂ ÔÓ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍË ˙ÒÚ Â ÏÌÓ„Ó ·ÎËÁÍÓ ‰Ó ÚÓ‚‡ ÔÂÁ 2004„.: ‚ÒË˜ÍËÚÂ ÓÒÂÏ ËÁÚÓ˜ÌÓÂ‚ÓÔÂÈÒÍË ÌÓ‚Ë ÒÚ‡ÌË˜ÎÂÌÍË(Õ—◊) ËÏ‡Ú ˙ÒÚ ÔÓ-‚ËÒÓÍ ÓÚ ÚÓÁË Ì‡ ≈—-15, Ò ËÁÍÎ˛˜ÂÌËÂ Ì‡ À˛ÍÒÂÏ·Û„ Ë»Î‡Ì‰Ëˇ. √ÓÎÂÏËÚÂ Á‡Ô‡‰ÌÓÂ‚ÓÔÂÈÒÍË ÍÓÌÚËÌÂÌÚ‡ÎÌË ËÍÓÌÓÏËÍË(»Ú‡ÎËˇ, √ÂÏ‡ÌËˇ Ë‘‡ÌˆËˇ) ÔÓ‰˙ÎÊ‡‚‡Ú ‰‡ ÍÂÚ‡Ú Ì‡ ‰˙ÌÓÚÓ Ì‡ ‡ÌÊËÓ‚Í‡Ú‡(Ë ÔÓ‡‰Ë ÚÂıÌËˇ ‡ÁÏÂ ÚÂ„ÎˇÚ ÒÂ‰ÌËÚÂ ‡‚ÌË˘‡ Á‡ ≈—-12 Ë ≈—-15 Ì‡‰ÓÎÛ), Ï‡Í‡ ˜Â Ë ÛÒÔÂ¯ÌËÚÂ Ì‡ÔÓÒÎÂ‰˙Í œÓÚÛ„‡ÎËˇ Ë’ÓÎ‡Ì‰Ëˇ Ò‡ Ò˙˘Ó ÒÂ‰ ËÁÓÒÚ‡‚‡˘ËÚÂ ÔÂÁ 2005.“ËÚÂ ·‡ÎÚËÈÒÍË ‰˙Ê‡‚Ë ‚ÒÂ Ó˘Â ËÏ‡Ú Ì‡È-·˙Á ˙ÒÚ. –˙ÒÚ˙Ú Ì‡ Ú‡ÌËˇ Ô‡ÍÚË˜ÂÒÍË Ì‡Ï‡Îˇ Ì‡ÔÓÎÓ‚ËÌ‡ ÔÂÁ 2005„. ‚ Ò‡‚ÌÂÌËÂ Ò ÔÂ‰Ë¯Ì‡Ú‡„Ó‰ËÌ‡, ÍÓÂÚÓ ˇ ÓÚ‚Â‰Â Ì‡Á‡‰ ‚ ‡ÌÊË‡ÌÂÚÓ. Õ‡ ÙÓÌ‡ Ì‡ Ó·˘ÓÚÓ Á‡·‡‚ˇÌÂ Ì‡ ˙ÒÚ‡, ‡ÁÎË˜ËˇÚ‡ ‚ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌËÚÂ ÒÚÓÈÌÓÒÚË ÒÂ Á‡‰˙Î·Ó˜‡‚‡Ú Ó˘Â ÔÓ‚Â˜Â ‚ Ò‡‚ÌÂÌËÂ Ò 2004„.: ÔÂÚ ÒÚ‡ÌË ÌÂ ÛÒÔˇı‡ ‰‡ ÔÓÒÚË„Ì‡Ú 1% ˙ÒÚ;»Ú‡ÎËˇ Â ÔÓ˜ÚË ‚ ÒÚ‡„Ì‡ˆËˇ, ‰ÓÍ‡ÚÓ ‚ Ò˙˘ÓÚÓ ‚ÂÏÂ Ì‡È-ÛÒÔÂ¯ÌËÚÂ ÒÚ‡ÌË ÓÚ 2004„. Ì‡Ô‡‚Ëı‡ ‰ÓÔ˙ÎÌËÚÂÎÌ‡ Í‡˜Í‡ Ë ÔÓ‚Ë¯Ëı‡ Ò‚ÓËÚÂ ÂÁÛÎÚ‡ÚË Ò ÔÓ‚Â˜Â ÓÚ Â‰ËÌ ÔÓˆÂÌÚÂÌ ÔÛÌÍÚ. Source: AMECO 18

√‡ÙËÍ‡ 3 БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 2.1. ПРЕГЛЕД НА МАКРОИКОНОМИЧЕСКОТО РАЗВИТИЕ ПРОДЪЛЖАВАЩИ СИГНАЛИ ЗА ИКОНОМИЧЕСКА КОНВЕРГЕНЦИЯ, НО ЩЕ БЪДЕ ЛИ EСМ ПОДКРЕПЕН С НАРАСТВАЩИ ДОХОДИ? –‡ÌÊË‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÒÚ‡ÌËÚÂ ÔÓ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍË ˙ÒÚ ‚ √‡ÙËÍ‡ 2 ÔÓÍ‡Á‚‡ ‚Â˜Â ÓÔÂ‰ÂÎÂÌ‡ ÍÓÌ‚Â„ÂÌˆËˇ ‚ ‡ÏÍËÚÂ Ì‡ ≈—-25 ÏÂÊ‰Û ÓÚÌÓÒËÚÂÎÌÓ ·Ó„‡ÚËÚÂ ËÍÓÌÓÏËÍË, ÌÓ Ò˙Ò Á‡·‡‚ÂÌ ˙ÒÚ(«‡Ô‡‰Ì‡ ≈‚ÓÔ‡) Ë ÓÚÌÓÒËÚÂÎÌÓ ÔÓ-·Â‰ÌËÚÂ Ò ·˙Á ‡ÒÚÂÊ ÒÚ‡ÌË ÓÚ ÷ÂÌÚ‡ÎÌ‡ Ë »ÁÚÓ˜Ì‡ ≈‚ÓÔ‡. √‡Ù. 3 ÌË ‰‡‚‡ ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚ ‰‡ ÔÓ‚ÂËÏ ÚÓ‚‡ Ú‚˙‰ÂÌËÂ ÔÓ-ÚÓ˜ÌÓ, Í‡ÚÓ Ò‡‚ÌËÏ ¡ Ì‡„Î‡‚‡ ÓÚ Ì‡ÒÂÎÂÌËÂÚÓ(ÔÓ ÒÚ‡Ì‰‡Ú Ì‡ ÔÓÍÛÔ‡ÚÂÎÌ‡Ú‡ ÒÔÓÒÓ·ÌÓÒÚ) ÒÔˇÏÓ ÔÓÍ‡Á‡ÚÂÎËÚÂ Ì‡ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍË ‡ÒÚÂÊ. Œ˜ÂÚ‡‚‡ ÒÂ ˇÒÌ‡ ÌÂ„‡ÚË‚Ì‡ ÍÓÂÎ‡ˆËˇ, ÔÓÍ‡Á‚‡˘‡, ˜Â ÍÓÌ‚Â„ÂÌˆËˇÚ‡ Â Ì‡ÎËˆÂ.«‡·ÂÎÂÊËÏË ËÁÍÎ˛˜ÂÌËˇ Ò‡:»Î‡Ì‰Ëˇ, ÍÓˇÚÓ ÔÓ‰˙ÎÊ‡‚‡ ‰‡ ‡ÒÚÂ ·˙ÁÓ, ‚˙ÔÂÍË ˜Â ËÏ‡ ÏÌÓ„Ó ‚ËÒÓÍ ‰ÓıÓ‰ Ì‡„Î‡‚‡ ÓÚ Ì‡ÒÂÎÂÌËÂÚÓ Ë œÓÎ¯‡, ÍÓˇÚÓ ÔÂÁ 2005„. ‡ÒÚÂ¯Â ìÚ‚˙‰Â ·‡‚ÌÓî, Í‡ÚÓ ÒÂ ËÏ‡ ÔÂ‰‚Ë‰ ÌÂÈÌ‡Ú‡ ÔÓÁËˆËˇ ·ÎËÁÍÓ ‰Ó ‰˙ÌÓÚÓ ‚ ‡ÌÊË‡ÌÂÚÓ ÔÓ ‰ÓıÓ‰ Ì‡„Î‡‚‡ ÓÚ Ì‡ÒÂÎÂÌËÂÚÓ. –‡Á·Ë‡ ÒÂ, ÔË ÚÂÁË ÔËÏÂË Úˇ·‚‡ ‰‡ ÒÂ ÓÚ˜ËÚ‡Ú ˜‡ÒÚË˜ÌÓ Ë ÌˇÍÓË ÒÚ‡ÚËÒÚË˜ÂÒÍËÚÂ ‰ÂÙÂÍÚË: ‰ÓıÓ‰˙Ú Ì‡„Î‡‚‡ ÓÚ Ì‡ÒÂÎÂÌËÂÚÓ ‚»Î‡Ì‰Ëˇ Â ÔÓ-ÌËÒ˙Í, ÓÚÍÓÎÍÓÚÓ ÓÙËˆË‡ÎÌÓ ÓÚ˜ËÚ‡ÌËˇ, ÔÓ‡‰Ë ÏÌÓ„Ó ‚ËÒÓÍ‡Ú‡ ‚˙Á‚˙˘‡ÂÏÓÒÚ Ì‡ ÔÂ˜‡Î·ËÚÂ, ‰ÓÍ‡ÚÓ ‰ÓıÓ‰ËÚÂ ‚ œÓÎ¯‡(‡ Ò˙˘Ó Ë ‚ ÌˇÍÓË ‰Û„Ë ÒÚ‡ÌË) Ò‡ ÔÓ-‚ËÒÓÍË, ÓÚÍÓÎÍÓÚÓ Â„ËÒÚË‡ÌËÚÂ, ÔÓ‡‰Ë ÛÍË‚‡ÌÂ Ì‡ ˜‡ÒÚ ÓÚ Úˇı Ë Ì‡ÎË˜ËÂÚÓ Ì‡ ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌ‡ ËÍÓÌÓÏËÍ‡ ‚ ÒˇÌÍ‡. Source: AMECO. Note: Luxemburg excluded 19

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 2.1. ПРЕГЛЕД НА МАКРОИКОНОМИЧЕСКОТО РАЗВИТИЕ ПРОДЪЛЖАВАЩИ СИГНАЛИ ЗА ИКОНОМИЧЕСКА КОНВЕРГЕНЦИЯ, НО ЩЕ БЪДЕ ЛИ EСМ ПОДКРЕПЕН С НАРАСТВАЩИ ДОХОДИ? Source: AMECO. Note: Luxemburg excluded, data not available for ES, PT, US √‡ÙËÍ‡ 4  ÍÓÌÚÂÍÒÚ‡ Ì‡ ‰Â·‡Ú‡ Á‡ ≈—Ã Â ÓÒÓ·ÂÌÓ ËÌÚÂÂÒÌÓ ‰‡ ‡Á„ÎÂ‰‡ÏÂ Ò˙ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂÚÓ ÏÂÊ‰Û ‡‚ÌË˘‡Ú‡ Ì‡ ‰ÓıÓ‰Ë Ì‡„Î‡‚‡ ÓÚ Ì‡ÒÂÎÂÌËÂÚÓ Ë ÒÚÂÔÂÌÚ‡, ‰Ó ÍÓˇÚÓ ÒÚ‡ÌËÚÂ-˜ÎÂÌÍË ÏÓ„‡Ú ‰‡ ·˙‰‡Ú ‡Á„ÎÂÊ‰‡ÌË Í‡ÚÓ ìÂ‡ÎËÁË‡ÎËî ≈—Ã. ÓÎÍÓÚÓ Ë ÛÒÎÓ‚ÌÓ ‰‡ Â ÚÓ‚‡, ‡ÁıÓ‰ËÚÂ Á‡ ≈—Ã ‚ √‡Ù. 4 ÔÂ‰ÒÚ‡‚Îˇ‚‡Ú ÒÛÏ‡ ÓÚ Ó·˘ËÚÂ ÒÓˆË‡ÎÌË ÔÓÏÓ˘Ë, ÍÓÎÂÍÚË‚ÌÓÚÓ ÔÓÚÂ·ÎÂÌËÂ Ë ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ Ú‡ÌÒÙÂË ‚ Ì‡ÚÛ‡ Í‡ÚÓ ‰ˇÎ ÓÚ ¡.“ÓÁË ÔÓ‰ıÓ‰ ËÁÍÎ˛˜‚‡ Â‰Ëˆ‡ ‚‡ÊÌË Â„ÛÎ‡ÚÓÌË ‡ÒÔÂÍÚË, Í‡ÍÚÓ Ë ‡ÒÔÂÍÚË Ì‡ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎÒÚ‚ÓÚÓ Ì‡ ËÌÚÂÂÒË, ı‡‡ÍÚÂÌË Á‡ ≈—Ã, ÌÓ ÒÎÛÊË Í‡ÚÓ ‰Ó·˙ ËÌ‰ËÍ‡ÚÓ Á‡ ÔÛ·ÎË˜ÌËÚÂ ‡ÁıÓ‰Ë Á‡ ≈—Ã Ë ÔÓ ÚÓÁË Ì‡˜ËÌ Í‡ÚÓ Á‡ÏÂÒÚËÚÂÎ Ì‡ ìÒÚÓÈÌÓÒÚÚ‡î, ÍÓˇÚÓ ‚ÒˇÍÓ Ó·˘ÂÒÚ‚Ó ‚Î‡„‡ Í‡ÚÓ ˜‡ÒÚ ÓÚ Ó·˘ËÚÂ ÂÁÛÎÚ‡ÚË. ƒ‡ÌÌËÚÂ ÔÓÍ‡Á‚‡Ú ˇÒÌÓ ËÁ‡ÁÂÌ‡ ÔÓÎÓÊËÚÂÎÌ‡ ÍÓÂÎ‡ˆËˇ: ÔÓ-‚ËÒÓÍÓ‰ÓıÓ‰ÌËÚÂ ÒÚ‡ÌË ‚ ≈‚ÓÔ‡ ‡ÁıÓ‰‚‡Ú ÔÓ-„ÓÎˇÏ‡ ˜‡ÒÚ ÓÚ Ò‚Óˇ(ÔÓ-‚ËÒÓÍ) Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÂÌ ‰ÓıÓ‰ Á‡ Ò‚˙Á‡ÌË Ò ≈—Ã ìÔÛ·ÎË˜ÌËî ‰ÂÈÌÓÒÚË. Õ‡Î‡„‡Ú ÒÂ ÌˇÍÓË ‰ÓÔ˙ÎÌËÚÂÎÌË ËÁ‚Ó‰Ë. Õ‡ Ô˙‚Ó ÏˇÒÚÓ, ËÁ„ÎÂÊ‰‡ ÚÛ‰ÌÓ Â ‰‡ ÒÂ Ú‚˙‰Ë, Í‡ÍÚÓ ÌÂÔÂÍ˙ÒÌ‡ÚÓ ÌË ÒÂ ‚ÌÛ¯‡‚‡ ÓÚ ÏÂ‰ËËÚÂ Ë ÔÓÎËÚËˆËÚÂ, ˜Â ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ ‡ÁıÓ‰Ë Ë, ÔÓ-ÚÓ˜ÌÓ Ò‡ÏËˇÚ ≈—Ã, Â ÌÂ˘Ó Í‡ÚÓ ·‡ËÂ‡ ÔÂ‰ ÔÓÒÚË„‡ÌÂ Ì‡ ‚ËÒÓÍË ‰ÓıÓ‰Ë Ì‡„Î‡‚‡ ÓÚ Ì‡ÒÂÎÂÌËÂÚÓ. ƒ‡ÌÌËÚÂ ÔÓÍ‡Á‚‡Ú, ˜Â Ò Ì‡‡ÒÚ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ‰ÓıÓ‰ËÚÂ, Ú˙ÒÂÌÂÚÓ Ì‡ ÔÓ‰Ó·ÌË ‡ÁıÓ‰Ë Ì‡‡ÒÚ‚‡, ÌÂ Ò‡ÏÓ ‡·ÒÓÎ˛ÚÌÓ, ÌÓ Ë Í‡ÚÓ ‰ˇÎ ÓÚ ¡.  Ò˙˘ÓÚÓ ‚ÂÏÂ ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌËÚÂ ‡ÁÎË˜Ëˇ ‚ ‡‚ÌË˘ÂÚÓ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌË ‡ÁıÓ‰Ë ÒÂ‰ ÏÌÓ„Ó ÓÚ ÒÚ‡ÌËÚÂ ÓÚ ≈— Ò ‰ÓıÓ‰ Ì‡„Î‡‚‡ ÓÚ Ì‡ÒÂÎÂÌËÂÚÓ ÓÍÓÎÓ ÂÔÂ‡  26 000 ÔÓÍ‡Á‚‡, ˜Â ÚÓ‚‡ ÌÂÒ˙ÏÌÂÌÓ ÌÂ Â Ú‚˙‰Ó Ô‡‚ËÎÓ ËÎË Ô˙Í Â ‚˙ÁÏÓÊÌÓ ‰‡ ËÏ‡ Ú‡‚‡Ì, ËÁ‚˙Ì ÍÓÈÚÓ ÚÓ ‚Â˜Â ÒÂ Á‡Ô‡Á‚‡.“Ó‚‡ Â ÓÚ ÁÌ‡˜ÂÌËÂ Á‡ ÍÎ˛˜Ó‚Ëˇ ÔÓÎËÚË˜ÂÒÍË ‚˙ÔÓÒ ‰‡ÎË Õ—◊ Ò Ì‡‡ÒÚ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÚÂıÌËÚÂ ‰ÓıÓ‰Ë ˘Â ÒÎÂ‰‚‡Ú Ó·˘‡Ú‡ ÚÂÌ‰ÂÌˆËˇ ‚ ≈‚ÓÔ‡ ‰‡ ‡Á¯Ëˇ‚‡Ú ÂÎÂÏÂÌÚËÚÂ, Ò˙ÒÚ‡‚Îˇ‚‡˘Ë ≈—Ã ËÎË ˘Â ÒÎÂ‰‚‡Ú ÔËÏÂ‡ Ì‡»Î‡Ì‰Ëˇ Ë ˘Â ÒÂ ‡‰‚‡Ú Ì‡ Ì‡‡ÒÚ‚‡˘Ë ÒÂ‰ÌË ‰ÓıÓ‰Ë ·ÂÁ ‡Á‚ËÚËÂ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡ ‰˙Ê‡‚‡ ÓÚ Â‚ÓÔÂÈÒÍË ÚËÔ. œÓÒÎÂ‰ÌÓÚÓ ‡Á‚ËÚËÂ ·Ë ÔÂÏÂÒÚËÎÓ ˆÂÌÚ˙‡ Ì‡ ÚÂÊÂÒÚÚ‡ ‚ ‡ÏÍËÚÂ Ì‡ ≈—-25 Í˙Ï ‡ÏÂËÍ‡ÌÒÍËˇ ÏÓ‰ÂÎ Ì‡ Í‡ÔËÚ‡ÎËÁ˙Ï. ﬂÒÌÓ Â, ˜Â Ë ‰‚ÂÚÂ ÓÔˆËË ËÎË ÌˇÍ‡Í˙‚ ìÒÂ‰ÂÌ Ô˙Úî Ò‡ ‚˙ÁÏÓÊÌË Ë ˜Â ÂÁÛÎÚ‡Ú˙Ú ˘Â Á‡‚ËÒË ÓÚ Â¯ÂÌËˇÚ‡ Ì‡ ÔÓÎËÚËˆËÚÂ Ë ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ ‡ÍÚ¸ÓË Í‡ÍÚÓ ‚ ÚÂÁË ÒÚ‡ÌË, Ú‡Í‡ Ë ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌÓ ÓÚ ÚÂÁË Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍÓ ‡‚ÌË˘Â. 20

√‡ÙËÍ‡ 5 БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 2.2. ПРЕМЕСТВАНЕТО НА ПРОИЗВОДСТВОТО ОТ ЗАПАД НА ИЗТОК ≠ ЗНАЧИМО ЯВЛЕНИЕ? НАБИРА ЛИ СИЛИ ПРЕМЕСТВАНЕТО НА ПРОИЗВОДСТВОТО ОТ ЗАПАДНА КЪМ ИЗТОЧНА ЕВРОПА? ƒ‚ËÊÂÌËÂÚÓ Ì‡ Í‡ÔËÚ‡ÎË ÔÂÁ„‡ÌËˆË(‚ÍÎ˛˜ËÚÂÎÌÓ ÔÂÏÂÒÚ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍË ‰ÂÈÌÓÒÚË), Á‡Â‰ÌÓ Ò ËÌÚÂÌÁËÙËÍ‡ˆËˇÚ‡ Ì‡ Ú˙„Ó‚ËˇÚ‡ ÏÂÊ‰Û ÒÚ‡ÌËÚÂ ˜ÎÂÌÍË, ÓÍ‡Á‚‡Ú ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌÓ ‚ÎËˇÌËÂ ‚˙ıÛ Ï‡ÍÓËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍËÚÂ ÂÁÛÎÚ‡ÚË Ë Á‡ÂÚÓÒÚÚ‡, ‚ ˜‡ÒÚÌÓÒÚ ‚ ÌÓ‚ËÚÂ ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË(Õ—◊). “Û‰Ó‚‡ ≈‚ÓÔ‡ 2005 ÌËÂ ÔÓÒ‚ÂÚËıÏÂ ÒÔÂˆË‡ÎÌ‡„Î‡‚‡ Ì‡ ÔÓ·ÎÂÏ‡ Á‡ ìÔÂÏÂÒÚ‚‡ÌÂÚÓî. –ÓÎˇÚ‡ Ì‡„ÓÎÂÏËÚÂ ‰ËÙÂÂÌˆË‡ˆËË ‚ Á‡ÔÎ‡ÚËÚÂ Ò˙˘Ó ·Â¯Â ‡Á„ÎÂ‰‡Ì‡.“ÛÍ ÌËÂ ˘Â ‡Á„ÎÂ‰‡ÏÂ Ì‡È-ÌÓ‚ÓÚÓ ‡Á‚ËÚËÂ Ì‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ ÒˆÂÌ‡. ¿Ì‡ÎËÁË‡ÈÍË ÔÓÚÓˆËÚÂ Ì‡ ÔÂÍË ˜ÛÊ‰ÂÒÚ‡ÌÌË ËÌ‚ÂÒÚËˆËË(œ◊») ‚ Õ—◊ Ë ÓÔË‡ÈÍË ÒÂ Ì‡ ‰ÓÍÎ‡‰Ë Á‡ ÍÓÌÍÂÚÌË ÒÎÛ˜‡Ë Ì‡ ÔÂÏÂÒÚ‚‡ÌÂ(‚ ÔÓÒÎÂ‰ÌÓ ‚ÂÏÂ ÓÚ ÒÂÍÚÓ‡ Á‡ ÔÓËÁ‚Ó‰ÒÚ‚Ó Ì‡ ì·ˇÎ‡ ÚÂıÌËÍ‡î), ÔÂ‰ÔÓÎÓÊÂÌËÂÚÓ, ˜Â ÔÂÏÂÒÚ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÔÓËÁ‚Ó‰ÒÚ‚‡ Ì‡·Ë‡ ÒËÎ‡, Ì‡ Ô˙‚ ÔÓ„ÎÂ‰, Ì‡ÏË‡ ‚ÒÂ ÔÓ‚Â˜Â ÒÚ‡ÚËÒÚË˜ÂÒÍË ‰ÓÍ‡Á‡ÚÂÎÒÚ‚‡(√‡Ù. 5). Source: WIIW,(2004) Source: WIIW,(2004) √‡ÙËÍ‡ 6 —ÎÂ‰ ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌÓ Ì‡Ï‡Îˇ‚‡ÌÂ ÔÂÁ 2003„., ÌÓ‚ ÔÓ‰ÂÏ Ì‡ ÔÓÚÓˆË Ì‡ œ◊» ÏÓÊÂ ‰‡ ÒÂ Ì‡·Î˛‰‡‚‡ ÔÂÁ 2004„. ‚ Ì‡È-‚‡ÊÌËÚÂ Õ—◊ ÓÚ ÷ÂÌÚ‡ÎÌ‡ Ë»ÁÚÓ˜Ì‡ ≈‚ÓÔ‡.“Â Ò‡ ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌÓ ÔÓ-ÌËÒÍË ÓÚ ÔËÍ‡ ‚ ÔÂËÓ‰‡ ÔÂ‰Ë ÔËÒ˙Â‰ËÌˇ‚‡ÌÂÚÓ, ÌÓ ÌÓ‚‡Ú‡ ‚˙ÎÌ‡ ÓÚ œ◊» Â ‰‚ËÊÂÌ‡ „Î‡‚ÌÓ ÓÚ ÂËÌ‚ÂÒÚË‡ÌÂ Ì‡ ÔÂ˜‡Î·ËÚÂ Ì‡ ÏÛÎÚËÌ‡ˆËÓÌ‡ÎÌËÚÂ ÍÓÏÔ‡ÌËË ‚ Ò˙˘ÂÒÚ‚Û‚‡˘ËÚÂ ÔÓ‰ÂÎÂÌËˇ.“Ó‚‡ ÔÓÍ‡Á‚‡, ˜Â ì‰ËÂÍÚÌËÚÂî ÙÓÏË Ì‡ ÔÂÏÂÒÚ‚‡ÌÂ Ì‡ ÔÓËÁ‚Ó‰ÒÚ‚ÂÌËÚÂ ÏÓ˘ÌÓÒÚË ÓÚ ≈—-15 ‚Â˜Â ÌÂ Ò‡ ÓÒÌÓ‚ÌËˇÚ ‰‚Ë„‡ÚÂÎ Ì‡ Ì‡‡ÒÚ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ËÌ‚ÂÒÚËˆËËÚÂ. œÂ‰‚‡ËÚÂÎÌËÚÂ ÓˆÂÌÍË Á‡ œ◊» ÔÂÁ 2005„. ÔÓÍ‡Á‚‡Ú ÔÓ-Ì‡Ú‡Ú˙¯ÂÌ ˙ÒÚ Ì‡ ‚ıÓ‰ˇ˘ËÚÂ ÔÓÚÓˆË Ì‡ œ◊» ‚ ÚÂÁË ÒÚ‡ÌË, ÍÓËÚÓ ‚ ÌˇÍÓË ÒÎÛ˜‡Ë ÒÂ ÔË·ÎËÊ‡‚‡Ú ‰Ó ÔÂ‰Ë¯ÌËÚÂ ÔËÍÓ‚Ë ÌË‚‡.“Ó‚‡ Ò˙˘Ó Â Ò‚˙Á‡ÌÓ Ò ÂËÌ‚ÂÒÚË‡ÌË ÔÂ˜‡Î·Ë, ÌÓ ‚ ÌˇÍÓË ÒÎÛ˜‡Ë Ë ÔË‚‡ÚËÁ‡ˆËÓÌÌËÚÂ Ò‰ÂÎÍË ‰ÓÔËÌ‡ÒˇÚ Ò˙˘Ó Á‡ ÌÓ‚‡Ú‡ ‰ËÌ‡ÏËÍ‡. ÀËÔÒ‚‡Ú ·ÂÁÒÔÓÌË ‰ÓÍ‡Á‡ÚÂÎÒÚ‚‡ Á‡ ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌÓ ËÎË Ì‡‡ÒÚ‚‡˘Ó ‡‚ÌË˘Â Ì‡ ÔÂÏÂÒÚ‚‡ÌÂ Ì‡ ÔÓËÁ‚Ó‰ÒÚ‚ÓÚÓ ÓÚ«‡Ô‡‰Ì‡ Í˙Ï»ÁÚÓ˜Ì‡ ≈‚ÓÔ‡.  Ò˙˘ÓÚÓ ‚ÂÏÂ, ÔÓ‰˙ÎÊ‡‚‡˘ËˇÚ ÔÓÚÓÍ Ì‡ œ◊»(‚ÍÎ˛˜ËÚÂÎÌÓ Ë ÂËÌ‚ÂÒÚË‡ÌËÚÂ ÔÂ˜‡Î·Ë) ÓÁÌ‡˜‡‚‡, ˜Â ‰ÂÎ˙Ú Ì‡ œ◊» Í‡ÚÓ ÔÓˆÂÌÚ ÓÚ ¡ Ò˙˘Ó Ì‡‡ÒÚ‚‡ ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌÓ ÓÚ 1998„. ‚ ÔÓ‚Â˜ÂÚÓ Õ—◊(√‡Ù. 6). 21

√‡ÙËÍ‡ 7 БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 2.2. ПРЕМЕСТВАНЕТО НА ПРОИЗВОДСТВОТО ОТ ЗАПАД НА ИЗТОК ≠ ЗНАЧИМО ЯВЛЕНИЕ? ПРИМЕР НА СИТУАЦИЯ ПЕЧЕЛЯ ПЕЧЕЛЯ: СЕКТОРЪТ НА ИКТ, ЧАСТИ ЗА ЕЛЕКТРОНИКА И КОМПОНЕНТИ ÕˇÍÓË ÒÚ‡ÌË ÓÚ ÷ÂÌÚ‡ÎÌ‡ Ë»ÁÚÓ˜Ì‡ ≈‚ÓÔ‡ ÒÚ‡‚‡Ú Ë ‚‡ÊÌÓ ÏˇÒÚÓ Á‡ ÔÓËÁ‚Ó‰ÒÚ‚Ó Ì‡»“(√‡Ù. 7): ‚ ‡ÏÍËÚÂ Ì‡ ≈—-25 Ò‡ÏÓ »Î‡Ì‰Ëˇ Ë‘ËÌÎ‡Ì‰Ëˇ ËÏ‡Ú ÔÓ-‚ËÒÓÍ ‰ˇÎ Ì‡»“ ‚ ÚÂıÌËˇ ¡ ÓÚ ”Ì„‡Ëˇ Ë ◊Â¯Í‡Ú‡ ÂÔÛ·ÎËÍ‡(Martinez, 2005). ŸÓ ÒÂ ÓÚÌ‡Òˇ ‰Ó ÔÓËÁ‚Ó‰ÒÚ‚ÓÚÓ Ì‡ ˜‡ÒÚË Ë ÍÓÏÔÓÌÂÌÚË Á‡ ÂÎÂÍÚÓÌËÍ‡Ú‡(CEM), ÔÂÁ ÔÂËÓ‰‡ 1993-2005 ÔÓ‰ÛÍˆËˇÚ‡ Ì‡ ÓÒÂÏÚÂ Õ—◊ ÓÚ ÷ÂÌÚ‡ÎÌ‡ Ë»ÁÚÓ˜Ì‡ ≈‚ÓÔ‡ Ì‡‡ÒÌ‡ 25 Ô˙ÚË, Û‚ÂÎË˜‡‚‡ÈÍË ‰ÂÎ‡ ÒË ‚ Ó·˘‡Ú‡ ÔÓ‰ÛÍˆËˇ Ì‡ ≈‚ÓÔ‡(≈—-15+ ÷»≈ 8) ÓÚ 10.7% ‰Ó 54.5%.  Ò˙˘Ëˇ ÔÂËÓ‰ ÔÓ‰ÛÍˆËˇÚ‡ Ì‡ ≈—-15 Ì‡‡ÒÌ‡ 4 Ô˙ÚË, Ï‡Í‡ Ë Ò ÔÓÏ‡Î˙Í ÓÚÌÓÒËÚÂÎÂÌ ‰ˇÎ(ÓÚ 90.3% Ì‡ 45.5%) Ë ÔÓÍ‡Á‚‡ ËÁ‚ÂÒÚÌÓ ‚ÎÓ¯‡‚‡ÌÂ ÔÂÁ ÔÓÒÎÂ‰ÌËÚÂ„Ó‰ËÌË(MHM Business Development Services 2006).—ÎÂ‰Ó‚‡ÚÂÎÌÓ Õ—◊ ÔÓ‚Ë¯Ëı‡ Ò‚Óˇ ‰ˇÎ ‚ ‰ËÌ‡ÏË˜ÌÓ Ì‡‡ÒÚ‚‡˘‡Ú‡ ì·‡ÌËˆ‡î, ·ÂÁ ÁÌ‡˜ËÏË Á‡ÔÎ‡ıË Á‡ ‡·ÓÚÌËÚÂ ÏÂÒÚ‡ Ì‡«‡Ô‡‰ (√‡Ù. 7).—ËÚÛ‡ˆËˇÚ‡ ‚ ÒÂÍÚÓËÚÂ, ‚ ÍÓËÚÓ ÔÓËÁ‚Ó‰ÒÚ‚ÓÚÓ ÒÂ ÔÓ‰‰Ó„Ó‚‡ˇ, Í‡ÚÓ Ì‡ÔËÏÂ ÔÓËÁ‚Ó‰ÒÚ‚ÓÚÓ Ì‡ ·ˇÎ‡ ÚÂıÌËÍ‡ ÌÂ Â Ú‡Í‡‚‡, Í‡ÚÓ ÂÍÒÔ‡ÌÁËˇÚ‡ Ì‡»ÁÚÓÍ ‚˙‚Ë Á‡Â‰ÌÓ Ò˙Ò Ò‚Ë‚‡ÌÂ Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚÚ‡ Ì‡ «‡Ô‡‰.  ÚÂÍÒÚËÎÌËˇ ÒÂÍÚÓ Í‡ÍÚÓ ÒÚ‡ËÚÂ, Ú‡Í‡ Ë ÌÓ‚ËÚÂ ÒÚ‡ÌË ˜ÎÂÌÍË„Û·ˇÚ ÔÓ˜‚‡, Ò·Î˙ÒÍ‚‡ÈÍË ÒÂ Ò ËÏÔÓÚÌ‡Ú‡ ÍÓÌÍÛÂÌˆËˇ Ì‡ ¿ÁËˇ. Source: MHM 22

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 2.3. ПРИСЪЕДИНЯВАНЕ НА НОВИТЕ СТРАНИ ЧЛЕНКИ КЪМ ЕВРО ЗОНАТА И НЕГОВОТО ВЛИЯНИЕ ДНЕВЕН РЕД НА ПРИСЪЕДИНЯВАНЕ НА НОВИТЕ СТРАНИ ЧЛЕНКИ КЪМ ЕВС ‘ËÒÍ‡ÎÌ‡ Ë ÏÓÌÂÚ‡Ì‡ ÍÓÌ‚Â„ÂÌˆËˇ, ÔÎ‡ÌË‡ÌÓ ÔËÒ˙Â‰ËÌˇ‚‡ÌÂ Í˙Ï ≈— √‡ÙËÍ‡ 8 ÕÓ‚ËÚÂ ÒÚ‡ÌË ˜ÎÂÌÍË Ò‡ Á‡‰˙ÎÊÂÌË ‰‡ ÔËÂÏ‡Ú Â‚ÓÚÓ, Ï‡Í‡ Ë ÚÓ‚‡ ‰‡ ÌÂ Â Ó·‚˙Á‡ÌÓ Ò ÓÔÂ‰ÂÎÂÌ ÒÓÍ.«‡ ‰‡ Ì‡Ô‡‚ˇÚ ÚÓ‚‡, ÚÂ Úˇ·‚‡ ‰‡ ËÁÔ˙ÎÌˇÚ ÍËÚÂËËÚÂ Ì‡ œ‡ÍÚ‡ Á‡ ÒÚ‡·ËÎÌÓÒÚ Ë ˙ÒÚ ÔÓ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ Ì‡ ‰˙Ê‡‚ÌËˇ ‰˙Î„, ·˛‰ÊÂÚÌËˇ ‰ÂÙËˆËÚ, ËÌÙÎ‡ˆËˇÚ‡ Ë ÒÚ‡·ËÎÌÓÒÚÚ‡ Ì‡ Ó·ÏÂÌÌËˇ ÍÛÒ.—Â‰ÌÓÒÓ˜ÌËÚÂ Ï‡ÍÓËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍË ÔÓÎËÚËÍË Ì‡ ÌÓ‚ËÚÂ ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË ÒÂ ÓÔÂ‰ÂÎˇÚ ÓÚ ÔÓ„‡Ï‡Ú‡ Á‡ ÚˇıÌÓÚÓ ÔËÒ˙Â‰ËÌˇ‚‡ÌÂ Í˙Ï ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇ ‚‡ÎÛÚÂÌ Ò˙˛Á(≈—), ÍÓÂÚÓ ˘Â ËÏ‡ ‰˙Î„ÓÒÓ˜ÌÓ ‚ÎËˇÌËÂ Ë ÓÚ‡ÊÂÌËˇ ‚˙ıÛ ˆˇÎ‡Ú‡ ËÍÓÌÓÏËÍ‡ Ë Ó·˘ÂÒÚ‚ÓÚÓ. √‡ÙËÍ‡ 8 Ó·Ó·˘‡‚‡ ÔÓ„‡Ï‡Ú‡ Á‡ ÔËÒ˙Â‰ËÌˇ‚‡ÌÂ Ì‡ Õ—◊ Í˙Ï ≈—, Í‡ÍÚÓ Â ÓÔÂ‰ÂÎÂÌ‡ ÔÂÁ ÂÒÂÌÚ‡ Ì‡ 2005„., Ò Â‰ËÌ ÔÂ„ÎÂ‰ Ì‡ ËÁÔ˙ÎÌÂÌËÂÚÓ ÔÓ ÒÚ‡ÌË ÔÓ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ Ì‡ ÍËÚÂËËÚÂ ÓÚ Ã‡‡ÒÚËıÚ (ÓˆÂÌÍËÚÂ Á‡ 2005„. ÒÂ ÓÒÌÓ‚‡‚‡Ú Ì‡ ÔÓ„ÌÓÁËÚÂ ÓÚ ÒÂ‰‡Ú‡ Ì‡ 2005 „.). œÓ‡‰Ë ÌÓ‚ËÚÂ ‰Â·‡ÚË, ‡Á„ÓÂÎË ÒÂ ÔÂÁ 2005„., ÓÙËˆË‡ÎÌËÚÂ ÔÎ‡ÌÓ‚Â Ì‡ Ô‡‚ËÚÂÎÒÚ‚‡Ú‡ ÏÓ„‡Ú ‰‡ ·˙‰‡Ú ÔÓÏÂÌÂÌË(ÓÚÎ‡„‡ÌÂ) ÒÔˇÏÓ ÔÓÒÓ˜ÂÌËÚÂ ‰‡ÚË(Ì‡ÔËÏÂ, Á‡”Ì„‡Ëˇ Ë œÓÎ¯‡). œÂÚ ÒÚ‡ÌË Ò‡ ‚Â˜Â ‚ ì˜‡Í‡ÎÌˇÚ‡î Ì‡ ≈—, ÔËÎ‡„‡ÈÍË ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇ ÏÂı‡ÌËÁ˙Ï Ì‡ Ó·ÏÂÌÂÌ ÍÛÒ(ERM II) ÓÚ Í‡ˇ Ì‡ 2005„.(≈ÒÚÓÌËˇ, ËÔ˙, ÀËÚ‚‡,—ÎÓ‚‡ÍËˇ,—ÎÓ‚ÂÌËˇ), Í˙‰ÂÚÓ ÚÂ Úˇ·‚‡ ‰‡ ÔÓ‰‰˙Ê‡Ú ÒÚ‡·ËÎÌÓÒÚ Ì‡ Ó·ÏÂÌÌËˇ ÍÛÒ(‚ ‡ÏÍËÚÂ Ì‡ Ï‡Ê ÓÚ+/-15%) Á‡ ‰‚Â„Ó‰ËÌË, Á‡ ‰‡ ÓÚ„Ó‚ÓˇÚ Ì‡ ËÁËÒÍ‚‡ÌËˇÚ‡ Á‡ ÔËÒ˙Â‰ËÌˇ‚‡ÌÂ Í˙Ï ≈—. 23

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 2.3. ПРИСЪЕДИНЯВАНЕ НА НОВИТЕ СТРАНИ ЧЛЕНКИ КЪМ ЕВРО ЗОНАТА И НЕГОВОТО ВЛИЯНИЕ РАЗВИТИЕ НА ОБМЕННИЯ КУРС В ЧЕТИРИ СТРАНИ ОТ ЦИЕ СЛЕД НАЧАЛОТО НА ЕВС √‡ÙËÍ‡ 9 ÷ÂÎÂÒ˙Ó·‡ÁÌÓÒÚÚ‡ ‰‡ ÒÂ ÔÂÍ‡‡Ú ÔÓÌÂ ‰‚Â„Ó‰ËÌË ‚ ‡ÏÍËÚÂ Ì‡ ÏÂı‡ÌËÁÏ‡ Ì‡ Ó·ÏÂÌÌËˇ ÍÛÒ ERM II ÔÂ‰Ë ÔËÂÏ‡ÌÂÚÓ Ì‡ Â‚ÓÚÓ ÒÂ ÔÓÒÚ‡‚ˇ ÔÓ‰ ‚˙ÔÓÒ Ò‡ÏÓ ÓÚ ÌˇÍÓË ‡Ì‡ÎËÁ‡ÚÓË. ŒÚ Â‰Ì‡ ÒÚ‡Ì‡, ÒÚ‡ÌËÚÂ ÓÚ ÷»≈ ÔÓÍ‡Á‚‡Ú ÔËÂÏÎË‚Ó ‡‚ÌË˘Â Ì‡ ÒÚ‡·ËÎÌÓÒÚ Ì‡ Ó·ÏÂÌÌËˇ ÍÛÒ ÔÂÁ ˆÂÎËˇ ÔÂËÓ‰ ÓÚ Ì‡˜‡ÎÓÚÓ Ì‡ ‚˙‚ÂÊ‰‡ÌÂ Ì‡ Ô‡Á‡Ì‡ ËÍÓÌÓÏËÍ‡(‰ÓË ÔÓ-„ÓÎˇÏ‡ ÔÂÁ ÔÓÒÎÂ‰ÌËÚÂ„Ó‰ËÌË). ¡‡ÎÚËÈÒÍËÚÂ ÒÚ‡ÌË Ò ÙËÍÒË‡Ì ÍÛÒ ËÎË Ô‡Ë˜ÂÌ Ò˙‚ÂÚ Ô˙Í ËÏ‡ı‡ ÔÓÒÚÓˇÌÂÌ Ó·ÏÂÌÂÌ ÍÛÒ.  ÂÁÓÌÌÓ ‚˙ÔÓÒ˙Ú ‰‡ÎË Ú‡Í˙‚ ÍËÚÂËÈ ‚ ÔÂËÓ‰ ÓÚ ‰‚Â„Ó‰ËÌË ËÏ‡ ÒÏËÒ˙Î Ë ‰ÓË ‰‡ÎË ÌÂ Â Ò‚˙Á‡Ì Ò ‰ÓÔ˙ÎÌËÚÂÎÌË ËÒÍÓ‚Â Á‡ ÚÂÁË ÒÚ‡ÌË, ÔÓ‡‰Ë Ì‡‡ÒÚ‚‡˘‡ ÙËÌ‡ÌÒÓ‚‡ ÒÔÂÍÛÎ‡ˆËˇ. ◊Â¯Í‡Ú‡ Ë ÒÎÓ‚‡¯Í‡Ú‡ ÍÓÌ‡ ÔÓÍ‡Á‚‡Ú ÛÒÚÓÈ˜Ë‚Ó ÌÓÏËÌ‡ÎÌÓ ÔÓ‚Ë¯ÂÌËÂ ÒÔˇÏÓ Â‚ÓÚÓ ÔÂÁ ÔÓÒÎÂ‰ÌËÚÂ ÒÂ‰ÂÏ„Ó‰ËÌË(√‡Ù. 9). –Â‡ÎÌÓÚÓ ÔÓ‚Ë¯‡‚‡ÌÂ Â Ù‡ÍÚË˜ÂÒÍË ÔÓ-ÁÌ‡˜ËÏÓ, ÔÓ‡‰Ë„ÓÎÂÏËÚÂ ‡ÁÎË˜Ëˇ ‚ ËÌÙÎ‡ˆËˇÚ‡ ÔÂÁ ÚÓÁË ÒÂ‰ÂÏ„Ó‰Ë¯ÂÌ ÔÂËÓ‰(ÓÒÓ·ÂÌÓ ‚ Ô˙‚‡Ú‡ ˜‡ÒÚ Ì‡ ÔÂËÓ‰‡), CZK ÒÂ ‰‚ËÊÂ¯Â ‚ ‡ÏÍËÚÂ Ì‡+/≠ 17%, ‰ÓÍ‡ÚÓ SKK ÒÂ ‰‚ËÊÂ¯Â ‚„‡ÌËˆËÚÂ+/≠ 13.5%. Source: ECB ŸÓ ÒÂ ÓÚÌ‡Òˇ ‰Ó œÓÎ¯‡ Ë”Ì„‡Ëˇ, ÚÂıÌËÚÂ ‚‡ÎÛÚË ÔÓÍ‡Á‚‡Ú ÔÓÏ‡ÎÍÓ ÛÒÚÓÈ˜Ë‚‡ ÍË‚‡, ÌÓ ÒÂ„‡¯ÌËÚÂ ËÏ ÌÓÏËÌ‡ÎÌË Ó·ÏÂÌÌË ÍÛÒÓ‚Â Ò‡ Ú‚˙‰Â ·ÎËÁÍÓ ‰Ó ‡‚ÌË˘ÂÚÓ ÓÚ 1999„., Ï‡Í‡ ˜Â ÔÓÍ‡Á‚‡Ú ‚ËÒÓÍÓ ‡‚ÌË˘Â Ì‡ Â‡ÎÌÓ ÔÓÍ‡˜‚‡ÌÂ ÔÓ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ Ì‡ Â‚ÓÚÓ ÔÓ‡‰Ë ÔÓ‚ËÒÓÍËÚÂ ‡‚ÌË˘‡ Ì‡ ËÌÙÎ‡ˆËˇ.(√‡Ù. 10). 24

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 2.3. ПРИСЪЕДИНЯВАНЕ НА НОВИТЕ СТРАНИ ЧЛЕНКИ КЪМ ЕВРО ЗОНАТА И НЕГОВОТО ВЛИЯНИЕ РАЗВИТИЕ НА ОБМЕННИЯ КУРС В ЧЕТИРИ СТРАНИ ОТ ЦИЕ СЛЕД НАЧАЛОТО НА ЕВС Source: ECB √‡ÙËÍ‡ 10  œÓÎ¯‡, ÁÎÓÚ‡Ú‡(PLN) ÒÂ ‰‚ËÊÂ¯Â ‚ ‡ÏÍËÚÂ Ì‡ Ï‡Ê ÓÚ+/23%(Ì‡È-‚ËÒÓÍ ‚„ÛÔ‡Ú‡), ‰ÓÍ‡ÚÓ”Ì„‡ÒÍËˇÚ ÙÓËÌÚ(HUF) ÓÒÚ‡Ì‡ ‚ ‡ÏÍËÚÂ Ì‡+/-8% ÔÂÁ ÒÂ‰ÂÏÚÂ„Ó‰ËÌË. –Â‡ÎÌÓÚÓ ÔÓ‚Ë¯‡‚‡ÌÂ Ì‡ ÚÂÁË ‚‡ÎÛÚË ÓÚ‡Áˇ‚‡ ‰ËÌ‡ÏË˜ÌËˇ ˙ÒÚ Ì‡ ÔÓËÁ‚Ó‰ÒÚ‚Ó Ë Á‡ÚÓ‚‡ ÌÂ ‰Ó‚Â‰Â ‰Ó Ì‡Ï‡Îˇ‚‡˘‡ ÍÓÌÍÛÂÌÚÓÒÔÓÒÓ·ÌÓÒÚ Ì‡ ÚÂıÌËÚÂ ËÍÓÌÓÏËÍË. ÕÓ ÍÓ„‡ÚÓ Ó·ÏÂÌÌËÚÂ ÍÛÒÓ‚Â Ò‡ ÙËÍÒË‡ÌË, ÔÓ-‚ËÒÓÍËˇÚ ÓÚÌÓÒËÚÂÎÂÌ ˙ÒÚ Ì‡ ÔÓËÁ‚Ó‰ÒÚ‚ÓÚÓ ˘Â ËÏ‡ ÚÂÌ‰ÂÌˆËˇ ‰‡„ÂÌÂË‡ ÔÓ-‚ËÒÓÍ‡ ËÌÙÎ‡ˆËˇ. ¿ÍÓ ÒÚ‡ÌËÚÂ ÔÓ‰ÚËÒÍ‡Ú ËÌÙÎ‡ˆËˇÚ‡ ÔË ÙËÍÒË‡Ì Ó·ÏÂÌÂÌ ÍÛÒ(Ò ˆÂÎ ‰‡ ‚ÎˇÁ‡Ú ‚ ≈— ËÎË Ì‡ ÔÓ-Í˙ÒÂÌ ÂÚ‡Ô ‚ ‡ÏÍËÚÂ Ì‡ ≈—), ÚÓ‚‡ ÏÓÊÂ ‰‡ ËÏ‡ Ò‚ÓˇÚ‡ ˆÂÌ‡ ÔÓ‰ ÙÓÏ‡Ú‡ Ì‡ ÔÓ-ÌËÒ˙Í ˙ÒÚ Ë Á‡ÂÚÓÒÚ.  ÚÓÁË ÒÏËÒ˙Î ·˙Á‡Ú‡ ÔËÒÚ‡ Ì‡ ÔËÒ˙Â‰ËÌˇ‚‡ÌÂ Í˙Ï ≈— ÌÂ Â Ó·ÂÁ‡ÚÂÎÌÓ Ì‡È-‰Ó·‡Ú‡ ÓÔˆËˇ Á‡ ÚÂÁË ÒÚ‡ÌË. ËÚÂËËÚÂ Ì‡ œ‡ÍÚ‡ Á‡ ÒÚ‡·ËÎÌÓÒÚ Ë ˙ÒÚ Ô˙‚ÓÌ‡˜‡ÎÌÓ ·ˇı‡ ÔËÒÔÓÒÓ·ÂÌË Í˙Ï ÚÂÏÔ‡ Ì‡ ˙ÒÚ Ë ‰Û„Ë ÒÔÂˆËÙË˜ÌË ı‡‡ÍÚÂËÒÚËÍË Ì‡ Ì‡ÒÚÓˇ˘ËÚÂ ÒÚ‡ÌË ˜ÎÂÌÍË Ì‡ ≈—. Õ‡ÒÚÓˇ˘ËÚÂ Í‡Ì‰Ë‰‡ÚÍË Á‡ ≈— Ò ÔÛ·ÎË˜ÂÌ ‰˙Î„ ÔÓ‰ ‡‚ÌË˘ÂÚÓ Ì‡ 60% ÓÚ ¡ Ë ‡‚ÌË˘‡ Ì‡ ÌÓÏËÌ‡ÎÂÌ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍË ˙ÒÚ ·ÎËÁÓ ‰Ó 10% ·Ëı‡ ÏÓ„ÎË ‰‡ ÔÓ‰‰˙Ê‡Ú„Ó‰Ë¯ÂÌ ‰ÂÙËˆËÚ ÓÚ 4-4.5% ·ÂÁ ‰‡ ÔÓ‚Ë¯‡‚‡Ú ÔÓÔÓˆËˇÚ‡ Ì‡ ÔÛ·ÎË˜ÌËˇ ‰˙Î„.“˙„‚‡ÌÂÚÓ ÔÓ ·˙Á‡Ú‡ ÔËÒÚ‡ Ì‡ ÔËÒ˙Â‰ËÌˇ‚‡ÌÂ Í˙Ï ≈— ÍËÂ ÔÓ-„ÓÎÂÏË ÒÓˆË‡ÎÌË ËÒÍÓ‚Â Ë Á‡ÔÎ‡ı‡, ˜Â ÔÓÚÂ·ÌÓÒÚËÚÂ ÓÚ ÔÓ-„ÓÎÂÏË ÔÛ·ÎË˜ÌË ËÌ‚ÂÒÚËˆËË ÌÂ ·Ëı‡ ÏÓ„ÎË ‰‡ ·˙‰‡Ú ÔÓÒÂ˘Ì‡ÚË. œÓ-‚ËÒÓÍË ÒÓˆË‡ÎÌË ËÒÍÓ‚Â ‚˙ÁÌËÍ‚‡Ú ÔÓ‰ ÙÓÏ‡Ú‡ Ì‡ ìÒÓˆË‡ÎÂÌ ‰ÂÙËˆËÚî, Ì‡ÚÛÔ‡Ì ‚„Ó‰ËÌËÚÂ Ì‡ Ú‡ÌÒÙÓÏ‡ˆËˇ Ò ÓÒÚË ÔÓ·ÎÂÏË Ì‡ Ô‡Á‡‡ Ì‡ ÚÛ‰‡(ÌËÒÍ‡ Á‡ÂÚÓÒÚ Ë/ËÎË ‚ËÒÓÍ‡ ·ÂÁ‡·ÓÚËˆ‡) Ë Ì‡‡ÒÚ‚‡ÌÂ Ì‡ ·Â‰ÌÓÒÚÚ‡ Ë ÌÂ‡‚ÂÌÒÚ‚ÓÚÓ, ÍÓËÚÓ ËÁËÒÍ‚‡Ú ÒÔÂˆË‡ÎÌÓ ‚ÌËÏ‡ÌËÂ.»ÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍ‡Ú‡ ËÁÓÒÚ‡Ì‡ÎÓÒÚ ËÁËÒÍ‚‡ ÔÓ-‚ËÒÓÍË ÔÛ·ÎË˜ÌË ËÌ‚ÂÒÚËˆËË ‚ ËÌÙ‡ÒÚÛÍÚÛ‡Ú‡, Ó·‡ÁÓ‚‡ÌËÂÚÓ, Á‰‡‚ÂÓÔ‡Á‚‡ÌÂÚÓ, ËÁÒÎÂ‰‚‡ÌËˇÚ‡ Ë ‡Á‚ÓÈÌ‡Ú‡ ‰ÂÈÌÓÒÚ Ë ÓÔ‡Á‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÓÍÓÎÌ‡Ú‡ ÒÂ‰‡ Ò ˆÂÎ ‰‡ ÒÂ ÒÚËÏÛÎË‡ Ò·ÎËÊ‡‚‡ÌÂÚÓ Ò ÚÂıÌËÚÂ ÔÓ-‡Á‚ËÚË Ô‡ÚÌ¸ÓË ÓÚ ≈—. 25

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 2.4. ДИВЕРГЕНЦИЯТА В ЕВРО ЗОНАТА ≠ ЗАПЛАХА ЗА ВАЛУТНИЯ СЪЮЗ? ВЪТРЕШНАТА КОНКУРЕНТОСПОСОБНОСТ НА СТРАНИТЕ ЧЛЕНКИ НА ЕВС ПРОДЪЛЖАВА ДА СЕ РАЗЛИЧАВА ƒÂ·‡Ú˙Ú Á‡ Ì‡È-‰Ó·Ëˇ Ì‡˜ËÌ ‰‡ ÒÂ ÛÔ‡‚Îˇ‚‡ ÔËÒ˙Â‰ËÌˇ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÌÓ‚Ë ˜ÎÂÌÓ‚Â Í˙Ï Â‚Ó ÁÓÌ‡Ú‡ Úˇ·‚‡ ‰‡ ÒÂ ‡Á„ÎÂÊ‰‡ Ì‡ ÙÓÌ‡ Ì‡ ÔÓ·ÎÂÏËÚÂ, Ò˙˘ÂÒÚ‚Û‚‡˘Ë ÔË ÒÂ„‡¯ÌÓÚÓ ˜ÎÂÌÒÚ‚Ó ‚ ≈—, Ì‡ ‚˙ı‡ Ì‡ ÚÛ‰ÌÓÒÚËÚÂ, ÓÔËÒ‡ÌË ÔÓ-„ÓÂ Ì‡ ‚‡ÎÛÚÌ‡Ú‡ ÁÓÌ‡ Í‡ÚÓ ˆˇÎÓ, ËÁÔ˙Í‚‡Ú ÔÓ·ÎÂÏËÚÂ Ì‡ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍ‡Ú‡ ‰Ë‚Â„ÂÌˆËˇ ÏÂÊ‰Û ÒÚ‡ÌËÚÂ ÓÚ ÌÂˇ.“Ó‚‡ Â ÒÂËÓÁÌÓ ÔÂ‰ËÁ‚ËÍ‡ÚÂÎÒÚ‚Ó ÔÂ‰ ÔÓÎËÚËˆËÚÂ. Source: AMECO √‡ÙËÍ‡ 11 Œ˜‡Í‚‡¯Â ÒÂ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍËˇÚ Ë ‚‡ÎÛÚÌËˇÚ Ò˙˛Á ‰‡ ‰Ó‚Â‰‡Ú ‰Ó Ì‡‡ÒÚ‚‡˘‡ ÍÓÌ‚Â„ÂÌˆËˇ Ì‡ Û˜‡ÒÚ‚‡˘ËÚÂ ÒÚ‡ÌË: Ú‚˙‰Â¯Â ÒÂ, ˜Â Á‡ÒËÎÂÌËÚÂ Ú˙„Ó‚ÒÍË ‚˙ÁÍË Ë ÍÓÌÍÛÂÌÚÌËˇÚ Ì‡ÚËÒÍ ˘Â ·˙‰‡Ú ‰‚ËÊÂ˘‡ ÒËÎ‡ Í˙Ï ÍÓÌ‚Â„ÂÌˆËˇ Ì‡ ÚÂÌ‰ÂÌˆËËÚÂ ‚ ˆÂÌËÚÂ(‚ÍÎ˛˜ËÚÂÎÌÓ Ë Ì‡ Á‡ÔÎ‡ÚËÚÂ).  ‡ÏÍËÚÂ Ì‡ ‚‡ÎÛÚÌËˇ Ò˙˛Á(Í˙‰ÂÚÓ ÎËÔÒ‚‡ Ó·ÏÂÌÂÌ ÍÛÒ) ÚÓ‚‡ ÓÁÌ‡˜‡‚‡, ˜Â ÍÓÌÍÛÂÌÚÌ‡Ú‡ ÔÓÁËˆËˇ ≠ ÚÂıÌË˜ÂÒÍË Í‡Á‡ÌÓ ìÂ‡ÎÌËˇÚ ÂÙÂÍÚË‚ÂÌ Ó·ÏÂÌÂÌ ÍÛÒî Ì‡ ‚ÒˇÍ‡ ÒÚ‡Ì‡-˜ÎÂÌÍ‡ ÔÓ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ Ì‡ ‰Û„ËÚÂ, ÓÒÚ‡‚‡ ‚ Ó·˘Ë ÎËÌËË ÔÓÒÚÓˇÌÂÌ ‚ ÒÂ‰ÌÓÒÓ˜ÂÌ ÔÎ‡Ì. œÂÁ 2004„. ‚“Û‰Ó‚‡ ≈‚ÓÔ‡ ·Â¯Â ÓÚ·ÂÎˇÁ‡Ì ÔÓ·ÎÂÏ˙Ú Ò ÓÚÍÎÓÌˇ‚‡˘ËÚÂ ÒÂ ‡‚ÌË˘‡ Ì‡ ˙ÒÚ Ë ‚˙ÁÍ‡Ú‡ ËÏ Ò ‡ÁÎË˜‡‚‡˘ËÚÂ ÒÂ ÌË‚‡ Ì‡ ËÌÙÎ‡ˆËˇ. √‡ÙËÍ‡11 ÔÓÍ‡Á‚‡ ÚÓÁË ÔÓ·ÎÂÏ, ÍÓÈÚÓ Â ÚÛ‰ÌÓ ‰‡ ·˙‰Â Â¯ÂÌ Ò‡Ï ÔÓ ÒÂ·Â ÒË ˜ÂÁ ÍÓÌÍÛÂÌÚÌËˇ Ì‡ÚËÒÍ Ë Á‡ÒËÎÂÌ‡Ú‡ Ú˙„Ó‚Ëˇ Ë ÍÓÈÚÓ ËÁ„ÎÂÊ‰‡, ˜Â ˘Â ÒÂ ‚ÎÓ¯‡‚‡ Ó˘Â ÔÓ‚Â˜Â.  √ÂÏ‡ÌËˇ Á‡ÔÎ‡ÚËÚÂ Ë ˆÂÌËÚÂ ÌÂÛÏÓÎËÏÓ Ô‡‰‡Ú ‚ Ò‡‚ÌÂÌËÂ Ò˙Ò ÒÂ‰ÌËÚÂ Á‡ ≈—, Í‡ÚÓ ÔÓ‚Ë¯‡‚‡Ú„ÂÏ‡ÌÒÍ‡Ú‡ ÍÓÌÍÛÂÌÚÓÒÔÓÒÓ·ÌÓÒÚ ‚ Â‚Ó ÁÓÌ‡Ú‡ Ò ÔÓ‚Â˜Â ÓÚ 10%. ¿‚ÒÚËˇ Ô˙‚ÓÌ‡˜‡ÎÌÓ ÒÎÂ‰‚‡¯Â Ò˙˘Ëˇ Ô˙Ú, ÌÓ ‚ ÔÓÒÎÂ‰ÌÓ ‚ÂÏÂ ÒÂ ÍÓË„Ë‡, Í‡ÚÓ ÒÂ ‚˙Ì‡ Í˙Ï ÒÂ‰ÌËÚÂ ‡‚ÌË˘‡. ÃÂÊ‰Û‚ÂÏÂÌÌÓ»Ú‡ÎËˇ Ë»ÒÔ‡ÌËˇ(Ë»Î‡Ì‰Ëˇ ÓÚ ÔÓ-ÒÍÓÓ) ÌÂÛÏÓÎËÏÓ„Û·ˇÚ ÍÓÌÍÛÂÌÚÓÒÔÓÒÓ·ÌÓÒÚ ÔÓ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ Ì‡ ˆÂÌËÚÂ ÒÔˇÏÓ ÒÂ‰ÌÓÚÓ ‡‚ÌË˘Â(10-15%). œÓ‰Ó·ÂÌ ·Â¯Â ÒÎÛ˜‡ˇÚ Ô˙‚ÓÌ‡˜‡ÎÌÓ Ë Ò’ÓÎ‡Ì‰Ëˇ, ÌÓ ‚ ÔÓÒÎÂ‰ÌÓ ‚ÂÏÂ ÒÂ Ì‡·Î˛‰‡‚‡ Ó·‡ÚÌ‡ ÚÂÌ‰ÂÌˆËˇ. 26

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 2.5. БЪЛГАРИЯ: МАКРОИКОНОМИЧЕСКИ ХАРАКТЕРИСТИКИ И ПОДГОТОВКА ЗА ЧЛЕНСТВО В ЕВРО ЗОНАТА œÂÁ ÔÓÒÎÂ‰ÌËÚÂ 5„Ó‰ËÌË ËÍÓÌÓÏËÍ‡Ú‡ Ì‡ ÒÚ‡Ì‡Ú‡ ·ÂÎÂÊË ÛÒÚÓÈ˜Ë‚ ‡ÒÚÂÊ ‚ ‰Ë‡Ô‡ÁÓÌ‡ ÏÂÊ‰Û 4 Ë 6%, Í‡ÚÓ ÔÂÁ 2006„. ÒÂ Ó˜‡Í‚‡ ÚÓÈ ‰‡ ‰ÓÒÚË„ÌÂ ÂÍÓ‰Ì‡ ÒÚÓÈÌÓÒÚ ÓÚ 6.3% Ë ÔÓÒÚÂÔÂÌÌÓ ÒÎÂ‰ ÚÓ‚‡ ‰‡ ÒÂ ÒÚ‡·ËÎËÁË‡ ÓÍÓÎÓ 6% ÒÂ‰ÌÓ„Ó‰Ë¯ÌÓ ‚ ÔÂËÓ‰‡ ‰Ó 2009-2010„.“ÂÁË ı‡‡ÍÚÂËÒÚËÍË ÓÚÂÊ‰‡Ú Ì‡ ¡˙Î„‡Ëˇ(Á‡Â‰ÌÓ Ò –ÛÏ˙ÌËˇ) ÏÂÊ‰ËÌÌË ÔÓÁËˆËË ≠ ÒÎÂ‰ ¡‡ÎÚËÈÒÍËÚÂ ÒÚ‡ÌË Ò ÂÍÓ‰ÂÌ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍË ‡ÒÚÂÊ ÓÚ 8-10% (≈ÒÚÓÌËˇ, ÀËÚ‚‡ Ë À‡Ú‚Ëˇ) Ë ÔÂ‰Ë ÚÂÁË ÓÚ ÷ÂÌÚ‡ÎÌ‡ ≈‚ÓÔ‡ Ò ÛÏÂÂÌ ‡ÒÚÂÊ ÓÚ 3-5%(◊ÂıËˇ, œÓÎ¯‡,”Ì„‡Ëˇ,—ÎÓ‚ÂÌËˇ). œÓÒÚË„Ì‡ÚËˇÚ ÔÂÁ 2005„. ‡ÒÚÂÊ ÓÚ 5.5% Â Ò ÓÍÓÎÓ 4 ÔÓˆÂÌÚÌË ÔÛÌÍÚ‡ ÔÓ-‚ËÒÓÍ ÒÔˇÏÓ ÒÂ‰Ì‡Ú‡ ÒÚÓÈÌÓÒÚ Ì‡ ≈—-25(1.7%). ŒÚÌÓÒËÚÂÎÌÓ ‚ËÒÓÍËˇÚ Ë Ú‡ÂÌ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍË ‡ÒÚÂÊ ÒÂ Ò˙Ô˙ÚÒÚ‚‡ ÓÚ ‰ËÌ‡ÏË˜Ì‡ ËÌ‚ÂÒÚËˆËÓÌÌ‡ ‡ÍÚË‚ÌÓÒÚ(‰ÂÎ˙Ú Ì‡ ·ÛÚÌËÚÂ ËÌ‚ÂÒÚËˆËË ‰ÓÒÚË„Ì‡ 30% ÓÚ ¡). ŒÚ ÒÚ‡Ì‡ Ì‡ Ú˙ÒÂÌÂÚÓ ÓÒÌÓ‚ÂÌ ÔËÌÓÒ Á‡ ‡ÒÚÂÊ‡ ÒÎÂ‰ 2000„. ËÏ‡¯Â ‚˙ÚÂ¯ÌÓÚÓ Ú˙ÒÂÌÂ, ‡ ÓÚ ÒÚ‡Ì‡ Ì‡ ÔÂ‰Î‡„‡ÌÂÚÓ ≠ ÒÂÍÚÓ‡ Ì‡ ÛÒÎÛ„Ë.—ÎÂ‰ ‚ÎËÁ‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÒÚ‡Ì‡Ú‡ ‚ ≈— ÒÂ Ó˜‡Í‚‡ ‚ ÔÂËÓ‰‡ 2007-2009„. ÓÒÌÓ‚ÂÌ ÔËÌÓÒ ‚ ‡ÒÚÂÊ‡ ‰‡ ÓÚ·ÂÎÂÊË ËÁÌÓÒ˙Ú. — ‚ËÒÓÍ ÔËÌÓÒ Á‡ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍËˇ ‡ÒÚÂÊ Ò‡ Ë ÔÂÍËÚÂ ˜ÛÊ‰ÂÒÚ‡ÌÌË ËÌ‚ÂÒÚËˆËË, ÍÓËÚÓ Ú‡ÈÌÓ Ì‡‡ÒÚ‚‡Ú, ÔÓ‡‰Ë ÔÓ‰Ó·ÂÌ‡Ú‡ ·ËÁÌÂÒÒÂ‰‡ Ë ÍÓÌÍÛÂÌÚÌË ‰‡Ì˙˜ÌË ÛÒÎÓ‚Ëˇ, ÌËÒÍËÚÂ ‡ÁıÓ‰Ë Á‡ ÚÛ‰, ÌÓ Ë ÔÓ‡‰Ë Û‚ÂÎË˜ÂÌÓÚÓ ‰Ó‚ÂËÂ Ë Ì‡‡ÒÌ‡Î‡Ú‡ ‡Ú‡ÍÚË‚ÌÓÒÚ Ì‡ ÒÚ‡Ì‡Ú‡ Í‡ÚÓ ˜‡ÒÚ ÓÚ Â‰ËÌÌËˇ Â‚ÓÔÂÈÒÍË Ô‡Á‡. ŒÚ 980 ÏÎÌ. Â‚Ó ÔÂÁ 2002„. ÔÂÍËÚÂ ˜ÛÊ‰ÂÒÚ‡ÌÌË ËÌ‚ÂÒÚËˆËË ‰ÓÒÚË„Ì‡ı‡ ÂÍÓ‰ÌÓÚÓ ‡‚ÌË˘Â ÓÚ 4.015 ÏÎ‰. Â‚Ó ÔÂÁ 2006„., ‡ ÓÚÌÓÒËÚÂÎÌËˇÚ ËÏ ‰ˇÎ ‚ ¡ ÒÂ Û‚ÂÎË˜Ë ÓÚ 5.9 Ì‡ 16.6%.«‡ ÒÏÂÚÍ‡ Ì‡ ‚ÒÂ ÔÓ-Ì‡Ï‡Îˇ‚‡˘Ëˇ ‰ˇÎ Ì‡ ËÌ‚ÂÒÚËˆËËÚÂ, Ò‚˙Á‡ÌË Ò ÔË‚‡ÚËÁ‡ˆËÓÌÌË Ò‰ÂÎÍË(ÔÂÁ 2006„. ≠ Â‰‚‡ 6%), ÒÂ Û‚ÂÎË˜‡‚‡Ú ÚÂÁË ìÌ‡ ÁÂÎÂÌÓî Ë ÂËÌ‚ÂÒÚËˆËËÚÂ. –Â‰Ëˆ‡ ÏÛÎÚËÌ‡ˆËÓÌ‡ÎÌË ÍÓÏÔ‡ÌËË ÂÎÓÍ‡ÎËÁË‡ı‡ Ò‚ÓË ÔÓ‰ÂÎÂÌËˇ ≠ ÌˇÍÓË ÓÚ Úˇı ÂÒÚÂÒÚ‚ÂÌÓ Á‡ ‰‡ Â‡ÎËÁË‡Ú ÍÓÌÍÛÂÌÚÌË ÔÂ‰ËÏÒÚ‚‡, ÌÓ ‰Û„Ë ≠ Ò Ú‡ÈÌË Ì‡ÏÂÂÌËˇ ‰‡ ÛÒÚ‡ÌÓ‚ˇÚ ÚÛÍ Ò‚ÓˇÚ‡ ‰ÂÈÌÓÒÚ. — ÔÓÍ‡Á‡ÚÂÎËÚÂ ÒË ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍË ‡ÒÚÂÊ ÓÚ 5.5% Ë ¡ Ì‡„Î‡‚‡ ÓÚ Ì‡ÒÂÎÂÌËÂÚÓ 7700—œ—(2005„.) ¡˙Î„‡Ëˇ ÒÂ ‚ÔËÒ‚‡ Í‡ÚÓ Â‰ËÌ ÓÚ ÚËÔË˜ÌËÚÂ ÔËÏÂË ‚ ÏÓ‰ÂÎ‡ Ì‡ ÌÂ„‡ÚË‚Ì‡ ÍÓÂÎ‡ˆËˇ ì–˙ÒÚ ≠ ‰ÓıÓ‰Ëî(√‡ÙËÍ‡ 3).  ÚÓ‚‡ Úˇ·‚‡ ‰‡ ÒÂ ËÏ‡ ÔÂ‰‚Ë‰, ˜Â ÔÓˆÂÒ˙Ú Ì‡ ÍÓÌ‚Â„ÂÌˆËˇ ˘Â ·˙‰Â Ú‚˙‰Â ÔÓ‰˙ÎÊËÚÂÎÂÌ, ÔÓ‡‰Ë Ì‡È-ÌÂ·Î‡„ÓÔËˇÚÌ‡Ú‡ ÔÓÁËˆËˇ, ÍÓˇÚÓ Á‡ÂÏ‡ ÒÚ‡Ì‡Ú‡ ÌË ÔÓ ‡‚ÌË˘Â Ì‡ ‰ÓıÓ‰Ë ≠ Â‰‚‡ 32.9% ÓÚ ÚÓ‚‡ Ì‡ ≈—-25. —˙ÓÚ‚ÂÚÌÓ Ì‡ ÌËÒÍËÚÂ ‰ÓıÓ‰Ë Ò‡‚ÌËÚÂÎÌÓ Ï‡Î˙Í Â Ë ÓÚÌÓÒËÚÂÎÌËˇÚ ‰ˇÎ Ì‡ Ú.Ì‡. ì‡ÁıÓ‰Ë Á‡ ÔÓ‰‰˙Ê‡ÌÂ Ì‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ÏÓ‰ÂÎî (√‡ÙËÍ‡ 4).“ÓÁË ÓÚÌÓÒËÚÂÎÂÌ ‰ˇÎ(32.5% ÓÚ ¡) ÌË ÓÚÂÊ‰‡ ÔÓÁËˆËˇ ÏÂÊ‰Û ◊ÂıËˇ Ë—ÎÓ‚‡ÍËˇ.  ÏÓ‰ÂÎ‡ Ì‡ ÔÓÎÓÊËÚÂÎÌ‡ ÍÓÂÎ‡ˆËˇ ì‰ÓıÓ‰Ë ≠ ‡ÁıÓ‰Ë Á‡ ≈—Ãî ¡˙Î„‡Ëˇ ÓÚÌÓ‚Ó Â ÒÚ‡Ì‡Ú‡, ÍÓˇÚÓ ÏÌÓ„Ó ‰Ó·Â ÒÂ ‚ÔËÒ‚‡ ‚ ÌÂ„Ó, ‰ÓÍ‡ÚÓ»Î‡Ì‰Ëˇ ÔÓÍ‡Á‚‡ Ì‡È-„ÓÎˇÏÓÚÓ ÓÚÍÎÓÌÂÌËÂ ≠ ÔË Ì‡È-‚ËÒÓÍÓ ‡‚ÌË˘Â Ì‡ ‰ÓıÓ‰Ë(Ì‡‰ 30 000—œ— Ì‡„Î‡‚‡ ÓÚ Ì‡ÒÂÎÂÌËÂÚÓ), ÓÚÌÓÒËÚÂÎÌËˇÚ ‰ˇÎ Ì‡ ì‡ÁıÓ‰ËÚÂ Á‡ ≈—Ãî ÔË ÌÂˇ Â Ì‡È-ÌËÒ˙Í(ÔÓ‰ 25% ÓÚ ¡).  Ì‡ Ú‡ÁË„‡ÙËÍ‡ ÏÌÓ„Ó ˇÒÌÓ ÏÓ„‡Ú ‰‡ ÒÂ ÓÚÍÓˇÚ ÒÚ‡ÌËÚÂ Ò ÌËÒÍ‡ ÒÚÂÔÂÌ Ì‡ ÔÂ‡ÁÔÂ‰ÂÎÂÌËÂ Ì‡ ¡ ≠»Î‡Ì‰Ëˇ, ÀËÚ‚‡, ≈ÒÚÓÌËˇ Ë À‡Ú‚Ëˇ ≠ Ú.Ì‡. ìËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍË ÚË„Ëî ‚ ‰‚‡ ‡ÁÎË˜ÌË Â„ËÓÌ‡ Ì‡ ≈‚ÓÔ‡. –‡Á·Ë‡ ÒÂ, ‡ÁÎË˜ËˇÚ‡ ‚ ÒÚ‡Ì‰‡Ú‡ Ì‡ ÊË‚ÓÚ ÏÂÊ‰Û Úˇı Ò‡ „ÓÎÂÏË, ÌÓ ÚÓ‚‡, ÍÓÂÚÓ ‚ ÒÎÛ˜‡ˇ„Ë Ó·Â‰ËÌˇ‚‡(√‡ÙËÍË 3 Ë 4) Â ÔÓ‰‰˙Ê‡ÌÂÚÓ Ì‡ ‚ËÒÓÍ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍË ‡ÒÚÂÊ Ë ÓÚÌÓÒËÚÂÎÌÓ ÌËÒ˙Í ‰ˇÎ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ ‡ÁıÓ‰Ë. ’‡‡ÍÚÂÌ‡ ÓÒÓ·ÂÌÓÒÚ Ì‡ ÔÓ‚ÂÊ‰‡Ì‡Ú‡ ‚ ¡˙Î„‡Ëˇ ÔÓÎËÚËÍ‡ Ì‡ Ï‡ÍÓËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍ‡ ÒÚ‡·ËÎÌÓÒÚ Â ÔÓ‰‰˙Ê‡ÌÂÚÓ Ì‡ ·˛‰ÊÂÚÂÌ ËÁÎË¯˙Í ÔË 27

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 2.5. БЪЛГАРИЯ: МАКРОИКОНОМИЧЕСКИ ХАРАКТЕРИСТИКИ И ПОДГОТОВКА ЗА ЧЛЕНСТВО В ЕВРО ЗОНАТА ÒÚÓ„‡ ÂÒÚËÍˆËˇ Ì‡ ‰ÓıÓ‰ËÚÂ Ë ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ ‡ÁıÓ‰Ë. ŒÔÂ‰ÂÎÂÌÓ ÏÓÊÂ ‰‡ ÒÂ Ú‚˙‰Ë, ˜Â ÔÓÒÎÂ‰ÌËÚÂ ‰‚Â Ô‡‚ËÚÂÎÒÚ‚‡ ËÁ‰Ë„Ì‡ı‡ ‚ ÍÛÎÚ ÙËÒÍ‡ÎÌ‡Ú‡ ÛÒÚÓÈ˜Ë‚ÓÒÚ, ‚ ÒÎÂ‰ÒÚ‚ËÂ Ì‡ ÍÓÂÚÓ ÌÂ‰ÓÙËÌ‡ÌÒË‡ÌË ÓÒÚ‡Ì‡ı‡ Ú‡ÍË‚‡ ‚‡ÊÌË ÒÓˆË‡ÎÌË ÒÙÂË, Í‡ÚÓ Ó·‡ÁÓ‚‡ÌËÂ Ë Á‰‡‚ÂÓÔ‡Á‚‡ÌÂ.—ÎÂ‰ ÓÚ˜ÂÚÂÌËˇ ÏËÌËÏ‡ÎÂÌ ·˛‰ÊÂÚÂÌ ‰ÂÙËˆËÚ ÓÚ 0.2% ÓÚ ¡ ÔÂÁ 2002„. ¡˙Î„‡Ëˇ ÔÓÒÎÂ‰Ó‚‡ÚÂÎÌÓ Â‡ÎËÁË‡ ËÁÎË¯˙Í ‚ ‡ÁÏÂ Ì‡: 0.3% ÔÂÁ 2003„., 2.7% ÔÂÁ 2004 „. Ë 2.4% ÔÂÁ 2005„.‘ËÒÍ‡ÎÌ‡Ú‡ ÔÓÁËˆËˇ ÓÒÚ‡Ì‡ ÂÒÚËÍÚË‚Ì‡ Ë ÔÂÁ 2006„., Í‡ÚÓ ˆÂÎÚ‡ ·Â ‰‡ ÒÂ ÔÓÒÚË„ÌÂ ·˛‰ÊÂÚÂÌ ËÁÎË¯˙Í ‚ ‡ÁÏÂ Ì‡ 3% ÓÚ ¡. ŒÒÌÓ‚ÌËˇÚ ÏÓÚË‚ Ì‡ Ô‡‚ËÚÂÎÒÚ‚ÓÚÓ Á‡ ÔÓ‰‰˙Ê‡ÌÂÚÓ Ì‡ ·˛‰ÊÂÚÂÌ ËÁÎË¯˙Í Â ÏËÌËÏËÁË‡ÌÂÚÓ Ì‡ Ï‡ÍÓËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍËÚÂ ËÒÍÓ‚Â Á‡ ÒÚ‡Ì‡Ú‡, ÔÓÓ‰ÂÌË ÓÚ Ó„ÓÏÌËˇ ‰ÂÙËˆËÚ ÔÓ ÚÂÍÛ˘‡Ú‡ ÒÏÂÚÍ‡. ˙Ï Í‡ˇ Ì‡ 2006„. ‰ÂÙËˆËÚ˙Ú ÔÓ ÚÂÍÛ˘‡Ú‡ ÒÏÂÚÍ‡ ‰ÓÒÚË„Ì‡ ÂÍÓ‰ÌËÚÂ 16% ÓÚ ¡, ‡ ‚˙Ì¯ÌÓ-Ú˙„Ó‚ÒÍËˇÚ ‰ÂÙËˆËÚ Â ‚Â˜Â 21.8% ÓÚ ¡.  ÏÓÏÂÌÚ‡ ÒÚ‡Ì‡Ú‡ ÌË ‚Ó‰Ë Â‰Ì‡ ÓÚ Ì‡È-ÒÚÓ„ËÚÂ ÙËÒÍ‡ÎÌË ÔÓÎËÚËÍË ÒÂ‰ ÒÚ‡ÌËÚÂ ˜ÎÂÌÍË Ì‡ ≈— Ò ˆÂÎ ‰‡ ÒÂ ÔÂ·ÓË Ò ‚ËÒÓÍ‡Ú‡ ËÌÙÎ‡ˆËˇ, ÍÓˇÚÓ ÒÂ ˇ‚ˇ‚‡ ÓÒÌÓ‚Ì‡ ÔÂ˜Í‡ Á‡ ÔËÂÏ‡ÌÂ Ì‡ Â‚ÓÚÓ Í‡ÚÓ Â‰ËÌÌ‡ ‚‡ÎÛÚ‡. œÂ‰ÒÚÓË ‚ÁÂÏ‡ÌÂÚÓ Ì‡ Â¯ÂÌËÂ Á‡ ‚ÍÎ˛˜‚‡ÌÂÚÓ ÌË ‚ ÏÂı‡ÌËÁÏ‡ Ì‡ Ó·ÏÂÌÌËˇ ÍÛÒ ERM II ≠ ÔÂËÓ‰ ÓÚ Ì‡È-Ï‡ÎÍÓ 2„Ó‰ËÌË, ‚ ÍÓÈÚÓ ÒÂ ‡Ì‡ÎËÁË‡ ÓÒÌÓ‚ÌÓ ÒÚÂÔÂÌÚ‡ Ì‡ ÍÓÌ‚Â„ÂÌˆËˇ Ì‡ ·˙Î„‡ÒÍ‡Ú‡ ËÍÓÌÓÏËÍ‡ Ò Ú‡ÁË ‚ Â‚ÓÁÓÌ‡Ú‡, ‡ Ú‡Í‡ Ò˙˘Ó Ë ËÁÔ˙ÎÌÂÌËÂÚÓ Ì‡ Ã‡‡ÒÚËıÚÒÍËÚÂ ÍËÚÂËË Á‡ ÔËÂÏ‡ÌÂÚÓ Ì‡ Â‰ËÌÌ‡Ú‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍ‡ ‚‡ÎÛÚ‡. ŒÚ ‰ÌÂ¯Ì‡„Î.Ú. ¯‡ÌÒÓ‚ÂÚÂ Ì‡ ¡˙Î„‡Ëˇ ËÁ„ÎÂÊ‰‡Ú ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌÓ ÔÓ-‰Ó·Ë ÓÚ ÚÂÁË Ì‡ ÌˇÍÓË ÓÚ ÌÓ‚ÓÔËÒ˙Â‰ËÌÂÌËÚÂ ÒÚ‡ÌË(√‡ÙËÍ‡ 8). ËÚÂËÈ 1: –‡ÁÏÂ˙Ú Ì‡ ËÌÙÎ‡ˆËˇÚ‡ ‚ ÒÚ‡Ì‡Ú‡ ÒÎÂ‰‚‡ ‰‡ ÌÂ Ì‡‰‚Ë¯‡‚‡ Ò ÔÓ‚Â˜Â ÓÚ 1.5 ÔÓˆÂÌÚÌË ÔÛÌÍÚ‡ ÒÂ‰Ì‡Ú‡ ÒÚÓÈÌÓÒÚ Ì‡ ËÌÙÎ‡ˆËˇÚ‡ ‚ ÚËÚÂ ‰˙Ê‡‚Ë-˜ÎÂÌÍË Ò Ì‡È-ÒÚ‡·ËÎÌË ˆÂÌË ‚ ÚÂ˜ÂÌËÂ Ì‡„Ó‰ËÌ‡Ú‡ ÔÂ‰Ë ÔÂ„ÎÂ‰‡ Ì‡ ËÁÔ˙ÎÌÂÌËÂ Ì‡ ÍËÚÂËËÚÂ. »ÁÔ˙ÎÌÂÌËÂÚÓ Ì‡ ÚÓÁË ÍËÚÂËÈ Â Ì‡È-ÔÓ·ÎÂÏÌÓ ÓÚ„Î.Ú. Ì‡ ‡Á‚Ë‚‡˘ËÚÂ ÒÂ ÔÂÁ ÔÓÒÎÂ‰ÌËÚÂ„Ó‰ËÌË ËÌÙÎ‡ˆËÓÌÌË ÚÂÌ‰ÂÌˆËË.  ÔÂËÓ‰‡ ÓÚ 2000„. Ì‡Ò‡Ï Â‰ËÌÒÚ‚ÂÌÓ ÔÂÁ 2003„. ÒÚ‡Ì‡Ú‡ ÌË ÛÒÔˇ‚‡ ‰‡ ÒÎÂÁÂ ÔÓ‰ ÂÙÂÂÌÚÌ‡Ú‡ ÒÚÓÈÌÓÒÚ.—ÎÂ‰ ÚÓ‚‡, Ì‡È-‚Â˜Â ÔÓ‰ ‚ÎËˇÌËÂ Ì‡ ÔÓ‚Ë¯ÂÌËÚÂ ˆÂÌË Ì‡ ÂÌÂ„ÓÌÓÒËÚÂÎËÚÂ, Í‡ÍÚÓ Ë ˆÂÎÂÌ‡ÒÓ˜ÂÌÓ ÒËÒÚÂÏ‡ÚË˜ÌÓ ÔÓ‚Ë¯‡‚‡ÌÂ ˆÂÌËÚÂ Ì‡ ‡ÍˆËÁÌËÚÂ ÒÚÓÍË, ¡˙Î„‡Ëˇ ÔÓ‰‰˙Ê‡ ÒÂ‰ÌÓ„Ó‰Ë¯Ì‡ ËÌÙÎ‡ˆËˇ ‚ ‡ÏÍËÚÂ Ì‡ 5 ‰Ó 7.3%. œÓ„ÌÓÁËÚÂ ÒÓ˜‡Ú, ˜Â Â‰‚‡ Í˙Ï 2008„. ÏÓÊÂ ‰‡ ÒÂ Ó˜‡Í‚‡ ÔÓÍË‚‡ÌÂ Ì‡ ÂÙÂÂÌÚÌ‡Ú‡ ÒÚÓÈÌÓÒÚ ÓÚ Ã‡‡ÒÚËıÚ ÔË ÔÎ‡ÌË‡ÌÓ ‡‚ÌË˘Â Ì‡ ËÌÙÎ‡ˆËˇ ÓÚ 2.9%. ËÚÂËÈ 2: –‡ÁÏÂ˙Ú Ì‡ ÔÎ‡ÌË‡ÌËˇ ËÎË Ù‡ÍÚË˜ÂÒÍËˇ ·˛‰ÊÂÚÂÌ ‰ÂÙËˆËÚ ÒÎÂ‰‚‡ ‰‡ ÌÂ Ì‡‰‚Ë¯‡‚‡ 3% ÓÚ ¡ ÔÓ Ô‡Á‡ÌË ˆÂÌË. —ÎÂ‰ ‚˙‚ÂÊ‰‡ÌÂÚÓ Ì‡  ·Ó‰ ‚ ¡˙Î„‡Ëˇ ÔÂÁ 1997„. Ë ÔËÎ‡„‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÒÚÓ„‡ ·˛‰ÊÂÚÌ‡ ‰ËÒˆËÔÎËÌ‡, ÒÚ‡Ì‡Ú‡ ËÁÔ˙ÎÌˇ‚‡ ËÁˆˇÎÓ ÍËÚÂËˇ ÓÚ Ã‡‡ÒÚËıÚ Á‡ ·˛‰ÊÂÚÂÌ ‰ÂÙËˆËÚ. ÕÂ˘Ó ÔÓ‚Â˜Â, ÒÎÂ‰ 2002„. ÒÂ ÔÓ‰‰˙Ê‡ Ú‡ÈÌÓ ·˛‰ÊÂÚÂÌ ËÁÎË¯˙Í, ÍÓÈÚÓ Ë ‚ ÔÂËÓ‰‡ 2007-2009„. ÒÂ Ó˜‡Í‚‡ ‰‡ ·˙‰Â ‚ ‡ÏÍËÚÂ Ì‡ 1.5 ‰Ó 2% ÓÚ ¡. ÃÌÓÁËÌ‡ ËÍÓÌÓÏËÒÚË Ë ÒËÌ‰ËÍ‡ÎÌË ÂÍÒÔÂÚË ÓÒÔÓ‚‡Ú ÓÎˇÚ‡ Ì‡ ·˛‰ÊÂÚÌËˇ ËÁÎË¯˙Í Í‡ÚÓ ÂÙÂÍÚË‚ÂÌ ËÌÒÚÛÏÂÌÚ Á‡ Ó„‡ÌË˜‡‚‡ÌÂ Ì‡ ÌÂ„‡ÚË‚ÌËÚÂ ÂÙÂÍÚË ÓÚ ‰ÂÙËˆËÚ‡ ÔÓ ÚÂÍÛ˘‡Ú‡ ÒÏÂÚÍ‡. ƒÓ ÒÂ„‡ Ú‡ÍÓ‚‡ ‚ÎËˇÌËÂ ÌÂ ÏÓÊÂ ‰‡ ÒÂ ‰ÓÍ‡ÊÂ ≠ ‰ÂÙËˆËÚ˙Ú ÔÓ ÚÂÍÛ˘‡Ú‡ ÒÏÂÚÍ‡ ·ÂÎÂÊË ÚÂÌ‰ÂÌˆËˇ Ì‡ ÔÓÒÚÓˇÌÂÌ ˙ÒÚ.  Ì‡‡ÒÚ‚‡˘Ëˇ ËÁÌÓÒ ÓÚËˆ‡ÚÂÎÌÓÚÓ Ú˙„Ó‚ÒÍÓ Ò‡Î‰Ó ÒÂ Á‡Ô‡Á‚‡ ÔË ÛÒÔÓÂ‰ÌÓ ‡ÒÚˇ˘ ‚ÌÓÒ, ‚ ÍÓÈÚÓ ÓÒÌÓ‚ÂÌ ‰ˇÎ Á‡ÂÏ‡Ú ÂÌÂ„ËÈÌËÚÂ ÂÒÛÒË,„ÓË‚‡Ú‡, ÒÛÓ‚ËÌËÚÂ Ë ËÌ‚ÂÒÚËˆËÓÌÌËÚÂ ÒÚÓÍË.”‚ÂÎË˜ÂÌËÚÂ ˜ÛÊ‰ÂÒÚ‡ÌÌË ËÌ‚ÂÒÚËˆËË ÔÂ‰ÒÚ‡‚Îˇ‚‡Ú ÓÒÌÓ‚ÂÌ ËÁÚÓ˜ÌËÍ Á‡ ÙËÌ‡ÌÒË‡ÌÂ Ì‡ ‚ÌÓÒ‡ ‚ ÒÚ‡Ì‡Ú‡. ËÚÂËÈ 3:—˙ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂÚÓ ÏÂÊ‰Û ‰˙Ê‡‚ÌËˇ ‰˙Î„ Ë ¡ ÔÓ Ô‡Á‡ÌË ˆÂÌË ÒÎÂ‰‚‡ ‰‡ ÌÂ Ì‡‰‚Ë¯‡‚‡ 60%, ÓÒ‚ÂÌ ‡ÍÓ ÚÓ‚‡ Ò˙ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ Â ‰ÓÒÚ‡Ú˙˜ÌÓ Ì‡Ï‡ÎˇÎÓ Ë ÒÂ ‰Ó·ÎËÊ‡‚‡ ‰Ó Ú‡ÁË ÒÚÓÈÌÓÒÚ Ò˙Ò Á‡‰Ó‚ÓÎËÚÂÎÌË ÚÂÏÔÓ‚Â. œÂÁ 1997„. Ò˙ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂÚÓ Â 105%, Í‡ÚÓ ÓÚÚÓ„‡‚‡ ÚÓ ÔÓÒÚÂÔÂÌÌÓ Ì‡Ï‡Îˇ‚‡. œÂÁ 2002„. ¡˙Î„‡Ëˇ Á‡ Ô˙‚ Ô˙Ú ËÁÔ˙ÎÌˇ‚‡ ÚÓÁË ÍËÚÂËÈ 28

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 2.5. БЪЛГАРИЯ: МАКРОИКОНОМИЧЕСКИ ХАРАКТЕРИСТИКИ И ПОДГОТОВКА ЗА ЧЛЕНСТВО В ЕВРО ЗОНАТА (56%), ‡ Í˙Ï Í‡ˇ Ì‡ 2006„. ·ÛÚÌËˇÚ ‰˙Ê‡‚ÂÌ ‰˙Î„ ‚Â˜Â Ì‡Ï‡Îˇ ‰Ó ÌË‚‡ ÔÓ‰ 30% ÓÚ ¡.“Ó‚‡ ÒÂ ‰˙ÎÊË Í‡ÍÚÓ Ì‡ ‡·ÒÓÎ˛ÚÌÓÚÓ Ì‡Ï‡ÎÂÌËÂ Ì‡ ‚˙Ì¯ÌËˇ ‰˙Î„, Ú‡Í‡ Ë Ì‡ Â‡ÎËÁË‡ÌËÚÂ ÔÓÎÓÊËÚÂÎÌË ÌÂÚÌË ÂÏËÒËË Ì‡ ‚˙ÚÂ¯ÂÌ ‰˙Î„.  ÒÂ‰ÌÓÒÓ˜ÂÌ ÔÎ‡Ì ˘Â Ì‡‡ÒÚ‚‡Ú ÌÛÊ‰ËÚÂ ÓÚ ÙËÌ‡ÌÒË‡ÌÂ Ì‡„ÓÎÂÏË ËÌÙ‡ÒÚÛÍÚÛÌË Ë ÂÌÂ„ËÈÌË ÔÓÂÍÚË.”Ò‚Óˇ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÒÂ‰ÒÚ‚‡ ÓÚ Â‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ÙÓÌ‰Ó‚Â Ò˙˘Ó Ú‡Í‡ ˘Â Ì‡Î‡„‡ ÓÒË„Ûˇ‚‡ÌÂ Ì‡ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌÓ Ò˙ÙËÌ‡ÌÒË‡ÌÂ, ˜‡ÒÚ ÓÚ ÍÓÂÚÓ ˘Â ·˙‰Â ˜ÂÁ ‰˙Ê‡‚ÌÓ„‡‡ÌÚË‡ÌË Á‡ÂÏË.  ÚÓ‚‡ ÍÓÎË˜ÂÒÚ‚ÂÌËÚÂ Ë Í‡˜ÂÒÚ‚ÂÌËÚÂ Ô‡‡ÏÂÚË Ì‡ ‰˙Î„‡ ‰‡‚‡Ú ÓÒÌÓ‚‡ÌËÂ Á‡ ÓˆÂÌÍ‡, ˜Â ËÒÍÓ‚ÂÚÂ, Ò‚˙Á‡ÌË Ò ‡ÁÏÂ‡ Ë ÒÚÛÍÚÛ‡Ú‡ ÏÛ, ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌÓ Ò‡ Â‰ÛˆË‡ÌË. ËÚÂËÈ 4:—Â‰ÌËˇÚ ‰˙Î„ÓÒÓ˜ÂÌ ÎËı‚ÂÌ ÔÓˆÂÌÚ ‚ ÒÚ‡Ì‡Ú‡ Á‡ ÔÂËÓ‰ ÓÚ Â‰Ì‡„Ó‰ËÌ‡ ÔÂ‰Ë ÓÒ˙˘ÂÒÚ‚ˇ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÔÂ„ÎÂ‰‡ ÒÎÂ‰‚‡ ‰‡ ÌÂ Ì‡‰‚Ë¯‡‚‡ Ò ÔÓ‚Â˜Â ÓÚ 2 ÔÓˆÂÌÚÌË ÔÛÌÍÚ‡ ÎËı‚ÂÌËÚÂ ÔÓˆÂÌÚË ‚ ÚËÚÂ ‰˙Ê‡‚Ë-˜ÎÂÌÍË Ò Ì‡È-‰Ó·Ë ÔÓÍ‡Á‡ÚÂÎË ‚ Ó·Î‡ÒÚÚ‡ Ì‡ ˆÂÌÓ‚‡Ú‡ ÒÚ‡·ËÎÌÓÒÚ. ¡˙Î„‡Ëˇ Í‡ÚÓ ˆˇÎÓ ËÁÔ˙ÎÌˇ‚‡ ÔÂÁ ÔÓÒÎÂ‰ÌËÚÂ„Ó‰ËÌË Ë ÍËÚÂËˇ ÓÚÌÓÒÌÓ ‰˙Î„ÓÒÓ˜ÌËÚÂ ÎËı‚ÂÌË ÔÓˆÂÌÚË, Í‡ÚÓ ÎËı‚ÂÌËÚÂ ÔÓˆÂÌÚË ÔÓ 10-„Ó‰Ë¯ÌËÚÂ ‰˙Ê‡‚ÌË ˆÂÌÌË ÍÌËÊ‡ ÒÂ ‰Ó·ÎËÊ‡‚‡Ú ‚ ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌ‡ ÒÚÂÔÂÌ ‰Ó Ï‡ÍÒËÏ‡ÎÌËÚÂ ÒÚÓÈÌÓÒÚË, Á‡‰‡‰ÂÌË Ò˙„Î‡ÒÌÓ Ã‡‡ÒÚËıÚÒÍËˇ ÍËÚÂËÈ. ÓÌ‚Â„ÂÌˆËˇ ÔÓ ÚÓÁË ÍËÚÂËÈ ÒÂ Ì‡·Î˛‰‡‚‡ ÓÚ 2002„., ÍÓ„‡ÚÓ ÓÚÍÎÓÌÂÌËÂÚÓ ‚ ÔÎ˛Ò Â 1.5 ÔÓˆÂÌÚÌË ÔÛÌÍÚ‡ Ì‡‰ ÂÙÂÂÌÚÌ‡Ú‡ ÒÚÓÈÌÓÒÚ, ‡ ÒÎÂ‰ 2003„. ‰˙Î„ÓÒÓ˜ÌËÚÂ ÎËı‚ÂÌË ÔÓˆÂÌÚË ‚ ÒÚ‡Ì‡Ú‡ Ô‡‰Ì‡ı‡ Ë ÔÓ‰ ÌÂˇ. Œ˜‡Í‚‡ÌËˇÚ‡ Á‡ ÒÎÂ‰‚‡˘ËÚÂ 3„Ó‰ËÌË ÌÂ ÍËˇÚ ËÒÍÓ‚Â Á‡ ÔÓÍË‚‡ÌÂ Ì‡ ÛÒÎÓ‚ËˇÚ‡ ÔÓ ÚÓÁË ÍËÚÂËÈ Ë Ó˘Â ÔÓ-„ÓÎˇÏÓ Ò·ÎËÊ‡‚‡ÌÂ Í˙Ï ÌË‚‡Ú‡ ‚ ≈—. ËÚÂËÈ 5:—Ô‡Á‚‡ÌÂ Ì‡ ÌÓÏ‡ÎÌËÚÂ„‡ÌËˆË Ì‡ ÍÓÎÂ·‡ÌËˇ Ì‡ ‚‡ÎÛÚÌËˇ ÍÛÒ(ÍÓË‰Ó+/ ≠ 15%) ‚ Ò˙ÓÚ‚ÂÚÒÚ‚ËÂ Ò ‚‡ÎÛÚÌÓÍÛÒÓ‚Ëˇ ÏÂı‡ÌËÁ˙Ï ERM II ‚ ÔÓ‰˙ÎÊÂÌËÂ Ì‡ Ì‡È-Ï‡ÎÍÓ ‰‚Â„Ó‰ËÌË, ·ÂÁ ‰‡ Â ÓÒ˙˘ÂÒÚ‚ˇ‚‡ÌÓ ‰Â‚‡Î‚Ë‡ÌÂ Ì‡ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌ‡Ú‡ ‚‡ÎÛÚ‡. »ÌÚÂÂÒÂÌ Â ‚˙ÔÓÒ˙Ú, ‰‡ÎË ÂÊËÏ˙Ú Ì‡ ‚‡ÎÛÚÂÌ ·Ó‰ ÓÚ„Ó‚‡ˇ Ì‡ ËÁÔ˙ÎÌÂÌËÂÚÓ Ì‡ ÔÓÒÎÂ‰ÌËˇ ÍËÚÂËÈ, ‡ ËÏÂÌÌÓ ÒÔ‡Á‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÌÓÏ‡ÎÌËÚÂ„‡ÌËˆË Ì‡ ÍÓÎÂ·‡ÌËˇ.“˙È Í‡ÚÓ ·˙Î„‡ÒÍËˇÚ ÎÂ‚ Â ÙËÍÒË‡Ì Ò˙Ò«‡ÍÓÌ‡ Á‡ ¡Õ¡ Í˙Ï Â‚ÓÚÓ, ÚÓ Û˜‡ÒÚËÂ ‚˙‚ ‚‡ÎÛÚÌÓÍÛÒÓ‚Ëˇ ÏÂı‡ÌËÁ˙Ï ERM II Ì‡ ≈— Ò ÔÓ‰Ó·ÂÌ Ô‡Ë˜ÂÌ ÂÊËÏ ·Â ‰˙Î„Ó ‰ËÒÍÛÚË‡ÌÓ ‚ ÓÙËˆË‡ÎÌËÚÂ Ë Ì‡Û˜ÌË ÒÂ‰Ë ‚ ≈‚ÓÔ‡.“‡Í‡ ËÎË ËÌ‡˜Â, Ù‡ÍÚ Â ‚Â˜Â ÔËÒ˙Â‰ËÌˇ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ≈ÒÚÓÌËˇ Ë ÀËÚ‚‡(ÒÚ‡ÌË Ò ‚‡ÎÛÚÂÌ ·Ó‰) Í˙Ï ERM II ‚ ‡ÏÍËÚÂ Ì‡ ÔÓ‰„ÓÚ‚ËÚÂÎÌËˇ ÂÚ‡Ô Á‡ ÔËÂÏ‡ÌÂ Ì‡ Â‰ËÌÌ‡Ú‡ ‚‡ÎÛÚ‡. –‡Á·Ë‡ ÒÂ, ÚÓ‚‡ ÌÂ ÓÁÌ‡˜‡‚‡ ‡‚ÚÓÏ‡ÚË˜ÌÓ ÔËÒ˙Â‰ËÌˇ‚‡ÌÂ Ë Á‡ ¡˙Î„‡Ëˇ.  ÒÚ‡Ì‡ ÒÂ ÔÂˆÂÌˇ‚‡ ËÌ‰Ë‚Ë‰Û‡ÎÌÓ, ‚˙Á ÓÒÌÓ‚‡ Ì‡ ÒÚ‡·ËÎÌÓÒÚÚ‡ Ì‡ ÌÂÈÌËˇ ‚‡ÎÛÚÂÌ ·Ó‰. ÕÂÁ‡‚ËÒËÏÓ ÓÚ ÚÓÁË Ù‡ÍÚ, Í˙Ï Ì‡ÒÚÓˇ˘Ëˇ ÏÓÏÂÌÚ Ô‡Ë˜ÌËˇÚ ÂÊËÏ ‚ ¡˙Î„‡Ëˇ Â ÒÚ‡·ËÎÂÌ Ë ÔÂÒÔÂÍÚË‚ËÚÂ Á‡ ˜ÎÂÌÒÚ‚Ó ‚ ERM II Ò ‚‡ÎÛÚÂÌ ·Ó‰ Ò‡„ÓÎÂÏË. “‡Í‡ ¡˙Î„‡Ëˇ Â Ì‡ Ô˙Ú ‰‡ ÔÓ‰ÌÂÒÂ ÔÓÂ‰ÌËˇ Ô‡‡‰ÓÍÒ ≠ Ò ·˛‰ÊÂÚÂÌ ËÁÎË¯˙Í ÓÚ 3%(2006„.) Ë ÓÚÌÓÒËÚÂÎÂÌ ‰ˇÎ Ì‡ ‰˙Ê‡‚ÌËˇ ‰˙Î„ ÓÚ ¡ÔÓ‰ 30%(2006„.) Úˇ ÏÓÊÂ ‰‡ ÒÂ ÓÍ‡ÊÂ ÏÌÓ„Ó ÔÓ-ÔÓ‰„ÓÚ‚ÂÌ‡ Á‡ ‚ÎËÁ‡ÌÂ ‚ Â‚ÓÁÓÌ‡Ú‡ ‚ Ò‡‚ÌÂÌËÂ Ò ÌˇÍÓË ÓÚ 10-ÚÂ ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË Ì‡ ≈— ÓÚ ÔÂ‰Ë¯Ì‡Ú‡ ‚˙ÎÌ‡ Ì‡ ‡Á¯Ëˇ‚‡ÌÂ, Í‡ÚÓ ‚ Ò˙˘ÓÚÓ ‚ÂÏÂ ÒÂ‰Ì‡Ú‡ ‡·ÓÚÌ‡ Á‡ÔÎ‡Ú‡ ‚ ËÌ‰ÛÒÚËˇÚ‡ Ë ÛÒÎÛ„ËÚÂ ÔÂÁ 2005„.(1978 Â‚Ó„Ó‰Ë¯ÌÓ) e 2.1 Ô˙ÚË ÔÓ-ÌËÒÍ‡ ÓÚ Ú‡ÁË ‚ À‡Ú‚Ëˇ Ë 21.3 Ô˙ÚË ÓÚ À˛ÍÒÂÏ·Û„(‚—œ— Ò˙ÓÚ‚ÂÚÌÓ 1.5 Ë 7.3 Ô˙ÚË).“Ó‚‡ ‚Ò˙˘ÌÓÒÚ Â Ë ÓÒÌÓ‚Ì‡Ú‡ ÍÓÌÙÎËÍÚÌ‡ ÚÓ˜Í‡ ÏÂÊ‰Û Ô‡‚ËÚÂÎÒÚ‚‡ Ë ÒËÌ‰ËÍ‡ÚË, ÓÍÓÎÓ ÍÓˇÚÓ ÒÂ ‚˙ÚˇÚ ‚ÒË˜ÍË ‰Â·‡ÚË ÔÂÁ ÔÓÒÎÂ‰ÌËÚÂ 10„Ó‰ËÌË ≠ ÏÓÊÂ ÎË ‰‡ ·˙‰Â Ò‡ÏÓˆÂÎ Ï‡ÍÓËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍ‡Ú‡ ÒÚ‡·ËÎÌÓÒÚ, ÌÂ Â ÎË ÔÂÍ‡ÎÂÌÓ ‚ËÒÓÍ ËÒÍ˙Ú ÓÚ Ì‡ÚÛÔ‡ÌËˇ ‚ ÔÂıÓ‰‡ ìÒÓˆË‡ÎÂÌ ‰ÂÙËˆËÚî, ‚˙ıÛ ÍÓÈÚÓ ‡ÍˆÂÌÚË‡ ‡Ì‡ÎËÁ˙Ú ‚ Ú.2.3 Ë ËÏ‡ ÎË ‚Ò˙˘ÌÓÒÚ ÔÓ-‰Ó·Ë ÔÂÒÔÂÍÚË‚Ë Á‡ ‰Ó„ÓÌ‚‡˘Ó ‡Á‚ËÚËÂ ‚ Â‰ËÌ ÔËÂÏÎË‚ Ë Ó·ÓÁËÏ ÔÂËÓ‰ ÓÚ ‚ÂÏÂ? 29

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 2.6. ИЗВОДИ «‡Ô‡‰ÌÓÂ‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ ËÍÓÌÓÏËÍ‡ ÔÂÁ 2005„. ÓÚÌÓ‚Ó Â Ó·˙Í‡Ì‡, ÌÓ ÔÂÒÔÂÍÚË‚ËÚÂ Ò‡ ÔÓ-Ò‚ÂÚÎË.“Ó‚‡ Ó·‡˜Â Â ÔËÍ‡ÁÍ‡, ÍÓˇÚÓ ‚Â˜Â ÒÏÂ ˇ ˜Û‚‡ÎË ÔÂ‰Ë ÚÓ‚‡!  Â ÔÓÒÚ‡‚ÂÌÓ ÔÓ‰ ÛÒÎÓ‚ËÂ ÓÚ ÔÂÓ‰ÓÎˇ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡„ÎÓ·‡ÎÌËÚÂ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍË ‰ËÒ·‡Î‡ÌÒË, ÓÚÒ˙ÒÚ‚ËÂÚÓ Ì‡ ·˙‰Â˘Ó ˇÁÍÓ ÔÓÍ‡˜‚‡ÌÂ Ì‡ ˆÂÌËÚÂ Ì‡ ÔÂÚÓÎ‡, ÎËÔÒ‡ Ì‡„ÓÎÂÏË ÚÂÓËÒÚË˜ÌË ‡Ú‡ÍË Ë Ú.Ì. œÓ-ÓÍÛ‡Ê‡‚‡˘ÓÚÓ Â, ˜Â ÔÓˆÂÒ˙Ú Ì‡ ‰Ó„ÓÌ‚‡ÌÂ ‚ ÒÚ‡ÌËÚÂ ÓÚ ÷ÂÌÚ‡ÎÌ‡ Ë»ÁÚÓ˜Ì‡ ≈‚ÓÔ‡ ÒÂ ÛÒÍÓˇ‚‡; ÚÓÈ Â ÔÓ‰ÍÂÔÂÌ ÓÚ œ◊», ÍÓËÚÓ Ò‡ ‚ Ú‡Í˙‚ Ó·ÂÏ, ˜Â ÌÂ ÔÓÚ‚˙Ê‰‡‚‡Ú ÓÔÎ‡Í‚‡ÌËˇÚ‡ ≠ ÔÓÌÂ ÓÚ„ÎÂ‰Ì‡ ÚÓ˜Í‡ Ì‡ Ï‡ÍÓËÍÓÌÓÏËÍ‡Ú‡, ˜Â ÍÓÌÍÛÂÌˆËˇÚ‡ Ì‡ ·‡Á‡ ÔÓ-ÌËÒÍËÚÂ Á‡ÔÎ‡ÚË ‚Ó‰Ë ‰Ó ÔÓ-‚ËÒÓÍ‡ ·ÂÁ‡·ÓÚËˆ‡ Ë ‚ ÒÚ‡ÌËÚÂ Ò ‚ËÒÓÍË Á‡ÔÎ‡ÚË ‚«‡Ô‡‰Ì‡ ≈‚ÓÔ‡. ŒÚ ‰Û„‡ ÒÚ‡Ì‡, ÔËÒ˙Â‰ËÌˇ‚‡ÌÂÚÓ Í˙Ï ≈— Â ËÁÔ˙ÎÌÂÌÓ Ò ÔÓÚË‚ÓÂ˜Ëˇ Ë ÌÂ„Ó‚ÓÚÓ ÛÒÔÂ¯ÌÓ ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂ ˘Â ·˙‰Â ÓÚ ÊËÁÌÂÌÓ ÁÌ‡˜ÂÌËÂ.“‡ÌÒÙÓÏ‡ˆËÓÌÌËÚÂ ËÍÓÌÓÏËÍË Ò‡ ‚ ‰ËÌ‡ÏË˜Ì‡ ÔÓÏˇÌ‡, ÚˇıÌ‡Ú‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡ Ë ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍ‡ ÒÂ‰‡ Â ÏÌÓ„Ó ÔÓ-‡ÁÎË˜Ì‡ ÓÚ Ú‡ÁË Ì‡ ËÍÓÌÓÏËÍËÚÂ ÓÚ Â‚ÓÁÓÌ‡Ú‡ Ë ÚÓ‚‡ Ô‡‚Ë Ò˙˘ËÚÂ ÌÓÏËÌ‡ÎÌË ÍËÚÂËË Á‡ SGP ÔÓ-ÒÚËÍÚÌË Ë ÔÓ-Ï‡ÎÍÓ ÔÓ‰ıÓ‰ˇ˘Ë, ÓÚÍÓÎÍÓÚÓ Á‡ Ì‡ÒÚÓˇ˘ËÚÂ ˜ÎÂÌÓ‚Â Ì‡ Â‚Ó ÁÓÌ‡Ú‡. œÓ ÚÓÁË Ì‡˜ËÌ ÒÂ ÔÓ‰ÚËÒÍ‡ ÚÂıÌËˇÚ ÔÓÚÂÌˆË‡Î Á‡ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍË ˙ÒÚ, ˙ÒÚ Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚÚ‡ Ë Â‡ÎÌ‡ ÍÓÌ‚Â„ÂÌˆËˇ(Ò·ÎËÊ‡‚‡ÌÂ). Ò˙˘ÓÚÓ ‚ÂÏÂ, ˆÂÌÚÓ·ÂÊÌËÚÂ ÒËÎË ‚ ≈— ÔÓ‰˙ÎÊ‡‚‡Ú ‰‡ ‰ÂÈÒÚ‚‡Ú Ë ‰ÓË ÒÂ Á‡ÒËÎ‚‡Ú, ÔÓÒÚ‡‚ˇÈÍË ÒÂËÓÁÌË ‚˙ÔÓÒË Á‡ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍÓÚÓ ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂ Ë ‚ÂÓˇÚÌÓ Á‡ ·˙‰Â˘ÂÚÓ Ì‡ ≈— Í‡ÚÓ Ú‡Í˙‚. ‡Í‚Ó ÔÓÍ‡Á‚‡ ÚÓÁË Í‡Ú˙Í Ó·ÁÓ Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ ËÍÓÌÓÏËÍ‡ Á‡ ≈—Ã Ë ÔÂÒÔÂÍÚË‚ËÚÂ Á‡ ‡Á‚ËÚËÂÚÓ ÏÛ? Õ‡ÚËÒÍ˙Ú Á‡ ÓˇÁ‚‡ÌÂ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ ‡ÁıÓ‰Ë Ë ÓÚÍ‡Á‚‡ÌÂÚÓ ÓÚ ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ ÔÓÒÚËÊÂÌËˇ ‚«‡Ô‡‰Ì‡ ≈‚ÓÔ‡ ˘Â ÔÓ‰˙ÎÊË, ‰ÓÍÓ„‡ÚÓ ˙ÒÚ˙Ú Â Á‡·‡‚ÂÌ Ë ·ÂÁ‡·ÓÚËˆ‡Ú‡ Â ‚ËÒÓÍ‡. œÓ‡‰Ë ÚÓ‚‡, ÒÚËÏÛÎË‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÔÓ-·˙Á ˙ÒÚ Ë ˙ÒÚ Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚÚ‡ Â ÓÚ ÊËÁÌÂÌÓ ÁÌ‡˜ÂÌËÂ ÌÂ Ò‡ÏÓ ÓÚ„ÎÂ‰Ì‡ ÚÓ˜Í‡ Ì‡ ÌÂ„Ó‚ÓÚÓ ÔˇÍÓ ‚ÎËˇÌËÂ, ÌÓ Ë Ò˙˘Ó Á‡ ÚÂÁË, ÍÓËÚÓ ÍÓÒ‚ÂÌÓ Ò‡ ËÒÚËÌÒÍË Á‡ËÌÚÂÂÒÓ‚‡ÌË ÓÚ Á‡˘ËÚ‡ Ì‡ ≈—Ã. ¿Ì‡ÎËÁ˙Ú ÔÓÍ‡Á‚‡, ˜Â ÚÓ‚‡ ËÁËÒÍ‚‡ ÔÓ-‡ÍÚË‚ÌÓ ËÁÔÓÎÁ‚‡ÌÂ Ì‡ Ï‡ÍÓËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍ‡Ú‡ ÔÓÎËÚËÍ‡. œÓˆÂÒ˙Ú Ì‡ ‰Ó„ÓÌ‚‡ÌÂ ‚»ÁÚÓ˜Ì‡ ≈‚ÓÔ‡ Â ÌÂÓ·ıÓ‰ËÏÓ, ÌÓ ÌÂ ‰ÓÒÚ‡Ú˙˜ÌÓ ÛÒÎÓ‚ËÂ Á‡ ·˙‰Â˘ÓÚÓ ‡Á‚ËÚËÂ Ì‡ ≈—Ã.“ÂÁË ÒÚ‡ÌË ‚ÒÂ Ó˘Â ÒÂ Ò·Î˙ÒÍ‚‡Ú Ò ÌÂÓ·ıÓ‰ËÏÓÒÚÚ‡ ‰‡ Ì‡Ô‡‚ˇÚ ËÁ·Ó„Î‡‚ÌÓ ÏÂÊ‰Û ‡Ì„ÎÓ-‡ÏÂËÍ‡ÌÒÍËˇ ÏÓ‰ÂÎ Ë ÍÓÌÚËÌÂÌÚ‡ÎÌËˇ Â‚ÓÔÂÈÒÍË ÏÓ‰ÂÎ Ì‡ Í‡ÔËÚ‡ÎËÁ˙Ï, ‡ ÚÓÁË ËÁ·Ó ˘Â ÓÍ‡ÊÂ ‚ÎËˇÌËÂ ‚˙ıÛ ÂÁÛÎÚ‡ÚËÚÂ ÓÚ ÔÓÎËÚË˜ÂÒÍËˇ ‰Â·‡Ú Ë ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ ·Ó·Ë, ÌÂ Ò‡ÏÓ ‚ ÓÚ‰ÂÎÌËÚÂ ÒÚ‡ÌË, ÌÓ Ë ‚ ≈‚ÓÔ‡ Í‡ÚÓ ˆˇÎÓ. 30

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 3. ЗАЕТОСТ œÂÁ ÔÓÒÎÂ‰ÌËÚÂ 12 ÏÂÒÂˆ‡ Á‡ÂÚÓÒÚÚ‡ Ë ·ÂÁ‡·ÓÚËˆ‡Ú‡ ÒÂ ‡Á‚Ëı‡ ÛÏÂÂÌÓ, ÌÓ ‚ ÔÓÎÓÊËÚÂÎÌ‡ ÔÓÒÓÍ‡, ‚˙ÔÂÍË ËÌÙÎ‡ˆËÓÌÌËˇ Ì‡ÚËÒÍ ÓÚ ‚ËÒÓÍËÚÂ ˆÂÌË Ì‡ ÔÂÚÓÎ‡ Ë Ò‡‚ÌËÚÂÎÌÓ ÒÚ‡·ËÎÌÓÚÓ Â‚Ó ‚ Ò‡‚ÌÂÌËÂ Ò US ‰ÓÎ‡‡.«‡ Ô˙‚ Ô˙Ú ÓÚ 2001„. Ì‡Ò‡Ï ÌË‚ÓÚÓ Ì‡ ·ÂÁ‡·ÓÚËˆ‡ ‚ ≈— Ô‡‰Ì‡ ÔÂÁ 2005„Ó‰ËÌ‡. œÓÒÎÂ‰ÌËˇÚ ÔÛ·ÎËÍÛ‚‡Ì ‰ÓÍÎ‡‰«‡ÂÚÓÒÚÚ‡ ‚ ≈‚ÓÔ‡ Ò˙˘Ó ÓÚ·ÂÎˇÁ‚‡ ìÓÍÛ‡Ê‡‚‡˘Ë ÁÌ‡ˆË Á‡„ÎÓ·‡ÎÌÓ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍÓ ‚˙ÁÒÚ‡ÌÓ‚ˇ‚‡ÌÂ, ÍÓÂÚÓ ˘Â Ó·ı‚‡ÌÂ Ë Ó·Î‡„Ó‰ÂÚÂÎÒÚ‚‡ ˆˇÎ‡ ≈‚ÓÔ‡î(European Commission 2005f).—‚˙Á‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍËˇ Ë ÒÓˆË‡ÎÌËˇ ÔÓ„ÂÒ, ÍÓÂÚÓ Â Ò˙ˆÂ‚ËÌ‡ Ì‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ÏÓ‰ÂÎ Ó·‡˜Â ÒË ÓÒÚ‡‚‡ ÔÂ‰ËÁ‚ËÍ‡ÚÂÎÒÚ‚Ó. œÓÒÚËÊÂÌËˇÚ‡, ‚˙ÔÂÍË ˜Â Ò‡ ÔÓ-ÌËÒÍË ÓÚ ÔÂ‰‚Ë‰ÂÌËÚÂ ‚ ÀËÒ‡·ÓÌÒÍ‡Ú‡ ÒÚ‡ÚÂ„Ëˇ ÓÚ 2000 „., ‰ÓÍ‡Á‡ı‡ Ò‚ÓˇÚ‡ ìÒÚ‡·ËÎÌÓÒÚ,î ‚˙ÔÂÍË ËÌÚÂÌÁË‚Ì‡Ú‡ ÍÓÌÍÛÂÌˆËˇ ‚˙‚ ‚ÒÂ ÔÓ-„ÎÓ·‡ÎËÁË‡˘Ëˇ ÒÂ Ò‚ˇÚ. ”ÏÂÂÌÓÚÓ Û‚ÂÎË˜ÂÌËÂ Ì‡ Á‡ÔÎ‡ÚËÚÂ ‚ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇ Ò˙˛Á ‰ÓÔËÌÂÒÂ ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌÓ Á‡ ÔË‰˙Ê‡ÌÂ Í˙Ï ˆÂÎËÚÂ Ì‡ ÀËÒ‡·ÓÌÒÍ‡Ú‡ ÒÚ‡ÚÂ„Ëˇ.‘ËÒÍ‡ÎÌËˇÚ Ì‡ÚËÒÍ ‚˙ıÛ ÔÓÎËÚËÍËÚÂ Ì‡ Ô‡Á‡‡ Ì‡ ÚÛ‰‡ Ó„‡ÌË˜Ë ÓÎˇÚ‡ Ì‡ Ô‡‚ËÚÂÎÒÚ‚‡Ú‡ ‚ ÔÂ‰Î‡„‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÒÛ·ÒË‰Ë‡Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚ. Õ‡ 22-23 Ï‡Ú 2005—˙‚ÂÚ˙Ú ‰ËÒÍÛÚË‡ ÒÂ‰ÌÓÒÓ˜ÌËˇ ÔÂ„ÎÂ‰ Ì‡ ÀËÒ‡·ÓÌÒÍ‡Ú‡ ÒÚ‡ÚÂ„Ëˇ Á‡ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍÓ, ÒÓˆË‡ÎÌÓ Ë ÂÍÓÎÓ„Ë˜ÌÓ Ó·ÌÓ‚ÎÂÌËÂ, ÔÓ‰„ÓÚ‚ÂÌ ÓÚ ≈‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ ÍÓÏËÒËˇ.. ŒÚ Â¯‡‚‡˘Ó ÁÌ‡˜ÂÌËÂ Á‡ ÌÓ‚ÓÚÓ Ì‡˜‡ÎÓ Ì‡ ÀËÒ‡·ÓÌÒÍ‡Ú‡ ÔÓ„‡Ï‡ Á‡ ÂÙÓÏË Â Ò˙ÒÂ‰ÓÚÓ˜‡‚‡ÌÂÚÓ ‚˙ıÛ ‡ÒÚÂÊ‡ Ë Á‡ÂÚÓÒÚÚ‡ Ë Á‡ÒËÎ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌËˇ ÔËÌÓÒ ˜ÂÁ Õ‡ˆËÓÌ‡ÎÌËÚÂ ÔÎ‡ÌÓ‚Â Á‡ ‰ÂÈÒÚ‚ËÂ ÔÓ Á‡ÂÚÓÒÚÚ‡. (European Commission 2005e). —Ú‡ÌËÚÂ-˜ÎÂÌÍË Úˇ·‚‡ ‰‡ ÓÔÂ‰ÂÎˇÚ ˆÂÎËÚÂ Á‡ ÌË‚ÓÚÓ Ì‡ ·ÂÁ‡·ÓÚËˆ‡ Á‡ 2008 Ë 2010 Ë ‰‡ ÔÓÒÓ˜‡Ú Í‡Í‚Ë ÔÓÎËÚËÍË ˘Â ËÁÔÓÎÁ‚‡Ú, Í‡ÚÓ ËÌÒÚÛÏÂÌÚ Á‡ ÔÓÒÚË„‡ÌÂÚÓ ËÏ. ≈‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ ÍÓÏËÒËˇÚ‡ Ì‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇ Ò˙˛Á ËÒÍ‡ ‰‡ Û‚ÂÎË˜Ë ÍÓÌÍÛÂÌˆËˇÚ‡ ÏÂÊ‰Û ÒÚ‡ÌËÚÂ≠ ˜ÎÂÌÍË Ì‡ ≈—. —‚Ó·Ó‰ÌÓÚÓ ‰‚ËÊÂÌËÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌ‡ ÒËÎ‡ ‚ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ÒÚ‡ÌË Â Â‰Ì‡ ÓÚ ÓÒÌÓ‚ÌËÚÂ Ò‚Ó·Ó‰Ë Ì‡ ≈—. œÓ-ÌËÒÍ‡Ú‡ ˆÂÌ‡ Ì‡ ÚÛ‰‡ ‚»ÁÚÓ˜Ì‡ ≈‚ÓÔ‡ ÔÓ‰˙ÎÊ‡‚‡ ‰‡ ÔË‚ÎË˜‡ ÌÓ‚Ë ËÌ‚ÂÒÚËˆËË, ÌˇÍÓË ÓÚ Úˇı ÓÚ «‡Ô‡‰Ì‡ ≈‚ÓÔ‡, ÍÓÂÚÓ Á‡ÒËÎ‚‡ ÒÚ‡ıÓ‚ÂÚÂ ÓÚ Ì‡‡ÒÚ‚‡˘‡Ú‡ ‚˙ÚÂ¯Ì‡ ÍÓÌÍÛÂÌˆËˇ Á‡ ‡·ÓÚÌË ÏÂÒÚ‡ ‚ ‡ÏÍËÚÂ Ì‡ ≈—. ≈‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ ËÌÚÂ„‡ˆËˇ, Í‡ÍÚÓ Ë Ì‡ÚËÒÍ˙Ú Ì‡„ÎÓ·‡ÎËÁ‡ˆËˇÚ‡, ÔÓÒÚ‡‚ˇÚ ÌÓ‚Ë ÔÂ‰ËÁ‚ËÍ‡ÚÂÎÒÚ‚‡ ÔÂ‰ ÓÚ‰ÂÎÌËÚÂ ËÌ‰Ë‚Ë‰Ë Ë ÒËÌ‰ËÍ‡ÚËÚÂ Á‡ ÓÒË„Ûˇ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌÓ ÔËÂÏÎË‚ Ë ËÌÚÂ„Ë‡Ì ≈‚ÓÔÂÈÒÍË Ò˙˛Á. Теми 3.1. œÓ ·‡‚ÌËˇ Ô˙Ú Í˙Ï ÀËÒ‡·ÓÌ... 3.2. ¡ÂÁ‡·ÓÚËˆ‡... 3.3. Œ‚Î‡‰ˇ‚‡ÌÂ Ì‡ ÔÓˆÂÒ‡ Ì‡ ÔÂÒÚÛÍÚÛË‡ÌÂ... 3.4. ¡˙Î„‡Ëˇ: œÂ‰ËÁ‚ËÍ‡ÚÂÎÒÚ‚‡Ú‡ Ì‡ ÀËÒ‡·ÓÌÒÍ‡Ú‡ ÒÚ‡ÚÂ„Ëˇ 3.5.«‡ÍÎ˛˜ÂÌËˇ 31

Data source: Eurostat(2005) √‡ÙËÍ‡ 1 БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 3.1. ПО БАВНИЯ ПЪТ КЪМ ЛИСАБОН... ...И СЪС ЗАПАЗВАЩИ СЕ ДИСБАЛАНСИ —ÎÂ‰ ·‡‚ÌÓÚÓ Ë ‚ ÓÚ‰ÂÎÌË ÏÓÏÂÌÚË ÔÓ˜ÚË ÌËÍ‡Í‚Ó Û‚ÂÎË˜ÂÌËÂ Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚÚ‡ ÔÂÁ ÔÓÒÎÂ‰ÌËÚÂ ÌˇÍÓÎÍÓ„Ó‰ËÌË, ÔÂÁ 2005„. ÒÂ ÓÚ˜ËÚ‡ ˙ÒÚ Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚÚ‡.—Â‰ÌÓ„Ó‰Ë¯ÌÓÚÓ Û‚ÂÎË˜ÂÌËÂ Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚÚ‡ ÓÚ 0.6% (√‡ÙËÍ‡ 1) ‚ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇ Ò˙˛Á Á‡ ÔÂËÓ‰‡ ÏÂÊ‰Û 2004 Ë 2005 ÒÂ ‰˙ÎÊË ÔÂ‰Ë ‚ÒË˜ÍÓ Ì‡ Û‚ÂÎË˜ÂÌËÂÚÓ ‚ 15 ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË Ì‡ ≈—(+2.1 ÔÓˆÂÌÚ‡ ÓÚ 2000„.) ÓÚÍÓÎÍÓÚÓ Ì‡ Û‚ÂÎË˜ÂÌËÂÚÓ ‚˙‚ ‚ÒË˜ÍËÚÂ 25 ÒÚ‡ÌË Ì‡ ≈—(+1.4 ÔÓˆÂÌÚ‡ ÔÂÁ 2000„.). ÓÌˆÂÌÚË‡ÌÂÚÓ ‚˙ıÛ Ó·ÌÓ‚ÂÌ‡Ú‡ ÀËÒ‡·ÓÌÒÍ‡ ÒÚ‡ÚÂ„Ëˇ, ‚ ÍÓˇÚÓ ìÁ‡ÂÚÓÒÚ Ë ‡ÒÚÂÊî Ò‡ ÔÓÒÚ‡‚ÂÌË Í‡ÚÓ ì‰‚‡Ú‡ ÓÒÌÓ‚ÌË ÔÓ·ÎÂÏ‡î, Â Ì‡Ô˙ÎÌÓ ÓÔ‡‚‰‡ÌÓ, Ï‡Í‡ ˜Â ÀËÒ‡·ÓÌÒÍËÚÂ ˆÂÎË ÓÒÚ‡‚‡Ú ‰‡ÎÂ˜Ì‡ ÔÂÒÔÂÍÚË‚‡ Á‡ ‡·ÓÚÂ˘ËÚÂ ‚ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇ Ò˙˛Á.—Â‰ÌÓÒÓ˜ÌËÚÂ ÀËÒ‡·ÓÌÒÍË ˆÂÎË, ‰Ó„Ó‚ÓÂÌË ÔÂÁ Ï‡Ú 2001„. ÌÂ ÏÓ„‡Ú ‰‡ ·˙‰‡Ú ÔÓÒÚË„Ì‡ÚË: ÌËÚÓ ‡‚ÌË˘Â Ì‡ Ó·˘‡Ú‡ Á‡ÂÚÓÒÚ ÓÚ 67% ‰Ó ˇÌÛ‡Ë 2005„.(‚ÚÓÓÚÓ ÚËÏÂÒÂ˜ËÂ Ì‡ 2005: 63.6%), ÌËÚÓ ‡‚ÌË˘ÂÚÓ Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚ ÔË ÊÂÌËÚÂ ÓÚ 57% ‰Ó ˇÌÛ‡Ë 2005„.(‚ÚÓÓÚÓ ÚËÏÂÒÂ˜ËÂ Ì‡ 2005: 56.2%). Õ‡‡ÒÚ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚÚ‡ ÒÂ ‰˙ÎÊË ‰Ó„ÓÎˇÏ‡ ÒÚÂÔÂÌ Ì‡ Û‚ÂÎË˜ÂÌËÂÚÓ Ì‡ ÌÂÔ˙ÎÌ‡Ú‡ Á‡ÂÚÓÒÚ Ë ‰ÓË Ì‡ Ï‡„ËÌ‡ÎÌ‡Ú‡ Á‡ÂÚÓÒÚ ‚ ÌˇÍÓË ÒÚ‡ÌË. 32

Data source: Eurostat(2005) √‡ÙËÍ‡ 2 БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 3.1. ПО БАВНИЯ ПЪТ КЪМ ЛИСАБОН... ...И СЪС ЗАПАЗВАЩИ СЕ ДИСБАЛАНСИ ÀËÒ‡·ÓÌÒÍ‡Ú‡ ˆÂÎ Á‡ Á‡ÂÚÓÒÚ Ó·˘Ó Á‡ Ï˙ÊÂ Ë ÊÂÌË(70%) Ë ˆÂÎÚ‡ Ò‡ÏÓ Á‡ Á‡ÂÚÓÒÚ ÊÂÌËÚÂ(60%) Ò‡ ÔÓÍ‡Á‡ÌË Í‡ÚÓ ÔÛÌÍÚË‡ÌË ÎËÌËË Ì‡ √‡ÙËÍ‡ 2.“ÓÁË ÌÓ‚ Ì‡˜ËÌ Ì‡ Ó˜ÂÚ‡‚‡ÌÂ Ì‡ ÎËÌËˇÚ‡ Ì‡ ˆÂÎËÚÂ ÔÓÍ‡Á‚‡ Í‡Í‚Ó ÁÌ‡˜ÂÌËÂ ÒÂ ÓÚ‰‡‚‡ Ì‡ ÔÓ‰˙ÎÊ‡‚‡ÌÂ Ì‡ ÛÒËÎËˇÚ‡ Á‡ Û‚ÂÎË˜‡‚‡ÌÂ Ì‡ Û˜‡ÒÚËÂÚÓ Ì‡ ÊÂÌÒÍ‡Ú‡ ‡·ÓÚÌ‡ ÒËÎ‡ Á‡ ÔÓÒÚË„‡ÌÂ Ì‡ ÔÓÒÚ‡‚ÂÌËÚÂ ˆÂÎË ÔÓ Á‡ÂÚÓÒÚÚ‡. √‡ÙËÍ‡ 2 ‡ÁÍË‚‡ ‡ÁÎËÍËÚÂ, Í‡Ò‡Â˘Ë ÌË‚ÓÚÓ Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚ ‚ ÓÚ‰ÂÎÌËÚÂ ≈‚ÓÔÂÈÒÍË ÒÚ‡ÌË, ‡ÁÎË˜Ì‡Ú‡ ËÌÚÂ„‡ˆËˇ Ì‡ Ï˙ÊÂÚÂ Ë ÊÂÌËÚÂ ‚ Ó·˘‡Ú‡ Á‡ÂÚÓÒÚ Ë ‚ ˜‡ÒÚÌÓÒÚ, ‚ Á‡ÂÚÓÒÚÚ‡ Ì‡ ÌÂÔ˙ÎÌÓ ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ. Õ‡‡ÒÚ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ‡‚ÌË˘ÂÚÓ Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚ(ÒÂ‰ÌÓ Á‡ 25-ÚÂ ÒÚ‡ÌË Ì‡ ≈—) ÓÚ 2004 ‰Ó 2005 ÒÂ ‰˙ÎÊË ÔÓ‚Â˜Â Ì‡ Û‚ÂÎË˜ÂÌËÂÚÓ Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚÚ‡ ÔË ÊÂÌËÚÂ(+0.8 Ô.Ô.) ÓÚÍÓÎÍÓÚÓ Ì‡ Ú‡ÁË Ì‡ Ï˙ÊÂÚÂ(+0.5 Ô.Ô.). ÃÂÊ‰Û 2000 Ë 2005„. Á‡ÂÚÓÒÚÚ‡ Ì‡‡ÒÚ‚‡ Ò 2.7 Ô.Ô., Í‡ÚÓ Û‚ÂÎË˜ÂÌËÂÚÓ ÔË Ï˙ÊÂÚÂ Â Ò‡ÏÓ Ò 0.1 ÔÓˆÂÌÚÌË ÔÛÌÍÚ‡. œÓÎ¯‡ ‚ÒÂ Ó˘Â ËÏ‡ Ì‡È-ÌËÒÍÓ ‡‚ÌË˘Â Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚ(52.2%), ‰ÓÍ‡ÚÓ Ì‡È ‚ËÒÓÍÓ ‡‚ÌË˘Â ËÏ‡Ú: ƒ‡ÌËˇ(75.5%),’ÓÎ‡Ì‰Ëˇ(73.2%) Ë ÿ‚ÂˆËˇ(72.6%).  ÔÓ ‡‚ÌË˘Â Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚ ÔË Ï˙ÊÂÚÂ Ò‡: ËÔ˙(79.5%) Ë »Î‡Ì‰Ëˇ(76.2%), ‰ÓÍ‡ÚÓ ‡‚ÌË˘ÂÚÓ Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚ ÔË ÊÂÌËÚÂ ‚ ÚÂÁË ÒÚ‡ÌË Â Ú‚˙‰Â ÌËÒÍÓ( ËÔ˙: 58.5%,»Î‡Ì‰Ëˇ: 58%). ‡ÚÓ ˆˇÎÓ, ‚˙‚ ‚ÒË˜ÍË ÒÚ‡ÌË Ï˙ÊÂÚÂ Ò‡ Ò ÔÓ-‚ËÒÓÍÓ ‡‚ÌË˘Â Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚ ‚ Ò‡‚ÌÂÌËÂ Ò ÊÂÌËÚÂ; Ò‡ÏÓ ‚—Í‡Ì‰ËÌ‡‚ÒÍËÚÂ ÒÚ‡ÌË ‡‚ÌË˘ÂÚÓ Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚ ÔË ÊÂÌËÚÂ ÒÂ ÔË·ÎËÊ‡‚‡ ‰Ó ÚÓ‚‡ Ì‡ Ï˙ÊÂÚÂ.» Ó·‡ÚÌÓ, Í‡ÚÓ ˆˇÎÓ ‰ÂÎ˙Ú Ì‡ ÊÂÌËÚÂ ‚ ≈‚ÓÔ‡, ‡·ÓÚÂ˘Ë Ì‡ ÌÂÔ˙ÎÂÌ ‡·ÓÚÂÌ ‰ÂÌ, Â ÔÓ„ÓÎˇÏ, Í‡ÚÓ ‚Ó‰Â˘Ë Ò‡:’ÓÎ‡Ì‰Ëˇ(75.2%), √ÂÏ‡ÌËˇ(43.9%) Ë ÍÓ·ËÚ‡ÌËˇ(42.4%). ƒ‚ÂÚÂ ÒÚ‡ÌË Í‡Ì‰Ë‰‡ÚÍË ≠ ¡˙Î„‡Ëˇ Ë –ÛÏ˙ÌËˇ Ò‡ Ò ÌËÒÍÓ ‡‚ÌË˘Â Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚ, ‚ ˜‡ÒÚÌÓÒÚ ¡˙Î„‡Ëˇ ËÏ‡ Ú‚˙‰Â ÌËÒÍÓ ‡‚ÌË˘Â Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚ≠ 56.2%, ‡ –ÛÏ˙ÌËˇ ≠ 58.7% Ë ÌËÒÍ‡ Á‡ÂÚÓÒÚ Ì‡ ÌÂÔ˙ÎÌÓ ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ Í‡ÍÚÓ Á‡ Ï˙ÊÂÚÂ, Ú‡Í‡ Ë Á‡ ÊÂÌËÚÂ. 33

Data source: Eurostat(2005) √‡ÙËÍ‡ 3 БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 3.1. ПО БАВНИЯ ПЪТ КЪМ ЛИСАБОН... ...И СЪС ЗАПАЗВАЩИ СЕ ДИСБАЛАНСИ ŒÒÌÓ‚Ì‡„ËÊ‡ Á‡ ‚˙Á‡ÒÚÌËÚÂ ‡·ÓÚÂ˘Ë ÓÒÚ‡‚‡ Á‡Ô‡Á‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ÏˇÒÚÓ ËÎË ÂËÌÚÂ„Ë‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÚÛ‰Ó‚Ëˇ Ô‡Á‡. œÂÁ 2005 „. ÀËÒ‡·ÓÌÒÍËÚÂ ÍËÚÂËË(ÏËÌËÏ‡ÎÌÓ ‡‚ÌË˘Â Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚ Ì‡ ‚˙Á‡ÒÚÌËÚÂ ‡·ÓÚÌËˆË 50%) Ò‡ ËÁÔ˙ÎÌËÎË ‰Â‚ÂÚ ÒÚ‡ÌË: ËÔ˙ 50.4%, ÀËÚ‚‡ 50.4%, œÓÚÛ„‡ÎËˇ 50.9%,»Î‡Ì‰Ëˇ 51.7%,‘ËÌÎ‡Ì‰Ëˇ 52.7%,  56.8%, ≈ÒÚÓÌËˇ 57.1%, ƒ‡ÌËˇ 59.8% Ë ÿ‚ÂˆËˇ 68.9%. √‡ÙËÍ‡ 3 ÔÓÍ‡Á‚‡ Ò˙˘Ó Ë ‡ÁÎËÍËÚÂ ÏÂÊ‰Û Á‡ÂÚÓÒÚÚ‡ Ì‡ ‚˙Á‡ÒÚÌËÚÂ Ï˙ÊÂ Ë ÊÂÌË. ƒÂÎ˙Ú Ì‡ Ï˙ÊÂÚÂ ‚Â˜Â ‰ÓÒÚË„‡ ˆÂÎÚ‡ ‚ 17 ÒÚ‡ÌË; ‰ÓÍ‡ÚÓ Ò‡ÏÓ ‚—Í‡Ì‰ËÌ‡‚ÒÍËÚÂ ÒÚ‡ÌË Â ÔÓÒÚË„Ì‡Ú‡ Á‡ÂÚÓÒÚ Ì‡ ‚˙Á‡ÒÚÌËÚÂ ÊÂÌË Ì‡‰ ÔÓÒÚ‡‚ÂÌ‡Ú‡ ˆÂÎ ÓÚ 50% ≠ ‚˙‚‘ËÌÎ‡Ì‰Ëˇ(52.8%), ƒ‡ÌËˇ(52.9%) Ë ÿ‚ÂˆËˇ(66%), Í‡ÍÚÓ Ë ≈ÒÚÓÌËˇ(55%) Ò‡ Á‡ÂÚË Ì‡‰ 50% ÓÚ ËÁÒÎÂ‰‚‡ÌËÚÂ ‡·ÓÚÌËˆË. ƒÂÎ˙Ú Ì‡ Á‡ÂÚËÚÂ ‚˙Á‡ÒÚÌË Ï˙ÊÂ Ë ÊÂÌË ÓÒÚ‡‚‡ Ú‚˙‰Â ÌËÒ˙Í ‚ œÓÎ¯‡( Ò˙ÓÚ‚ÂÚÌÓ 35.5% Ë 19.2%). ƒ˙Î„ÓÒÓ˜Ì‡Ú‡ ·ÂÁ‡·ÓÚËˆ‡ ÔË ‚˙Á‡ÒÚÌËÚÂ ‡·ÓÚÂ˘Ë(ÌÂ Â ÔÓÍ‡Á‡Ì‡ Ì‡„‡ÙËÍ‡Ú‡) ÒÂ Â Û‚ÂÎË˜ËÎ‡ Ò 3.9 Ô.Ô. ÏÂÊ‰Û 2002 Ë 2005„. (ÒÂ‰ÌÓ Á‡ ≈—-25).”‚ÂÎË˜ÂÌËÂÚÓ Â ÔÓ-„ÓÎˇÏÓ ÔË Ï˙ÊÂÚÂ(+4.5 Ô.Ô.) ÓÚÍÓÎÍÓÚÓ ÔË ÊÂÌËÚÂ(+3 Ô.Ô.). Œ·˘Ó ‰˙Î„ÓÒÓ˜Ì‡Ú‡ ·ÂÁ‡·ÓÚËˆ‡ (Á‡ ÎËˆ‡Ú‡ ÓÚ ‚˙Á‡ÒÚÓ‚‡Ú‡„ÛÔ‡ 15-64) ÒÂ Â Û‚ÂÎË˜ËÎ‡ ÏÂÊ‰Û 2002 Ë 2005„.Ò 1.6 Ô.Ô.”‚ÂÎË˜ÂÌËÂÚÓ Â ÔÓ-„ÓÎˇÏÓ ÔË Ï˙ÊÂÚÂ(+2.9 Ô.Ô.) ‚ Ò‡‚ÌÂÌËÂ Ò ÚÓ‚‡ Ì‡ ÊÂÌËÚÂ(+0.1 Ô.Ô.). 34

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 3.1. ПО БАВНИЯ ПЪТ КЪМ ЛИСАБОН... ...И СЪС ЗАПАЗВАЩИ СЕ ДИСБАЛАНСИ √‡ÙËÍ‡ 4 “ÂÌ‰ÂÌˆËˇÚ‡ Á‡ ÔÓ‚Ë¯‡‚‡ÌÂ Ì‡ ÌÂÒË„ÛÌÓÒÚÚ‡ ‚ ≈‚ÓÔ‡ Â ÔÓÍ‡Á‡Ì‡ Ò Û‚ÂÎË˜ÂÌËÂÚÓ Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚÚ‡ Ì‡ ÒÓ˜ÂÌ ‰Ó„Ó‚Ó(√‡ÙËÍ‡ 4). ÃÂÊ‰Û 2000 Ë 2005„. ‰ÂÎ˙Ú Ì‡ Á‡ÂÚËÚÂ Ì‡ ÒÓ˜ÂÌ ‰Ó„Ó‚Ó ÒÂ Û‚ÂÎË˜Ë Ì‡ÈÏÌÓ„Ó ‚ œÓÎ¯‡(+19.7 Ô.Ô.), ¡˙Î„‡Ëˇ(+6.4 Ô.Ô.),—ÎÓ‚ÂÌËˇ(+4.1 Ô.Ô.) Ë ËÔ˙(+3.1 Ô.Ô.). ﬂÒÌË Ë ‰˙Î„ÓÒÓ˜ÌË ËÁÍÎ˛˜ÂÌËˇ Ò‡»Î‡Ì‰Ëˇ(-2.9 Ô.Ô.),‘‡ÌˆËˇ(-2.1 Ô.Ô.), √˙ˆËˇ(-1.7 Ô.Ô.) Ë ÌËˇ(-1.3 Ô.Ô.). ƒÂÎ˙Ú Ì‡ Á‡ÂÚËÚÂ Ì‡ ÒÓ˜ÂÌ ‰Ó„Ó‚Ó ÔË ÊÂÌËÚÂ(ÌÂ Â ÔÓÍ‡Á‡Ì Ì‡„‡ÙËÍ‡Ú‡) Â ÔÓ-‚ËÒÓÍ ‚ ÔÓ‚Â˜ÂÚÓ ÓÚ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ÒÚ‡ÌË, ‚˙ÔÂÍË ˜Â ‰ÂÎ˙Ú Ì‡ Ï˙ÊÂÚÂ Ò˙Ò ÒÓ˜ÌË ‰Ó„Ó‚ÓË Â ÔÓ-‚ËÒÓÍ ‚ À‡Ú‚Ëˇ(-5.4 Ô.Ô.), ÀËÚ‚‡(-3.6 Ô.Ô.), œÓÎ¯‡(-1.7 Ô.Ô.), ≈ÒÚÓÌËˇ(-1.6 Ô.Ô.) Ë”Ì„‡Ëˇ (-1.3 Ô.Ô.). –ÂÁÛÎÚ‡ÚËÚÂ Á‡ ÒÚ‡ÌËÚÂ ÓÚ»ÁÚÓ˜Ì‡ ≈‚ÓÔ‡ ÌÂ Ò‡ ÌÂÓ˜‡Í‚‡ÌË, Ú˙È Í‡ÚÓ ÊÂÌËÚÂ Ú‡Ï Ò‡ ÏÌÓ„Ó ‰Ó·Â ËÌÚÂ„Ë‡ÌË Ì‡ Ô‡Á‡‡ Ì‡ ÚÛ‰‡ Ë Ú‡‰ËˆËÓÌÌËÚÂ ‰ÊÂÌ‰˙ ÓÎË(ÏÓ‰ÂÎ˙Ú Ì‡ Ï˙Ê‡, ÍÓÈÚÓ ËÁı‡Ì‚‡ ÒÂÏÂÈÒÚ‚ÓÚÓ) Ò‡ Ò ÔÓ-Ï‡ÎÍÓ ÁÌ‡˜ÂÌËÂ. Data source: Eurostat(2005), New Cronos, Labour Force Survey ‡ÚÓ ÔËÂÏÂÏ, ˜Â ÒÓ˜ÌËÚÂ ‰Ó„Ó‚ÓË Ò‡ Ú‚˙‰Â ‡ÁÔÓÒÚ‡ÌÂÌË ÒÂ‰ ÊÂÌËÚÂ Ë ÏÎ‡‰ËÚÂ ‡·ÓÚÂ˘Ë, ÔÓ-Ì‡Ú‡Ú˙¯ÌÓÚÓ Û‚ÂÎË˜ÂÌËÂ Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚÚ‡ Ì‡ ÒÓ˜ÌË ‰Ó„Ó‚ÓË ËÁ„ÎÂÊ‰‡ ÔÓ·ÎÂÏ‡ÚË˜ÌÓ, Á‡˘ÓÚÓ Ó˜Â‚Ë‰ÌÓ ÔÂ‰Î‡„‡ Ï‡ÎÍÓ ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚË Á‡ ÔÂÏËÌ‡‚‡ÌÂ Í˙Ï ÔÓÒÚÓˇÌÌ‡ Á‡ÂÚÓÒÚ. 35

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 3.1. ПО БАВНИЯ ПЪТ КЪМ ЛИСАБОН... ...И СЪС ЗАПАЗВАЩИ СЕ ДИСБАЛАНСИ √‡ÙËÍ‡ 5 «‡ÂÚÓÒÚÚ‡ Ì‡ ÌÂÔ˙ÎÌÓ ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ ‚ÒÂ Ó˘Â Â ÓÒÌÓ‚ÂÌ Ù‡ÍÚÓ ‚ ‰ÊÂÌ‰˙ ‡Á‰ÂÎÂÌËÂÚÓ Ì‡ Ô‡Á‡‡ Ì‡ ÚÛ‰‡. ƒÂÎ˙Ú Ì‡ ÊÂÌËÚÂ, Á‡ÂÚË Ì‡ ÌÂÔ˙ÎÌÓ ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ ‚˙‚ ‚˙Á‡ÒÚÓ‚ËÚÂ„ÛÔË 25-49 Ë 55-64„Ó‰ËÌË ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌÓ Ì‡‰‚Ë¯‡‚‡ ÚÓÁË Ì‡ Ï˙ÊÂÚÂ.  ˜‡ÒÚÌÓÒÚ, ‚ ¡ÂÎ„Ëˇ(+36 Ô.Ô.), ¿‚ÒÚËˇ(+36.9 Ô.Ô.), √ÂÏ‡ÌËˇ(+40.1 Ô.Ô.) Ë’ÓÎ‡Ì‰Ëˇ(+59.6 Ô.Ô.), ÔÓ‚Â˜Â ÊÂÌË ÓÚ ‚˙Á‡ÒÚÓ‚‡Ú‡„ÛÔ‡ 25-49„Ó‰ËÌË Ò‡ Á‡ÂÚË Ì‡ ÌÂÔ˙ÎÌÓ ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ. ŒÚ ‰Û„‡ ÒÚ‡Ì‡, ‚ ÒÚ‡ÌËÚÂ ÓÚ»ÁÚÓ˜Ì‡ ≈‚ÓÔ‡ ÚÓ‚‡ ‡Á‰ÂÎÂÌËÂ Â ÚÛ‰ÌÓ ‡ÁÎË˜ËÏÓ.  ‚˙Á‡ÒÚÓ‚‡Ú‡„ÛÔ‡ 55-64 „Ó‰ËÌË ‰ÂÎ˙Ú Ì‡ ÊÂÌËÚÂ Ò˙˘Ó Â ÔÓ-‚ËÒÓÍ, ÌÓ ‡ÁÎËÍËÚÂ ÌÂ Ò‡„ÓÎÂÏË. ÃÂÊ‰Û 2000 Ë 2005„. ‰ÂÎ˙Ú Ì‡ Á‡ÂÚËÚÂ Ì‡ ÌÂÔ˙ÎÌÓ ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ ÒÂ Â Û‚ÂÎË˜ËÎ Ì‡È-ÏÌÓ„Ó ‚ œÓÎ¯‡(+18 Ô.Ô.),—ÎÓ‚‡ÍËˇ(+9.4 Ô.Ô.) Ë»ÒÔ‡ÌËˇ(+8.7 Ô.Ô.). Õ‡·Î˛‰‡‚‡Ú ÒÂ ‡ÁÎË˜Ëˇ ÏÂÊ‰Û„ÛÔËÚÂ Ì‡ ÒÚ‡Ë ÒÔˇÏÓ ÌÓ‚Ë ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË, Í‡ÍÚÓ Ë Ì‡ ÒÂ‚ÂÌË ÒÔˇÏÓ ˛ÊÌË ÒÚ‡ÌË. Data source: Eurostat(2005), New Cronos, Labour Force Survey  ÌˇÍÓË ÒÚ‡ÌË(Ì‡ÔËÏÂ’ÓÎ‡Ì‰Ëˇ) Á‡ÂÚÓÒÚÚ‡ Ì‡ ÌÂÔ˙ÎÌÓ ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ ÒÂ ÓˆÂÌˇ‚‡ ‚ËÒÓÍÓ ÓÚ ÊÂÌËÚÂ. ŒÚ ‰Û„‡ ÒÚ‡Ì‡, ÚÓÁË ÚËÔ Á‡ÂÚÓÒÚ Â Â‰ËÌÒÚ‚ÂÌ‡Ú‡ ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚ Á‡ ÊÂÌËÚÂ ‰‡ ÍÓÏ·ËÌË‡Ú ÒÂÏÂÈÌËÚÂ Á‡‰˙ÎÊÂÌËˇ Ë ‡·ÓÚ‡Ú‡. ¡ÓÎ¯ËÌÒÚ‚ÓÚÓ ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎË ‚ÒÂ Ó˘Â ÌÂ Ò˙Á‰‡‚‡Ú ÒÚËÏÛÎË ·‡˘‡Ú‡ ‰‡ ‚ÁÂÏ‡ Ó‰ËÚÂÎÒÍË ÓÚÔÛÒÍ, ÍÓËÚÓ ·Ë ‰‡ÎÓ ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚ Ì‡ ÊÂÌËÚÂ ‰‡ ÔÓÎÁ‚‡Ú ÔÓ-Í‡Ú˙Í ÓÚÔÛÒÍ ÔÓ Ï‡È˜ËÌÒÚ‚Ó. œÓ Ú‡Í˙‚ Ì‡˜ËÌ ·Ë ÒÂ ÛÎÂÒÌËÎ‡ ËÌÚÂ„‡ˆËˇÚ‡ Ì‡ ÊÂÌËÚÂ Ì‡ Ô‡Á‡‡ Ì‡ ÚÛ‰‡ Ë Ì‡ÔÂ‰˙Í˙Ú ‚ Í‡ËÂ‡Ú‡ ËÏ. ‡ÚÓ ˆˇÎÓ, ‰ÂÎ˙Ú Ì‡ ‡·ÓÚÂ˘ËÚÂ Ì‡ ÌÂÔ˙ÎÌÓ ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ ÒÂ‰ ÔÓ-‚˙Á‡ÒÚÌËÚÂ ÎËˆ‡ Â ÔÓ-„ÓÎˇÏ ‚ Ò‡‚ÌÂÌËÂ Ò ÚÓÁË Ì‡ ‡·ÓÚÂ˘ËÚÂ ÓÚ ‚˙Á‡ÒÚÓ‚‡Ú‡„ÛÔ‡ 25-49„Ó‰ËÌË.«‡ ‚˙Á‡ÒÚÌËÚÂ ‡·ÓÚÌËˆË Á‡ÂÚÓÒÚÚ‡ Ì‡ ÌÂÔ˙ÎÌÓ ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ ÏÓÊÂ ‰‡ ·˙‰Â ‡‰ÂÍ‚‡ÚÌ‡ ÙÓÏ‡ Á‡ Á‡ÂÚÓÒÚ ‚ ÓÚ„Ó‚Ó Ì‡ ‰ÂÏÓ„‡ÙÒÍËÚÂ ÔÓÏÂÌË Ë ˘Â ÓÒË„ÛË ÛÒÚÓÈ˜Ë‚‡ Á‡ÂÚÓÒÚ Ë ÔÓ‰˙ÎÊ‡‚‡˘Ó ÒÓˆË‡ÎÌÓ ‚ÍÎ˛˜‚‡ÌÂ Ì‡ ÔÓ≠ ‚˙Á‡ÒÚÌËÚÂ Ë ÓÔËÚÌË ‡·ÓÚÌËˆË. 36

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 3.2. БЕЗРАБОТИЦА... ...НАМАЛЯВАЩА САМО В НОВИТЕ СТРАНИ ЧЛЕНКИ √‡ÙËÍ‡ 6 «‡ Ô˙‚ Ô˙Ú ÒÎÂ‰ 2001„. ÔÂÁ 2005„Ó‰ËÌ‡ ·ÂÁ‡·ÓÚËˆ‡Ú‡ Ì‡Ï‡Îˇ (-0.3 Ô.Ô.).  ÚÓ‚‡, Ó·‡˜Â 9% ·ÂÁ‡·ÓÚËˆ‡ Á‡ ≈—-25 Â ‚ÒÂ-Ó˘Â ‚ËÒÓÍ‡ ·ÂÁ‡·ÓÚËˆ‡ ‚ Ò‡‚ÌÂÌËÂ Ò ‡‚ÌË˘ÂÚÓ Ì‡ ·ÂÁ‡·ÓÚËˆ‡Ú‡ ÔÂÁ 2002„.—ÎÂ‰ Í‡ÚÓ ÓÚ ÌÓÂÏ‚Ë 2005„. ‡‚ÌË˘ÂÚÓ Ì‡ ·ÂÁ‡·ÓÚËˆ‡ Á‡ ≈—-25 ÒÔˇ Ì‡ 8.5%(Eurostat 2006), ÏÓÊÂ ‰‡ ÒÂ Ó˜‡Í‚‡ ÚÂÌ‰ÂÌˆËˇÚ‡ Í˙Ï Ì‡Ï‡Îˇ‚‡ÌÂ Ì‡ ·ÂÁ‡·ÓÚËˆ‡Ú‡ ‰‡ ÔÓ‰˙ÎÊË Ë ÔÂÁ 2006„. œÓÎÓÊËÚÂÎÌÓÚÓ ‡Á‚ËÚËÂ Ì‡ ÚÓÁË ÔÓˆÂÒ Â ÔÓ‰ÍÂÔÂÌÓ ÓÚ Ì‡‡ÒÚ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ¡ Ë ÓÚ Û‚ÂÎË˜‡‚‡ÌÂ Ì‡ Ú˙„Ó‚ËˇÚ‡ ‚ Ò‚ÂÚÓ‚ÂÌ Ï‡˘‡·(≈‚ÓÔÂÈÒÍ‡ ÍÓÏËÒËˇ 2005f), ÌÓ ‚˙ÚÂ¯ÌÓÚÓ Ú˙ÒÂÌÂÚÓ Ì‡ ÔÓ‰ÛÍÚË Ë ÛÒÎÛ„Ë Ë, Ò˙ÓÚ‚ÂÚÌÓ, Ì‡ ‡·ÓÚÌ‡ ÒËÎ‡ Â ‚ÒÂ Ó˘Â Ú‚˙‰Â ÒÎ‡·Ó. Data source: Eurostat(2005), New Cronos, Labour Force Survey √‡ÙËÍ‡ 7 “˙È Í‡ÚÓ, ‡‚ÌË˘ÂÚÓ Ì‡ ·ÂÁ‡·ÓÚËˆ‡ ‚ ≈—-15 Â ÌÂÔÓÏÂÌÂÌÓ, ÚÓ ÔÓÁËÚË‚ÌÓÚÓ ‚ÎËˇÌËÂ ÒÂ ‰˙ÎÊË„Î‡‚ÌÓ Ì‡ Ì‡Ï‡Îˇ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ·ÂÁ‡·ÓÚËˆ‡Ú‡ ‚ ÌÓ‚ÓÔËÂÚËÚÂ ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË.  10-ÚÂ ÌÓ‚Ë ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË ÔÓÌËÒÍ‡Ú‡ ˆÂÌ‡ Ì‡ ÚÛ‰‡ ÏÓÊÂ Ë ‰‡ ÔÓ‚ÎËˇÎ‡ Á‡ ÔÓÁËÚË‚ÌÓÚÓ ‡Á‚ËÚËÂ, ÌÓ ÂÙÂÍÚ˙Ú ÓÚ ÔÂÏÂÒÚ‚‡ÌËˇÚ‡, ÔÓ‡‰Ë ÔÂÏÂÒÚ‚‡ÌÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËÚÂ ÏÂÒÚ‡ Ì‡ ËÁÚÓÍ Ò˙˘Ó ÒÂ ÛÒÂ˘‡. œÂÁ 2004„. ÏÎ‡‰ÂÊÍ‡Ú‡ ·ÂÁ‡·ÓÚËˆ‡ Â ÔÓ˜ÚË ‰‚‡ Ô˙ÚË ÔÓ-‚ËÒÓÍ‡ ÓÚ Ó·˘‡Ú‡ ·ÂÁ‡·ÓÚËˆ‡.“Ó‚‡ ‚‡ÊË Ë Á‡ 2005„.  ≈—-15 Ë ≈—-25 ÒÂ‰ÌÓÚÓ ‡‚ÌË˘Â Ì‡ ·ÂÁ‡·ÓÚËˆ‡ ÔË ÏÎ‡‰ËÚÂ ÊÂÌË Â ÔÓ˜ÚË Â‰Ì‡Í‚Ó Ò ÚÓ‚‡ Ì‡ ÏÎ‡‰ËÚÂ Ï˙ÊÂ, ‚˙ÔÂÍË ˜Â ·ÂÁ‡·ÓÚËˆ‡Ú‡ ÔË ÊÂÌËÚÂ Â ÏÌÓ„Ó ÔÓ-‚ËÒÓÍ‡ ‚: √˙ˆËˇ(+17.2 Ô.Ô.), À˛ÍÒÂÏ·Û„(+9.7 Ô.Ô.),»ÒÔ‡ÌËˇ (+6.7 Ô.Ô.) Ë À‡Ú‚Ëˇ(+6.7 Ô.Ô.). Œ·‡ÚÌÓ Ì‡ ÚÓ‚‡, ‚ ≈ÒÚÓÌËˇ(+5.1 Ô.Ô.), ¡˙Î„‡Ëˇ(+3.6 Ô.Ô.), √ÂÏ‡ÌËˇ,  Ë—ÎÓ‚‡ÍËˇ (+3.3 Ô.Ô.) ‡‚ÌË˘ÂÚÓ Ì‡ ÏÎ‡‰ÂÊÍ‡Ú‡ ·ÂÁ‡·ÓÚËˆ‡ ÔË Ï˙ÊÂÚÂ Â ÔÓ‚ËÒÓÍÓ. Data source: Eurostat(2005), New Cronos, Labour Force Survey 37

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 3.2. БЕЗРАБОТИЦАТА... ...НАМАЛЯВАЩА САМО В НОВИТЕ СТРАНИ ЧЛЕНКИ √‡ÙËÍ‡ 8 ƒ˙Î„ÓÒÓ˜Ì‡Ú‡ ·ÂÁ‡·ÓÚËˆ‡ ‚ 18 ÒÚ‡ÌË Ì‡ ≈— Á‡ ‚˙Á‡ÒÚÓ‚‡Ú‡ „ÛÔ‡ Ì‡‰ 55„Ó‰ËÌË Â Ì‡‰ 50%(√‡ÙËÍ‡ 8). –ËÒÍ˙Ú ‰‡ ÓÒÚ‡ÌÂ¯ ·ÂÁ‡·ÓÚÂÌ ÔÓ‚Â˜Â ÓÚ 12 ÏÂÒÂˆ‡(‰˙Î„ÓÒÓ˜Ì‡ ·ÂÁ‡·ÓÚËˆ‡) ÒÂ ÔÓ‚Ë¯‡‚‡ ˇÁÍÓ Ò Û‚ÂÎË˜‡‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ‚˙Á‡ÒÚÚ‡.  ‚ÒË˜ÍË Â‚ÓÔÂÈÒÍË ÒÚ‡ÌË, Á‡ ÍÓËÚÓ ËÏ‡ ‰‡ÌÌË, Ì‡È-‚ËÒÓÍ ‰ˇÎ ÔË ‰˙Î„ÓÚ‡ÈÌÓ ·ÂÁ‡·ÓÚÌËÚÂ ËÏ‡Ú ÔÓ-‚˙Á‡ÒÚÌËÚÂ ‡·ÓÚÌËˆË(Ì‡ ‚˙Á‡ÒÚ 55+). ƒÂÎ˙Ú Ì‡ ‰˙Î„ÓÒÓ˜ÌÓ ·ÂÁ‡·ÓÚÌËÚÂ Á‡ ‚˙Á‡ÒÚÓ‚‡„ÛÔ‡ ÏÂÊ‰Û 15 Ë 24„Ó‰ËÌË Â ÏÌÓ„Ó ÔÓÌËÒ˙Í ‚ Ò‡‚ÌÂÌËÂ Ò ‚˙Á‡ÒÚÓ‚‡Ú‡„ÛÔ‡ 25-49„Ó‰ËÌË.»ÁÍÎ˛˜ÂÌËÂ Ô‡‚Ë Ò‡ÏÓ»Ú‡ÎËˇ, Í˙‰ÂÚÓ ‰ÂÎ˙Ú Ì‡ ‰˙Î„ÓÒÓ˜ÌÓ ·ÂÁ‡·ÓÚÌËÚÂ ÏÎ‡‰ÂÊËÚÂ Â Ò‡ÏÓ 2.3 Ô.Ô. ÔÓ-ÌËÒ˙Í ÓÚ ÚÓÁË Á‡ ıÓ‡Ú‡ Ì‡ ÒÂ‰Ì‡ ‚˙Á‡ÒÚ. Data source: Eurostat(2005), New Cronos, Labour Force Survey –‡ÁÎË˜ËˇÚ‡ ‚ ‰ÂÎ‡ Ì‡ ‰˙Î„ÓÒÓ˜ÌÓ ·ÂÁ‡·ÓÚÌËÚÂ ‚ ÓÚ‰ÂÎÌËÚÂ ÒÚ‡ÌË Ò‡ ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌË: ÿ‚ÂˆËˇ(15-24: 5.1%, 25-49: 16.6% Ë 55+: 33.1%) Ë (15-24: 13.6%, 25-49: 24.3% Ë 55+: 38.2%) ËÏ‡Ú Ò‡‚ÌËÚÂÎÌÓ ÌËÒÍÓ ÌË‚Ó ‚˙‚ ‚ÒË˜ÍË ‚˙Á‡ÒÚÓ‚Ë„ÛÔË. —ÎÓ‚‡ÍËˇ, Ó·‡ÚÌÓ, ÌË‚‡Ú‡ Ò‡ Ò‡‚ÌËÚÂÎÌÓ ‚ËÒÓÍË(15-24: 61.3%, 25-49: 73.1% Ë 55+: 77.8%).  ¡ÂÎ„Ëˇ ‰ÂÎ˙Ú Ì‡ ÔÓ-‚˙Á‡ÒÚÌËÚÂ ‡·ÓÚÌËˆË ‚ Ó·˘‡Ú‡ ·ÂÁ‡·ÓÚËˆ‡ Â ‚ËÒÓÍ(55+: 73.2%).“ÂÁË ‡ÁÎË˜Ëˇ ÒÂ ‰˙ÎÊ‡Ú Ì‡ ‡ÍÚË‚ÌËÚÂ ÔÓÎËÚËÍË Ì‡ Ô‡Á‡‡ Ì‡ ÚÛ‰‡ Ë ÒÔÂˆË‡ÎÌËÚÂ ÙÓÏË, ÍÓËÚÓ Ò‡ Ì‡ÒÓ˜ÂÌË Í˙Ï ÔÓ-‚˙Á‡ÒÚÌËÚÂ ‡·ÓÚÌËˆË, ÌÓ ‚ ·ÓÎ¯ËÌÒÚ‚ÓÚÓ ÓÚ ÒÎÛ˜‡ËÚÂ ÒÂ ÔÂ‰Î‡„‡Ú ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚË Á‡ ‡ÌÌÓ ÔÂÌÒËÓÌË‡ÌÂ, ‡ ÌÂ ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚË Á‡ ÔÓ‰˙ÎÊ‡‚‡ÌÂ Ì‡ ‡ÍÚË‚ÌËˇ Ë Á‰‡‚ÓÒÎÓ‚ÂÌ ÚÛ‰Ó‚ ÊË‚ÓÚ. 38

√‡ÙËÍ‡ 9 БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 3.3. РЕШАВАНЕ НА ПРОБЛЕМА С ПРЕСТРУКТУРИРАНЕТО... ...НЕОБХОДИМИ СА ПОВЕЧЕ ИНВЕСТИЦИИ œÓÚÂ·ÌÓÒÚÚ‡ ÓÚ ‚ËÒÓÍÓ Í‚‡ÎËÙËˆË‡ÌË ‡·ÓÚÌËˆË Ë ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍÓ ÔÂÛÒÚÓÈÒÚ‚Ó Â ÌÂÓ·ıÓ‰ËÏ‡ ÔÂ‰ÔÓÒÚ‡‚Í‡ Á‡ ËÁ„‡Ê‰‡ÌÂ Ì‡ Ó·˘ÂÒÚ‚Ó, ÓÒÌÓ‚‡ÌÓ Ì‡ ÁÌ‡ÌËÂÚÓ Ë ÚÓ‚‡ ÏÓÊÂ ‰‡ ÒÂ ÔÓÒÚË„ÌÂ Ò‡ÏÓ Ò˙Ò ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌË ËÌ‚ÂÒÚËˆËË ‚ ÛÏÂÌËˇÚ‡ Ë Í‚‡ÎËÙËÍ‡ˆËˇÚ‡ Ë ˜ÂÁ ÔÂÍ‚‡ÎËÙËÍ‡ˆËˇ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ. –‡‚ÌË˘ÂÚÓ Ì‡ ·ÂÁ‡·ÓÚËˆ‡ ‰Ó„ÓÎˇÏ‡ ÒÚÂÔÂÌ ÒÂ ‚ÎËˇÂ ÓÚ Ó·˘ÓÚÓ Ó·‡ÁÓ‚‡ÚÂÎÌÓ ÌË‚Ó Ì‡ Ì‡ÒÂÎÂÌËÂÚÓ(√‡ÙËÍ‡ 9).— ËÁÍÎ˛˜ÂÌËÂ Ì‡ √˙ˆËˇ, ‚˙‚ ‚ÒË˜ÍË ÓÒÚ‡Ì‡ÎË ≈‚ÓÔÂÈÒÍË ÒÚ‡ÌË ‡‚ÌË˘ÂÚÓ Ì‡ ·ÂÁ‡·ÓÚËˆ‡ Ì‡ ÎËˆ‡Ú‡ Ò ‚ËÒ¯Â Ó·‡ÁÓ‚‡ÌËÂ Â Ì‡ÈÌËÒÍÓ.—Â‰ ÌÓ‚ÓÔËÂÚËÚÂ ÒÚ‡ÌË ˜ÎÂÌÍË Ó·‡ÁÓ‚‡ÚÂÎÌÓÚÓ ÌË‚Ó ËÏ‡ ÒËÎÌÓ ‚ÎËˇÌËÂ: ·ÂÁ‡·ÓÚËˆ‡Ú‡ Â ÏÌÓ„Ó ÔÓ-ÌËÒÍ‡ ÒÂ‰ ÎËˆ‡Ú‡ Ò ‚ËÒ¯Â Ë ÒÂ‰ÌÓ Ó·‡ÁÓ‚‡ÌËÂ ‚—ÎÓ‚‡ÍËˇ, œÓÎ¯‡, ËÔ˙ Ë ¡˙Î„‡Ëˇ ‚ Ò‡‚ÌÂÌËÂ Ò ÎËˆ‡Ú‡, ÍÓËÚÓ ËÏ‡Ú Ò‡ÏÓ ÓÒÌÓ‚ÌÓ Ó·‡ÁÓ‚‡ÌËÂ.“Ó‚‡ ÔÓÍ‡Á‚‡, ˜Â Í‚‡ÎËÙËÍ‡ˆËˇÚ‡ Ë„‡Â ‚ÒÂ ÔÓ-„ÓÎˇÏ‡ ÓÎˇ Ë ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇÚ Ò˙˛Á Úˇ·‚‡ ‰‡ Ì‡Ô‡‚Ë ‰ÓÔ˙ÎÌËÚÂÎÌË ÛÒËÎËˇ Á‡ ÛÎÂÒÌˇ‚‡ÌÂ Ì‡ Ú‡ÁË Ú‡ÌÒÙÓÏ‡ˆËˇ, ‡ ‚ ÚÓ‚‡ ˜ËÒÎÓ Ë Á‡ ÎËˆ‡Ú‡, ÍÓËÚÓ ÌËÍÓ„‡ ÌÂ Ò‡ ËÏ‡ÎË ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚ ‰‡ ÒÂ Ó·Û˜‡‚‡Ú Ì‡ ÏÎ‡‰Ë„Ó‰ËÌË. Data source: Eurostat(2005), New Cronos, Labour Force Survey 39

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 3.3. РЕШАВАНЕ НА ПРОБЛЕМА С ПРЕСТРУКТУРИРАНЕТО... ...НЕОБХОДИМИ СА ПОВЕЧЕ ИНВЕСТИЦИИ Data source: Eurostat(2005), New Cronos, Labour Force Survey √‡ÙËÍ‡ 10 ”ÒËÎËˇÚ‡ ‰‡ ÒÂ ÔÓ‚Ë¯Ë ìÍÓÌÚÓÎ˙Úî ‚˙ıÛ ·ÂÁ‡·ÓÚËˆ‡Ú‡ ≠ Ì‡ÔËÏÂ ˜ÂÁ Û‚ÂÎË˜‡‚‡ÌÂ Ì‡ ËÁËÒÍ‚‡ÌËˇÚ‡ Á‡ Â„ËÒÚ‡ˆËˇ Í‡ÚÓ ·ÂÁ‡·ÓÚÂÌ ≠ ‚Ó‰ˇÚ ÔÓÌˇÍÓ„‡ ‰Ó Ù‡Î¯Ë‚Ó Ì‡Ï‡Îˇ‚‡ÌÂ Ì‡ ·ÂÁ‡·ÓÚËˆ‡Ú‡, ·ÂÁ ‰‡ ÒÂ Â¯Ë ÔÓ·ÎÂÏ˙Ú. Œ·ÂÁÍÛ‡ÊÂÌËÚÂ ‡·ÓÚÌËˆË ÏÓÊÂ ‰‡ ÌˇÏ‡Ú ‚Â˜Â Ô‡‚Ó ‰‡ ÔÓÎÛ˜‡‚‡Ú Ó·ÂÁ˘ÂÚÂÌËˇ Á‡ ·ÂÁ‡·ÓÚËˆ‡, ÌÓ ÏÓÊÂ ·Ë ÚÂ ‚ÒÂ Ó˘Â Ú˙ÒˇÚ ‡·ÓÚ‡, ÍÓˇÚÓ ‰‡ ÓÚ„Ó‚‡ˇ Ì‡ ÚÂıÌËÚÂ ÔÂ‰ÔÓ˜ËÚ‡ÌËˇ. √‡ÙËÍ‡ 10 ÔÓÍ‡Á‚‡ Ò˙ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂÚÓ ÏÂÊ‰Û Â„ËÒÚË‡ÌËÚÂ Ë ÌÂÂ„ËÒÚË‡ÌËÚÂ ·ÂÁ‡·ÓÚÌË, ÔÓÎÛ˜‡‚‡˘Ë ËÎË ÌÂ ÔÓÎÛ˜‡‚‡˘Ë Ó·ÂÁ˘ÂÚÂÌËÂ Á‡ ·ÂÁ‡·ÓÚËˆ‡. ƒÂÎ˙Ú Ì‡ ÎËˆ‡Ú‡, ÍÓËÚÓ Ò‡ Â„ËÒÚË‡ÌË Í‡ÚÓ ·ÂÁ‡·ÓÚÌË Ë ÔÓÎÛ˜‡‚‡Ú Ó·ÂÁ˘ÂÚÂÌËˇ ÒÂ ÔÓ‚Ë¯‡‚‡ ÎÂÍÓ ÔÂÁ ÔÂËÓ‰‡ ÓÚ 2002 ‰Ó 2004„. ŒÚ 2005„., Ó·‡˜Â ÚÓÁË ‰ˇÎ Ô‡‰Ì‡ Ò 0.5 Ô.Ô. ÃÂÊ‰Û 2002 Ë 2004„. Â Ì‡È-‚ËÒÓÍ ÔÓˆÂÌÚ˙Ú Ì‡ ÎËˆ‡Ú‡, Â„ËÒÚË‡ÌË Í‡ÚÓ ·ÂÁ‡·ÓÚÌË, ÌÓ ÌÂ ÔÓÎÛ˜‡‚‡˘Ë Ó·ÂÁ˘ÂÚÂÌËˇ, ÌÓ ÔÂÁ 2005„. ÒÂ Ì‡·Î˛‰‡‚‡ Ì‡Ï‡ÎÂÌËÂ. ƒÂÎ˙Ú Ì‡ ÎËˆ‡Ú‡, ÍÓËÚÓ ÌÂ Ò‡ Â„ËÒÚË‡ÌË Í‡ÚÓ ·ÂÁ‡·ÓÚÌË, ÔÓÒÚÂÔÂÌÌÓ Ì‡Ï‡Îˇ‚‡ ÓÚ 2002„. ‡ÚÓ ÔÓÎÓÊËÚÂÎÂÌ ÒË„Ì‡Î ·Ë ÏÓ„ÎÓ ‰‡ ÔÓÒÎÛÊË ÒÎ‡·ÓÚÓ Û‚ÂÎË˜ÂÌËÂ Ì‡ ‰ÂÎ‡ Ì‡ Â„ËÒÚË‡ÌËÚÂ ·ÂÁ‡·ÓÚÌË ÔÂÁ 2005„.“Ó‚‡ ·Ë ÏÓ„ÎÓ ‰‡ ÔÓÍ‡Á‚‡ Ì‡Ï‡Îˇ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ËÒÍ‡ Á‡ ÒÓˆË‡ÎÌÓ ËÁÍÎ˛˜‚‡ÌÂ. ÕÓ ‡ÁÏÂ˙Ú Ì‡ Ó·ÂÁ˘ÂÚÂÌËˇÚ‡ Á‡ ·ÂÁ‡·ÓÚËˆ‡ Ô‡‰Ì‡ ÔÂÁ ÔÓÒÎÂ‰ÌËÚÂ„Ó‰ËÌË ‚ Â‰Ëˆ‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍË ÒÚ‡ÌË. √‡ÙËÍ‡ 11  ÔÂËÓ‰‡ 2000≠ 2005„. ÔÓÙÂÒËÓÌ‡ÎÌ‡Ú‡ ÒÂ„Â„‡ˆËˇ Ì‡ Ï˙ÊÂÚÂ Ë ÊÂÌËÚÂ ÔË ‡ÁÎË˜ÌËÚÂ ÔÓÙÂÒËË(ÔÓ ¯ËÓÍ‡Ú‡ ÍÎ‡ÒËÙËÍ‡ˆËˇ Ì‡ ÔÓÙÂÒËÓÌ‡ÎÌËÚÂ„ÛÔË Ò˙„Î‡ÒÌÓ ISCO-88 ‚ ELFS) ÌÂ ÒÂ Â ÔÓÏÂÌËÎ‡ ÏÌÓ„Ó(√‡ÙËÍ‡ 11).  Ò‡‚ÌÂÌËÂ Ò Ï˙ÊÂÚÂ ÊÂÌËÚÂ ÔÓ-˜ÂÒÚÓ ÒÂ Ì‡ÂÏ‡Ú Ì‡ ‡·ÓÚ‡ ‚ ÛÒÎÛ„ËÚÂ Ë Ú˙„Ó‚ËˇÚ‡(+13.4 Ô.Ô.) ËÎË Í‡ÚÓ ÔÓÏÓ˘ÂÌ ÔÂÒÓÌ‡Î(+11.8 Ô.Ô.). Ã˙ÊÂÚÂ, Ó·‡˜Â, ÔÓ-˜ÂÒÚÓ Ò‡ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ÂÌË ÒÂ‰ ‚ËÒÓÍÓÍ‚‡ÎËÙËˆË‡ÌËÚÂ ÒÔÂˆË‡ÎËÒÚË(+9.3 Ô.Ô.) Ë ÓÔÂ‡ÚÓËÚÂ Ì‡ Ï‡¯ËÌË Ë Ò˙Ó˙ÊÂÌËˇ(+19.4 Ô.Ô.). œÓˆÂÒ˙Ú Ì‡ ÔÂÒÚÛÍÚÛË‡ÌÂ Ì‡ ËÍÓÌÓÏËÍ‡Ú‡ ‚˙‚Ë Ú‚˙‰Â ·‡‚ÌÓ, ‡ÍÓ Ò‡‚Ìˇ‚‡ÏÂ ÔÓÏÂÌËÚÂ ‚ ÔÓÙÂÒËÓÌ‡ÎÌ‡Ú‡ ÒÚÛÍÚÛ‡ ‚ ‡ÏÍËÚÂ Ì‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇ Ò˙˛Á. Data source: Eurostat(2005), New Cronos, Labour Force Survey 40

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 3.3. РЕШАВАНЕ НА ПРОБЛЕМА С ПРЕСТРУКТУРИРАНЕТО... ...НЕОБХОДИМИ СА ПОВЕЧЕ ИНВЕСТИЦИИ √‡ÙËÍ‡ 12  ‚‡ÊÂÌ ÂÎÂÏÂÌÚ ÓÚ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍÓÚÓ ÔÂÒÚÛÍÚÛË‡ÌÂ Ò‡ ÔÓÏÂÌËÚÂ ‚ ÁÌ‡˜ÂÌËÂÚÓ Ì‡ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍËÚÂ ÒÂÍÚÓË.  ‚ÒË˜ÍË ÒÚ‡ÌË ÓÚ ≈— ÒÂ ÓÚ˜ËÚ‡ Ì‡È-‚ËÒÓÍ ‰ˇÎ Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚ ‚ ÛÒÎÛ„ËÚÂ(√‡ÙËÍ‡ 12), ‚˙ÔÂÍË ˜Â ‚ ÌÓ‚ÓÔËÂÚËÚÂ ‰˙Ê‡‚Ë ‰ÂÎ˙Ú Ì‡ Á‡ÂÚËÚÂ ‚ ÛÒÎÛ„ËÚÂ Â ‚ÒÂ Ó˘Â Ò‡‚ÌËÚÂÎÌÓ ÌËÒ˙Í.  ˛ÊÌÓÂ‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ÒÚ‡ÌË ‰ÂÎ˙Ú Ò˙˘Ó Â ÔÓ‰ ÒÂ‰ÌËˇ Á‡ ≈—-25(67.7%), Í‡ÚÓ ‚ œÓÚÛ„‡ÎËˇ Â 57.7%, ‚»ÒÔ‡ÌËˇ ≠ 65.1%, ‚ √˙ˆËˇ ≠ 65.1% Ë ‚»Ú‡ÎËˇ ≠ 65.3%.«‡ ‡ÁÎËÍ‡ ÓÚ ÚÓ‚‡, Á‡ÂÚÓÒÚÚ‡ ‚ ÛÒÎÛ„ËÚÂ Â Ì‡È-‚ËÒÓÍ‡ ‚ À˛ÍÒÂÏ·Û„(78%) Ë ‚˙‚ ÍÓ·ËÚ‡ÌËˇ(76.5%). œÂÏËÌ‡‚‡ÌÂÚÓ ÓÚ ÔÓÏË¯ÎÂÌÓÒÚÚ‡ Í˙Ï ÒÂÍÚÓ‡ Ì‡ ÛÒÎÛ„ËÚÂ Â ÓËÂÌÚ‡ˆËˇ, ı‡‡ÍÚÂÌ‡ Á‡ ÔÓÒÚ-ËÌ‰ÛÒÚË‡ÎÌËÚÂ Ó·˘ÂÒÚ‚‡. Œ·‡ÚÌ‡Ú‡ ÒÚ‡Ì‡ Ì‡ ÏÓÌÂÚ‡Ú‡ Â ÔÓˇ‚‡Ú‡ Ì‡ ÌËÒÍÓÔÎ‡ÚÂÌË ‡·ÓÚÌË ÏÂÒÚ‡ ‚ ÛÒÎÛ„ËÚÂ. ÕÂ˘Ó ÔÓ‚Â˜Â, ‡·ÓÚÌËÚÂ ÏÂÒÚ‡ ‚ ÛÒÎÛ„ËÚÂ Ò‡ Ì‡ ÒÓ˜ÂÌ ‰Ó„Ó‚Ó Ë ËÏ‡Ú ËÁÍÎ˛˜ËÚÂÎÌË ËÁËÒÍ‚‡ÌËˇ ÔÓ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ Ì‡„˙‚Í‡‚ÓÚÓ ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ.  ÔÂËÓ‰‡ 2000 ≠ 2005„. ÔÓˆÂÒ˙Ú Ì‡ ‡Á‚ËÚËÂ Ì‡ ÒÂÍÚÓ‡ Ì‡ ÛÒÎÛ„ËÚÂ ·Â¯Â Ì‡È-ÒËÎÂÌ ‚ –ÛÏ˙ÌËˇ(+7.5 Ô.Ô.) Ë √˙ˆËˇ(+5.1 Ô.Ô.). Õ‡È-ÌËÒ˙Í Ì‡ÔÂ‰˙Í ‚ ÚÓÁË ÒÂÍÚÓ ËÏ‡¯Â ‚ ËÔ˙(+0.3 Ô.Ô.) Ë —ÎÓ‚‡ÍËˇ(+0.3 Ô.Ô.).«‡ÂÚÓÒÚÚ‡ ‚ ÔÓÏË¯ÎÂÌÓÒÚÚ‡ Ì‡Ï‡Îˇ ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌÓ ÔÂÁ ÚÓÁË ÔÂËÓ‰ ‚ À‡Ú‚Ëˇ(-3.8 Ô.Ô.) Ë (-3.7 Ô.Ô.). Data source: Eurostat(2005), New Cronos, Labour Force Survey ÕÓ ËÁ„ÎÂÊ‰‡ ÔÓˆÂÒ˙Ú Ì‡ Ò‚Ë‚‡ÌÂ Ì‡ ËÌ‰ÛÒÚË‡ÎÌËˇ ÒÂÍÚÓ(ÔÂ‡·ÓÚ‚‡˘‡ Ë ‰Ó·Ë‚Ì‡ ÔÓÏË¯ÎÂÌÓÒÚ, ÔÓËÁ‚Ó‰ÒÚ‚Ó Ë ÒÌ‡·‰ˇ‚‡ÌÂ Ò ÂÎÂÍÚË˜ÂÒÚ‚Ó,„‡Á Ë ‚Ó‰‡, ÒÚÓËÚÂÎÒÚ‚Ó) Í‡ÚÓ ˜Â ÎË ÒÂ Á‡·‡‚Ë: ‰ÂÎ˙Ú Ì‡ Á‡ÂÚËÚÂ ‚ ÚÓÁË ÒÂÍÚÓ Ì‡Ï‡Îˇ Ò 0.5 Ô.Ô. ÏÂÊ‰Û 2002 Ë 2003„., Ò 0.3 Ô.Ô, ÏÂÊ‰Û 2003 Ë 2004„.Ë Ò 0.4 Ô.Ô. ÏÂÊ‰Û 2004 Ë 2005„.— Ó„ÎÂ‰ ÔÓÒÚË„‡ÌÂ Ì‡ ‡Ï·ËˆËÓÁÌËÚÂ ÀËÒ‡·ÓÌÒÍË ˆÂÎË ÔÓˆÂÒ˙Ú Ì‡ ÔÂÒÚÛÍÚÛË‡ÌÂ Úˇ·‚‡ ‰‡ ÔÓ‰˙ÎÊË Ë ‰ÓË ‰‡ ÒÂ ÛÒÍÓË, Ò˙Ò Ò˙ÓÚ‚ÂÚÌËÚÂ ÔÓÒÎÂ‰ËˆË Á‡ ËÁËÒÍ‚‡ÌËˇÚ‡ Á‡ ·‡Î‡ÌÒË‡Ì‡„˙‚Í‡‚ÓÒÚ Ë ÒË„ÛÌÓÒÚ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ‚ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇ Ò˙˛Á. 41

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 3.3. РЕШАВАНЕ НА ПРОБЛЕМА С ПРЕСТРУКТУРИРАНЕТО... ...НЕОБХОДИМИ СА ПОВЕЧЕ ИНВЕСТИЦИИ Data source: Eurostat(2005), New Cronos, Labour Force Survey √‡ÙËÍ‡ 13 ÕÓ‚ËÚÂ ÒÙÂË Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚ Ó·ËÍÌÓ‚ÂÌÓ Ò‡ ÔË‰ÛÊÂÌË Ò Û‚ÂÎË˜‡‚‡ÌÂ Ì‡ Ò‡ÏÓÒÚÓˇÚÂÎÌÓ Ì‡ÂÚËÚÂ: ÒÂÍÚÓ˙Ú ËÌÙÓÏ‡ˆËÓÌÌÓ-ÍÓÏÛÌËÍ‡ˆËÓÌÌËÚÂ ÚÂıÌÓÎÓ„ËË Â ‰Ó·˙ ÔËÏÂ Á‡ ÚÓ‚‡. ÕÓ Ò‡ÏÓÒÚÓˇÚÂÎÌ‡Ú‡ Á‡ÂÚÓÒÚ ÔÓÌˇÍÓ„‡ ÒÂ ËÁÔÓÎÁ‚‡ ÓÚ ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎËÚÂ Í‡ÚÓ Á‡ÏÂÒÚËÚÂÎ Ì‡ ÔÓÒÚÓˇÌÌ‡Ú‡ Á‡ÂÚÓÒÚ ËÎË Í‡ÚÓ ÙÓÏ‡ Ì‡ ÔÓ‰≠ ËÁÔ˙ÎÌÂÌËÂ Ë ‰ÂˆÂÌÚ‡ÎËÁ‡ˆËˇ. œÓ‡‰Ë Ú‡ÁË ÚÂÌ‰ÂÌˆËˇ, ÏÓÚË‚Ë‡Ì‡ ‚ ÌˇÍÓË ÒÎÛ˜‡Ë ÓÚ ÊÂÎ‡ÌËÂÚÓ ‰‡ ÒÂ ËÁ·Â„ÌÂ ÔÎ‡˘‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌË ÓÒË„ÛÓ‚ÍË, ‚ÍÎ˛˜‚‡ÏÂ Ì‡·Î˛‰ÂÌËÂ Ì‡ ÚÂÌ‰ÂÌˆËËÚÂ Á‡ Ò‡ÏÓÒÚÓˇÚÂÎÌ‡ Á‡ÂÚÓÒÚ ÓÚ„ÎÂ‰Ì‡ ÚÓ˜Í‡ Ì‡ Ì‡È-‚‡ÊÌËÚÂ ËÌ‰ËÍ‡ÚÓË Á‡ Á‡ÂÚÓÒÚ.—Â‰ÌËˇÚ ÔÓÍ‡Á‡ÚÂÎ Á‡ Ò‡ÏÓÒÚÓˇÚÂÎÌ‡Ú‡ Á‡ÂÚÓÒÚ Á‡ ≈—-25 ÒÂ Â Û‚ÂÎË˜ËÎ Ò 1 ÔÓˆÂÌÚÂÌ ÔÛÌÍÚ ‚ ÔÂËÓ‰‡ 2000 ≠ 2005„.(√‡ÙËÍ‡ 13). –‡ÁÎË˜ËˇÚ‡ ‚ ≈— ‚‡Ë‡Ú ÏÂÊ‰Û 4.5% ‚ ƒ‡ÌËˇ Ë 22.1% ‚ √˙ˆËˇ. Õ‡È-Ó·˘Ó Í‡Á‡ÌÓ, Ò‡ÏÓÒÚÓˇÚÂÎÌ‡Ú‡ Á‡ÂÚÓÒÚ Â ¯ËÓÍÓ ‡ÁÔÓÒÚ‡ÌÂÌ‡ ‚ ﬁÊÌ‡ ≈‚ÓÔ‡: œÓÚÛ„‡ÎËˇ(18.3%) Ë»Ú‡ÎËˇ(17.7%) ‚ ˜‡ÒÚÌÓÒÚ ÔÓÍ‡Á‚‡Ú ‚ËÒÓÍË ÒÚÓÈÌÓÒÚË, ‚ÂÓˇÚÌÓ Á‡˘ÓÚÓ ‰ÂÎ˙Ú Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚ ‚ ÒÂÎÒÍÓÚÓ ÒÚÓÔ‡ÌÒÚ‚Ó ‚ Ó·˘‡Ú‡ Á‡ÂÚÓÒÚ ‚ÒÂ Ó˘Â Â„ÓÎˇÏ.«‡ ‡ÁÎËÍ‡ ÓÚ ÚÓ‚‡, ‚ ÌˇÍÓË ÒÚ‡ÌË ÓÚ»ÁÚÓ˜Ì‡ ≈‚ÓÔ‡ ÔÂÁ ÔÓÒÎÂ‰ÌËÚÂ 5„Ó‰ËÌË ·ÓˇÚ Ì‡ Ò‡ÏÓÒÚÓˇÚÂÎÌÓ Á‡ÂÚËÚÂ Ì‡Ï‡Îˇ, Ò˙ÓÚ‚ÂÚÌÓ ‚ –ÛÏ˙ÌËˇ-4.5 Ô.Ô., ‚ ¡˙Î„‡Ëˇ-3.5 Ô.Ô., ÀËÚ‚‡-2.5 Ô.Ô. Ë œÓÎ¯‡-2.2 Ô.Ô., ÌÓ Ò˙˘Ó Ë ‚ √˙ˆËˇ-2.3 Ô.Ô.«Ì‡˜ËÚÂÎÌÓ Û‚ÂÎË˜ÂÌËÂ ÒÂ Ì‡·Î˛‰‡‚‡ Ò‡ÏÓ ‚»Ú‡ÎËˇ(+6.3 Ô.Ô.) Ë—ÎÓ‚‡ÍËˇ(+4.2 Ô.Ô.). —‡ÏÓÒÚÓˇÚÂÎÌ‡Ú‡ Á‡ÂÚÓÒÚ ÒÂ ÒÂ˘‡ ÔÓ-˜ÂÒÚÓ ÒÂ‰ Ï˙ÊÂÚÂ Ë ‚ „ÛÔ‡Ú‡ ì–˙ÍÓ‚Ó‰ÌË ÒÎÛÊËÚÂÎËî. ƒÂÎ˙Ú Ì‡ Ò‡ÏÓÒÚÓˇÚÂÎÌÓ Á‡ÂÚËÚÂ ÒÂ Û‚ÂÎË˜‡‚‡ Ò ‚˙Á‡ÒÚÚ‡ Ë Ì‡È-‚ËÒÓÍËˇÚ ÔÓˆÂÌÚ Â ÒÂ‰ ÌËÒÍÓÍ‚‡ÎËÙËˆË‡ÌËÚÂ(European Commission 2005e).—‡ÏÓÒÚÓˇÚÂÎÌ‡ Á‡ÂÚÓÒÚ ˜ÂÒÚÓ ÒÂ Á‡·ÂÎˇÁ‚‡ ÒÂ‰ Ï‡„ËÌ‡ÎËÁË‡ÌËÚÂ Ì‡ Ô‡Á‡‡ Ì‡ ÚÛ‰‡: Ì‡ÔËÏÂ, ÒÂ‰ ÏË„‡ÌÚËÚÂ.  ÔÓ‚Â˜ÂÚÓ ÒÎÛ˜‡Ë Úˇ Â ÍÓÏ·ËÌË‡Ì‡ Ò ÌÂÒË„ÛÌË Ë ÓÔ‡ÒÌË ÛÒÎÓ‚Ëˇ Ì‡ ÚÛ‰.  ÚÓ‚‡, Úˇ Â Ì‡˜ËÌ Á‡ ÔËÒ˙Â‰ËÌˇ‚‡ÌÂ Í˙Ï Ô‡Á‡‡ Ì‡ ÚÛ‰‡ Ë ÒÓˆË‡ÎÌÓÚÓ ‚ÍÎ˛˜‚‡ÌÂ ‚ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇ Ò˙˛Á. 42

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 3.4. БЪЛГАРИЯ: ПРЕДИЗВИКАТЕЛСТВАТА НА ЛИСАБОНСКАТА СТРАТЕГИЯ  ÂÁÛÎÚ‡Ú Ì‡ Ï‡ÍÓËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍ‡Ú‡ ÒÚ‡·ËÎÌÓÒÚ Ë Ò‡‚ÌËÚÂÎÌÓ ‚ËÒÓÍËˇÚ Ë ÛÒÚÓÈ˜Ë‚ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍË ˙ÒÚ ÔÂÁ ÔÓÒÎÂ‰ÌËÚÂ„Ó‰ËÌË ÒÂ Ì‡·Î˛‰‡‚‡Ú ÔÓÎÓÊËÚÂÎÌË ÚÂÌ‰ÂÌˆËË ‚ ‡Á‚ËÚËÂÚÓ Ì‡ ÚÛ‰Ó‚Ëˇ Ô‡Á‡ ‚ ¡˙Î„‡Ëˇ. œÂÁ 2006„. Á‡ÂÚÓÒÚÚ‡ ÒÂ Û‚ÂÎË˜‡‚‡ ‰‚‡ Ô˙ÚË ÔÓ-·˙ÁÓ, ÓÚÍÓÎÍÓÚÓ ÔÂÁ 2005„.—˙ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂÚÓ ÏÂÊ‰Û ·Óˇ Ì‡ Á‡ÂÚËÚÂ Ë ·ÂÁ‡·ÓÚÌËÚÂ ÔÓ‰˙ÎÊ‡‚‡ ÛÒÚÓÈ˜Ë‚Ó ‰‡ ÒÂ ÔÓ‰Ó·ˇ‚‡.«‡ ‰Â‚ÂÚÚÂ ÏÂÒÂˆ‡ Ì‡ 2006„Ó‰ËÌ‡ Ì‡ Â‰ËÌ ·ÂÁ‡·ÓÚÂÌ ÒÂ Ô‡‰‡Ú ÒÂ‰ÌÓ 9.9 Á‡ÂÚË ÎËˆ‡ ÔË 8.9 Á‡ Ò˙˘Ëˇ ÔÂËÓ‰ Ì‡ 2005„Ó‰ËÌ‡.”‚ÂÎË˜‡‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚÚ‡ ‚ ¡˙Î„‡Ëˇ ÔÂÁ ÔÓÒÎÂ‰ÌËÚÂ „Ó‰ËÌË ÒÂ ‰˙ÎÊË Í‡ÍÚÓ Ì‡ ‡Á‚ËÚËÂÚÓ Ì‡ ·ËÁÌÂÒ‡, Ú‡Í‡ Ë Ì‡ ‡ÍÚË‚ÌËÚÂ ÔÓÎËÚËÍË Ì‡ ‰˙Ê‡‚‡Ú‡, Á‡ÎÓÊÂÌË ‚ Õ‡ˆËÓÌ‡ÎÌËÚÂ ÔÎ‡ÌÓ‚Â Á‡ Á‡ÂÚÓÒÚ. Ó˘Â Ó·‡˜Â ‡‚ÌË˘‡Ú‡ Ì‡ ÓÒÌÓ‚ÌËÚÂ ËÌ‰ËÍ‡ÚÓË Á‡ Ò˙ÒÚÓˇÌËÂÚÓ Ì‡ ÚÛ‰Ó‚Ëˇ Ô‡Á‡ ‚ ÒÚ‡Ì‡Ú‡ Ò‡ ‰‡ÎÂ˜ ÓÚ ÒÂ‰ÌËÚÂ Á‡ ÒÚ‡ÌËÚÂ ˜ÎÂÌÍË Ì‡ ≈— Ë ˆÂÎËÚÂ ÓÚ ÀËÒ‡·ÓÌ.«‡Ô‡Á‚‡Ú ÒÂ Ë ÌÂ·Î‡„ÓÔËˇÚÌËÚÂ ÒÚÛÍÚÛÌË ı‡‡ÍÚÂËÒÚËÍË Ì‡ Ô‡Á‡‡ Ì‡ ÚÛ‰‡ ÔÓ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ Á‡ÂÚÓÒÚÚ‡ Ë ·ÂÁ‡·ÓÚËˆ‡Ú‡ Ì‡ ÛˇÁ‚ËÏËÚÂ„ÛÔË Ì‡ Ô‡Á‡‡ Ì‡ ÚÛ‰‡: ÏÎ‡‰ÂÊËÚÂ, ÊÂÌËÚÂ, ÌËÒÍÓ Ó·‡ÁÓ‚‡ÌËÚÂ Ë ÌËÒÍÓÍ‚‡ÎËÙËˆË‡ÌËÚÂ, ‰˙Î„ÓÚ‡ÈÌÓ ·ÂÁ‡·ÓÚÌËÚÂ. ƒ‡ÌÌËÚÂ Ì‡ ≈‚ÓÒÚ‡Ú Á‡ 2005„. Ó˜ÂÚ‡‚‡Ú ÔÂ‰ËÁ‚ËÍ‡ÚÂÎÒÚ‚‡Ú‡ ÔÂ‰ ¡˙Î„‡Ëˇ Í‡ÍÚÓ ÔÓ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ ‚ÔËÒ‚‡ÌÂÚÓ ‚ Ó·˘Ëˇ Â‚ÓÔÂÈÒÍË Ô‡Á‡ Ì‡ ÚÛ‰‡, Ú‡Í‡ Ë ÔÓ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ Ì‡ ˆÂÎËÚÂ ÓÚ ÀËÒ‡·ÓÌ: ¡˙Î„‡Ëˇ Â Ì‡ ÔÂ‰ÔÓÒÎÂ‰ÌÓ ÏˇÒÚÓ ‚ ≈‚ÓÔ‡(ÔÂ‰Ë œÓÎ¯‡) ÔÓ ‡‚ÌË˘Â Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚ(15-64„.). œÂÁ 2005„. ‡‚ÌË˘ÂÚÓ Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚ ‚ ¡˙Î„‡Ëˇ Â 55.8 Ì‡ ÒÚÓ ÔË ÒÂ‰ÌÓ Á‡ ≈—-25 63.8% Ë ˆÂÎ ÓÚ ÀËÒ‡·ÓÌ 70% ÔÂÁ 2010„Ó‰ËÌ‡. ¡˙Î„‡Ëˇ ËÁÓÒÚ‡‚‡ ‚ Ó·Î‡ÒÚÚ‡ Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚÚ‡ ‚ Ò‡‚ÌÂÌËÂ Í‡ÍÚÓ Ò˙Ò ÒÚ‡ÌËÚÂ ÓÚ ≈—, ÍÓËÚÓ Ò‡ Ò Ì‡È-ÌËÒÍ‡ Á‡ÂÚÓÒÚ, Ú‡Í‡ Ë ÓÚ –ÛÏ˙ÌËˇ(57.6%). œÂÁ ÔÓÒÎÂ‰ÌËÚÂ„Ó‰ËÌË ÒÂ Ì‡·Î˛‰‡‚‡ ÔÓÎÓÊËÚÂÎÌ‡ ÚÂÌ‰ÂÌˆËˇ Ì‡ Ì‡‡ÒÚ‚‡ÌÂ Á‡ÂÚÓÒÚÚ‡ ÔË ÊÂÌËÚÂ Ò ÔÓ-·˙ÁË ÚÂÏÔÓ‚Â ÓÚ Ú‡ÁË ÔË Ï˙ÊÂÚÂ, ÌÓ ‚ÒÂ Ó˘Â ‡‚ÌË˘ÂÚÓ Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚ Ì‡ ÊÂÌËÚÂ ‚ ¡˙Î„‡Ëˇ Â ÒÂ‰ÌÓÚÓ Á‡ ≈‚ÓÔ‡. œÂÁ 2005„. ÍÓÂÙËˆËÂÌÚ˙Ú Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚ Ì‡ ÊÂÌËÚÂ Â 51.7 ÔË ÒÂ‰ÌÓ ‡‚ÌË˘Â Á‡ ≈—-256.3% Ë ˆÂÎ ÓÚ ÀËÒ‡·ÓÌ 60%.«‡Â‰ÌÓ Ò ÚÓ‚‡ Úˇ·‚‡ ‰‡ ÒÂ ÓÚ·ÂÎÂÊË, ˜Â Á‡ÂÚÓÒÚÚ‡ Ì‡ Ï˙ÊÂÚÂ Â ·ÎËÁÓ 15 ÔÓˆÂÌÚÌË ÔÛÌÍÚ‡ ÔÓ-ÌËÒÍ‡ ÓÚ ÒÂ‰ÌËÚÂ ‡‚ÌË˘‡ Á‡ ≈—. «‡ÂÚÓÒÚÚ‡ ÒÂ‰ ‚˙Á‡ÒÚÌËÚÂ ıÓ‡(55-64„.) ÒÂ Û‚ÂÎË˜‡‚‡ Ò ÔÓ-·˙ÁË ÚÂÏÔÓ‚Â ‚ ¡˙Î„‡Ëˇ ‚ Ò‡‚ÌÂÌËÂ ÓÒÚ‡Ì‡ÎËÚÂ ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË Ì‡ ≈—, ÌÓ ÔÓÒÚË„Ì‡ÚÓÚÓ ‡‚ÌË˘Â(34%) ‚ÒÂ Ó˘Â ‰‡ÎÂ˜ ÓÚ ÒÂ‰ÌÓÚÓ Á‡ ≈—-25(42.5%), ÔÓ-ÌËÒÍÓ ÓÚ ÚÓ‚‡ ‚ –ÛÏ˙ÌËˇ(39.4%) Ë ‰‡ÎÂ˜ ÓÚ ˆÂÎÚ‡ ÓÚ ÀËÒ‡·ÓÌ ≠ 50%. «‡ÂÚÓÒÚÚ‡ ÒÂ‰ ‚˙Á‡ÒÚÌËÚÂ ıÓ‡ ‚ ¡˙Î„‡Ëˇ ÒÂ Â Û‚ÂÎË˜ËÎ‡ Ò Ì‡‰ 10 ÔÓˆÂÌÚÌË ÔÛÌÍÚ‡ ÓÚ 2001 ‰Ó 2003„.“ˇ·‚‡ Ó·‡˜Â ‰‡ ÒÂ ËÏ‡ ÔÂ‰‚Ë‰, ˜Â Ú‡ÁË ÔÓ-‚ËÒÓÍ‡ Á‡ÂÚÓÒÚ Ì‡ ‚˙Á‡ÒÚÌËÚÂ ıÓ‡ ÒÂ ‰˙ÎÊË ÔÂ‰Ë ‚ÒË˜ÍÓ Ì‡ ÔÓ‚Ë¯‡‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÔÂÌÒËÓÌÌ‡Ú‡ ‚˙Á‡ÒÚ, ‡ ÌÂ ÚÓÎÍÓ‚‡ Ì‡ ‡ÍÚË‚Ì‡ ÔÓÎËÚËÍ‡ Ì‡ ÚÛ‰Ó‚Ëˇ Ô‡Á‡ Á‡ ËÌÚÂ„Ë‡ÌÂ Ì‡ ‚˙Á‡ÒÚÌËÚÂ ıÓ‡. œÓ‚Ë¯‡‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ Í‚‡ÎËÙËÍ‡ˆËˇÚ‡ Ë ÔË‰Ó·Ë‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÌÓ‚Ë ÛÏÂÌËˇ Ë ÁÌ‡ÌËˇ, Ò˙ÓÚ‚ÂÚÒÚ‚‡˘Ë Ì‡ ËÁËÒÍ‚‡ÌËˇÚ‡ Ì‡ ·ËÁÌÂÒ‡ ·Ë ‰Ó‚ÂÎÓ ‰Ó ÂÙÂÍÚË‚ÌÓ ËÌÚÂ„Ë‡ÌÂ Ì‡ Ú‡ÁË ‚˙Á‡ÒÚÓ‚‡„ÛÔ‡ Ì‡ Ô‡Á‡‡ Ì‡ ÚÛ‰‡. –‡‚ÌË˘ÂÚÓ Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚ Ì‡ ÏÎ‡‰ÂÊËÚÂ(21%) Â Ò 18.5 ÔÓˆÂÌÚÌË ÔÛÌÍÚ‡ ÔÓ-ÌËÒÍÓ ÓÚ ÚÓ‚‡ ‚ ≈—-25 Ë Ò 2.4 ÔÓˆÂÌÚÌË ÔÛÌÍÚ‡ ÔÓ-ÌËÒÍÓ ÓÚ Á‡ÂÚÓÒÚÚ‡ Ì‡ ÒÚ‡ÌËÚÂ-˜ÎÂÌÍË ÓÚ»ÁÚÓ˜Ì‡ ≈‚ÓÔ‡. ÕËÒÍ‡ Â Á‡ÂÚÓÒÚÚ‡ ‚˙‚ ‚ËÒÓÍÓ Ë ÒÂ‰ÌÓ ‚ËÒÓÍÓÚÂıÌÓÎÓ„Ë˜ÌËÚÂ ÔÓËÁ‚Ó‰ÒÚ‚ÂÌË ÒÂÍÚÓË(22%) ÔË ÒÂ‰ÌÓ Á‡ ≈— ≠ 31%. ¡˙Î„‡Ëˇ ÔÓÍ‡Á‚‡ ÒıÓ‰ÌË Ô‡‡ÏÂÚË Ì‡ ÔÓÙÂÒËÓÌ‡ÎÌ‡ Ë ÒÂÍÚÓÌ‡ ÒÂ„Â„‡ˆËˇ ÔÓ ÔÓÎ Ò ÚÂÁË ‚ ≈—-25.«‡ÂÚÓÒÚÚ‡ Ì‡ ÊÂÌËÚÂ Â Ò‡‚ÌËÚÂÎÌÓ ‚ËÒÓÍ‡(ÓÍÓÎÓ 75-80%) ÓÒÌÓ‚ÌÓ ‚ ÒÂÍÚÓËÚÂ Ì‡ ‰ÂÈÌÓÒÚ Ë ‚ ÔÓÙÂÒËË, Ì‡ÎÓÊËÎË ÒÂ Í‡ÚÓ ÊÂÌÒÍË. ≠ ÔÓËÁ‚Ó‰ÒÚ‚Ó Ì‡ ÚÂÍÒÚËÎ Ë Ó·ÎÂÍÎÓ, ÔÓËÁ‚Ó‰ÒÚ‚Ó Ì‡ ÎËˆÂ‚Ë ÍÓÊË, ‰˙Ê‡‚ÌÓÚÓ ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂ, ÙËÌ‡ÌÒÓ‚Ó ÔÓÒÂ‰ÌË˜ÂÒÚ‚Ó, Ó·‡ÁÓ‚‡ÌËÂÚÓ, Á‰‡‚ÂÓÔ‡Á‚‡ÌÂÚÓ Ë ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ ‰ÂÈÌÓÒÚË. 55.2% ÓÚ 43

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 3.4. БЪЛГАРИЯ: ПРЕДИЗВИКАТЕЛСТВАТА НА ЛИСАБОНСКАТА СТРАТЕГИЯ ÊÂÌËÚÂ Ò‡ Á‡ÂÚË ‚ ÔÛ·ÎË˜ÌËˇ ÒÂÍÚÓ. ‡ÍÚÓ Ë ‰Û„ËÚÂ Â‚ÓÔÂÈÒÍË ÒÚ‡ÌË Ò‡ÏÓ Â‰Ì‡ ÚÂÚ‡ ÓÚ ÊÂÌËÚÂ Û Ì‡Ò Ò‡ Ì‡ ˙ÍÓ‚Ó‰ÌË ÔÓÁËˆËË Ë ÔÓ˜ÚË ÚÓÎÍÓ‚‡ ‡·ÓÚˇÚ ‚„ÛÔ‡Ú‡ Ì‡ Í‚‡ÎËÙËˆË‡ÌËÚÂ ÔÓËÁ‚Ó‰ÒÚ‚ÂÌË ‡·ÓÚÌËˆË. ∆ÂÌËÚÂ Û Ì‡Ò ÔÂÓ·Î‡‰‡‚‡Ú ÔË ÔÓÏÓ˘ÌËˇ ÔÂÒÓÌ‡Î(73.7%), ÔË ÔÂÒÓÌ‡Î‡, Á‡ÂÚ Ò ÛÒÎÛ„Ë Á‡ Ì‡ÒÂÎÂÌËÂÚÓ, Óı‡Ì‡ Ë Ú˙„Ó‚Ëˇ Ë ÔË ‡Ì‡ÎËÚË˜ÌËÚÂ ÒÔÂˆË‡ÎËÒÚË(67.4%).—‡ÏÓ Â‰Ì‡ ÚÂÚ‡ ÓÚ ÊÂÌËÚÂ Û Ì‡Ò Ò‡ Ì‡ ˙ÍÓ‚Ó‰ÌË ÔÓÁËˆËË Ë ÔÓ˜ÚË ÚÓÎÍÓ‚‡ ‡·ÓÚˇÚ ‚„ÛÔ‡Ú‡ Ì‡ Í‚‡ÎËÙËˆË‡ÌËÚÂ ÔÓËÁ‚Ó‰ÒÚ‚ÂÌË ‡·ÓÚÌËˆË. ∆ÂÌËÚÂ Ò˙ÒÚ‡‚Îˇ‚‡Ú ·ÎËÁÓ 70% ÓÚ ÌÂÔÎ‡ÚÂÌËÚÂ ÒÂÏÂÈÌË ‡·ÓÚÌËˆË, 36.7% ÓÚ Ò‡ÏÓÌ‡ÂÚËÚÂ Ë Ò‡ÏÓ 23% ÓÚ ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎËÚÂ  ÛÒÍÓÂÌËˇ ÒÔ‡‰ Ì‡ ‡‚ÌË˘ÂÚÓ Ì‡ ·ÂÁ‡·ÓÚËˆ‡ ÓÚ 17.9% ÔÂÁ 2001„. ‰Ó 9.6% ≠ ÔÂÁ 2006„. Ë ÔÓÒÚË„‡ÌÂÚÓ Ì‡ Ò‡‚ÌËÏË ‡‚ÌË˘‡ Ò ≈—25(8.5-9%), Ô‡Á‡˙Ú Ì‡ ÚÛ‰‡ ÒÂ Ò·Î˙ÒÍ‚‡ Ò Â‰Ëˆ‡ ÔÂ‰ËÁ‚ËÍ‡ÚÂÎÒÚ‚‡ , ÍÓËÚÓ Úˇ·‚‡ ‰‡ Ì‡ÒÓ˜‡Ú ÔËÓËÚÂÚËÚÂ Ì‡ ÔÓÎËÚËÍ‡Ú‡ Á‡ ÔÓÒÚË„‡ÌÂ Ì‡ ˆÂÎËÚÂ ÓÚ ÀËÒ‡·ÓÌ: ï Ã‡Í‡ Ë Ì‡Ï‡Îˇ‚‡˘Ó, ‚ËÒÓÍÓ ÓÒÚ‡‚‡ ‡‚ÌË˘ÂÚÓ Ì‡ ·ÂÁ‡·ÓÚËˆ‡ ÔË ÏÎ‡‰ÂÊËÚÂ ÔÓ‰ 25„Ó‰ËÌË ≠ 19.6% ÔÂÁ 2006„. ÔË 34% ÔÂÁ 2001„. —ÚÓÈÌÓÒÚËÚÂ Ò‡ ·ÎËÁÍË ‰Ó ÚÂÁË ‚ ≈—-25. ï ƒ˙Î„ÓÒÓ˜Ì‡Ú‡ ·ÂÁ‡·ÓÚËˆ‡ Ì‡Ï‡Îˇ‚‡ ÓÚ 12.0% ÔÂÁ 2002„. ‰Ó 5.9% ÔÂÁ 2005„., ÌÓ ÒÂ Á‡Ô‡Á‚‡ Ò 2 ÔÓˆÂÌÚÌË ÔÛÌÍÚ‡ Ì‡‰ ÒÂ‰Ì‡Ú‡ Á‡ ≈—25. ŒÚÌÓÒËÚÂÎÌËˇÚ ‰ˇÎ Ì‡ ‰˙Î„ÓÒÓ˜ÌÓ ·ÂÁ‡·ÓÚÌËÚÂ ÔË Â„ËÒÚË‡ÌËÚÂ ·ÂÁ‡·ÓÚÌË Ì‡‰ı‚˙Îˇ 55%. Õ‡‰ 70% ÓÚ Úˇı Ò‡ ·ÂÁ Í‚‡ÎËÙËÍ‡ˆËˇ Ë Ò ÌËÒÍÓ ‡‚ÌË˘Â Ì‡ Ó·‡ÁÓ‚‡ÌËÂ, ÍÓÂÚÓ Ô‡ÍÚË˜ÂÒÍË„Ë Ô‡‚Ë ÌÂÍÓÌÍÛÂÌÚÓÒÔÓÒÓ·ÌË Ì‡ Ô‡Á‡‡ Ì‡ ÚÛ‰‡. ï  Ë Û‚ÂÎË˜‡‚‡˘Ó ÒÂ ‡‚ÌË˘Â Ì‡ ‰˙Î„ÓÒÓ˜Ì‡ ·ÂÁ‡·ÓÚËˆ‡ ÔË ‚˙Á‡ÒÚÓ‚‡Ú‡„ÛÔ‡ Ì‡‰ 55„Ó‰ËÌË ≠ Ì‡‡ÒÚ‚‡ÌÂÚÓ Â ‰‚ÓÈÌÓ Á‡ ÔÂËÓ‰‡ 2001 ≠ 2006„. Ë ‰ÓÒÚË„‡ 15.1% ÔÂÁ 2006„.(III ÚËÏ.). ï ÕËÒÍÓ Ó·‡ÁÓ‚‡ÚÂÎÌÓ Ë Í‚‡ÎËÙËÍ‡ˆËÓÌÌÓ ‡‚ÌË˘Â Ì‡ ·ÂÁ‡·ÓÚÌËÚÂ. 74% ÓÚ Â„ËÒÚË‡ÌËÚÂ ·ÂÁ‡·ÓÚÌË ÏÎ‡‰ÂÊË Ò‡ ·ÂÁ Í‚‡ÎËÙËÍ‡ˆËˇ. ï √ÓÎÂÏË Â„ËÓÌ‡ÎÌË ‡ÁÎË˜Ëˇ ‚ Á‡ÂÚÓÒÚÚ‡ Ë ·ÂÁ‡·ÓÚËˆ‡Ú‡. ï Õ‡ÎË˜ËÂ Ì‡ Ò‡‚ÌËÚÂÎÌÓ„ÓÎˇÏ ·ÓÈ Ó·ÂÁÍÛ‡ÊÂÌË ÎËˆ‡ ≠ Ï‡Í‡ ˜Â Ì‡Ï‡Îˇ‚‡Ú Ò˙Ò 74 ıËÎˇ‰Ë ÔÂÁ 2006 ÒÔˇÏÓ 2005, ÚÂıÌËˇÚ ·ÓÈ(270 ıËÎˇ‰Ë) Â ‚ËÒÓÍ Ë ‰Ó·ÎËÊ‡‚‡ ÚÓÁË Ì‡ Â„ËÒÚË‡ÌËÚÂ ·ÂÁ‡·ÓÚÌË. ï ƒÂÎ˙Ú Ì‡ Â„ËÒÚË‡ÌËÚÂ ·ÂÁ‡·ÓÚÌË, ÍÓËÚÓ ÌÂ ÔÓÎÛ˜‡‚‡Ú ÔÓÏÓ˘Ë Ë Ó·ÂÁ˘ÂÚÂÌËˇ Â ·ÎËÁÓ 80%(2004„.) ÔË ÒÂ‰ÌÓ Á‡ ≈—-25 ÓÍÓÎÓ 40%. »Ì‚ÂÒÚËˆËËÚÂ ‚ ˜Ó‚Â¯ÍË Í‡ÔËÚ‡Î Á‡ ÔÓ-‰Ó·Ó Ó·‡ÁÓ‚‡ÌËÂ Ë ÔÓÙÂÒËÓÌ‡ÎÌ‡ Í‚‡ÎËÙËÍ‡ˆËˇ Ì‡ ‡·ÓÚÌ‡Ú‡ ÒËÎ‡ Ò‡ ‚‡ÊÂÌ ÂÎÂÏÂÌÚ Ì‡ ÀËÒ‡·ÓÌÒÍ‡Ú‡ ÒÚ‡ÚÂ„Ëˇ Á‡ Ò˙Á‰‡‚‡ÌÂ Ì‡ ÔÓ‚Â˜Â Ë ÔÓ-‰Ó·Ë ‡·ÓÚÌË ÏÂÒÚ‡.  Ú‡ÁË Ó·Î‡ÒÚ ≈ ÔÂÔÓ˙˜‚‡ ÒÚ‡ÌËÚÂ ‰‡ ÒÂ Ò˙ÒÂ‰ÓÚÓ˜‡Ú ‚˙ıÛ ÏÓ‰ÂÌËÁË‡ÌÂÚÓ Ë ÂÙÓÏË‡ÌÂÚÓ Ì‡ Ó·‡ÁÓ‚‡ÚÂÎÌËÚÂ Ë Í‚‡ÎËÙËÍ‡ˆËÓÌÌËÚÂ ÒË ÒËÒÚÂÏË, Ò˙Á‰‡‚‡ÌÂ Ì‡ ÒÚ‡ÚÂ„ËË Á‡ Û˜ÂÌÂ ÔÂÁ ˆÂÎËˇ ÊË‚ÓÚ, ˇÒÌÓ ÓÔÂ‰ÂÎˇÌÂ Ì‡ ÓÚ„Ó‚ÓÌÓÒÚËÚÂ(˜‡ÒÚÌË Ë Ó·˘ÂÒÚ‚ÂÌË) Á‡ ÔÓ‰Ó·ˇ‚‡ÌÂ Ó·‡ÁÓ‚‡ÚÂÎÌÓÚÓ Ë Í‚‡ÎËÙËÍ‡ˆËÓÌÌÓÚÓ ‡‚ÌË˘Â Ì‡ ‡·ÓÚÌ‡Ú‡ ÒËÎ‡ Ë ‰‡ ÔÂ‰ÔËÂÏ‡Ú ‡‰ÂÍ‚‡ÚÌË ÏÂÍË Á‡ ÔÓ-Ï‡ÎÍÓ ‡ÌÌÓ ÓÚÔ‡‰‡˘Ë ÎËˆ‡ ÓÚ Û˜ËÎË˘Â. –‡‚ÌË˘ÂÚÓ Ì‡ ÔÛ·ÎË˜ÌËÚÂ ‡ÁıÓ‰Ë Á‡ ˜Ó‚Â¯ÍË ÂÒÛÒË Í‡ÚÓ ÔÓˆÂÌÚ ÓÚ ¡ ‚ ¡˙Î„‡Ëˇ ‚ÒÂ Ó˘Â Â Ò‡‚ÌËÚÂÎÌÓ ÌËÒÍÓ ≠ 3.57 Ì‡ ÒÚÓ, ÍÓÂÚÓ Â ‰ÓÍ‡Á‡ÚÂÎÒÚ‚Ó, ˜Â ËÌ‚ÂÒÚËˆËËÚÂ ‚ ˜Ó‚Â¯ÍË Í‡ÔËÚ‡Î ‚ÒÂ Ó˘Â ÌÂ Ò‡ ÔËÓËÚÂÚ Ì‡ ÔÓÎËÚËÍ‡Ú‡ Ì‡ ÒÚ‡Ì‡Ú‡.«‡ Ò‡‚ÌÂÌËÂ, Ì‡È-ÍÓÌÍÛÂÌÚÌËÚÂ ËÍÓÌÓÏËÍË ‚ Ò‚ÂÚ‡ Í‡ÚÓ ƒ‡ÌËˇ Ë ÿ‚ÂˆËˇ ÓÚ‰ÂÎˇÚ Ò˙ÓÚ‚ÂÚÌÓ 8.51 Ì‡ ÒÚÓ Ë 7.66 Ì‡ ÒÚÓ ÓÚ ¡ Á‡ ‡Á‚ËÚËÂ Ì‡ ˜Ó‚Â¯ÍËÚÂ ÒË ÂÒÛÒË. —Â‰ÒÚ‚‡Ú‡ Á‡ ‡ÍÚË‚ÌË ÔÓÎËÚËÍË, Ì‡ÒÓ˜ÂÌË Í˙Ï Ó·Û˜ÂÌËÂ ‚ÒÂ Ó˘Â ÌÂ Ò‡ ÔËÓËÚÂÚ Ì‡ ÔÓÎËÚËÍ‡Ú‡ Ì‡ ÒÚ‡Ì‡Ú‡. —˙ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂÚÓ Ì‡ ÒÂ‰ÒÚ‚‡Ú‡ Á‡ ‡ÍÚË‚Ì‡ ÔÓÎËÚËÍ‡ Ì‡ Ô‡Á‡‡ Ì‡ ÚÛ‰‡ Í˙Ï ¡ ÔÂÁ 2005„. Â 0.49%.«Ì‡˜ËÚÂÎÌË ‡ÁÎË˜Ëˇ Ò˙˘ÂÒÚ‚Û‚‡Ú ‚ Ò‡‚ÌÂÌËÂ Ò ‰Û„ËÚÂ Â‚ÓÔÂÈÒÍË ÒÚ‡ÌË ÔÓ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ Ì‡ Ì‡ÒÓ˜ÂÌÓÒÚÚ‡ Ì‡ ‡ÁıÓ‰ËÚÂ ÔÓ ‚Ë‰Ó‚Â ‡ÍÚË‚ÌË ÏÂÍË: 44

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 3.4. БЪЛГАРИЯ: ПРЕДИЗВИКАТЕЛСТВАТА НА ЛИСАБОНСКАТА СТРАТЕГИЯ ≠ «‡ Ó·Û˜ÂÌËÂ ¡˙Î„‡Ëˇ ËÁ‡ÁıÓ‰‚‡ 12.6% ÔË ÒÂ‰ÌÓ Á‡ ≈—-15 ≠ 40.6%.«‡ Ò‡‚ÌÂÌËÂ ≈ÒÚÓÌËˇ ËÁ‡ÁıÓ‰‚‡ Á‡ Ú‡ÁË ‰ÂÈÌÓÒÚ 76.9%, ¿‚ÒÚËˇ ≠ 64.8%,‘ËÌÎ‡Ì‰Ëˇ Ë œÓÚÛ„‡ÎËˇ ≠ Ì‡‰ 50%. ≠ «‡ ÏÂÍË Á‡ Ì‡Ò˙˜‡‚‡ÌÂ Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚÚ‡ ¡˙Î„‡Ëˇ ËÁ‡ÁıÓ‰‚‡ 5.1% ÔË ÒÂ‰ÌÓ Á‡ ≈‚ÓÔ‡ 18.3%.«‡ Ò˙˘‡Ú‡ ˆÂÎ –ÛÏ˙ÌËˇ Á‡‰ÂÎˇ 53.7%, ’ÓÎ‡Ì‰Ëˇ,»Ú‡ÎËˇ,»ÒÔ‡ÌËˇ, ƒ‡ÌËˇ Ë ‰. ≠ 40≠ 45.5%. ≠ «‡ Ò˙Á‰‡‚‡ÌÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌË ÏÂÒÚ‡ ¡˙Î„‡Ëˇ Ì‡ÒÓ˜‚‡ ÔÂÓ·Î‡‰‡‚‡˘‡Ú‡ ˜‡ÒÚ ÓÚ ÒÂ‰ÒÚ‚‡Ú‡ ≠ 78.4% ÔË ÒÂ‰ÌÓ Á‡ ≈—-15 ≠ 16.2%. Õ‡È-‚ËÒÓÍË ‰ˇÎÓ‚Â ÒÂ ÓÚ‰ÂÎˇÚ ‚ ¡ÂÎ„Ëˇ ≠ 50%,»Ú‡ÎËˇ ≠ 41.5%,—ÎÓ‚‡ÍËˇ ≠ 48.5%, –ÛÏ˙ÌËˇ ≠ 42.9%. ¡‡Î‡ÌÒ˙Ú Ì‡„˙‚Í‡‚ÓÒÚ Ë ÒË„ÛÌÓÒÚ Ì‡ ÚÛ‰‡ ‡ÚÓ Â‰ÌÓ ÓÚ ÒÂ‰ÒÚ‚‡Ú‡ Á‡ Û‚ÂÎË˜‡‚‡ÌÂ Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚÚ‡ Ë Ì‡Ï‡Îˇ‚‡ÌÂ Ì‡ ·ÂÁ‡·ÓÚËˆ‡Ú‡ ÒÚ‡ÌËÚÂ ÓÚ ≈— ‡Á„ÎÂÊ‰‡Ú„˙‚Í‡‚ÓÒÚÚ‡ Ì‡ ÚÛ‰‡, ÔË ÚÓ‚‡ ‚ ÌˇÍÓÎÍÓ ÓÒÌÓ‚ÌË Ì‡Ô‡‚ÎÂÌËˇ:„˙‚Í‡‚ÓÒÚ Ì‡ ÚÛ‰Ó‚ËÚÂ ‰Ó„Ó‚ÓË,„˙‚Í‡‚ÓÒÚ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ,„˙‚Í‡‚ÓÒÚ Ì‡ Á‡ÔÎ‡˘‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÚÛ‰‡ Ë ÙÛÌÍˆËÓÌ‡ÎÌ‡„˙‚Í‡‚ÓÒÚ. Õ‡ ÙÓÌ‡ Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ Ô‡ÍÚËÍ‡ ‚ ¡˙Î„‡Ëˇ ÚÂÁË ÔÓˆÂÒË ‚ÒÂ Ó˘Â ÌÂ Ò‡ Ú‡Í‡ Ï‡ÒÓ‚Ó ÔÂ‰ÒÚ‡‚ÂÌË. ƒ‡ÌÌËÚÂ ÓÚ ËÁÒÎÂ‰‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ‡·ÓÚÌ‡Ú‡ ÒËÎ‡ ì«‡ÂÚÓÒÚ Ë ·ÂÁ‡·ÓÚËˆ‡î Ì‡ Õ—» ÔÓÍ‡Á‚‡Ú, ˜Â Í‡ÚÓ ˆˇÎÓ Á‡ÂÚÓÒÚÚ‡ ‚ ÒÚ‡Ì‡Ú‡ ÔÓ‰˙ÎÊ‡‚‡ ‰‡ ÒÂ ı‡‡ÍÚÂËÁË‡ ÔÂ‰ËÏÌÓ Ò Ì‡ÂÏ‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÔÓÒÚÓˇÌÂÌ ‰Ó„Ó‚Ó Ë Ì‡ Ô˙ÎÌÓ ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ. Œ„‡ÌË˜ÂÌ‡Ú‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡ ÒË„ÛÌÓÒÚ ‚˙ÁÔÂÔˇÚÒÚ‚‡ ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚËÚÂ Á‡ Â‰Ì‡ ÔÓ-„ÓÎˇÏ‡„˙‚Í‡‚ÓÒÚ ÔÓ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ Ì‡ ˜‡ÒÚË˜Ì‡Ú‡ Ë ‚ÂÏÂÌÌ‡Ú‡ Á‡ÂÚÓÒÚ. ‡ÚÓ Ô‡‚ËÎÓ ÚÂÁË ÙÓÏË Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚ ÌÂ Ò‡ ‡Ú‡ÍÚË‚ÌË Á‡ ·˙Î„‡ÒÍ‡Ú‡ Â‡ÎÌÓÒÚ, ÔÓ‡‰Ë ÌËÒÍÓÚÓ ‡‚ÌË˘Â Ì‡ Á‡ÔÎ‡˘‡ÌÂ.«‡ ÙÛÌÍˆËÓÌ‡ÎÌ‡„˙‚Í‡‚ÓÒÚ, ÍÓˇÚÓ ‚ÍÎ˛˜‚‡ ÌÓ‚Ë Ó„‡ÌËÁ‡ˆËÓÌÌË ÙÓÏË Ì‡ ‡·ÓÚ‡, Ì‡ ÔÓÙÂÒËÓÌ‡ÎÌ‡ Í‚‡ÎËÙËÍ‡ˆËˇ, ÔÓÎË‚‡ÎÂÌÚÌÓÒÚ Ë ÏÓ·ËÎÌÓÒÚ Ì‡ ‡·ÓÚÌ‡Ú‡ ÒËÎ‡ Û Ì‡Ò ‚ÒÂ Ó˘Â Ï‡ÎÍÓ ÒÂ„Ó‚ÓË, ‡ Ë ÚÛ‰Ó‚ÓÚÓ Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÒÚ‚Ó ÌÂ Ò˙‰˙Ê‡ ÏÌÓ„Ó ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚË ‚ ÚÓ‚‡ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ. ÕÂÏËÒÎËÏÓ Â ‰‡ ÒÂ ÔÓÒÚË„ÌÂ ÂÙÂÍÚË‚Ì‡„˙‚Í‡‚‡ Á‡ÂÚÓÒÚ, ‡ÍÓ ÌÂ ÒÂ ÓÒË„ÛË Ë ¯ËÓÍÓÔÓÙËÎÌ‡ ÔÓÙÂÒËÓÌ‡ÎÌÓ ÔÓ‰„ÓÚÓ‚Í‡ Ë ÏÓ·ËÎÌÓÒÚ Ì‡ ‡·ÓÚÌ‡Ú‡ ÒËÎ‡.—Ú‡ÚËÒÚËÍ‡Ú‡ ÔÓÍ‡Á‚‡, ˜Â Â„ËÒÚËÚÂ Ì‡ ·˛‡Ú‡ ÔÓ ÚÛ‰‡ ÒÂ Ô˙ÎÌˇÚ Ì‡È-‚Â˜Â ÓÚ ÌÂÍ‚‡ÎËÙËˆË‡ÌË Ë ÌËÒÍÓÍ‚‡ÎËÙËˆË‡ÌË ‡·ÓÚÌËˆË, ‡ ÒÂ‰ÒÚ‚‡Ú‡, ÍÓËÚÓ ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎËÚÂ Á‡‰ÂÎˇÚ Á‡ Ó·Û˜ÂÌËÂ Ë Í‚‡ÎËÙËÍ‡ˆËˇ Ì‡ Ò‚ÓËÚÂ ‡·ÓÚÌËˆË, ‰‡ ÌÂ„Ó‚ÓËÏ Á‡ Û˜ÂÌÂ ÔÂÁ ˆÂÎËˇ ÊË‚ÓÚ, Ò‡ ÌË˘ÓÊÌË ËÎË ÎËÔÒ‚‡Ú ‚ ÔÓ‚Â˜ÂÚÓ ·˙Î„‡ÒÍË ÔÂ‰ÔËˇÚËˇ. –Â‰Ëˆ‡ ËÁÒÎÂ‰‚‡ÌËˇ, ‚ÍÎ. Ë ÔÓ ÎËÌËˇ Ì‡ ÃŒ“, Ò‚Ë‰ÂÚÂÎÒÚ‚‡Ú, ˜Â ·˙Î„‡ÒÍËˇÚ ÚÛ‰Ó‚ Ô‡Á‡ ÒÂ ı‡‡ÍÚÂËÁË‡ Ò ‰ÓÒÚ‡Ú˙˜ÌÓ ‚ËÒÓÍ‡„˙‚Í‡‚ÓÒÚ Ì‡ ÚÛ‰Ó‚ÓÚÓ Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÒÚ‚Ó Ë ÒËÎÌÓ Ó„‡ÌË˜ÂÌ‡ ÒË„ÛÌÓÒÚ Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚÚ‡.“‡ÁË Ó„‡ÌË˜ÂÌ‡ ÒË„ÛÌÓÒÚ Â Ò‚˙Á‡Ì‡ Ò ‰ÓıÓ‰ËÚÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ, Ò˙Ò Á‡·‡‚ÂÌË ËÎË ÌÂ‡ÁÔÎ‡ÚÂÌË Á‡„Ó‰ËÌË Ì‡Á‡‰ ‡·ÓÚÌË Á‡ÔÎ‡ÚË, Ò ÌËÒ˙Í ‡ÁÏÂ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ Ó·ÂÁ˘ÂÚÂÌËˇ. ‡ÍÚÓ Ó·˘ÂÒÚ‚ÂÌËˇÚ Ú‡Í‡ Ë ˜‡ÒÚÌËˇÚ ÒÂÍÚÓ ÌÂ„ÂÌÂË‡Ú ‰ÓÒÚ‡Ú˙˜ÌÓ Í‡˜ÂÒÚ‚ÂÌË ‡·ÓÚÌË ÏÂÒÚ‡(Á‡ÔÎ‡˘‡ÌÂ, ÌÂÒ˙Ó·‡ÁÂÌÓ Ò ÔÓËÁ‚Ó‰ËÚÂÎÌÓÒÚÚ‡ Ì‡ ÚÛ‰‡, ÌÂÂ‰Ó‚ÌÓ ÔÎ‡˘‡ÌÂ Ì‡ Á‡ÔÎ‡ÚË Ë ÒÓˆË‡ÎÌÓ ÓÒË„Ûˇ‚‡ÌÂ ‚ ÌÂÔ˙ÎÌË ‡ÁÏÂË, ÎÓ¯Ë ÛÒÎÓ‚Ëˇ Ì‡ ÚÛ‰, Ì‡Û¯‡‚‡ÌÂ Ì‡ ÚÛ‰Ó‚ËÚÂ Ô‡‚‡). ƒÓÏËÌË‡˘‡ ÓÎˇ ËÏ‡Ú ÏÂÍËÚÂ Ì‡ ‚ÚÓË˜ÌËˇ Ô‡Á‡ Ì‡ ÚÛ‰‡ Ë ÒÛ·ÒË‰Ë‡Ì‡Ú‡ Á‡ÂÚÓÒÚ.  Ì‡˜‡ÎÌ‡ Ù‡Á‡ Ì‡ ÔËÎÓÊÂÌËÂ, ËÎË ‡Á‚ËÚË Ò‡ÏÓ Í‡ÚÓ Ë‰ÂÈÌ‡, ÚÂÓÂÚË˜Ì‡ ÍÓÌÒÚÛÍˆËˇ, Ò‡ Ú‡ÍË‚‡ ‚‡ÊÌË ËÌÒÚÛÏÂÌÚË Ë ÏÂı‡ÌËÁÏË, ÔÂ‰ÔÓÎ‡„‡˘Ë„˙‚Í‡‚‡ Á‡ÂÚÓÒÚ, Í‡ÚÓ ≠ ÔÓ‰˙ÎÊ‡‚‡˘Ó ÔÓÙÂÒËÓÌ‡ÎÌÓ Ó·Û˜ÂÌËÂ ‚ ‡ÏÍËÚÂ Ì‡ Û˜ÂÌÂ ÔÂÁ ˆÂÎËˇ ÊË‚ÓÚ, ËÌ‰Ë‚Ë‰Û‡ÎÌË ÔÓÊËÁÌÂÌË ìÒÔÂÒÚÓ‚ÌË ÒÏÂÚÍËî Á‡ Ó·Û˜ÂÌËÂ Ë Í‚‡ÎËÙËÍ‡ˆËˇ, ÙÓÌ‰ ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ ÔÂÁ ˆÂÎËˇ ÊË‚ÓÚ. ÀË·Â‡ÎËÁ‡ˆËˇÚ‡ Ì‡ ÚÛ‰Ó‚ÓÚÓ Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÒÚ‚Ó Ë ‰ÂÂ„ÛÎ‡ˆËˇÚ‡ Ì‡ Ô‡Á‡‡ Ì‡ ÚÛ‰‡ Úˇ·‚‡ ‰‡ ÒÂ Ò˙ÔÓ‚ÓÊ‰‡Ú Ò˙Ò Á‡ÒËÎ‚‡ÌÂ ÓÎˇÚ‡ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌËˇ ‰Ë‡ÎÓ„ Ë ÍÓÎÂÍÚË‚ÌÓÚÓ ‰Ó„Ó‚‡ˇÌÂ, Í‡Í˙‚ÚÓ Â ÓÔËÚ˙Ú Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ÒÚ‡ÌË. ƒÓ„Ó‚ÓÂÌÓÒÚÚ‡, ÍÓÌÒÂÌÒÛÒ˙Ú, Ò˙„Î‡ÒÛ‚‡ÌÂÚÓ Ë ÍÓÏÔÓÏËÒ˙Ú Ì‡ ËÌÚÂÂÒË ‰‡‚‡Ú ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚ ‰‡ ÒÂ Á‡˘ËÚˇÚ Ë ËÌÚÂÂÒ˙Ú Ì‡ ·ËÁÌÂÒ‡ ÓÚ„˙‚Í‡‚ÓÒÚ Ë ÍÓÌÍÛÂÌÚÓÒÔÓÒÓ·ÌÓÒÚ, Ë ËÌÚÂÂÒ˙Ú Ì‡ ‡·ÓÚÌËÍ‡ ÓÚ ÒË„ÛÌÓÒÚ, ‰‡ ÒÂ ÔÂÓ‰ÓÎÂˇÚ ‚ ÓÔÂ‰ÂÎÂÌ‡ ÒÚÂÔÂÌ ‰ËÙÂÂÌˆË‡ˆËˇÚ‡ ‚ ÛÒÎÓ‚ËˇÚ‡ Ì‡ Ì‡ÂÏ‡ÌÂ, Á‡„Û·‡Ú‡ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡ ÒË„ÛÌÓÒÚ Ë ÒÓˆË‡ÎÌÓÚÓ ‡ÁÒÎÓÂÌËÂ. 45

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 3.5. ИЗВОДИ ÃÓÌËÚÓËÌ„˙Ú Ë ÓÔÂ‰ÂÎˇÌÂÚÓ Ì‡ ÂÔÂËÚÂ ‚ ÚÂÌ‰ÂÌˆËËÚÂ Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚÚ‡ Ë ·ÂÁ‡·ÓÚËˆ‡Ú‡ ‚ ≈— ÔÓÍ‡Á‚‡Ú, ˜Â ÔÂÁ ÔÓÒÎÂ‰ÌËÚÂ„Ó‰ËÌË ÚÂ ÒÂ ‡Á‚Ë‚‡Ú ÛÏÂÂÌÓ, ÌÓ ‚ ÔÓÎÓÊËÚÂÎÌ‡ Ì‡ÒÓÍ‡. ÀËÒ‡·ÓÌÒÍËÚÂ ˆÂÎË Ò‡ ÓÒÌÓ‚ÌË ‚ ‰ÓÍÛÏÂÌÚËÚÂ Ì‡ ÔÓÎËÚËˆËÚÂ ÓÚ ÒÚ‡ËÚÂ Ë ÌÓ‚ËÚÂ ÒÚ‡ÌË˜ÎÂÌÍË.  ÚÓ‚‡, ÚÂÏÔ˙Ú Ì‡ ‡Á‚ËÚËÂ Â ‰ÓÒÚ‡ ÔÓ-·‡‚ÂÌ, ÓÚÍÓÎÍÓÚÓ ÒÂ ÔÂ‰‚ËÊ‰‡¯Â Ô˙‚ÓÌ‡˜‡ÎÌÓ.  Á‡ ÔÓÒÚË„‡ÌÂ Ì‡ ÂÔÂËÚÂ ÒÂ Á‡Ô‡Á‚‡, ÌÓ Ô˙ÚˇÚ Á‡ ÔÓÒÚË„‡ÌÂ Ì‡ ˆÂÎËÚÂ Úˇ·‚‡ ‰‡ ÒÂ ÔÂÓÒÏËÒÎˇ Â‰Ó‚ÌÓ. ﬂÒÌÓ Â, ˜Â ˆÂÎËÚÂ Ò‡ ÌÂ‰ÓÒÚËÊËÏË, ‡ÍÓ ÌÂ ÒÂ ÓÚ‰‡‰Â ‰˙ÎÊËÏÓÚÓ ‚ÌËÏ‡ÌËÂ Ì‡ ‚‡ÊÌ‡Ú‡ ÓÎˇ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌËˇ ‰Ë‡ÎÓ„ Á‡ Â‡ÎËÁ‡ˆËˇ Ì‡(Ó·ÌÓ‚ÂÌ‡Ú‡) ÀËÒ‡·ÓÌÒÍ‡Ú‡ ÒÚ‡ÚÂ„Ëˇ. √ÓÚÓ‚ÌÓÒÚÚ‡ Á‡ Û˜ÂÌÂ ÓÚ ÓÔËÚ‡ Ì‡ ‰Û„ËÚÂ Á‡ ÔÓÒÚË„‡ÌÂ Ì‡ ˆÂÎËÚÂ Â ‚ÒÂÓ·˘‡.  ÚÛ‰˙Ú ‰‡ ÒÂ ÍÓÌˆÂÌÚË‡ ‚ ˙ˆÂÚÂ Ì‡ ‚Â˜Â ‡·ÓÚÂ˘ËÚÂ ˜ÂÁ Û‰˙ÎÊ‡‚‡ÌÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ, ÔÓ-ÔËÂÏÎË‚Ó ËÁ„ÎÂÊ‰‡ ‰‡ ÒÂ ÓÔÓÎÁÓÚ‚ÓË ‚ÒˇÍ‡ ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚ Á‡ Ò˙Á‰‡‚‡ÌÂ Ì‡ ÔÓ‚Â˜Â ‡·ÓÚÌË ÏÂÒÚ‡, Á‡ ‰‡ ÒÂ ‚˙Ì‡Ú ·ÂÁ‡·ÓÚÌËÚÂ, ÓÒÓ·ÂÌÓ ‰˙Î„ÓÒÓ˜ÌÓ ·ÂÁ‡·ÓÚÌËÚÂ, Ó·‡ÚÌÓ Ì‡ ‡·ÓÚ‡.  ‰ÓÔ˙ÎÌÂÌËÂ, Úˇ·‚‡ ‰‡ ÒÂ ‰Ó„Ó‚ÓˇÚ Ë ÔÂ‰ÔËÂÏ‡Ú ÔÓ-Â¯ËÚÂÎÌË ÒÚ˙ÔÍË Á‡ ‚ÍÎ˛˜‚‡ÌÂ ‚ Ô‡Á‡‡ Ì‡ ÚÛ‰‡ Ì‡„ÛÔËÚÂ, Á‡ ÍÓËÚÓ Ò˙˘ÂÒÚ‚Û‚‡ ËÒÍ ÓÚ ËÁÍÎ˛˜‚‡ÌÂ(Ì‡ÔËÏÂ, ÔÓ-‚˙Á‡ÒÚÌËÚÂ ‡·ÓÚÌËˆË Ë ÏË„‡ÌÚËÚÂ). œÂ‰ËÁ‚ËÍ‡ÚÂÎÒÚ‚ÓÚÓ Á‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡ ÍÓıÂÁËˇ ‚ÒÂ Ó˘Â ÒÚÓË ÔÂ‰ 25-ÚÂ ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË, ‡ ËÌ‰ËÍ‡ÚÓËÚÂ Á‡ Á‡ÂÚÓÒÚ Ë ·ÂÁ‡·ÓÚËˆ‡ ÔÓÍ‡Á‚‡Ú ‚ËÒÓÍ‡ ‰ËÒÔÂÒËˇ ‚ ÔÓ‚Â˜ÂÚÓ ‡ÒÔÂÍÚË, Í‡Ò‡Â˘Ë Á‡ÂÚÓÒÚÚ‡.—ÎÂ‰ 2007„. ÚÓ‚‡ ÔÂ‰ËÁ‚ËÍ‡ÚÂÎÒÚ‚Ó ‚ÂÓˇÚÌÓ ˘Â ÒÂ Á‡ÒËÎË, Ú˙È Í‡ÚÓ Ó˘Â ÌÓ‚Ë ÒÚ‡ÌË ÒÂ ÔËÒ˙Â‰ËÌˇ‚‡Ú Ë ˘Â ÒÂ ÔËÒ˙Â‰ËÌˇ‚‡Ú Í˙Ï ÔÓÎËÚË˜ÂÒÍËˇ, ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍËˇ Ë ÒÓˆË‡ÎÌËˇ ÔÓÂÍÚ, Ì‡Â˜ÂÌ ≈‚ÓÔÂÈÒÍË Ò˙˛Á. œÓÚË‚ÓÂ˜Ë‚ËˇÚ ÍÓÌÚÂÍÒÚ Ì‡ Â‰ÌÓ‚ÂÏÂÌÌÓÚÓ ÔÓÒÚË„‡ÌÂ Ì‡ ÔÓ‚ËÒÓÍ‡ ÍÓÌÍÛÂÌÚÓÒÔÓÒÓ·ÌÓÒÚ Ë Ó·ÎÂÍ˜‡‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ Ò‚Ó·Ó‰ÌÓÚÓ ‰‚ËÊÂÌËÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌ‡ ÒËÎ‡ ÏÓÊÂ ‰‡ Á‡ÒÚ‡¯Ë ÒÓˆË‡ÎÌËˇ ÏË ‚ ≈—, Ï‡Í‡ ˜Â ÒÓˆË‡ÎÌ‡Ú‡ ÍÓıÂÁËˇ ÒÂ ‡Á·Ë‡ Í‡ÚÓ ˆÂÌÌÓÒÚ Ò‡Ï‡ ÔÓ ÒÂ·Â ÒË, ÍÓÂÚÓ ÔÂ‰ÔÓÎ‡„‡ ÔÓÎËÚË˜ÂÒÍ‡ ‡Ì„‡ÊË‡ÌÓÒÚ Ë ÔÓ‰˙ÎÊ‡‚‡˘Ë ËÌ‚ÂÒÚËˆËË. 46

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 4. ЗАПЛАТИТЕ В ЕС  ≈‚ÓÔ‡ ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎËÚÂ, ÏÌÓ„Ó Ô‡‚ËÚÂÎÒÚ‚‡ Ë Â‚ÓÔÂÈÒÍË ËÌÒÚËÚÛˆËË ÓÚ„Ó‰ËÌË ÔËÁÓ‚‡‚‡Ú Á‡ ÛÏÂÂÌ ˙ÒÚ Ì‡ Á‡ÔÎ‡ÚËÚÂ, ‡ ‚ ÔÓÒÎÂ‰ÌÓ ‚ÂÏÂ, ‰ÓË Ë Á‡ Â‡ÎÌÓÚÓ ËÏ Ì‡Ï‡Îˇ‚‡ÌÂ.“‚˙‰Ë ÒÂ, ˜Â ÛÏÂÂÌËˇÚ ˙ÒÚ Ì‡ Á‡ÔÎ‡ÚËÚÂ, Â ÌÂÓ·ıÓ‰ËÏ, Á‡ ‰‡ ÏÓÊÂ ‰‡ ÒÂ ÓÚ„Ó‚ÓË Ì‡ ÍÓÌÍÛÂÌÚÌËÚÂ ÔÂ‰ËÁ‚ËÍ‡ÚÂÎÒÚ‚‡ ËÁ‚˙Ì ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇ Ò˙˛Á, ÌÓ Ò˙˘Ó Ú‡Í‡ Ë Á‡ ÒÔ‡‚ˇÌÂ Ò ÍÓÌÍÛÂÌˆËˇÚ‡ ‚ ‡ÏÍËÚÂ Ì‡ ≈‚ÓÔ‡. œÓÙÒ˙˛ÁËÚÂ ÓÚı‚˙ÎˇÚ Ú‡Í‡‚‡ ÍÓÌÍÛÂÌˆËˇ ‚ Á‡ÔÎ‡˘‡ÌÂÚÓ, Ú˙È Í‡ÚÓ ÒÂ ÒÚ‡ıÛ‚‡Ú, ˜Â Úˇ ˘Â ‰Ó‚Â‰Â ‰Ó Ó·‡ÚÌ‡ ÒÔË‡Î‡ ‚ Á‡ÔÎ‡˘‡ÌÂÚÓ Ë ˘Â Á‡ÒÂ„ÌÂ ·Î‡„ÓÒ˙ÒÚÓˇÌËÂÚÓ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ Ë ÚÂıÌËÚÂ ÒÂÏÂÈÒÚ‚‡. –‡·ÓÚÌËˆËÚÂ Ò‡ ÔÓ‰ Ì‡ÚËÒÍ Ë ÚˇıÌ‡Ú‡ ÔÓÁËˆËˇ ‰ÓÔ˙ÎÌËÚÂÎÌÓ ÓÚÒÎ‡·‚‡ ÓÚ ·‡‚ÌËˇ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍË ‡ÒÚÂÊ Ë ‚ËÒÓÍ‡Ú‡ ·ÂÁ‡·ÓÚËˆ‡. ÕÂ˘Ó ÔÓ‚Â˜Â ≠ ‚˙ÔÓÒËÚÂ ÔÓ Á‡ÔÎ‡˘‡ÌÂÚÓ ‚Ó‰ˇÚ ‰Ó Ì‡ÔÂÊÂÌËÂ ÏÂÊ‰Û ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ‚ ÓÚ‰ÂÎÌËÚÂ ÒÚ‡ÌË Ì‡ ≈‚ÓÔ‡. –‡·ÓÚÌËˆËÚÂ Ë ÒËÌ‰ËÍ‡ÚËÚÂ ‚ ÒÚ‡ÌËÚÂ ÓÚ ≈—-15 ÒÂ ·ÓˇÚ, ˜Â ÚÂıÌËÚÂ ‡·ÓÚÌË ÏÂÒÚ‡ ÏÓ„‡Ú ‰‡ ·˙‰‡Ú ÔÂÏÂÒÚÂÌË ‚ ÌÓ‚ËÚÂ ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË(Õ—◊) Ò ÔÓ-ÌËÒÍÓ Á‡ÔÎ‡˘‡ÌÂ, ‰ÓÍ‡ÚÓ ‚ ÌÓ‚ËÚÂ ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË ˜ÛÊ‰ËÚÂ ËÌ‚ÂÒÚËˆËË ÒÂ ÔËÂÏ‡Ú Í‡ÚÓ Â‰ËÌ ÓÚ„Î‡‚ÌËÚÂ ËÌÒÚÛÏÂÌÚË Ì‡ ‡Á‚ËÚËÂÚÓ.  ÒÂ ÓÊÂÒÚÓ˜ÂÌ ‰Â·‡Ú ÔÓ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ Ì‡ ÔÂÏÂÒÚ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÔÓËÁ‚Ó‰ÒÚ‚ÓÚÓ, ÔÂÓËÂÌÚ‡ˆËˇÚ‡ Ì‡ ˜ÛÊ‰ËÚÂ ËÌ‚ÂÒÚËˆËË Ë ÔÓÚÂÌˆË‡ÎÌËÚÂ ÂÙÂÍÚË ‚˙ıÛ Á‡ÔÎ‡ÚËÚÂ Ë ÛÒÎÓ‚ËˇÚ‡ Ì‡ ÚÛ‰(Galgoczi et al. 2005). –‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎËÚÂ ÔÓÌˇÍÓ„‡ ‰ÓË ËÁÔÓÎÁ‚‡Ú ÒÚ‡ı‡ ÓÚ ÔÂÏÂÒÚ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÔÓËÁ‚Ó‰ÒÚ‚ÓÚÓ, Á‡ ‰‡ Û·Â‰ˇÚ ÒËÌ‰ËÍ‡ÚËÚÂ ‰‡ ÒÏÂÍ˜‡Ú ËÒÍ‡ÌËˇÚ‡ ÒË Ë ‰‡ ÔËÂÏ‡Ú ÌÂ·Î‡„ÓÔËˇÚÌË Â„ÛÎ‡ˆËË ‚ Á‡ÔÎ‡ÚËÚÂ, ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ ËÎË ÔÓ ‰Û„Ë ‚˙ÔÓÒË. œÓ‰Ó·ÌÓ ÔÂ„Ó‚‡ˇÌÂ Ò Ô‡‚ÂÌÂ Ì‡ ÓÚÒÚ˙ÔÍË ÏÓÊÂ ‰‡ ·˙‰Â Ì‡·Î˛‰‡‚‡ÌÓ ‚ ÏÌÓ„Ó ÒÚ‡ÌË ‚ ≈—, ÓÒÓ·ÂÌÓ ‚ ÒÚ‡ÌËÚÂ ÓÚ ≈—-15. –‡Á‰ÂÎ˙Ú ‡Á„ÎÂÊ‰‡ ÔÓ-ÔÓ‰Ó·ÌÓ ÔÓÒÎÂ‰ÌÓÚÓ ‡Á‚ËÚËÂ Ì‡ Á‡ÔÎ‡˘‡ÌÂÚÓ ‚ ≈—, ‡ Ò˙˘Ó Ú‡Í‡ Ë ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂÚÓ ÏÂÊ‰Û Á‡ÔÎ‡˘‡ÌÂÚÓ Ë „ÓÎˇÏ ·ÓÈ ‰Û„Ë ÔÓÏÂÌÎË‚Ë, ‚ÍÎ˛˜‚‡˘Ë ÔÓËÁ‚Ó‰ËÚÂÎÌÓÒÚ, ‡ÁıÓ‰Ë Á‡ ÚÛ‰ Ë ÔÓÎ. Теми 4.1 ƒÓıÓ‰Ë Ë ¡4.2«‡ÔÎ‡ÚË, ÔÓËÁ‚Ó‰ËÚÂÎÌÓÒÚ Ë ‡ÁıÓ‰Ë Á‡ ÚÛ‰ 4.3 –‡ÁÎËÍ‡ ÔË Á‡ÔÎ‡˘‡ÌÂÚÓ ÏÂÊ‰Û ÔÓÎÓ‚ÂÚÂ 4.4 ÃËÌËÏ‡ÎÌ‡ Á‡ÔÎ‡Ú‡ 4.5. ¡˙Î„‡Ëˇ:—Â„‡¯ÌËÚÂ ÚÂÏÔÓ‚Â Ì‡ Á‡ÔÎ‡ÚËÚÂ ‚ ¡˙Î„‡Ëˇ ÌÂ ÏÓ„‡Ú ‰‡ ÓÒË„ÛˇÚ ‰Ó„ÓÌ‚‡˘Ó ‡Á‚ËÚËÂ ‚ ≈— 4.6.»Á‚Ó‰Ë 47

Source: AMECO 2005 Source: Eurostat 2005 √‡ÙËÍ‡ 2 √‡ÙËÍ‡ 1 БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 4.1. ДОХОДИ И БВП БАВЕН РЪСТ И ГОЛЕМИ ВЪТРЕШНИ РАЗЛИЧИЯ В ДОХОДИТЕ В ЕС œÂÁ ÔÓÒÎÂ‰ÌËÚÂ„Ó‰ËÌË, Ì‡È-‚‡ÊÌËˇÚ ÍÓÌÚÂÍÒÚ ‚ ÍÓÈÚÓ ÒÂ ‡Á‚Ë‚‡Ú Á‡ÔÎ‡ÚËÚÂ ‚ ≈‚ÓÔ‡, ·Â¯Â ·‡‚ÌËˇÚ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍË ‡ÒÚÂÊ.  ÔÂËÓ‰‡ 2002 ≠ 2005„. ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍËˇÚ ˙ÒÚ Ì‡ ÒÚ‡ÌËÚÂ ÓÚ ≈—-25 ·Â¯Â Ò‡ÏÓ 1.5%„Ó‰Ë¯ÌÓ.—˙˘ÂÒÚ‚Û‚‡Ú Ó·‡˜Â, ÁÌ‡˜ËÏË ‡ÁÎË˜Ëˇ ‚ ‡ÒÚÂÊ‡ ÏÂÊ‰Û ÓÚ‰ÂÎÌËÚÂ ÒÚ‡ÌË Ë Á‡Â‰ÌÓ Ò ÚÓ‚‡ ≠„ÓÎˇÏÓ ‡Á‰ÂÎÂÌËÂ ÏÂÊ‰Û ÒÚ‡ÌËÚÂ ÓÚ ≈—-15 Ë ÌÓ‚ËÚÂ ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË(√‡ÙËÍ‡ 1). œÂÁ ˆÂÎËˇ ˜ÂÚËË„Ó‰Ë¯ÂÌ ÔÂËÓ‰ 2002-2005„. ‡ÍÛÏÛÎË‡ÌËˇÚ ˙ÒÚ Ì‡ ¡ ·Â ÔÓ‰ 15% ‚ ÔÓ‚Â˜ÂÚÓ ÒÚ‡ÌË ÓÚ ≈—-15, Í‡ÚÓ Â‰ËÌÒÚ‚ÂÌËÚÂ ËÁÍÎ˛˜ÂÌËˇ Ò‡ √˙ˆËˇ Ë»Î‡Ì‰Ëˇ. –‡ÒÚÂÊ˙Ú ·Â¯Â ÓÒÓ·ÂÌÓ ·‡‚ÂÌ ‚ √ÂÏ‡ÌËˇ,»Ú‡ÎËˇ,’ÓÎ‡Ì‰Ëˇ Ë œÓÚÛ„‡ÎËˇ, ‡ ÔÂÁ 2005„.  Ë‘‡ÌˆËˇ Ò˙˘Ó ÔÓÔ‡‰Ì‡ı‡ ‚„ÛÔ‡Ú‡ Ì‡ ÒÚ‡ÌËÚÂ Ò ·‡‚ÂÌ ˙ÒÚ.—ÎÂ‰Ó‚‡ÚÂÎÌÓ, ‚ ÔÓÒÎÂ‰Ì‡Ú‡„Ó‰ËÌ‡ ˜ÂÚËËÚÂ„Î‡‚ÌË Â‚ÓÔÂÈÒÍË ËÍÓÌÓÏËÍË ËÏ‡ı‡ ÎÓ¯Ë ÂÁÛÎÚ‡ÚË.  ‡ÒÚÂÊ ÔÂÓ·Î‡‰‡‚‡ ‚ ÌÓ‚ËÚÂ ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË ÓÚ ÷ÂÌÚ‡ÎÌ‡ Ë»ÁÚÓ˜Ì‡ ≈‚ÓÔ‡, Í˙‰ÂÚÓ ÔÂÁ ˜ÂÚËË„Ó‰Ë¯ÌËˇ ÔÂËÓ‰ ‡ÍÛÏÛÎË‡ÌËˇÚ ˙ÒÚ ·Â¯Â ·ÎËÁÍÓ ‰Ó ËÎË Ì‡‰ 15%, ‡ ‚ À‡Ú‚Ëˇ Ë ÀËÚ‚‡ ‰ÓÒÚË„Ì‡ ‰Ó 35%. “ÂÁË ‡ÁÎË˜Ëˇ ‚ ˙ÒÚ‡ Ì‡ ¡ Ì‡ÒÓ˜‚‡Ú Í˙Ï ÓÔÂ‰ÂÎÂÌÓ Á‡Ú‚‡ˇÌÂ Ì‡ ÔÓÔ‡ÒÚÚ‡ ÏÂÊ‰Û ÔÓ-·Ó„‡ÚËÚÂ Ë ÔÓ-·Â‰ÌËÚÂ ÒÚ‡ÌË ‚ ≈‚ÓÔ‡. ÕÓ‚ËÚÂ ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË ‡ÍÛÏÛÎË‡Ú ÓÔÂ‰ÂÎÂÌ‡ ·‡Á‡, ÌÓ ‡ÁÎË˜ËˇÚ‡ ‚ ≈‚ÓÔ‡ ÓÒÚ‡‚‡Ú ‚ËÒÓÍË Ë ‡Á‰ÂÎÂÌËÂÚÓ ÏÂÊ‰Û ÌÓ‚ËÚÂ Ë ÒÚ‡ËÚÂ ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË Ì‡ ≈— ÔÓ‰˙ÎÊ‡‚‡ ‰‡ ·˙‰Â ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌÓ(√‡ÙËÍ‡ 2). œÓ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ Ì‡ ¡ Ì‡ ˜Ó‚ÂÍ, ÍÓË„Ë‡Ì Ò ÔÓÍÛÔ‡ÚÂÎÌ‡Ú‡ ÒËÎ‡, ‚ÒË˜ÍË ÌÓ‚Ë ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË ÓÒÚ‡‚‡Ú ÔÓ‰ ÒÂ‰ÌÓÚÓ Á‡ ≈—-25 ‡‚ÌË˘Â, ‰ÓÍ‡ÚÓ Ò‡ÏÓ ÚË ÓÚ ÒÚ‡ËÚÂ ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË ÔÓÔ‡‰‡Ú ‚ Ú‡ÁË Í‡ÚÂ„ÓËˇ(»ÒÔ‡ÌËˇ, √˙ˆËˇ Ë œÓÚÛ„‡ÎËˇ).—˙˘Ó Ú‡Í‡, ‚ Ì‡È-·Ó„‡Ú‡Ú‡ ÌÓ‚‡ ÒÚ‡Ì‡ ˜ÎÂÌÍ‡(—ÎÓ‚ÂÌËˇ), ¡ Ì‡ ˜Ó‚ÂÍ(‚—œ—) ÓÒÚ‡‚‡ ÔÓ‰ 70% ÓÚ ÚÓÁË, Ì‡ÔËÏÂ, ‚’ÓÎ‡Ì‰Ëˇ, ¿‚ÒÚËˇ ËÎË»Î‡Ì‰Ëˇ, ‰ÓÍ‡ÚÓ Ì‡È-·Â‰Ì‡Ú‡ ÓÚ 10-ÚÂ ÌÓ‚Ë ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË ≠ À‡Ú‚Ëˇ, ËÏ‡ ¡ Ì‡ ˜Ó‚ÂÍ ÔÓ‰ 40% ÓÚ ÚÂÁË ÒÚ‡ÌË.«‡Ú‚‡ˇÌÂÚÓ Ì‡ ÔÓÔ‡ÒÚÚ‡ ˘Â ·˙‰Â ·‡‚ÂÌ ÔÓˆÂÒ Ë ˘Â ËÁËÒÍ‚‡ ÏÌÓ„Ó ÔÓ‚Â˜Â„Ó‰ËÌË Ì‡ ÁÌ‡˜ËÚÂÎÂÌ ‡ÒÚÂÊ, Á‡ ‰‡ ÒÂ ÔÓÒÚË„ÌÂ ÒÓˆË‡ÎÌÓ ÔÓ-Â‰ÌÓÓ‰ÂÌ ≈‚ÓÔÂÈÒÍË Ò˙˛Á. 48

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 4.2. ЗАПЛАТИ, ПРОИЗВОДИТЕЛНОСТ И РАЗХОДИ ЗА ТРУД ЗАПЛАТИТЕ СА ПОД НАТИСК И НЕ СЪОТВЕТСТВАТ НА РЪСТА НА ПРОИЗВОДИТЕЛНОСТТА Source: Keune(2005) √‡ÙËÍ‡ 4 √‡ÙËÍ‡ 3  ÍÓÌÚÂÍÒÚ‡ Ì‡ ÒÎ‡· ‡ÒÚÂÊ, ‚ËÒÓÍ‡ ·ÂÁ‡·ÓÚËˆ‡ Ë ËÒÍ‡ÌËˇ Á‡ Á‡‰˙Ê‡ÌÂ Ì‡ Á‡ÔÎ‡ÚËÚÂ, ÍÓÎÂÍÚË‚ÌÓÚÓ ‰Ó„Ó‚‡ˇÌÂ ÔÓ Á‡ÔÎ‡˘‡ÌÂÚÓ ·Â¯Â ÚÛ‰ÂÌ ÔÓˆÂÒ Á‡ ÒËÌ‰ËÍ‡ÚËÚÂ.  ÂÁÛÎÚ‡Ú ≠ Â‡ÎÌ‡Ú‡ ÒÚÓÈÌÓÒÚ Ì‡ Á‡ÔÎ‡ÚËÚÂ, ‰Ó„Ó‚ÓÂÌË ‚ ÍÓÎÂÍÚË‚ÌËÚÂ ÔÂ„Ó‚ÓË, ·Â¯Â ÔÓ‰ ÁÌ‡˜ËÚÂÎÂÌ Ì‡ÚËÒÍ(√‡ÙËÍ‡ 3). œÂÁ 2004„., ‰Ó„Ó‚ÓÂÌËÚÂ Á‡ÔÎ‡ÚË Ì‡‰ı‚˙ÎËı‡ 1.5% Â‡ÎÂÌ ˙ÒÚ Ò‡ÏÓ ‚ ‰‚Â ÓÚ ÒÚ‡ÌËÚÂ, ‰ÓÍ‡ÚÓ ‚ ˜ÂÚËË ÒÚ‡ÌË(¿‚ÒÚËˇ, œÓÎ¯‡,—ÎÓ‚‡ÍËˇ Ë—ÎÓ‚ÂÌËˇ) ‰Ó„Ó‚ÓÂÌÓÚÓ Ì‡‡ÒÚ‚‡ÌÂ ·Â ÓÚËˆ‡ÚÂÎÌÓ. œÂÁ 2005„. ‚ ˜ÂÚËË ÒÚ‡ÌË Â‡ÎÌÓÚÓ Ì‡‡ÒÚ‚‡ÌÂ Ì‡ Á‡ÔÎ‡ÚËÚÂ, ‰˙ÎÊ‡˘Ó ÒÂ Ì‡ ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËˇ, ·Â ÔÓ‚Â˜Â ÓÚ 1.5%, ‰ÓÍ‡ÚÓ ‚ ÔÂÚ ÒÚ‡ÌË(’ÓÎ‡Ì‰Ëˇ, ¡ÂÎ„Ëˇ,»ÒÔ‡ÌËˇ, √ÂÏ‡ÌËˇ Ë ÓÚÌÓ‚Ó ¿‚ÒÚËˇ) ÚÓ ·Â ÌÂ„‡ÚË‚ÌÓ.  Ô‡Í, ÍÓÎÂÍÚË‚ÌÓ ‰Ó„Ó‚ÓÂÌËÚÂ Á‡ÔÎ‡ÚË ÌÂ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ˇÚ ˆˇÎ‡Ú‡ Í‡ÚËÌ‡.  ÏÌÓ„Ó ÒÚ‡ÌË ÁÌ‡˜ËÚÂÎÂÌ ‰ˇÎ ÓÚ ‡·ÓÚÂ˘ËÚÂ ÌÂ ÒÂ ÔÓÍËÚË ÓÚ ÍÓÎÂÍÚË‚ÌË ‰Ó„Ó‚ÓË, ‡ Á‡ ÚÂÁË, ÍÓËÚÓ Ò‡ ÔÓÍËÚË, ÍÓÎÂÍÚË‚ÌÓ ‰Ó„Ó‚ÓÂÌËÚÂ Á‡ÔÎ‡ÚË ˜ÂÒÚÓ ÌÂ Ò‡ Í‡ÈÌËÚÂ Á‡ÔÎ‡ÚË, ÍÓËÚÓ ÚÂ ÔÓÎÛ˜‡‚‡Ú. ‡ÈÌËÚÂ Á‡ÔÎ‡ÚË ÏÓ„‡Ú ‰‡ ·˙‰‡Ú ÔÓ-‚ËÒÓÍË ÔÓ‡‰Ë ÔÓÁËÚË‚Ì‡Ú‡ ÚÂÌ‰ÂÌˆËˇ ‚ Á‡ÔÎ‡˘‡ÌÂÚÓ ËÎË ÍÓ„‡ÚÓ ÍÓÎÂÍÚË‚ÌÓ ‰Ó„Ó‚ÓÂÌËÚÂ Á‡ÔÎ‡ÚË ÌÂ ‚ÍÎ˛˜‚‡Ú ÌˇÍÓË ÂÎÂÏÂÌÚË Ì‡ Á‡ÔÎ‡˘‡ÌÂÚÓ, ÌÓ ÚÂ Ò˙˘Ó ÏÓ„‡Ú ‰‡ ·˙‰‡Ú Ë ÔÓ-ÌËÒÍË ‚ ÂÁÛÎÚ‡Ú Ì‡ ÌÂ„‡ÚË‚Ì‡ ÚÂÌ‰ÂÌˆËˇ ‚ Á‡ÔÎ‡˘‡ÌÂÚÓ.  ÔÓ‚Â˜ÂÚÓ ÒÚ‡ÌË, ÔÂÁ 2004-2005„. Ó·˘ËˇÚ ˙ÒÚ Ì‡ Â‡ÎÌËÚÂ Á‡ÔÎ‡ÚË ·Â ‡‚ÂÌ Ì‡ ËÎË ÔÓ-‚ËÒÓÍ ÓÚ ÍÓÎÂÍÚË‚ÌÓ ‰Ó„Ó‚ÓÂÌËÚÂ Á‡ÔÎ‡ÚË(√‡ÙËÍ‡ 4).»Ï‡ ÚË ËÁÍÎ˛˜ÂÌËˇ ‚ ÚÓ‚‡ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ: ‚ √ÂÏ‡ÌËˇ, —ÎÓ‚‡ÍËˇ Ë  Ó·˘ÓÚÓ Ì‡‡ÒÚ‚‡ÌÂ Ì‡ Á‡ÔÎ‡ÚËÚÂ ·Â¯Â ÔÓ‰ ÚÓ‚‡ Ì‡ ÍÓÎÂÍÚË‚ÌÓ ‰Ó„Ó‚ÓÂÌËÚÂ Á‡ÔÎ‡ÚË.  √ÂÏ‡ÌËˇ ÚÓ ÓÚ‡Áˇ‚‡ ÌÂ„‡ÚË‚Ì‡Ú‡ ÚÂÌ‰ÂÌˆËˇ ‚ Á‡ÔÎ‡˘‡ÌÂÚÓ, ‚Ò˙˘ÌÓÒÚ, ÚÓ‚‡ ·Â¯Â Â‰ËÌÒÚ‚ÂÌ‡Ú‡ ÒÚ‡Ì‡ Ò ÓÚËˆ‡ÚÂÎÂÌ ˙ÒÚ Ì‡ Â‡ÎÌËÚÂ Á‡ÔÎ‡ÚË Ë ÔÂÁ ‰‚ÂÚÂ „Ó‰ËÌË. œÂÁ 2005„., Ò‡ÏÓ ÚË ÒÚ‡ÌË ÔÓÍ‡Á‡ı‡ ˙ÒÚ Ì‡ Á‡ÔÎ‡ÚËÚÂ Ì‡‰ 3%, ‰ÓÍ‡ÚÓ ‚ ¯ÂÒÚ ÒÚ‡ÌË ˙ÒÚ˙Ú ÓÒÚ‡Ì‡ ÔÓ‰ 1%. Õ‡‡ÒÚ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ Á‡ÔÎ‡ÚËÚÂ ÓÚÌÓ‚Ó Â Ì‡È-‚ËÒÓÍÓ ‚ ÌˇÍÓË ÓÚ ÌÓ‚ËÚÂ ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË(◊Â¯Í‡ ÂÔÛ·ÎËÍ‡,”Ì„‡Ëˇ Ë ‚ ¡˙Î„‡Ëˇ). ÕÓ ÌÂ ‚ÒË˜ÍË ÌÓ‚Ë ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË ÒÂ ‡Á‚Ë‚‡Ú ‰Ó·Â: ‚—ÎÓ‚‡ÍËˇ Ì‡‡ÒÚ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ Á‡ÔÎ‡ÚËÚÂ ÓÒÚ‡‚‡ ÔÓ‰ 1%, ‡ ‚ œÓÎ¯‡ Â Ò‡ÏÓ 1.5%.“‡Í‡ ˜Â, Ò˙˘ÂÒÚ‚ÂÌÓÚÓ Ì‡‡ÒÚ‚‡ÌÂ Ì‡ ¡ ‚ ÚÂÁË ÒÚ‡ÌË ÌÂ ·Â ÔÂÌÂÒÂÌÓ ‚ ‡Ì‡ÎÓ„Ë˜ÌÓ Û‚ÂÎË˜ÂÌËÂ Ì‡ Á‡ÔÎ‡ÚËÚÂ. Source:(Keune 2005) 49

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 4.2. ЗАПЛАТИ, ПРОИЗВОДИТЕЛНОСТ И РАЗХОДИ ЗА ТРУД ЗАПЛАТИТЕ СА ПОД НАТИСК И НЕ СЪОТВЕТСТВАТ НА РЪСТА НА ПРОИЗВОДИТЕЛНОСТТА Source: Keune(2005) Source: AMECO 2005 √‡ÙËÍ‡ 6 √‡ÙËÍ‡ 5 ◊ÂÒÚÓ ÒÂ Ú‚˙‰Ë, ˜Â Ì‡‡ÒÚ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ Á‡ÔÎ‡ÚËÚÂ ·Ë Úˇ·‚‡ÎÓ ‰‡ ·˙‰Â ÓÔÂ‰ÂÎˇÌÓ ÓÚ ÔÓ‚Ë¯‡‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÔÓËÁ‚Ó‰ËÚÂÎÌÓÒÚÚ‡. ƒÓÍÓÎÍÓ ÚÓ‚‡ Â Â‡ÎÌÓ Ì‡ Ô‡ÍÚËÍ‡? √‡ÙËÍ‡ 5 ÔÓÍ‡Á‚‡ ÒÚÂÔÂÌÚ‡, ‚ ÍÓˇÚÓ Ì‡‡ÒÚ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ Â‡ÎÌ‡Ú‡ Á‡ÔÎ‡Ú‡ ÓÚ‡Áˇ‚‡ ÔÓ‚Ë¯‡‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÔÓËÁ‚Ó‰ËÚÂÎÌÓÒÚÚ‡. ŒÚËˆ‡ÚÂÎÌËˇÚ ÂÁÛÎÚ‡Ú ÓÁÌ‡˜‡‚‡, ˜Â Ì‡‡ÒÚ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ Â‡ÎÌËÚÂ Á‡ÔÎ‡ÚË ÓÒÚ‡‚‡ ÔÓ‰ Ì‡‡ÒÚ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÔÓËÁ‚Ó‰ËÚÂÎÌÓÒÚÚ‡, Ë Ó·‡ÚÌÓ.  ÔÓ‚Â˜ÂÚÓ Â‚ÓÔÂÈÒÍË ÒÚ‡ÌË(12 ÓÚ 19 ÔÂÁ 2003„. Ë 15 ÓÚ 19 ÔÂÁ 2004„.) Ì‡‡ÒÚ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ Â‡ÎÌËÚÂ Á‡ÔÎ‡ÚË ÓÒÚ‡‚‡ ÔÓ‰ ˙ÒÚ‡ Ì‡ ÔÓËÁ‚Ó‰ËÚÂÎÌÓÒÚÚ‡. œÂÁ 2004„., ‚ 9 ÒÚ‡ÌË ˙ÒÚ˙Ú Ì‡ Á‡ÔÎ‡ÚËÚÂ Â Ò ÔÓ‚Â˜Â ÓÚ 2 ÔÓˆÂÌÚÌË ÔÛÌÍÚ‡ ÔÓ-ÌËÒ˙Í ÓÚ Ì‡‡ÒÚ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÔÓËÁ‚Ó‰ËÚÂÎÌÓÒÚÚ‡.  ÚÂÁË ÒÚ‡ÌË ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ËÏ‡Ú ÒÂËÓÁÌË ÚÛ‰ÌÓÒÚË ‚ ÔÂÌ‡ÒˇÌÂÚÓ Ì‡ ÔÓ-‚ËÒÓÍ‡Ú‡ ÔÓËÁ‚Ó‰ËÚÂÎÌÓÒÚ ‚ Û‚ÂÎË˜‡‚‡ÌÂ Ì‡ Á‡ÔÎ‡ÚËÚÂ.» Ï‡Í‡, ˜Â ˜‡ÒÚ ÓÚ ˙ÒÚ‡ Ì‡ ÔÓËÁ‚Ó‰ËÚÂÎÌÓÒÚÚ‡ ÒÂ ÍÓÏÔÂÌÒË‡ ÔÓÌˇÍÓ„‡ Ò ‰Û„Ë ‚Ë‰Ó‚Â ÍÓÏÔÂÌÒ‡ˆËË(Ì‡ÔËÏÂ, ÔÂÌÒËÓÌÌË Ô‡‚‡), Ì‡‡ÒÚ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ Á‡ÔÎ‡ÚËÚÂ ËÁÓÒÚ‡‚‡ ÓÚ Ì‡‡ÒÚ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÔÓËÁ‚Ó‰ËÚÂÎÌÓÒÚÚ‡, Ì‡Ï‡Îˇ‚‡ÈÍË ÌÂ Ò‡ÏÓ ÔÓÎÁËÚÂ ÓÚ Ì‡‡ÒÚ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÔÓËÁ‚Ó‰ËÚÂÎÌÓÒÚÚ‡ Á‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ, ÌÓ Ò˙˘Ó Ë ÚÂıÌËˇ ËÌÚÂÂÒ ÓÚ ÔÓÒÚË„‡ÌÂ Ì‡ ÔÓ-‚ËÒÓÍ‡ ÔÓËÁ‚Ó‰ËÚÂÎÌÓÒÚ. ‘‡ÍÚ˙Ú, ˜Â Á‡ÔÎ‡ÚËÚÂ ËÁÓÒÚ‡‚‡Ú ÓÚ ÔÓËÁ‚Ó‰ËÚÂÎÌÓÒÚÚ‡ Â ÔÓÍ‡Á‡Ì Ë ˜ÂÁ ËÁÏÂÌÂÌËˇÚ‡ ‚ ‡ÁıÓ‰‡ Á‡ Â‰ËÌËˆ‡ ÚÛ‰. œÂÁ ÔÂËÓ‰‡ 20012005„. Â‡ÎÌËÚÂ ‡ÁıÓ‰Ë Á‡ Â‰ËÌËˆ‡ ÚÛ‰ ‚ ÒÚ‡ÌËÚÂ ÓÚ ≈—-25 Ì‡Ï‡Îˇı‡ Ò ÔÓ˜ÚË 2%(√‡ÙËÍ‡ 6). Õ‡È-„ÓÎˇÏÓÚÓ ÔÓÌËÊÂÌËÂ Â ‚ œÓÎ¯‡, ÒÎÂ‰‚‡Ì‡ ÓÚ»ÒÔ‡ÌËˇ Ë Ã‡ÎÚ‡. √ÓÎˇÏÓ Ì‡Ï‡ÎÂÌËÂ Ì‡ ‡ÁıÓ‰ËÚÂ Á‡ ÚÛ‰, ‚ ‡ÏÍËÚÂ Ì‡ ·ÎËÁÓ ‰‚‡ Ô˙ÚË ÒÔˇÏÓ ÒÂ‰ÌÓÚÓ, ÒÂ Ì‡·Î˛‰‡‚‡Ú Ò˙˘Ó ‚ √ÂÏ‡ÌËˇ, ¡ÂÎ„Ëˇ, ¿‚ÒÚËˇ Ë”Ì„‡Ëˇ.“ÂÁË ÒÚ‡ÌË Ì‡ËÒÚËÌ‡ ÔÓ‰Ó·Ëı‡ Ò‚ÓËÚÂ ÍÓÌÍÛÂÌÚÌË ÔÓÁËˆËË, ÌÓ Í‡ÍÚÓ Â Ì‡È-Ó˜Â‚Ë‰ÌÓ ‚ ÒÎÛ˜‡ˇ Ò √ÂÏ‡ÌËˇ, ÚÓ‚‡ ˜ÂÒÚÓ ÒÂ ÔÓÒÚË„‡ Ò ˆÂÌ‡Ú‡ Ì‡ ÒÚ‡„ÌË‡ÌÂ ËÎË Ì‡Ï‡Îˇ‚‡ÌÂ Ì‡ Á‡ÔÎ‡ÚËÚÂ, ÍÓÂÚÓ ÌÂ ‰‡‚‡ ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ‰‡ ÒÔÓ‰ÂÎˇÚ ÔË‰Ó·Ë‚ÍËÚÂ ÓÚ ÔÓ‰Ó·ÂÌ‡Ú‡ ÔÓËÁ‚Ó‰ËÚÂÎÌÓÒÚ ËÎË ÍÓÌÍÛÂÌÚÓÒÔÓÒÓ·ÌÓÒÚ.—‡ÏÓ ‚ ˜ÂÚËË ÒÚ‡ÌË Ì‡ËÒÚËÌ‡ Ì‡·Î˛‰‡‚‡ÏÂ Û‚ÂÎË˜‡‚‡ÌÂ Ì‡ ‡ÁıÓ‰ËÚÂ Á‡ Â‰ËÌËˆ‡ ÚÛ‰ Ò ÔÓ‚Â˜Â ÓÚ 2% ÔÂÁ ÚÓÁË ÔÂÚ„Ó‰Ë¯ÂÌ ÔÂËÓ‰. ÕÓ ‰ÓË Ë ÚÛÍ, ÚÓ‚‡ ÌÂ ‚ËÌ‡„Ë Â Ò‚˙Á‡ÌÓ Ò Û‚ÂÎË˜‡‚‡ÌÂ Ì‡ Á‡ÔÎ‡ÚËÚÂ. Õ‡ÔËÏÂ, ‚»Ú‡ÎËˇ Û‚ÂÎË˜ÂÌËÚÂ ‡ÁıÓ‰Ë Á‡ Â‰ËÌËˆ‡ ÚÛ‰ ÔÓËÁÚË˜‡Ú ÔÂ‰Ë ‚ÒË˜ÍÓ ÓÚ ÒÔ‡‰‡ Ì‡ ÔÓËÁ‚Ó‰ËÚÂÎÌÓÒÚÚ‡. 50

Source: Eurostat √‡ÙËÍ‡ 7 БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 4.3. РАЗЛИЧИЯ В ЗАПЛАЩАНЕТО ПО ПОЛ БАВНИ ПОДОБРЕНИЯ , Ì‡ ÍÓÈÚÓ ÒÂ ‡ÍˆÂÌÚË‡ ‚ÒˇÍ‡„Ó‰ËÌ‡ ‚ ÚÓÁË ‰ÓÍÎ‡‰, Ò‡ ÔÓ‰˙ÎÊ‡‚‡˘ËÚÂ ‡ÁÎË˜Ëˇ ‚ Á‡ÔÎ‡˘‡ÌÂÚÓ ÏÂÊ‰Û Ï˙ÊÂÚÂ Ë ÊÂÌËÚÂ. œÂÁ 2004„., ‡ÁÎË˜ËÂÚÓ ‚ Á‡ÔÎ‡˘‡ÌÂÚÓ ÔÓ ÔÓÎ ·Â¯Â 15 ÔÓˆÂÌÚ‡(√‡ÙËÍ‡ 7). ƒÓ·‡Ú‡ ÌÓ‚ËÌ‡ Â, ˜Â Ò„Ó‰ËÌËÚÂ ËÏ‡ ÔÓ‰Ó·ÂÌËÂ: ÔÂÁ 2001„. ‡ÁÎË˜ËÂÚÓ ·Â¯Â 17%, ÔË 18.4% ÔÂÁ 1996„.—˙˘ÂÒÚ‚Û‚‡Ú Ó·‡˜Â,„ÓÎÂÏË ‡ÁÎË˜Ëˇ ‚ ‡ÏÍËÚÂ Ì‡ ≈‚ÓÔ‡. œÂÁ 2004„. ‡ÁÎË˜ËÂÚÓ Â ÓÚ 4% ‚ Ã‡ÎÚ‡ ‰Ó 25% ‚ ËÔ˙. ÃÂÊ‰Û 2001 Ë 2004„. ‡ÁÎË˜ËÂÚÓ Ì‡Ï‡Îˇ ‚ ÔÓ‚Â˜ÂÚÓ ÒÚ‡ÌË, Ï‡Í‡ ˜Â ‚ ƒ‡ÌËˇ, , √ÂÏ‡ÌËˇ,—ÎÓ‚‡ÍËˇ Ë‘ËÌÎ‡Ì‰Ëˇ ÚÓ ÒÂ Û‚ÂÎË˜Ë, ‡ ‚ ÔÂÚ ‰Û„Ë ÒÚ‡ÌË ÓÒÚ‡Ì‡ ÌÂÔÓÏÂÌÂÌÓ.—‡‚Ìˇ‚‡ÈÍË 2004 Ò 1994„., ‡ÁÎË˜ËÂÚÓ ‚ Á‡ÔÎ‡˘‡ÌÂÚÓ ÔÓ ÔÓÎ ‰ÓË Ì‡‡ÒÌ‡ ‚ ÒÂ‰ÂÏ ÒÚ‡ÌË.—ÎÂ‰Ó‚‡ÚÂÎÌÓ, Ï‡Í‡ ˜Â ÒÂ‰ÌÓÚÓ ‡ÁÎË˜ËÂ Ì‡Ï‡Îˇ‚‡, ÌˇÏ‡ Ó·˘Ó ÔÓ‰Ó·ÂÌËÂ Ë ÒÂ Ì‡·Î˛‰‡‚‡ ‡ÁÎË˜ÌÓ ‡Á‚ËÚËÂ ‚ ‡ÏÍËÚÂ Ì‡ ≈—. ÕˇÏ‡ ÎÂÒÌÓ ËÎË ÔˇÍÓ Ó·ˇÒÌÂÌËÂ Á‡ ‡ÁÎË˜ËÂÚÓ ‚ Á‡ÔÎ‡˘‡ÌÂÚÓ ÔÓ ÔÓÎ.“Ó Â ÂÁÛÎÚ‡Ú ÓÚ ÒÂËˇ ÓÚ Ù‡ÍÚÓË: ÒÂÍÚÓÌ‡Ú‡ Ë ÔÓÙÂÒËÓÌ‡ÎÌ‡Ú‡ ÒÂ„Â„‡ˆËˇ Ì‡ Ô‡Á‡‡ Ì‡ ÚÛ‰‡, Ó·˘ÓÚÓ ÌÂ‡‚ÂÌÒÚ‚Ó ÔË Á‡ÔÎ‡˘‡ÌÂÚÓ, Ó·‡ÁÓ‚‡ÚÂÎÌË ‡ÁÎË˜Ëˇ, ‡‚ÌË˘‡Ú‡ Ì‡ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍ‡ ‡ÍÚË‚ÌÓÒÚ Ë ÔˇÍ‡Ú‡ ‰ËÒÍËÏËÌ‡ˆËˇ. Õ‡ÔËÏÂ, ÒÚ‡ÌËÚÂ, ‚ ÍÓËÚÓ ‡ÁÎË˜ËÂÚÓ ‚ Á‡ÔÎ‡˘‡ÌÂÚÓ ÔÓ ÔÓÎ Â ÌËÒÍÓ, ÌÂ Ò‡ ÌÂÔÂÏÂÌÌÓ ÒÚ‡ÌË, ‚ ÍÓËÚÓ Ï˙ÊÂÚÂ Ë ÊÂÌËÚÂ Ò‡ ÚÂÚË‡ÌË Â‰Ì‡Í‚Ó.  ÔÓ‚Â˜ÂÚÓ ÒÎÛ˜‡Ë ÊÂÌËÚÂ ËÏ‡Ú ÌËÒÍÓ ‡‚ÌË˘Â Ì‡ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍ‡ ‡ÍÚË‚ÌÓÒÚ, ÓÚÌÓÒËÚÂÎÌÓ Ï‡ÎÍ‡ „ÛÔ‡ ÓÚ ÊÂÌËÚÂ, ÍÓËÚÓ Ò‡ Ì‡ Ô‡Á‡‡ Ì‡ ÚÛ‰‡, Ò‡ Ò‡‚ÌËÚÂÎÌÓ ‚ËÒÓÍÓ Ó·‡ÁÓ‚‡ÌË Ë Ì‡ ÓÚÌÓÒËÚÂÎÌÓ ‰Ó·Â Á‡ÔÎ‡ÚÂÌË ‡·ÓÚÌË ÏÂÒÚ‡.  ‰Û„Ë ÒÚ‡ÌË ‚ËÒÓÍÓÚÓ Û˜‡ÒÚËÂ Ì‡ ÊÂÌËÚÂ Â ˜ÂÒÚÓ ÍÓÌˆÂÌÚË‡ÌÓ ‚ ÌËÒÍÓÔÎ‡ÚÂÌËÚÂ ÔÓÙÂÒËË ‚ ÛÒÎÛ„ËÚÂ.  ÌˇÍÓË ÒÚ‡ÌË ‡ÁÎË˜ËˇÚ‡ ‚ ˜Ó‚Â¯ÍËˇ Í‡ÔËÚ‡Î Ó·ˇÒÌˇ‚‡Ú„ÓÎˇÏÓÚÓ ‡ÁÏËÌ‡‚‡ÌÂ ‚ Á‡ÔÎ‡˘‡ÌÂÚÓ ÔÓ ÔÓÎ (Ì‡ÔËÏÂ 41.6% ‚ ¡ÂÎ„Ëˇ), Í‡ÍÚÓ Ë Ï‡ÎÍ‡Ú‡ ‡ÁÎËÍ‡ ‚ ‰Û„Ë ÒÚ‡ÌË (Ì‡ÔËÏÂ 6.4% ‚ ƒ‡ÌËˇ).  Ó˘Â, ‚˙ÔÂÍË Ù‡ÍÚ‡, ˜Â Í‡ÍÚÓ Ì‡ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌÓ, Ú‡Í‡ Ë Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍÓ ÌË‚Ó ÔÓÎËÚËˆËÚÂ Ë ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ Ô‡ÚÌ¸ÓË ÔÓÒÚÓˇÌÌÓ ËÁ‡Áˇ‚‡Ú Ò‚ÓÂÚÓ ‡Ì„‡ÊË‡ÌÂ Ò Ì‡Ï‡Îˇ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ‡ÁÎË˜ËÂÚÓ ‚ Á‡ÔÎ‡˘‡ÌÂÚÓ ÔÓ ÔÓÎ, ÌÂ ÒÂ ÔÂ‰ÔËÂÏ‡Ú ÂÙÂÍÚË‚ÌË ‰ÂÈÒÚ‚Ëˇ Á‡ ÔÂÓËÂÌÚË‡ÌÂ Ì‡ ‰‡Ì˙ˆËÚÂ, Á‡ÔÎ‡˘‡ÌÂÚÓ, Ó·‡ÁÓ‚‡ÌËÂÚÓ, Ô‡Á‡‡ Ì‡ ÚÛ‰‡ Ë ‡ÌÚË-‰ËÒÍËÏËÌ‡ˆËÓÌÌËÚÂ ÔÓÎËÚËÍË, Ì‡ÒÓ˜ÂÌË Í˙Ï ˆˇÎÓÒÚÌÓ Ë ÛÒÍÓÂÌÓ Ì‡Ï‡Îˇ‚‡ÌÂ Ì‡ ‡ÁÎË˜ËÂÚÓ ‚ Á‡ÔÎ‡˘‡ÌÂÚÓ ÔÓ ÔÓÎ. 51

Source: Eurostat Source: Eurostat 2005 √‡ÙËÍ‡ 9 √‡ÙËÍ‡ 8 БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 4.4. МИНИМАЛНАТА ЗАПЛАТА МИНИМАЛНАТА ЗАПЛАТА ОСТАВА ПОД ПРАГА НА НИСКОТО ЗАПЛАЩАНЕ  ÒÚ‡ÌËÚÂ, ‚ ÍÓËÚÓ ËÏ‡ ÛÒÚ‡ÌÓ‚ÂÌ‡ Ò˙Ò Á‡ÍÓÌ ÏËÌËÏ‡ÎÌ‡ Á‡ÔÎ‡Ú‡, Úˇ Ë„‡Â ‚‡ÊÌ‡ ÓÎˇ Á‡ Ó·˙˘‡ÌÂ Ì‡ ‚ÌËÏ‡ÌËÂ ‚˙ıÛ ÔÓ·ÎÂÏ‡ ìÌËÒÍË Á‡ÔÎ‡ÚËî.—˙˘ÂÒÚ‚Û‚‡Ú„ÓÎÂÏË ‡ÁÎËÍË ‚ ‡ÁÏÂ‡ Ì‡ ÏËÌËÏ‡ÎÌ‡Ú‡ Á‡ÔÎ‡Ú‡ ‚ ≈‚ÓÔ‡, ‚‡Ë‡˘Ë ÓÚ 72 Â‚Ó ÏÂÒÂ˜ÌÓ ‚ –ÛÏ˙ÌËˇ ‰Ó 1467 Â‚Ó ‚ À˛ÍÒÂÏ·Û„(√‡ÙËÍ‡ 8).»Á‡ÁÂÌË ˜ÂÁ Ô‡ËÚÂÚ‡ Ì‡ ÔÓÍÛÔ‡ÚÂÎÌ‡Ú‡ ÒÔÓÒÓ·ÌÓÒÚ, ÚÂÁË ‡ÁÎËÍË ÒÚ‡‚‡Ú ÔÓ-Ï‡ÎÍË, ÌÓ ‚ÒÂ Ó˘Â Ò‡ ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌË.—˙ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂÚÓ ÏËÌËÏ‡ÎÌ‡ Á‡ÔÎ‡Ú‡ ≠ ÒÂ‰Ì‡ Á‡ÔÎ‡Ú‡ ‚ ≈—-25 Ò˙˘Ó ‚‡Ë‡ Ò˙˘ÂÒÚ‚ÂÌÓ ≠ ÓÚ 32% ‚ ≈ÒÚÓÌËˇ ‰Ó 55% ‚ Ã‡ÎÚ‡. —‡ÏÓ ‚ Ã‡ÎÚ‡ Ë À˛ÍÒÂÏ·Û„ ÏËÌËÏ‡ÎÌ‡Ú‡ Á‡ÔÎ‡Ú‡ ‰ÓÒÚË„‡ 50% ËÎË ÔÓ‚Â˜Â ÓÚ ÒÂ‰Ì‡Ú‡ Á‡ÔÎ‡Ú‡.“Ó‚‡ Â ËÁÌÂÌ‡‰‚‡˘Ó, Á‡˘ÓÚÓ ÔÓ‚Â˜ÂÚÓ ‰ÂÙËÌËˆËË Á‡ ÌËÒÍÓ Á‡ÔÎ‡˘‡ÌÂ, ‚˙ÁÔËÂÚË ÓÚ Â‚ÓÔÂÈÒÍË Ë Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌË ËÌÒÚËÚÛˆËË, Ò‡ ÛÒÚ‡ÌÓ‚ËÎË„‡ÌËˆ‡, ÔÂ‰ÒÚ‡‚Îˇ‚‡˘‡ 50 ËÎË 60 ÔÓˆÂÌÚ‡ ÓÚ ÒÂ‰Ì‡Ú‡ ‡·ÓÚÌ‡ Á‡ÔÎ‡Ú‡.—ÎÂ‰Ó‚‡ÚÂÎÌÓ, ‚ ÔÓ‚Â˜ÂÚÓ ÒÚ‡ÌË ÏËÌËÏ‡ÎÌ‡Ú‡ Á‡ÔÎ‡Ú‡ Â ÔÓ‰ ‰ÂÙËÌËˆËˇÚ‡ Á‡ ÌËÒÍÓ Á‡ÔÎ‡˘‡ÌÂ, ÓÒÚ‡‚ˇÈÍË ÏÌÓ„Ó ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚË Á‡ ÔÓ‰Ó·ÂÌËˇ.  ÌˇÍÓË ÒÚ‡ÌË Ó·‡˜Â, ÏËÌËÏ‡ÎÌ‡Ú‡ Á‡ÔÎ‡Ú‡ Â ÏÌÓ„Ó ÔÓ-‚‡ÊÌ‡, ÓÚÍÓÎÍÓÚÓ ‚ ‰Û„Ë ÒÚ‡ÌË, ÓÚ„ÎÂ‰Ì‡ ÚÓ˜Í‡ Ì‡ ÓÚ˜ËÚ‡ÌÂ Ì‡ ‰ÂÎ‡ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ, ÍÓËÚÓ ˇ ÔÓÎÛ˜‡‚‡Ú. ƒÓÍ‡ÚÓ Ï‡ÎÍÓ ÔÓ‰ 1% ÓÚ Á‡ÂÚËÚÂ Ì‡ Ô˙ÎÌÓ ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ ‚»ÒÔ‡ÌËˇ Ò‡ Ì‡ ÏËÌËÏ‡ÎÌ‡ Á‡ÔÎ‡Ú‡, ‰ÂÎ˙Ú ËÏ Â ÔÓ˜ÚË 16% ‚˙‚‘‡ÌˆËˇ Ë 18% ‚ À˛ÍÒÂÏ·Û„(√‡ÙËÍ‡ 9).— ËÁÍÎ˛˜ÂÌËÂ Ì‡”Ì„‡Ëˇ Ë Ã‡ÎÚ‡, ‚˙‚ ‚ÒË˜ÍË ‰Û„Ë ÒÚ‡ÌË ÔÓ‚Â˜Â ÊÂÌË, ÓÚÍÓÎÍÓÚÓ Ï˙ÊÂ ÔÓÎÛ˜‡‚‡Ú ÏËÌËÏ‡ÎÌ‡ Á‡ÔÎ‡Ú‡.  ÌˇÍÓÎÍÓ ÒÚ‡ÌË(◊Â¯Í‡ ÂÔÛ·ÎËÍ‡,’ÓÎ‡Ì‰Ëˇ, œÓÚÛ„‡ÎËˇ), ÓÍÓÎÓ ‰‚‡ Ô˙ÚË ÔÓ‚Â˜Â ÊÂÌË, ÓÚÍÓÎÍÓÚÓ Ï˙ÊÂ ÔÓÎÛ˜‡‚‡Ú ÏËÌËÏ‡ÎÌ‡ Á‡ÔÎ‡Ú‡.—ÎÂ‰Ó‚‡ÚÂÎÌÓ, ÔÓ‚Ë¯‡‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÏËÌËÏ‡ÎÌ‡Ú‡ Á‡ÔÎ‡Ú‡ Ò˙˘Ó ·Ë ÏÓ„ÎÓ ‰‡ ÔÓÏÓ„ÌÂ ‰‡ ÒÂ Â¯Ë ÔÓ·ÎÂÏ‡ Ò ‡ÁÎË˜ËÂÚÓ ‚ Á‡ÔÎ‡˘‡ÌÂÚÓ ÔÓ ÔÓÎ ‚ ÔÓ‚Â˜ÂÚÓ ÒÚ‡ÌË ‚ ≈‚ÓÔ‡.  ÒÚ‡ÌËÚÂ ·ÂÁ ÛÒÚ‡ÌÓ‚ÂÌ‡ Ò˙Ò Á‡ÍÓÌ ÏËÌËÏ‡ÎÌ‡ Á‡ÔÎ‡Ú‡, ÚÂÁË ÔÓ·ÎÂÏË ·Ë Úˇ·‚‡ÎÓ ‰‡ ÒÂ Â¯‡‚‡Ú ˜ÂÁ ÍÓÎÂÍÚË‚ÌÓÚÓ ‰Ó„Ó‚‡ˇÌÂ. 52

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 4.5. БЪЛГАРИЯ: СЕГАШНИТЕ ТЕМПОВЕ НА ЗАПЛАТИТЕ НЕ МОГАТ ДА ОСИГУРЯТ ДОГОНВАЩО РАЗВИТИЕ В ЕС ”ÒÚ‡ÌÓ‚ÂÌËˇÚ ÒÎÂ‰ 1998„. Ú‡ÂÌ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍË ‡ÒÚÂÊ ‰Ó‚Â‰Â ‰Ó ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚÚ‡ ÔÂÁ 2005„. ¡ Ì‡ Â‰ËÌ Á‡ÂÚ ‚ Â‡ÎÌÓ ËÁ‡ÊÂÌËÂ ‰‡ Ì‡‰ÏËÌÂ ‡‚ÌË˘ÂÚÓ ÒË ÓÚ 1990„. Ò 33.8%.  Ò˙˘ÓÚÓ ‚ÂÏÂ Ó·‡˜Â Â‡ÎÌ‡Ú‡ ‡·ÓÚÌ‡ Á‡ÔÎ‡Ú‡ ‚ÒÂ Ó˘Â ËÁÓÒÚ‡‚‡ Ì‡ ÓÍÓÎÓ ÔÓÎÓ‚ËÌ‡Ú‡ ÓÚ ‡‚ÌË˘ÂÚÓ ÒË ÔÂ‰Ë ÔÂıÓ‰‡(Ò 49.1%).“Ó‚‡ Â Ì‡È-ˇÍÓÚÓ Ò‚Ë‰ÂÚÂÎÒÚ‚Ó Á‡ ˆÂÌ‡Ú‡ Ì‡ ËÁ‚˙¯ÂÌËÚÂ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍË ÂÙÓÏË, Á‡ÔÎ‡ÚÂÌ‡ ËÁˆˇÎÓ ÓÚ Ì‡ÂÏÌËˇ ÚÛ‰. ŒÔËÚËÚÂ ÔÂÁ ÔÓÒÎÂ‰ÌËÚÂ„Ó‰ËÌË ‰‡ ÒÂ ÍÓÏÔÂÌÒË‡Ú Ó„ÓÏÌËÚÂ Á‡„Û·Ë ‚ ÔÓÍÛÔ‡ÚÂÎÌ‡Ú‡ ÒÔÓÒÓ·ÌÓÒÚ Ì‡ ‡·ÓÚÌËÚÂ Á‡ÔÎ‡ÚË ‚ ÔÂËÓ‰ËÚÂ Ò „ÓÎˇÏ‡ ËÌÙÎ‡ˆËˇ 1990-1991„. Ë 1996-1997„. ÓÒÚ‡Ì‡ı‡ ÌÂÛÒÔÂ¯ÌË. ¿ÍÛÏÛÎË‡ÌËˇÚ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍË ˙ÒÚ ÓÚ 22.2% Á‡ ÔÂËÓ‰‡ 2002-2005„.(√‡ÙËÍ‡ 1) ‰Ó‚Â‰Â Ò‡ÏÓ ‰Ó 11.9% Â‡ÎÌÓ ÔÓÍ‡˜‚‡ÌÂ Ì‡ ÒÂ‰Ì‡Ú‡ ‡·ÓÚÌ‡ Á‡ÔÎ‡Ú‡ ‚ ÒÚ‡Ì‡Ú‡, Ú.Â. ‰Ó Ó˘Â ÔÓ-„ÓÎˇÏÓ ‡ÁÚ‚‡ˇÌÂ Ì‡ ÌÓÊËˆ‡Ú‡ ÏÂÊ‰Û ‰ÓıÓ‰ËÚÂ Ì‡ ÚÛ‰‡ Ë Í‡ÔËÚ‡Î‡. ƒ˙Ê‡‚Ì‡Ú‡ ÔÓÎËÚËÍ‡ ‚ Ó·Î‡ÒÚÚ‡ Ì‡ ‰ÓıÓ‰ËÚÂ ÒÎÂ‰ 1998„. ÒÂ ÔÓ‚Â‰Â ‚ ÛÒÎÓ‚ËˇÚ‡ Ì‡ ÙËÌ‡ÌÒÓ‚‡ Ë ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍ‡ ÒÚ‡·ËÎËÁ‡ˆËˇ.»ÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍËÚÂ Ù‡ÍÚÓË ‚ÎËˇÂı‡ ·Î‡„ÓÔËˇÚÌÓ ‚˙ıÛ ‡Á‚ËÚËÂÚÓ Ì‡ Â‡ÎÌ‡Ú‡ ËÍÓÌÓÏËÍ‡, ÌÓ Ò˙˘Â‚ÂÏÂÌÌÓ ‰ÂÈÒÚ‚‡ı‡ ÔÓˆÂÒË, ÍÓËÚÓ Á‡‰˙Ê‡ı‡ ‰ËÌ‡ÏËÍ‡Ú‡ Ì‡ ‰ÓıÓ‰ËÚÂ. œ‡‚ËÚÂÎÒÚ‚‡Ú‡ ÒÂ ‰ËÒÚ‡ÌˆË‡ı‡ ÓÚ ‚˙ÁÏÓÊÌË ‚˙Á‰ÂÈÒÚ‚Ëˇ ‚˙ıÛ ‡·ÓÚÌËÚÂ Á‡ÔÎ‡ÚËÚÂ ‚ ˜‡ÒÚÌËˇ ÒÂÍÚÓ, ‡ Á‡ ÔÂ‰ÔËˇÚËˇÚ‡ ÓÚ Ó·˘ÂÒÚ‚ÂÌËˇ ÒÂÍÚÓ ·Â¯Â ‚ ÒËÎ‡ ÂÒÚËÍÚË‚Ì‡ Õ‡Â‰·‡ Á‡ Â„ÛÎË‡ÌÂ Ì‡‡ÒÚ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ‡·ÓÚÌ‡Ú‡ Á‡ÔÎ‡Ú‡ ≠ ‚ Á‡‚ËÒËÏÓÒÚ ÓÚ ÔÓËÁ‚Ó‰ËÚÂÎÌÓÒÚÚ‡ Ì‡ ÚÛ‰‡, ÔÂ˜‡Î·‡Ú‡ Ë ÏÓÌÓÔÓÎÌÓÚÓ ËÏ ÔÓÎÓÊÂÌËÂ Ì‡ Ô‡Á‡‡.  ·˛‰ÊÂÚÌ‡Ú‡ ÒÙÂ‡ Ì‡‡ÒÚ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ‡·ÓÚÌ‡Ú‡ Á‡ÔÎ‡Ú‡ ÒÚÓ„Ó ÒÂ Ò˙„Î‡ÒÛ‚‡¯Â Ò ËÁËÒÍ‚‡ÌËˇÚ‡, ÔÓÒÚ‡‚ÂÌË ÓÚ Ã‘ Ë Ò˙Ó·‡ÁÂÌË Ò ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍËˇ ‡ÒÚÂÊ Ë ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚËÚÂ Ì‡ ·˛‰ÊÂÚ‡. œË ÚÂÁË ÛÒÎÓ‚Ëˇ Â‡ÎÂÌ ËÁÚÓ˜ÌËÍ Á‡ ÔÓ‚Ë¯‡‚‡ÌÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌ‡Ú‡ Á‡ÔÎ‡Ú‡ ·Â¯Â Â‰ÛˆË‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÔÂÒÓÌ‡Î‡, Ú.Â Ì‡‡ÒÚ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ‡·ÓÚÌËÚÂ Á‡ÔÎ‡ÚË ÒÂ ÓÒË„Ûˇ‚‡¯Â Á‡ ÒÏÂÚÍ‡ Ì‡ Ò˙Í‡˘‡‚‡ÌÂ Ì‡ ˜ËÒÎÂÌÓÒÚÚ‡ Ì‡ Á‡ÂÚËÚÂ, ÍÓÂÚÓ ‰Ó‚Â‰Â ‰Ó Û‚ÂÎË˜‡‚‡ÌÂ Ì‡ ·Óˇ Ì‡ Ú‡ÈÌÓ ·ÂÁ‡·ÓÚÌËÚÂ. œÂÁ 2006„. ‡ÁÏÂ˙Ú Ì‡ ÒÂ‰Ì‡Ú‡ ‡·ÓÚÌ‡ Á‡ÔÎ‡Ú‡ ‰ÓÒÚË„Ì‡ 355 Î‚.(182 Â‚Ó), Í‡ÚÓ Â‡ÎÌÓ Ì‡‡ÒÌ‡ Ò‡ÏÓ Ò 2.1% Ë ‚Â˜Â ÔÎ˙ÚÌÓ ÒÂ ‰Ó·ÎËÊË ‰Ó ÌË‚ÓÚÓ ÒË ÓÚ 1995„.» ÔÂÁ Ú‡ÁË„Ó‰ËÌ‡ ÔÓ‰ÓıÓ‰Ì‡Ú‡ ÔÓÎËÚËÍ‡ ÌÂ ÒÂ ÓÒÌÓ‚‡‚‡¯Â Ì‡ ÔÂ‰‚‡ËÚÂÎÌÓ ‰Ó„Ó‚ÓÂÌË Ò˙Ò ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ Ô‡ÚÌ¸ÓË ÓÒÌÓ‚ÌË ÏÂı‡ÌËÁÏË Ë ËÌÒÚÛÏÂÌÚË Á‡ ÔÓ‚Ë¯‡‚‡ÌÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËÚÂ Á‡ÔÎ‡ÚË ‚ ÒÂ‰ÌÓÒÓ˜ÂÌ ÔÂËÓ‰. –‡ÁÎËÍ‡Ú‡ ‚ ‡ÁÏÂ‡ Ì‡ Á‡ÔÎ‡ÚËÚÂ ÏÂÊ‰Û Ó·˘ÂÒÚ‚ÂÌËˇ(439 Î‚.) Ë ˜‡ÒÚÌËˇ ÒÂÍÚÓ(317 Î‚.) ÓÒÚ‡Ì‡, ÌÓ ÒÎÂ‰ 2003„. Â Ì‡ÎËˆÂ Ú‡ÈÌ‡ ÚÂÌ‰ÂÌˆËˇ Ì‡ ÔÂ‰ËÏÒÚ‚ÂÌ ˙ÒÚ ‚ ˜‡ÒÚÌËˇ ÒÂÍÚÓ.“Ó‚‡ ÒÂ ‰˙ÎÊË ÓÒÌÓ‚ÌÓ Ì‡ ‚˙‚Â‰ÂÌËÚÂ ÓÚ Ì‡˜‡ÎÓÚÓ Ì‡ 2003„. ÏËÌËÏ‡ÎÌË ÓÒË„ÛËÚÂÎÌË Ô‡„Ó‚Â(ÃŒœ), Í‡ÍÚÓ Ë Á‡‰˙ÎÊËÚÂÎÌ‡Ú‡ Â„ËÒÚ‡ˆËˇ Ì‡ ÚÛ‰Ó‚ËÚÂ ‰Ó„Ó‚ÓË ‚ Õ‡ˆËÓÌ‡ÎÌËˇ ÓÒË„ÛËÚÂÎÂÌ ËÌÒÚËÚÛÚ.“ÂÁË ‡‰ÏËÌËÒÚ‡ÚË‚ÌË ÏÂÍË Ó„‡ÌË˜Ëı‡ ‚ ËÁ‚ÂÒÚÌ‡ ÒÚÂÔÂÌ ìÒË‚‡Ú‡ ËÍÓÌÓÏËÍ‡î, Í‡ÚÓ ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌ‡ ˜‡ÒÚ ÓÚ Ì‡ÂÚËÚÂ ÎËˆ‡ ‚ ˜‡ÒÚÌËˇ ÒÂÍÚÓ ÒÂ Â„ËÒÚË‡ı‡ Ì‡ ÚÛ‰Ó‚ ‰Ó„Ó‚Ó Ë ÒÂ ÓÒË„Ûˇ‚‡ı‡ Ì‡ ‰ÓıÓ‰, ÔÓÌÂ ‡‚ÂÌ Ì‡ ÃŒœ Á‡ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍ‡Ú‡ ‰ÂÈÌÓÒÚ. 53

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 4.5. БЪЛГАРИЯ: СЕГАШНИТЕ ТЕМПОВЕ НА ЗАПЛАТИТЕ НЕ МОГАТ ДА ОСИГУРЯТ ДОГОНВАЩО РАЗВИТИЕ В ЕС œÂÁ ÔÓÒÎÂ‰ÌËÚÂ 12„Ó‰ËÌË ÒÂ Á‡Ô‡ÁËı‡ Ú‡‰ËˆËÓÌÌÓ Ì‡ÎÓÊËÎËÚÂ ÒÂ ‡ÁÎË˜Ëˇ ‚ ‡ÁÏÂ‡ Ì‡ Á‡ÔÎ‡ÚËÚÂ ÔÓ ÔÓÎ.—Â‰ÌËˇÚ ‡ÁÏÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌ‡Ú‡ Á‡ÔÎ‡Ú‡ Ì‡ Ì‡ÂÚËÚÂ ÊÂÌË ÔÂÁ 2006„. Ò˙ÒÚ‡‚Îˇ‚‡ 84.6% ÓÚ Ú‡ÁË Ì‡ Ï˙ÊÂÚÂ.»ÌÚÂÂÒÌÓ Â ‰‡ ÒÂ ÓÚ·ÂÎÂÊË, ˜Â ÔÓ‰Ó·ÌÓ Ò˙ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ ÒÂ Ì‡·Î˛‰‡‚‡ Ë ÔÂÁ 1995„.(80.1%).—ÎÂ‰ Ú‡ÁË„Ó‰ËÌ‡ Ì‡ÒÚ˙Ô‚‡ ‰‡ÒÚË˜ÂÌ ÒÔ‡‰, ÔË ÍÓÈÚÓ Á‡ÔÎ‡Ú‡Ú‡ Ì‡ ÊÂÌËÚÂ ËÁÓÒÚ‡‚‡ ÓÚ Ú‡ÁË Ì‡ Ï˙ÊÂÚÂ Ò ·ÎËÁÓ 30%.—ÎÂ‰ 2001„., Í‡ÚÓ ÒÎÂ‰ÒÚ‚ËÂ ÓÚ Â‰Ëˆ‡ ÌÓ‚ÓÔËÂÚË Á‡ÍÓÌÓ‚Ë ‡ÁÔÓÂ‰·Ë, ÍÓËÚÓ ‚ ÓÔÂ‰ÂÎÂÌ‡ ÒÚÂÔÂÌ ÔÓ‚ÎËˇı‡ Ë Á‡ ÔÂÓ‰ÓÎˇ‚‡ÌÂ Ì‡ ‡ÁÎË˜ËˇÚ‡ ‚ Á‡ÔÎ‡˘‡ÌÂÚÓ ÔÓ ÔÓÎ, ÒÂ Á‡·ÂÎˇÁ‚‡ ÔÂ‰ËÏÒÚ‚ÂÌÓ Ì‡‡ÒÚ‚‡ÌÂ Ì‡ ÚÂÏÔ‡ Ì‡ ‡·ÓÚÌ‡Ú‡ Á‡ÔÎ‡Ú‡ ÔË ÊÂÌËÚÂ ÒÔˇÏÓ ÚÓÁË Ì‡ Ï˙ÊÂÚÂ Ë Ò˙ÓÚ‚ÂÚÌÓ Ò‚Ë‚‡ÌÂ Ì‡ ‰ËÙÂÂÌˆË‡ˆËˇÚ‡ ÏÂÊ‰Û Úˇı (√‡ÙËÍ‡ 7).  ÚÓ‚‡ Í˙Ï Ì‡ÒÚÓˇ˘Ëˇ ÔÂËÓ‰ ‡ÁÎËÍËÚÂ ‚ Á‡ÔÎ‡˘‡ÌÂÚÓ ÔÓ ÔÓÎ ÒË ÓÒÚ‡‚‡Ú ‚ËÒÓÍË. ŒÒÌÓ‚Ì‡ ÔË˜ËÌ‡ Á‡ ÚÓ‚‡ ÛÒÚÓÈ˜Ë‚Ó ÌÂ‡‚ÂÌÒÚ‚Ó Â Ú‡‰ËˆËÓÌÌÓÚÓ ÔËÒ˙ÒÚ‚ËÂ Ì‡ ÊÂÌËÚÂ ‚ ÌËÒÍËÚÂ ÂÚ‡ÊË Ì‡ ÒÎÛÊÂ·Ì‡Ú‡ ÈÂ‡ıËˇ, Ò˙˘ÂÒÚ‚Û‚‡˘‡Ú‡ ÔÓÙÂÒËÓÌ‡ÎÌ‡ Ë ÓÚ‡ÒÎÓ‚‡ ÒÂ„Â„‡ˆËˇ Ì‡ ÊÂÌËÚÂ, ‚˙ÁÔËÂÚËÚÂ ÒÚÂÂÓÚËÔË, ‰ÓÔÛÒÍ‡˘Ë ‰ËÒÍËÏËÌ‡ˆËÓÌÌÓ ÔÓ‚Â‰ÂÌËÂ ÔÓ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ Ì‡ Á‡ÔÎ‡˘‡ÌÂÚÓ. ƒËÙÂÂÌˆË‡ˆËˇÚ‡ Ì‡ Á‡ÔÎ‡ÚËÚÂ ÏÂÊ‰Û Ï˙ÊÂÚÂ Ë ÊÂÌËÚÂ Â Ì‡È-‚ËÒÓÍ‡ ‚ ÓÚ‡ÒÎËÚÂ Ì‡ ÔÂ‡·ÓÚ‚‡˘‡Ú‡ ÔÓÏË¯ÎÂÌÓÒÚ, Ó·‡ÁÓ‚‡ÌËÂ Ë Á‰‡‚ÂÓÔ‡Á‚‡ÌÂ.“Ó‚‡ Ò‡ Â‰ÌË ÓÚ Ì‡È-ÒËÎÌÓ ÙÂÏËÌËÁË‡ÌËÚÂ ÓÚ‡ÒÎË. ŒÙËˆË‡ÎÌËÚÂ ‰‡ÌÌË ÔÓÍ‡Á‚‡Ú, ˜Â ‚ ìœÓËÁ‚Ó‰ÒÚ‚Ó Ì‡ ÚÂÍÒÚËÎ Ë Ó·ÎÂÍÎÓî, ÒÂ‰Ì‡Ú‡ ‡·ÓÚÌ‡ Á‡ÔÎ‡Ú‡ Ì‡ ÊÂÌËÚÂ ÔÂ‰ÒÚ‡‚Îˇ‚‡ 67.2% ÓÚ Ú‡ÁË Ì‡ Ï˙ÊÂÚÂ(‰ÂÍÂÏ‚Ë 2005„). —‡‚ÌËÚÂÎÌÓ ‚ËÒÓÍËÚÂ ‡ÁÎËÍË ‚ Á‡ÔÎ‡ÚËÚÂ ‚ ÚÓÁË ·‡Ì¯ Ì‡ ËÍÓÌÓÏËÍ‡Ú‡ ÏÓ„‡Ú ‰‡ ÒÂ Ó·ˇÒÌˇÚ Ò ÔË˜ËÌË Í‡ÚÓ ≠ ÌÂ‰ÓÔÛÒÍ‡ÌÂ Ì‡ ÊÂÌË ‰Ó ˙ÍÓ‚Ó‰ÌËÚÂ ÔÓÒÚÓ‚Â; Ó·˘‡ Ì‡„Î‡Ò‡ ‚ ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎÒÍËÚÂ ÒÂ‰Ë Á‡ ÔÂ‰Î‡„‡ÌÂ Ì‡ ÔÓ-ÌËÒÍÓ Á‡ÔÎ‡˘‡ÌÂ Ì‡ ÊÂÌËÚÂ; ÔÓ-ÌËÒÍ‡ ÔÓËÁ‚Ó‰ËÚÂÎÌÓÒÚ Ì‡ ÚÛ‰‡ Ì‡ ÊÂÌËÚÂ; ÔËÎ‡„‡ÌÂ Ì‡ ÚÛ‰ÓÂÏÍË ÚÂıÌÓÎÓ„ËË Á‡ ‡·ÓÚ‡ Ë ‰Û„Ë. ƒËÙÂÂÌˆË‡ˆËˇ ‚ Á‡ÔÎ‡ÚËÚÂ ÏÂÊ‰Û Ï˙ÊÂÚÂ Ë ÊÂÌËÚÂ ÒÂ Ì‡·Î˛‰‡‚‡ Ë ‚ ÓÚ‡ÒÎË Ò ‚ËÒÓÍÓÍ‚‡ÎËÙËˆË‡Ì ÚÛ‰, Í‡ÚÓ Ó·‡ÁÓ‚‡ÌËÂ, Á‰‡‚ÂÓÔ‡Á‚‡ÌÂ Ë ‡ÁÎË˜ÌË ‰ÂÈÌÓÒÚË, ÙËÌ‡ÌÒË‡ÌË ÓÚ ‰˙Ê‡‚ÌËˇ ËÎË ÏÂÒÚÌËˇ ·˛‰ÊÂÚ.  ÓÚ‡ÒÎËÚÂ ìŒ·‡ÁÓ‚‡ÌËÂî Ë ì«‰‡‚ÂÓÔ‡Á‚‡ÌÂ Ë ÒÓˆË‡ÎÌË ‰ÂÈÌÓÒÚËî ‡ÁÏÂ˙Ú Ì‡ ‡·ÓÚÌ‡Ú‡ Á‡ÔÎ‡Ú‡ Ì‡ ÊÂÌËÚÂ ÔÂ‰ÒÚ‡‚Îˇ‚‡ 80.6% ÓÚ Ú‡ÁË Ì‡ Ï˙ÊÂÚÂ(‰ÂÍÂÏ‚Ë 2005„). —Î‡·‡Ú‡ Ó·‚˙Á‡ÌÓÒÚ Ì‡ ‡·ÓÚÌ‡Ú‡ Á‡ÔÎ‡Ú‡ Ò ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍËÚÂ ÂÁÛÎÚ‡ÚË Â Â‰Ì‡ ÓÚ ÔË˜ËÌËÚÂ Á‡ Ò‡‚ÌËÚÂÎÌÓ Ó„‡ÌË˜ÂÌÓÚÓ ‚ÎËˇÌËÂ Ì‡ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍËˇ ‡ÒÚÂÊ ‚˙ıÛ ·Î‡„ÓÒ˙ÒÚÓˇÌËÂÚÓ Ì‡ Ì‡ÒÂÎÂÌËÂÚÓ. œÓ·ÎÂÏËÚÂ Ò‡ Í‡ÍÚÓ Ì‡ ·‡Ì¯Ó‚Ó ‡‚ÌË˘Â, Í˙‰ÂÚÓ Í‡ÚÓ Ô‡‚ËÎÓ ÌÂ ÒÂ ‰Ó„Ó‚‡ˇÚ ÍÓÌÍÂÚÌË ‡‚ÌË˘‡ Ì‡ Á‡ÔÎ‡˘‡ÌÂ ÔÓ Í‡ÚÂ„ÓËË ÔÂÒÓÌ‡Î, Ú‡Í‡ Ë Ì‡ ÏËÍÓ‡‚ÌË˘Â, Í˙‰ÂÚÓ ‚ÒÂ Ó˘Â ÏÌÓ„Ó ˇ‰ÍÓ ÒÂ ÒÚË„‡ ‰Ó ÔÓ·Ë‚ ‚ ÔÂ„Ó‚ÓËÚÂ ÔÓ Á‡ÔÎ‡˘‡ÌÂÚÓ Ë Ì‡Î‡„‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÙÓÏÛÎ‡Ú‡ Á‡ ÌÓÏËÌ‡ÎÂÌ ˙ÒÚ Ì‡ Á‡ÔÎ‡ÚËÚÂ, Ò˙ÓÚ‚ÂÚÒÚ‚‡˘ Ì‡ ˙ÒÚ‡ Ì‡ ËÌÙÎ‡ˆËˇÚ‡+ ÔÓ‚Ë¯‡‚‡ÌÂ Ì‡ ÔÓËÁ‚Ó‰ËÚÂÎÌÓÒÚÚ‡ Ì‡ ÚÛ‰‡. ŒÒÓ·ÂÌÓ ÓÚ˜ÂÚÎË‚Ë Ò‡ ÂÁÛÎÚ‡ÚËÚÂ ÓÚ ÒËÒÚÂÏ‡ÚË˜ÌÓ Ì‡ÚÛÔ‚‡ÌËÚÂ ÔÓ·ÎÂÏË ‚ ËÌ‰ÛÒÚËˇÚ‡(“‡·ÎËˆ‡ 1).«‡ ÔÂËÓ‰‡ ÓÚ 1996 ‰Ó 2005„. ‡ÁË‚˙Ú ÏÂÊ‰Û ËÌ‰ÂÍÒËÚÂ Ì‡ ‰‚‡Ú‡ ÔÓÍ‡Á‡ÚÂÎˇ ≠ ·ÛÚÌ‡ ‰Ó·‡‚ÂÌ‡ ÒÚÓÈÌÓÒÚ(¡ƒ—) Ì‡ Ì‡ÂÚÓ ÎËˆÂ Ë Â‡ÎÌ‡ ‡·ÓÚÌ‡ Á‡ÔÎ‡Ú‡ ‰ÓÒÚË„Ì‡ 53.2 ÔÓˆÂÌÚÌË ÔÛÌÍÚ‡.— ËÁÍÎ˛˜ÂÌËÂ Ì‡ ‰‚Â„Ó‰ËÌË(1997 Ë 1999„.) ¡ƒ— ‚ ÚÓÁË ÓÚ‡Ò˙Î Ì‡‡ÒÚ‚‡ Ò˙Ò Ò‡‚ÌËÚÂÎÌÓ ‚ËÒÓÍË ÚÂÏÔÓ‚Â ≠ ÏÂÊ‰Û 4.1 Ë 11.1%. œË Ì‡Ï‡Îˇ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ‡·ÒÓÎ˛ÚÌËˇ ·ÓÈ Ì‡ Ì‡ÂÚËÚÂ ÎËˆ‡ ‚ ÔÂËÓ‰‡ ÓÚ 1997 ‰Ó 2001„. Ë ÓÚÌÓÒËÚÂÎÌÓ ÌËÒÍËÚÂ ÚÂÏÔÓ‚Â Ì‡ ÔÓ‚Ë¯ÂÌËÂ ‚ 54

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 4.5. БЪЛГАРИЯ: СЕГАШНИТЕ ТЕМПОВЕ НА ЗАПЛАТИТЕ НЕ МОГАТ ДА ОСИГУРЯТ ДОГОНВАЩО РАЗВИТИЕ В ЕС ÒÎÂ‰‚‡˘ËÚÂ 4„Ó‰ËÌË(ÏÂÊ‰Û 0.9 Ë 4.7%) ÒÂ Ò˙Á‰‡‚‡Ú ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚË Á‡ ÛÒÚÓÈ˜Ë‚ ‚ËÒÓÍ ˙ÒÚ Ì‡ ÔÓËÁ‚Ó‰ËÚÂÎÌÓÒÚÚ‡ Ì‡ ÚÛ‰‡, ‰ÓÒÚË„‡˘ ÔËÍÓ‚Ë ÒÚÓÈÌÓÒÚË ÔÂÁ 1998„.(17.9%) Ë 2000„.(21.0%).  Ò˙˘ÓÚÓ ‚ÂÏÂ Â‡ÎÌ‡Ú‡ ‡·ÓÚÌ‡ Á‡ÔÎ‡Ú‡ ‚ ËÌ‰ÛÒÚËˇÚ‡ ÔÓÍ‡Á‚‡ Ú‚˙‰Â ÍÓÎÂ·ÎË‚Ë ÚÂÌ‰ÂÌˆËË Ì‡ ‡Á‚ËÚËÂ, ÍÓËÚÓ ÒÛÏ‡ÌÓ ‚Ó‰ˇÚ ‰Ó ÓÚËˆ‡ÚÂÎÂÌ ÂÙÂÍÚ ≠ ÒÔ‡‰ ÓÚ 2.3% Á‡ ˆÂÎËˇ 10-„Ó‰Ë¯ÂÌ ÔÂËÓ‰. œË Ú‡ÍË‚‡ ÛÒÎÓ‚Ëˇ Ë ÌÂÁ‡‰Ó‚ÓÎËÚÂÎÌË ÚÂÏÔÓ‚Â Ì‡ Ì‡‡ÒÚ‚‡ÌÂ, Â‰ÌÓ ‰Ó„ÓÌ‚‡˘Ó ‡Á‚ËÚËÂ Ì‡ ÒÚ‡Ì‡Ú‡ ‚ ‡ÏÍËÚÂ Ì‡ ≈— ËÁ„ÎÂÊ‰‡ ËÎ˛ÁÓÌÓ. –Â‰Ëˆ‡ ÌÂÓÎË·Â‡ÎÌË ËÍÓÌÓÏËÒÚË ÓˆÂÌˇ‚‡Ú ËÁÔÂ‚‡‚‡˘Ëˇ ˙ÒÚ Ì‡ ÔÓËÁ‚Ó‰ËÚÂÎÌÓÒÚÚ‡ Ì‡ ÚÛ‰‡ Ì‡‰ Â‡ÎÌËÚÂ ‡·ÓÚÌË Á‡ÔÎ‡ÚË Í‡ÚÓ ‚Ó‰Â˘ Ù‡ÍÚÓ Á‡ ÔÓ‚Ë¯‡‚‡ÌÂ ÍÓÌÍÛÂÌÚÓÒÔÓÒÓ·ÌÓÒÚÚ‡ Ì‡ ·˙Î„‡ÒÍ‡Ú‡ ËÍÓÌÓÏËÍ‡, ÌÓ ÚÓ‚‡ Â ËÁÍÎ˛˜ËÚÂÎÌÓ ÓÔ‡ÒÌ‡ ÚÂÌ‰ÂÌˆËˇ ‚ ÒÂ‰ÌÓÒÓ˜ÂÌ ÔÎ‡Ì ÓÚ„ÎÂ‰Ì‡ ÚÓ˜Í‡ Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ ËÌÚÂ„‡ˆËˇ Ì‡ ÒÚ‡Ì‡Ú‡.—˙˘ÂÒÚ‚Û‚‡ Â‡ÎÌ‡ ÓÔ‡ÒÌÓÒÚ ËÌ‰ÛÒÚËˇÚ‡ Ì‡ ¡˙Î„‡Ëˇ ‰‡ ÒÂ ÒÔÂˆË‡ÎËÁË‡ ‚ ÚÛ‰ÓÂÏÍË, ÌËÒÍÓÍ‚‡ÎËÙËˆË‡ÌË Ë Ò˙ÓÚ‚ÂÚÌÓ ÌËÒÍÓÔÎ‡ÚÂÌË ÔÓËÁ‚Ó‰ÒÚ‚‡, Ò˙Á‰‡‚‡˘Ë Ï‡ÎÍÓ ‰Ó·‡‚ÂÌ‡ ÒÚÓÈÌÓÒÚ, ÌÓ ÛÒÚÓÈ˜Ë‚‡ Ë Ò‡‚ÌËÚÂÎÌÓ ‚ËÒÓÍ‡ ÔÂ˜‡Î·‡ Á‡ ·ËÁÌÂÒ‡ ‚ ÛÒÎÓ‚ËˇÚ‡ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ‰˙ÏÔËÌ„ Ë ÁÌ‡˜ËÚÂÎÂÌ ÒË‚ ÒÂÍÚÓ. “‡·ÎËˆ‡ 1: »Ì‰ÂÍÒË Ì‡ ÔÓËÁ‚Ó‰ËÚÂÎÌÓÒÚÚ‡ Ì‡ ÚÛ‰‡ Ë Ì‡ Â‡ÎÌËÚÂ Á‡ÔÎ‡ÚË ‚ ËÌ‰ÛÒÚËˇÚ‡ Ì‡ ¡˙Î„‡Ëˇ(1996-2005) œÂ‰ı.„Ó‰ËÌ‡= 100.0 Èíäåêñè íà 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2005/ 1996 Áðóòíàòà äîáàâåíà 100 ñòîéíîñò 87.3 107.9 93.2 111.1 104.1 104.6 106.8 105.3 107.3 128.1 Íàåòèòå ëèöà 100 95.7 95.6 91.2 91.8 99.4 100.9 104.7 102.2 103.3 85 ÁÄÑ íà 1 íàåò 100 91.2 117.9 102.2 121 104.7 103.7 102 103 103.9 150.9 Ðåàëíàòà ÐÇ 100 80.8 117.1 104.5 97.6 97 98.3 102.2 99.8 104.1 97.7 »ÁÚÓ˜ÌËÍ: Õ‡ˆËÓÌ‡ÎÂÌ ÒÚ‡ÚËÒÚË˜ÂÒÍË ËÌÒÚËÚÛÚ Ë ÒÓ·ÒÚ‚ÂÌË ËÁ˜ËÒÎÂÌËˇ. »ÁÓÒÚ‡‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ‡ÒÚÂÊ‡ Ì‡ ÒÂ‰Ì‡Ú‡ ‡·ÓÚÌ‡ Á‡ÔÎ‡Ú‡ ÓÚ ÚÓÁË Ì‡ ÔÓËÁ‚Ó‰ËÚÂÎÌÓÒÚÚ‡ Ì‡ ÚÛ‰‡, ÓÒÓ·ÂÌÓ ‚ ˜‡ÒÚÌËˇ ÒÂÍÚÓ Ì‡ ËÍÓÌÓÏËÍ‡Ú‡, ÔÓÍ‡Á‚‡, ˜Â ·ËÁÌÂÒ˙Ú ËÏ‡ ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌË ÂÁÂ‚Ë Á‡ Û‚ÂÎË˜‡‚‡ÌÂ Ì‡ ÚÛ‰Ó‚ËÚÂ ‚˙ÁÌ‡„‡Ê‰ÂÌËˇ.“Ó‚‡ ÏÓÊÂ ‰‡ ÒÂ ÛÒÚ‡ÌÓ‚Ë ÓÚ ÌËÒÍËˇ ÓÚÌÓÒËÚÂÎÂÌ ‰ˇÎ Ì‡ ÍÓÏÔÂÌÒ‡ˆËËÚÂ Á‡ ÚÛ‰ ‚ ¡ Ì‡ ÒÚ‡Ì‡Ú‡. œÂÁ ÔÓÒÎÂ‰ÌËÚÂ 10„Ó‰ËÌË ÚÓÈ ÌÂËÁÏÂÌÌÓ ÓÒÚ‡‚‡ ‚„‡ÌËˆËÚÂ ÏÂÊ‰Û 34 Ë 37%, ÍÓÂÚÓ Â ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌÓ ÔÓ‰ ÒÂ‰ÌËÚÂ ÒÚÓÈÌÓÒÚË Á‡ ÒÚ‡ÌËÚÂ ÓÚ ≈—. ƒ‡ÌÌËÚÂ ÓÚ √‡ÙËÍ‡ 6 ÔÓÍ‡Á‚‡Ú, ˜Â Ë ‚ ‰ËÌ‡ÏË˜ÂÌ ÔÎ‡Ì Á‡ ÔÂËÓ‰‡ 2001-2005„. Â‡ÎÌËÚÂ ‡ÁıÓ‰Ë Á‡ Â‰ËÌËˆ‡ ÚÛ‰ ÒÔ‡‰‡Ú Ò 0.3%. œÓ-„ÓÎˇÏÓ Û‚ÂÎË˜ÂÌËÂ Ì‡ ‰ÓıÓ‰ËÚÂ ÏÓÊÂ ‰‡ ÒÂ Ó˜‡Í‚‡ ÔË ÔÓÏˇÌ‡ Ì‡ ‡ÁÔÂ‰ÂÎËÚÂÎÌËÚÂ Ë ÔÂ‡ÁÔÂ‰ÂÎËÚÂÎÌËÚÂ ÓÚÌÓ¯ÂÌËˇ. –Â¯‡‚‡˘‡ ÓÎˇ ‚ ÚÓ‚‡ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ ÏÓÊÂ ‰‡ ËÁË„‡Â, Í‡ÍÚÓ Â‰Ì‡ ÔÓ-‡ÍÚË‚Ì‡ ÔÓÎËÚËÍ‡ Ì‡ ‰˙Ê‡‚‡Ú‡, Ú‡Í‡ Ë ÔÓ‰Ó·ˇ‚‡ÌÂ Ì‡ Ô‡‡ÏÂÚËÚÂ Ì‡ ÍÓÎÂÍÚË‚ÌÓÚÓ ‰Ó„Ó‚‡ˇÌÂ ÔÓ Á‡ÔÎ‡ÚËÚÂ Ì‡ ·‡Ì¯Ó‚Ó ‡‚ÌË˘Â Ë ‡ÁÔÓÒÚË‡ÌÂ ‚‡ÎË‰ÌÓÒÚÚ‡ Ì‡ ‰Ó„Ó‚ÓËÚÂ. 55

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 4.5. БЪЛГАРИЯ: СЕГАШНИТЕ ТЕМПОВЕ НА ЗАПЛАТИТЕ НЕ МОГАТ ДА ОСИГУРЯТ ДОГОНВАЩО РАЗВИТИЕ В ЕС ƒ‡ÎÂ˜ ÔÓ-ÂÙÂÍÚË‚Ì‡ ·Ë ÏÓ„Î‡ ‰‡ ·˙‰Â Ë ‰˙Ê‡‚Ì‡Ú‡ Ì‡ÏÂÒ‡ ‚ ÒÙÂ‡Ú‡ Ì‡ ÏËÌËÏ‡ÎÌËÚÂ ÔÎ‡˘‡ÌËˇ.  ¡˙Î„‡Ëˇ ÏËÌËÏ‡ÎÌ‡Ú‡ ‡·ÓÚÌ‡ Á‡ÔÎ‡Ú‡(Ã–«) Â Á‡ÍÓÌÓÛÒÚ‡ÌÓ‚ÂÌ‡. –‡ÁÏÂ˙Ú ∫ ÒÂ ÙËÍÒË‡ Ì‡ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌÓ ‡‚ÌË˘Â Ë ÔÂ‰ÒÚ‡‚Îˇ‚‡ ÏËÌËÏ‡ÎÌÓÚÓ ‡‚ÌË˘Â Ì‡ Á‡ÔÎ‡˘‡ÌÂ, ÔÓ‰ ÍÓÂÚÓ ÌÂ ÏÓÊÂ ‰‡ ÒÂ ÒÎËÁ‡.  Ó˘Â Ó·‡˜Â ‡ÁÏÂ˙Ú Ì‡ Ã–« Â ‡‰ÏËÌËÒÚ‡ÚË‚ÌÓ ÓÔÂ‰ÂÎÂÌ‡ ‚ÂÎË˜ËÌ‡, ÍÓˇÚÓ ÌÂ ÔÓÍË‚‡ ÒÚÓÈÌÓÒÚÚ‡ Ì‡ ‡ÁıÓ‰ËÚÂ Á‡ ÙËÁË˜ÂÒÍÓ ÓˆÂÎˇ‚‡ÌÂ ‚ ‡ÏÍËÚÂ Ì‡ ‰ÓÏ‡ÍËÌÒÚ‚ÓÚÓ Ë ÌÂ ÏÓÊÂ ‰‡ ·˙‰Â ËÁÏÂËÚÂÎ Ì‡ Ì‡È-ÌËÒÍÓ Í‚‡ÎËÙËˆË‡ÌËˇ ÚÛ‰. œÂÁ„Ó‰ËÌËÚÂ ÒÂ ÔÂ‰ÔËÂı‡ ‡ÁÎË˜ÌË ÏÂÚÓ‰Ë Á‡ ÓÒ˙‚ÂÏÂÌˇ‚‡ÌÂ ‡‚ÌË˘ÂÚÓ Ì‡ Ã–« ≠ ÔÓ‰ ÙÓÏ‡Ú‡ Ì‡ ÍÓÏÔÂÌÒ‡ˆËˇ ‚ Á‡‚ËÒËÏÓÒÚ ÓÚ Ì‡ÚÛÔ‡Ì‡Ú‡ ËÌÙÎ‡ˆËˇ; ‚ ÓÔÂ‰ÂÎÂÌÓ Ò˙ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ ÓÚ ÒÂ‰Ì‡Ú‡ ‡·ÓÚÌ‡ Á‡ÔÎ‡Ú‡ Á‡ ÒÚ‡Ì‡Ú‡; ËÌ‰ÂÍÒË‡ÌÂ Ò ËÁÔÂ‚‡‚‡˘ ˙ÒÚ ÒÔˇÏÓ—–« Ë ‰. ÕˇÏ‡ ÙËÍÒË‡Ì ÔÂËÓ‰ Á‡ ÓÒ˙‚ÂÏÂÌˇ‚‡ÌÂ Ì‡ Ã–«.  ÔÂËÓ‰‡ Ì‡„‡ÎÓÔË‡˘‡ ËÌÙÎ‡ˆËˇ(Ì‡˜‡ÎÓÚÓ Ì‡ 1997„.) Ò‡ ÔÂ‰ÔËÂÏ‡ÌË ËÁÏÂÌÂÌËˇ 5 Ô˙ÚË„Ó‰Ë¯ÌÓ.—ÎÂ‰ ‚˙‚ÂÊ‰‡ÌÂÚÓ Ì‡  ·Ó‰ ÓÚ ÒÂ‰‡Ú‡ Ì‡ 1997„. Ë ‰ÓÒÚË„‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÌËÒÍË ËÌÙÎ‡ˆËÓÌÌË ‡‚ÌË˘‡ ÔÓÏˇÌ‡Ú‡ Ì‡ Ã–« Á‡ ÒÚ‡Ì‡Ú‡ Â ÓÚ 2 ‰Ó 3 Ô˙ÚË, ‡ ÒÎÂ‰ 2000„. Â‰ËÌ Ô˙Ú„Ó‰Ë¯ÌÓ. ŒÚ Ì‡˜‡ÎÓÚÓ Ì‡ 2007„. ÌÂÈÌËˇÚ ‡ÁÏÂ ·Â ÓÔÂ‰ÂÎÂÌ Ì‡ 180 Î‚.(92 Â‚Ó), ÍÓÂÚÓ ÌË ÓÚÂÊ‰‡ ÔÓÒÎÂ‰ÌÓ ÏˇÒÚÓ ÒÂ‰ ÒÚ‡ÌËÚÂ ÓÚ ≈—, Í‡ÍÚÓ ÔÓ ÌÓÏËÌ‡ÎÌ‡ ÒÚÓÈÌÓÒÚ, Ú‡Í‡ Ë ‚—œ—(ÔÂÁ 2005„. –ÛÏ˙ÌËˇ ·Â¯Â ÒÎÂ‰ Ì‡Ò ≠ √‡ÙËÍ‡ 8).—˙ÓÚÌÂÒÂÌ‡ Í˙Ï ÒÂ‰Ì‡Ú‡ ‡·ÓÚÌ‡ Á‡ÔÎ‡Ú‡, ÔÂÁ ÔÓÒÎÂ‰ÌËÚÂ 7„Ó‰ËÌË ÏËÌËÏ‡ÎÌ‡Ú‡ ‡·ÓÚÌ‡ Á‡ÔÎ‡Ú‡ ÙÓÏË‡ Ì‡‡ÒÚ‚‡˘Ë Ò˙ÓÚÌÓ¯ÂÌËˇ ≠ ÓÚ 33.3% ÔÂÁ 2000„. ‰Ó 46.3% ÔÂÁ 2005„. Ë ÔÓÒÎÂ‰‚‡˘ ÒÔ‡‰ ‰Ó 45.1% ÔÂÁ 2006„. ŒÙËˆË‡ÎÌ‡Ú‡ ÒÚ‡ÚËÒÚËÍ‡ ÌˇÏ‡ ‰‡ÌÌË Á‡ ·Óˇ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ, ÔÓÎÛ˜‡‚‡˘Ë Ã–«.  ·˙Î„‡ÒÍËÚÂ ÛÒÎÓ‚Ëˇ ÔÓ·ÎÂÏ˙Ú Ò ÏËÌËÏ‡ÎÌ‡Ú‡ Á‡ÔÎ‡Ú‡ ËÏ‡ Ë ‰Û„Ó ËÁÏÂÂÌËÂ. Ã‡ÒÓ‚‡ Â Ô‡ÍÚËÍ‡Ú‡, ÔË ÍÓˇÚÓ ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎËÚÂ ÓÙËˆË‡ÎÌÓ Á‡ÔÎ‡˘‡Ú Ë ÓÒË„Ûˇ‚‡Ú ÓÒÌÓ‚Ì‡Ú‡ ˜‡ÒÚ ÓÚ Ì‡ÂÚËÚÂ Ì‡ ·‡Á‡ ‡ÁÏÂ‡ Ì‡ ÏËÌËÏ‡ÎÌ‡Ú‡ Á‡ÔÎ‡Ú‡, ‡ Ù‡ÍÚË˜ÂÒÍË ËÏ ËÁÔÎ‡˘‡Ú ÔÓ-‚ËÒÓÍË ‚˙ÁÌ‡„‡Ê‰ÂÌËˇ.—ÔÓÂ‰ ‰‡ÌÌË Ì‡ Õ‡ˆËÓÌ‡ÎÌËˇ ÓÒË„ÛËÚÂÎÂÌ ËÌÒÚËÚÛÚ Í˙Ï 2006„. ·ÓˇÚ Ì‡ Ì‡ÂÚËÚÂ Ì‡ Ã–« ‚ ·˛‰ÊÂÚÌËˇ ÒÂÍÚÓ Â 70 677, ‡ ÚÂÁË, ÍÓËÚÓ Ò‡ ÓÒË„ÛÂÌË ‚ ‡ÁÏÂ ‰Ó 160 Î‚.(Ã–« Á‡ 2006„.) Ò‡ 414 609. »Ï‡ÈÍË ÔÂ‰‚Ë‰„ÓÂËÁÎÓÊÂÌËÚÂ Ò˙Ó·‡ÊÂÌËˇ Ë Ù‡ÍÚË, ÓÚÌÓÒËÚÂÎÌËˇÚ ‰ˇÎ Ì‡ Â‡ÎÌÓ ‡·ÓÚÂ˘ËÚÂ Ì‡ Ã–« ‚ ÒÚ‡Ì‡Ú‡ Â‰‚‡ ÎË Ì‡‰ı‚˙Îˇ 7-8%. œ‡‚ËÚÂÎÒÚ‚ÓÚÓ, ÒÎÂ‰ ÔÂ„Ó‚ÓË Ò˙Ò ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ Ô‡ÚÌ¸ÓË, ÔËÂ ÓÚ Ì‡˜‡ÎÓÚÓ Ì‡ 2007„. ‰‡ ÒÂ ËÁ˜ËÒÎˇ‚‡ Ë ÔÛ·ÎËÍÛ‚‡ ÓÙËˆË‡ÎÌ‡ ÎËÌËˇ Ì‡ ·Â‰ÌÓÒÚ, ÍÓˇÚÓ ‰‡ ÒÎÛÊË Á‡ ˆÂÎËÚÂ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡Ú‡ ÔÓÎËÚËÍ‡.“‡Í‡ ËÎË ËÌ‡˜Â Ó·‡˜Â Â Ì‡ÎËˆÂ ÒËÎÌ‡ Ò˙ÔÓÚË‚‡(ÓÒÓ·ÂÌÓ ÓÚ ÒÚ‡Ì‡ Ì‡ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍËÚÂ ÏËÌËÒÚÂÒÚ‚‡) ≠ Ú‡ÁË ÎËÌËˇ Ì‡ ·Â‰ÌÓÒÚ ‰‡ ÒÂ Ó·‚˙ÊÂ Ò Â‰ËÌ ÔÓ-ÍÓÌÍÂÚÂÌ ÏÂı‡ÌËÁ˙Ï Ì‡ ‰Ó„Ó‚‡ˇÌÂ ÏÂÊ‰Û ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ Ô‡ÚÌ¸ÓË Ì‡ ÏËÌËÏ‡ÎÌËÚÂ ÔÎ‡˘‡ÌËˇ Á‡ ÒÚ‡Ì‡Ú‡, ‚ÍÎ. Ë Ì‡ Ã–«. 56

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 4.6. ИЗВОДИ  ≈‚ÓÔ‡ Á‡ÔÎ‡ÚËÚÂ Ò‡ ÔÓ‰ÎÓÊÂÌË Ì‡ Ì‡ÚËÒÍ, ÓÒÓ·ÂÌÓ ‚ ÒÚ‡ÌËÚÂ ÓÚ ≈—-15. Õ‡ÎËˆÂ Â Á‡·‡‚ÂÌ ÚÂÌ‰ ‚ ˙ÒÚ‡ Ì‡ Á‡ÔÎ‡ÚËÚÂ, ÍÓÂÚÓ ÔÓ‚Ë¯‡‚‡ ÒÚ‡ıÓ‚ÂÚÂ Á‡ Ì‡ÒÓ˜ÂÌ‡ Ì‡‰ÓÎÛ ÒÔË‡Î‡ Ì‡ Á‡ÔÎ‡ÚËÚÂ.«‡·‡‚ÂÌËˇÚ ˙ÒÚ Ì‡ Á‡ÔÎ‡ÚËÚÂ Â ÂÁÛÎÚ‡Ú Í‡ÍÚÓ ÓÚ ·‡‚ÌËˇ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍË ‡ÒÚÂÊ, Ú‡Í‡ Ë ÓÚ Û‚ÂÎË˜‡‚‡˘ËÚÂ ÒÂ ÚÛ‰ÌÓÒÚË Á‡ ÒËÌ‰ËÍ‡ÚËÚÂ ‰‡ ÔÂÌÂÒ‡Ú ÔÓ‰Ó·ˇ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÔÓËÁ‚Ó‰ËÚÂÎÌÓÒÚÚ‡ ‚ Ì‡‡ÒÚ‚‡ÌÂ Ì‡ Á‡ÔÎ‡ÚËÚÂ ‚ ÍÓÌÚÂÍÒÚ‡ Ì‡ ‚ËÒÓÍ‡ ·ÂÁ‡·ÓÚËˆ‡ Ë ÒÚ‡ı Á‡ ÒË„ÛÌÓÒÚÚ‡ Ì‡ ‡·ÓÚÌËÚÂ ÏÂÒÚ‡. –‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎËÚÂ, ‡ ˜ÂÒÚÓ Ë Ô‡‚ËÚÂÎÒÚ‚‡Ú‡, Ì‡ÒÚÓˇ‚‡Ú Á‡ Á‡‰˙Ê‡ÌÂ Ì‡ Á‡ÔÎ‡ÚËÚÂ ‚ ËÏÂÚÓ Ì‡ ÏÂÊ‰ÛÌ‡Ó‰Ì‡Ú‡ ÍÓÌÍÛÂÌÚÓÒÔÓÒÓ·ÌÓÒÚ.«‡ÔÎ‡ı‡Ú‡ ÓÚ ÔÂÏÂÒÚ‚‡ÌÂ Ì‡ ÔÓËÁ‚Ó‰ÒÚ‚ÓÚÓ ÒÂ ÔÂ‚˙˘‡ ‚ ÌÂ‡Á‰ÂÎÌ‡ ˜‡ÒÚ ÓÚ ÒÚ‡ÚÂ„ËËÚÂ Á‡ ‰Ó„Ó‚‡ˇÌÂ ÔÓ Á‡ÔÎ‡˘‡ÌÂÚÓ. ¿ÍÓ Ú‡ÁË ÚÂÌ‰ÂÌˆËˇ ÔÓ‰˙ÎÊË, ÒÚ‡„Ì‡ˆËˇÚ‡ Ì‡ Á‡ÔÎ‡ÚËÚÂ ËÎË ÚˇıÌÓÚÓ Ì‡Ï‡Îˇ‚‡ÌÂ ÏÓÊÂ ‰‡ ÒÂ ÔÂ‚˙ÌÂ ‚ ÒÂËÓÁÌÓ ÔÂÔˇÚÒÚ‚ËÂ Í‡ÍÚÓ Á‡ ‡Á‚ËÚËÂÚÓ Ì‡ ‰ËÌ‡ÏË˜Ì‡, ËÌÓ‚‡ÚË‚Ì‡ Ë ‚ËÒÓÍÓ ÔÓËÁ‚Ó‰ËÚÂÎÌ‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍ‡ ËÍÓÌÓÏËÍ‡, Ú‡Í‡ Ë Á‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡ ≈‚ÓÔ‡, ÍÓˇÚÓ ËÒÍ‡ ‰‡ ÓÒË„ÛË ‰Ó·Â Á‡ÔÎ‡ÚÂÌË ‡·ÓÚÌË ÏÂÒÚ‡ Á‡ ‚ÒË˜ÍË. –‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ·Ë Úˇ·‚‡ÎÓ ‰‡ ÔÓÎÛ˜‡‚‡Ú ÒÔ‡‚Â‰ÎË‚ ‰ˇÎ ÓÚ ÔÓ‰Ó·ÂÌËˇÚ‡ ‚ ÔÓËÁ‚Ó‰ËÚÂÎÌÓÒÚÚ‡ ‚ Ò‚ÓËÚÂ Á‡ÔÎ‡ÚË.“Ó‚‡ ˘Â„Ë ÏÓÚË‚Ë‡ ‰‡ ÒÂ ‚ÍÎ˛˜‚‡Ú ‚ ÔÓÌ‡Ú‡Ú˙¯ÌÓÚÓ Ó·ÌÓ‚ˇ‚‡ÌÂ Ì‡ ËÍÓÌÓÏËÍ‡Ú‡, Í‡ÚÓ ‚ Ò˙˘ÓÚÓ ‚ÂÏÂ ˘Â ÏÓÚË‚Ë‡ ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎËÚÂ ‰‡ ÒÂ ÓÚÍ‡Ê‡Ú ÓÚ ÒÚ‡ÚÂ„ËËÚÂ Á‡ ÌËÒÍÓ Á‡ÔÎ‡˘‡ÌÂ ‚ ÔÓÎÁ‡ Ì‡ ÒÚ‡ÚÂ„ËËÚÂ Á‡ ‚ËÒÓÍ‡ ÔÓËÁ‚Ó‰ËÚÂÎÌÓÒÚ. «‡ ‰‡ ÒÂ ËÁ·Â„ÌÂ ÔÓÚË‚ÓÔÓÒÚ‡‚ˇÌÂÚÓ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ Ë ÒËÌ‰ËÍ‡ÚËÚÂ, ÚÂ ·Ë Úˇ·‚‡ÎÓ ‰‡ ÓÚı‚˙ÎˇÚ ÒÚ‡ÚÂ„ËËÚÂ Á‡ ÌËÒÍÓ Á‡ÔÎ‡˘‡ÌÂ Ë ‰‡ Â‡„Ë‡Ú Ì‡ Úˇı ÌÂ Ò‡ÏÓ Ì‡ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌÓ, ÌÓ Ò˙˘Ó Ë Ì‡ Ú‡ÌÒÌ‡ˆËÓÌ‡ÎÌÓ ÌË‚Ó, ˜ÂÁ Ó·ÏˇÌ‡ Ì‡ ËÌÙÓÏ‡ˆËˇ Ë ÍÓÓ‰ËÌË‡ÌÂ Ì‡ Ò‚ÓËÚÂ ÒÚ‡ÚÂ„ËË Ë ‰ÂÈÒÚ‚Ëˇ. œÓ ÚÓÁË Ì‡˜ËÌ, ÔÓÙÒ˙˛ÁËÚÂ ÏÓ„‡Ú ‰‡ ËÁ·Â„Ì‡Ú ÌÂ„‡ÚË‚Ì‡Ú‡ ÍÓÌÍÛÂÌˆËˇ ÓÚÌÓÒÌÓ Á‡ÔÎ‡ÚËÚÂ Ë ÛÒÎÓ‚ËˇÚ‡ Ì‡ ÚÛ‰. ƒÂÈÒÚ‚‡ÈÍË Á‡Â‰ÌÓ Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍÓ ÌË‚Ó, ÚÂ ÏÓ„‡Ú Ë ‰‡ ÒÂ ÔËÒ˙Â‰ËÌˇÚ Í˙Ï ÔËÁË‚ËÚÂ Á‡ ÌÂÓ·ıÓ‰ËÏËÚÂ ÔÓÏÂÌË Ì‡ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍ‡Ú‡ ÔÓÎËÚËÍ‡ Ì‡ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌÓ Ë Â‚ÓÔÂÈÒÍÓ ÌË‚Ó, Á‡ ‰‡ ÒÂ ÔÓÒÚË„ÌÂ ÔÓ-‚ËÒÓÍ ˙ÒÚ. —ÔÂˆË‡ÎÌÓ ‚ÌËÏ‡ÌËÂ ÒÂ ÓÚ‰ÂÎˇ Ì‡ ÔÓ·ÎÂÏ‡ Á‡ ‡‚ÂÌÒÚ‚ÓÚÓ ÏÂÊ‰Û ÔÓÎÓ‚ÂÚÂ Ë ÌËÒÍÓÚÓ Á‡ÔÎ‡˘‡ÌÂ. –‡ÁÎË˜ËÂÚÓ ÔÓ ÔÓÎ, Ï‡Í‡ Ë ·‡‚ÌÓ Ì‡Ï‡Îˇ‚‡˘Ó, ÓÒÚ‡‚‡ ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌÓ Ë ·Ë Úˇ·‚‡ÎÓ ‰‡ ÏÛ ÒÂ Ó·˙ÌÂ ÔÓÒÂËÓÁÌÓ ‚ÌËÏ‡ÌËÂ ÓÚ ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ Ô‡ÚÌ¸ÓË, Ô‡‚ËÚÂÎÒÚ‚‡Ú‡ Ë Â‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ËÌÒÚËÚÛˆËË.“Ó‚‡ Â ÓÒÓ·ÂÌÓ ‚‡ÊÌÓ ÔÂ‰‚Ë‰ Ù‡ÍÚ‡, ˜Â ‡‚ÂÌÒÚ‚ÓÚÓ Ì‡ ÔÓÎÓ‚ÂÚÂ ÒÂ ‡Á„ÎÂÊ‰‡ Í‡ÚÓ ÓÒÌÓ‚Ì‡ ı‡‡ÍÚÂËÒÚËÍ‡ Ì‡—ÓˆË‡ÎÌ‡ ≈‚ÓÔ‡. œÓ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ Ì‡ ÌËÒÍÓÚÓ Á‡ÔÎ‡˘‡ÌÂ, ‚ ÔÓ‚Â˜ÂÚÓ ÒÚ‡ÌË ÏËÌËÏ‡ÎÌ‡Ú‡ Á‡ÔÎ‡Ú‡ ÓÒÚ‡‚‡ ÔÓ‰ ‰ÂÙËÌËˆËˇÚ‡ Á‡ ÌËÒÍÓ Á‡ÔÎ‡˘‡ÌÂ, ÍÓÂÚÓ ÓÁÌ‡˜‡‚‡, ˜Â Û‚ÂÎË˜‡‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÏËÌËÏ‡ÎÌ‡Ú‡ Á‡ÔÎ‡Ú‡ Â Á‡‰˙ÎÊËÚÂÎÌÓ Á‡ Ì‡Ï‡Îˇ‚‡ÌÂ Ì‡ ‡ÁÔÓÒÚ‡ÌÂÌËÂÚÓ Ì‡ ÌËÒÍÓÚÓ Á‡ÔÎ‡˘‡ÌÂ, ÓÒÓ·ÂÌÓ Á‡ ÚÂÁË ÒÚ‡ÌË, ‚ ÍÓËÚÓ ‰ÂÎ˙Ú Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ, ÔÓÎÛ˜‡‚‡˘Ë ÏËÌËÏ‡ÎÌ‡ Á‡ÔÎ‡Ú‡, Â ÁÌ‡˜ËÚÂÎÂÌ. 57

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 5. РАБОТНО ВРЕМЕ –‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ ÔÓ‰˙ÎÊ‡‚‡ ‰‡ ÒÚÓË ‚ ˆÂÌÚ˙‡ Ì‡ ‰Â·‡ÚËÚÂ ‚ ≈‚ÓÔ‡ ÔÓ ÌˇÍÓÎÍÓ ÔË˜ËÌË. ŒÚ Â‰Ì‡ ÒÚ‡Ì‡, ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎËÚÂ, ˜ÂÒÚÓ Ò ÔÓ‰ÍÂÔ‡Ú‡ Ì‡ Ô‡‚ËÚÂÎÒÚ‚‡Ú‡, ÔÓ‰˙ÎÊ‡‚‡Ú ‰‡ Ì‡ÒÚÓˇ‚‡Ú Á‡ ÔÓ-„ÓÎˇÏ‡„˙‚Í‡‚ÓÒÚ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ, ‡ ‚ÒÂ ÔÓ-˜ÂÒÚÓ Ë Á‡ Û‰˙ÎÊ‡‚‡ÌÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ ·ÂÁ ÍÓÏÔÂÌÒ‡ˆËË.“Ó‚‡ Ó·ÚÂ„Ì‡ ÓÚÌÓ¯ÂÌËˇÚ‡ Ò˙Ò ÒËÌ‰ËÍ‡ÚËÚÂ, ÍÓËÚÓ ÓÚı‚˙ÎˇÚ Û‰˙ÎÊ‡‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ Ë ÔÓÒÚ‡‚ˇÚ ÔÓ‰ ‚˙ÔÓÒ ÌÂÓ·ıÓ‰ËÏÓÒÚÚ‡ ÓÚ ÔÓ-Ì‡Ú‡Ú˙¯ÌÓÚÓ ÏÛ Ó„˙‚Í‡‚ˇ‚‡ÌÂ. ŒÚ ‰Û„‡ ÒÚ‡Ì‡, ‚ ≈— ÓÚ Ì‡‰ ‰‚Â„Ó‰ËÌË ÒÂ Ó·Ò˙Ê‰‡ Â‚ËÁËÁË‡ÌÂÚÓ Ì‡ ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡ Á‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ, ÍÓˇÚÓ Á‡ ÒËÌ‰ËÍ‡ÚËÚÂ Â ÔÂ‰ÏÂÚ Ì‡ ÒÂËÓÁÌ‡ Á‡„ËÊÂÌÓÒÚ Ë ÍÓˇÚÓ Â¯ËÚÂÎÌÓ ÒÂ ÓÒÔÓ‚‡ ÓÚ Úˇı.  Ú‡ÁË„Î‡‚‡ ˘Â ·˙‰Â ËÁÎÓÊÂÌ Ì‡Í‡ÚÍÓ ‰Â·‡Ú˙Ú Á‡„˙‚Í‡‚ÓÒÚÚ‡ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ Ë ÌÂ„Ó‚‡Ú‡ ÒÂ‰ÏË˜Ì‡ ÔÓ‰˙ÎÊËÚÂÎÌÓÒÚ ‚ ≈‚ÓÔ‡. —ÎÂ‰ ÚÓ‚‡ ˘Â ·˙‰Â ‡Á„ÎÂ‰‡Ì ·ÓˇÚ Ì‡ ÓÚ‡·ÓÚ‚‡ÌËÚÂ ˜‡ÒÓ‚Â ‚ ≈‚ÓÔ‡ Ë Ì‡ÒÚ˙ÔËÎËÚÂ ÔÓÏÂÌË ‚ ÚÓ‚‡ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ ÔÂÁ ÔÓÒÎÂ‰ÌËÚÂ„Ó‰ËÌË. ŸÂ ·˙‰Â Ó·Ò˙‰ÂÌÓ Ë ‡ÁÔÓÒÚ‡ÌÂÌËÂÚÓ Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚÚ‡ Ì‡ ÌÂÔ˙ÎÌÓ ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ. ŸÂ ·˙‰Â ÔÓÒÎÂ‰ÂÌÓ ‡Á‚ËÚËÂÚÓ Ì‡ ÔÓˆÂÒ‡ Ì‡ Â‚ËÁË‡ÌÂ Ì‡ ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡ Á‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ.  ‚˙ÁÍ‡ Ò ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚËÚÂ Á‡ ÓÚÍ‡Á ÓÚ ÌÂÈÌÓÚÓ ÔËÎ‡„‡ÌÂ ˘Â ·˙‰‡Ú ÔË‚Â‰ÂÌË ‰‡ÌÌË Á‡ ÔÂ‰ÔÓ˜ËÚ‡ÌÓÚÓ ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ ÓÚ ÊÂÌËÚÂ Ë Ï˙ÊÂÚÂ ‚ ≈—-15 Ë Ò‡‚ÌËÚÂÎÂÌ ÔÂ„ÎÂ‰ Ì‡ ËÁ˜ËÒÎˇ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ Á‡ÍÓÌÓÛÒÚ‡ÌÓ‚ÂÌ‡Ú‡ Ï‡ÍÒËÏ‡ÎÌ‡ ÔÓ‰˙ÎÊËÚÂÎÌÓÒÚ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ ‚ ÓÚ‰ÂÎÌËÚÂ ÒÚ‡ÌË. Tеми 5.1. –‡Á‚ËÚËÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ 5.2. –Â‚ËÁËˇ Ì‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ ‰ËÂÍÚË‚‡ Á‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ 5.3. ¡˙Î„‡Ëˇ: ŒÒÌÓ‚ÌË ÚÂÌ‰ÂÌˆËË ‚ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ 5.4.»Á‚Ó‰Ë 58

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 5.1. РАЗВИТИЕ НА РАБОТНОТО ВРЕМЕ ДЕБАТЪТ ЗА СЕДМИЧНАТА ПРОДЪЛЖИТЕЛНОСТ НА РАБОТНОТО ВРЕМЕ И ГЪВКАВОСТТА НА РАБОТНОТО ВРЕМЕ √Ó‰ËÌË Ì‡Â‰ ÒËÌ‰ËÍ‡ÚËÚÂ ÒË ÔÓÒÚ‡‚ˇı‡ Í‡ÚÓ ‚‡ÊÌ‡ ˆÂÎ Ì‡Ï‡Îˇ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ Ò Ó„ÎÂ‰ ÔÓ‰Ó·ˇ‚‡ÌÂ ÊË‚ÓÚ‡ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ Ë Ò˙Á‰‡‚‡ÌÂ Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚ Á‡ ·ÂÁ‡·ÓÚÌËÚÂ. Õ‡Ï‡Îˇ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ ·Â¯Â Â‰ÌÓ ÓÚ ÓÒÌÓ‚ÌËÚÂ ËÒÍ‡ÌËˇ Í˙Ï ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎËÚÂ ÔË ÍÓÎÂÍÚË‚ÌÓÚÓ ‰Ó„Ó‚‡ˇÌÂ, ‡ Ò˙˘Ó Ë Í˙Ï Ô‡‚ËÚÂÎÒÚ‚‡Ú‡, Ë ÚÓ Ò ËÁ‚ÂÒÚÂÌ ÛÒÔÂı. ◊ÂÁ ÍÓÎÂÍÚË‚ÌËÚÂ ‰Ó„Ó‚ÓË Ë Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÒÚ‚ÓÚÓ ‚ ÔÓ‚Â˜ÂÚÓ Â‚ÓÔÂÈÒÍË ÒÚ‡ÌË ÒÂ‰ÏË˜ÌÓÚÓ ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ ‰ÓÒÍÓÓ Ì‡Ï‡Îˇ‚‡¯Â. ◊ÂÒÚÓ Ì‡Ï‡Îˇ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ ÒÂ ÔÓÒÚË„‡¯Â ‚ Á‡ÏˇÌ‡ Ì‡ Â‰Ì‡ ÓÚ„Î‡‚ÌËÚÂ ˆÂÎË Ì‡ ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎËÚÂ, Ì‡ÔËÏÂ, ÔÓ-„˙‚Í‡‚‡Ú‡ Ó„‡ÌËÁ‡ˆËˇ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ, ÍÓˇÚÓ ‰‡ ÔÓÁ‚ÓÎË Ì‡ ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎËÚÂ ‰ÂÈÒÚ‚ËÚÂÎÌÓ ‰‡ ËÁÔÓÎÁ‚‡Ú ‡·ÓÚÌ‡Ú‡ ÒËÎ‡, ÍÓ„‡ÚÓ ËÏ‡Ú Ì‡È-„ÓÎˇÏ‡ ÌÛÊ‰‡ ÓÚ ÚÓ‚‡. ÕÓ ÔÂ‰ ÔÓÒÎÂ‰ÌËÚÂ ‰‚Â„Ó‰ËÌË ÒÚ‡Ì‡ıÏÂ Ò‚Ë‰ÂÚÂÎË Ì‡ ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌ‡ ÔÓÏˇÌ‡ ‚ ÔÓÁËˆËˇÚ‡ Ì‡ ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎËÚÂ, Í‡ÍÚÓ Ë Ì‡ Â‰Ëˆ‡ Ô‡‚ËÚÂÎÒÚ‚‡(Keune and Galgoczi 2006).“Â Á‡ÔÓ˜Ì‡ı‡ ‰‡ ÓÚı‚˙ÎˇÚ ÔÓ-Ì‡Ú‡Ú˙¯ÌÓÚÓ Ì‡Ï‡Îˇ‚‡ÌÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ Ë ÔÓ-ÒÍÓÓ Ì‡ÒÚÓˇ‚‡Ú Á‡ Û‰˙ÎÊ‡‚‡ÌÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ ·ÂÁ ÍÓÏÔÂÌÒ‡ˆËË, Í‡ÚÓ Ò˙˘Â‚ÂÏÂÌÌÓ ÌÂ ÓÚÒÚ˙Ô‚‡Ú ÓÚ ËÒÍ‡ÌÂÚÓ Á‡ ÔÓ-„˙‚Í‡‚‡Ú‡ ÏÛ Ó„‡ÌËÁ‡ˆËˇ.“Â Ú‚˙‰ˇÚ, ˜Â ÚÓ‚‡ ÒÂ Ì‡Î‡„‡ Á‡‡‰Ë ÏÂÊ‰ÛÌ‡Ó‰ÌËˇ ÍÓÌÍÛÂÌÚÂÌ Ì‡ÚËÒÍ, Ë ˜ÂÒÚÓ Á‡ÔÎ‡¯‚‡Ú, ˜Â ˘Â ÔÂÏÂÒÚˇÚ ‰ÂÈÌÓÒÚÚ‡ ÒË, ‡ÍÓ ËÒÍ‡ÌËˇÚ‡ ËÏ ÌÂ ·˙‰‡Ú Û‰Ó‚ÎÂÚ‚ÓÂÌË.  ÔÓ-˜ÂÒÚË Ò‡, ÓÒÓ·ÂÌÓ ‚ ≈—-15, ÒÎÛ˜‡ËÚÂ Ì‡ ÓÚÒÚ˙ÔÍË ÔË ‰Ó„Ó‚‡ˇÌÂÚÓ, ÔË ÍÓÂÚÓ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ Ò‡ ÔËÌÛ‰ÂÌË ‰‡ ÔËÂÏ‡Ú Û‰˙ÎÊ‡‚‡ÌÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ, ÔÓ‡‰Ë Á‡ÔÎ‡ıËÚÂ ÓÚ ÔÂÏÂÒÚ‚‡ÌÂ Ì‡ ÔÂ‰ÔËˇÚËÂÚÓ. œÓ‰Ó·ÌÓ Û‰˙ÎÊ‡‚‡ÌÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ ‚Ó‰Ë ÔÓÒÚÓ ‰Ó Ì‡Ï‡Îˇ‚‡ÌÂ Ì‡ ÔÓ˜‡ÒÓ‚ËÚÂ ‚˙ÁÌ‡„‡Ê‰ÂÌËˇ, ÌÓ ËÁ„ÎÂÊ‰‡ ËÏ‡ ÓÚËˆ‡ÚÂÎÌÓ ‚˙Á‰ÂÈÒÚ‚ËÂ Ë ‚˙ıÛ Á‡ÂÚÓÒÚÚ‡. ŒÒ‚ÂÌ ÚÓ‚‡ ‚ Â‰Ëˆ‡ ÒÚ‡ÌË ÒÂ Ô‡‚ˇÚ ÓÔËÚË Á‡ ËÁÏÂÌÂÌËÂ Ì‡ Á‡ÍÓÌÓ‚ËÚÂ ‡ÁÔÓÂ‰·Ë Á‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ, ÍÓÂÚÓ ‰‡ ÔÓÁ‚ÓÎË Û‰˙ÎÊ‡‚‡ÌÂ Ì‡ ÌÂ„Ó‚‡Ú‡ ÔÓ‰˙ÎÊËÚÂÎÌÓÒÚ.  Ò˙˘ÓÚÓ ‚ÂÏÂ ÒËÌ‰ËÍ‡ÚËÚÂ ÔÓ‰˙ÎÊ‡‚‡Ú ‰‡ Ò˜ËÚ‡Ú Ì‡Ï‡Îˇ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ Á‡ Ò‚Óˇ ‚‡ÊÌ‡ ˆÂÎ Ë ÒÂ ÓÔËÚ‚‡Ú ‰‡ ÒÂ ÔÓÚË‚ÓÔÓÒÚ‡‚ˇÚ Ì‡ ÌÂ„Ó‚ÓÚÓ Û‰˙ÎÊ‡‚‡ÌÂ, Ò ‡ÁÎË˜ÂÌ ÛÒÔÂı ‚ ÓÚ‰ÂÎÌËÚÂ ÒÚ‡ÌË. Õ‡Ï‡Îˇ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ ÒÚÓÂ¯Â Ò˙‚ÒÂÏ ‰ÓÒÍÓÓ Ì‡ ‰ÌÂ‚ÂÌ Â‰ ‚ ÌÓ‚ËÚÂ ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË(Õ—◊) ÓÚ ÷»≈, ÍÓÂÚÓ ÒÂ ËÁ‡ÁË ‚ ÔÂ‰ÔËÂÚËÚÂ ËÁÏÂÌÂÌËˇ Í‡ÍÚÓ ‚ Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÒÚ‚ÓÚÓ, Ú‡Í‡ Ë ‚ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌËÚÂ ËÎË ÓÚ‡ÒÎÓ‚Ë ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËˇ Á‡ ÔÓÒÚË„‡ÌÂ Ì‡ Ú‡ÁË ˆÂÎ. ÕÓ 2005„. ÓÚ·ÂÎˇÁ‡ ÒÏˇÌ‡ Ì‡ Ô‡‡‰Ë„Ï‡Ú‡ Ë ‚ ÚÓ‚‡ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ, Ú‡Í‡ ˜Â ‰ÌÂÒ ÔÓ-Ì‡Ú‡Ú˙¯ÌÓÚÓ Ì‡Ï‡Îˇ‚‡ÌÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ Ô‡ÍÚË˜ÂÒÍË ÌÂ ÒÚÓË Ì‡ ‰ÌÂ‚ÂÌ Â‰.  ÚÓ‚‡, ÔÂ‰Ë¯ÌËÚÂ ÛÒËÎËˇ Á‡ Ì‡Ï‡Îˇ‚‡ÌÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ ‰Ó‚Â‰Óı‡ ‰Ó ËÁ‚ÂÒÚÌÓ Ò·ÎËÊ‡‚‡ÌÂ Ì‡ ÒÂ„‡¯Ì‡Ú‡ ÏÛ ÔÓ‰˙ÎÊËÚÂÎÌÓÒÚ ‚ ≈—-15.  Ò˙˘ÓÚÓ ‚ÂÏÂ„˙‚Í‡‚‡Ú‡ Ó„‡ÌËÁ‡ˆËˇ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ ÔË‰Ó·Ë ¯ËÓÍÓ ‡ÁÔÓÒÚ‡ÌÂÌËÂ ‚ ≈‚ÓÔ‡ Í‡ÍÚÓ ˜ÂÁ Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÌË ÔÓÏÂÌË, Ú‡Í‡ Ë ˜ÂÁ ÍÓÎÂÍÚË‚ÌËÚÂ ‰Ó„Ó‚ÓË.“Ó‚‡ ‚ÍÎ˛˜‚‡ ‡ÁÔÓÂ‰·Ë Á‡„˙‚Í‡‚ ‡·ÓÚÂÌ„‡ÙËÍ Ò Û‰˙ÎÊÂÌ ÔÂËÓ‰ Á‡ ÓÚ˜ËÚ‡ÌÂ, ËÁ‚˙ÌÂ‰ÂÌ ÚÛ‰ Ë ÌÂ„Ó‚ÓÚÓ ÍÓÏÔÂÌÒË‡ÌÂ, ‡·ÓÚ‡ ‚ ÔÓ˜Ë‚ÌË ‰ÌË, Ì‡Ï‡ÎÂÌÓ ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ ÔË ÂˆÂÒËˇ Ë ‰.  Â‰Ëˆ‡ ÒÎÛ˜‡Ë ÍÓÎÂÍÚË‚ÌËÚÂ ÚÛ‰Ó‚Ë ‰Ó„Ó‚ÓË ÒÂ ÔÂ‚˙˘‡Ú ‚ ËÌÒÚÛÏÂÌÚ Á‡ ÔÓ-„˙‚Í‡‚‡ Ó„‡ÌËÁ‡ˆËˇ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ. œÓ‰Ó·Ì‡„˙‚Í‡‚ÓÒÚ Â ‰‡ÎÂ˜ ÔÓ-ËÁ„Ó‰Ì‡ Á‡ ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎËÚÂ. ÕÓ ÒËÌ‰ËÍ‡ÚËÚÂ Ò˙˘Ó ‚ÒÂ ÔÓ‚Â˜Â ÒÂ ÓÔËÚ‚‡Ú ‰‡ ‰Ó„Ó‚‡ˇÚ ì·Î‡„ÓÔËˇÚÌ‡ Á‡ ‡·ÓÚÌËÍ‡î Ó„‡ÌËÁ‡ˆËˇ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ, ÍÓˇÚÓ ‰‡ ÔÓÁ‚ÓÎˇ‚‡ Ì‡È-‚Â˜Â ÔÓ‰Ó·Ó Ò˙‚ÏÂÒÚˇ‚‡ÌÂ Ì‡ ÚÛ‰Ó‚Ëˇ Ë ËÁ‚˙Ì-ÚÛ‰Ó‚Ëˇ ÊË‚ÓÚ.  ÌÓ‚ËÚÂ ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË, ‚ ˜‡ÒÚÌÓÒÚ, ÛÒÎÓ‚ËˇÚ‡ Ì‡ ÚÛ‰, ‚ Ú.˜. Ó„‡ÌËÁ‡ˆËˇÚ‡ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ, Ò‡ ÏÌÓ„Ó ÔÓ‚Â˜Â ÓÔÂ‰ÂÎÂÌË ÓÚ Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÒÚ‚ÓÚÓ, ÓÚÍÓÎÍÓÚÓ ÓÚ ÍÓÎÂÍÚË‚ÌÓÚÓ ‰Ó„Ó‚‡ˇÌÂ.“Û‰Ó‚ÓÚÓ Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÒÚ‚Ó ‰ÂÈÒÚ‚‡ Í‡ÚÓ Á‡ÏÂÒÚËÚÂÎ Ì‡ ÒËÎÌËÚÂ ‡‚ÚÓÌÓÏÌË ÒËÒÚÂÏË Ì‡ ËÌ‰ÛÒÚË‡ÎÌË ÓÚÌÓ¯ÂÌËˇ Ë Ô‡ÍÚËÍË Ì‡ ÍÓÎÂÍÚË‚ÌÓ ‰Ó„Ó‚‡ˇÌÂ. ŒÒ‚ÂÌ ÚÓ‚‡, ÍÓÎÂÍÚË‚ÌÓÚÓ ‰Ó„Ó‚‡ˇÌÂ ‚ ÌÓ‚ËÚÂ ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË Â ÔÂ‰ËÏÌÓ Ì‡ÒÓ˜ÂÌÓ Í˙Ï Á‡ÔÎ‡ÚËÚÂ, ‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ Ë„‡Â ‚ÚÓÓÒÚÂÔÂÌÌ‡ ÓÎˇ.«‡ÚÓ‚‡ ÌÓ‚ËÚÂ ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË Ë ÚÂıÌËÚÂ ÒËÌ‰ËÍ‡ÚË Ò‡ ÏÌÓ„Ó ÔÓ-˜Û‚ÒÚ‚ËÚÂÎÌË Í˙Ï Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÌËÚÂ ÔÓÏÂÌË, ‡ ‚˙Á‰ÂÈÒÚ‚ËÂÚÓ Ì‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ‰ËÂÍÚË‚Ë Â ÔÓ-ÒËÎÌÓ, ÓÚÍÓÎÍÓÚÓ ‚ ≈—-15. 59

Data source: Eurostat 2005 √‡ÙËÍ‡ 1 БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 5.1. РАЗВИТИЕ НА РАБОТНОТО ВРЕМЕ СЕДМИЧНО РАБОТНО ВРЕМЕ  ≈‚ÓÔ‡ ÒÂ Ì‡·Î˛‰‡‚‡Ú ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌË ‡ÁÎËÍË ‚ ÒÂ‰ÏË˜ÌÓÚÓ ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ.—Â‰Ì‡Ú‡ ÒÂ‰ÏË˜Ì‡ ÔÓ‰˙ÎÊËÚÂÎÌÓÒÚ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ Á‡ Á‡ÂÚËÚÂ Ì‡ Ô˙ÎÂÌ ‡·ÓÚÂÌ ‰ÂÌ ‚ ≈—-25 ÔÂÁ 2005„. ·Â¯Â 41.9 ˜‡Ò‡. –‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ ‚ 6 ÒÚ‡ÌË ·Â¯Â ÔÓ‰ 41 ˜‡Ò‡(ÀËÚ‚‡, ƒ‡ÌËˇ, ‘ËÌÎ‡Ì‰Ëˇ,’ÓÎ‡Ì‰Ëˇ,»Î‡Ì‰Ëˇ Ë‘‡ÌˆËˇ), ‡ ‚ ÚË ÒÚ‡ÌË Ì‡‰ı‚˙Îˇ¯Â 43 ˜‡Ò‡(, œÓÎ¯‡ Ë √˙ˆËˇ).  √˙ˆËˇ Ó·Ë˜‡ÈÌÓÚÓ ÒÂ‰ÏË˜ÌÓ ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ ‰ÓË Ì‡‰‚Ë¯‡‚‡ 44 ˜‡Ò‡, ‚ÂÓˇÚÌÓ Á‡‡‰Ë ÏÌÓ„Ó ‚ËÒÓÍËˇ ‰ˇÎ Ò‡ÏÓÌ‡ÂÚË(Ì‡‰ 40% ÓÚ Á‡ÂÚËÚÂ). ‡ÍÚÓ ÒÂ ‚ËÊ‰‡ Ì‡ √‡ÙËÍ‡ 1, ÓÚ ÓÒÂÏÚÂ ÒÚ‡ÌË Ò ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ Ì‡‰ ÒÂ‰Ì‡Ú‡ ÔÓ‰˙ÎÊËÚÂÎÌÓÒÚ 5 Ò‡ ÌÓ‚Ë ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË. ÕÓ ÓÒÚ‡Ì‡ÎËÚÂ 5 ÌÓ‚Ë ˜ÎÂÌÍË Ë Í‡Ì‰Ë‰‡ÚÍËÚÂ –ÛÏ˙ÌËˇ Ë ¡˙Î„‡Ëˇ Ò‡ ÓÔÂ‰ÂÎÂÌÓ ÔÓ‰ ÒÂ‰Ì‡Ú‡ ÔÓ‰˙ÎÊËÚÂÎÌÓÒÚ.—ÎÂ‰Ó‚‡ÚÂÎÌÓ, ‡ÁÔÓÒÚ‡ÌÂÌÓÚÓ ÏÌÂÌËÂ, ˜Â ‚ ÌÓ‚ËÚÂ ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË Û‰˙ÎÊÂÌÓÚÓ ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ ÒÂ ËÁÔÓÎÁ‚‡ Í‡ÚÓ ÍÓÌÍÛÂÌÚÌ‡ ÒÚ‡ÚÂ„Ëˇ, ÌÂ Â Ò˙‚ÒÂÏ ‚ˇÌÓ. –‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ ‚ √ÂÏ‡ÌËˇ, Ì‡ÔËÏÂ, Â ÔÓ-ÔÓ‰˙ÎÊËÚÂÎÌÓ ÓÚÍÓÎÍÓÚÓ ‚ ÔÂÚÚÂ ÌÓ‚Ë ˜ÎÂÌÍË Ë ‚ ‰‚ÂÚÂ ÒÚ‡ÌË-Í‡Ì‰Ë‰‡ÚÍË. œÂ‰ÒÚ‡‚‡Ú‡ Á‡ ÔÓ-ÔÓ‰˙ÎÊËÚÂÎÌÓ ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ ‚ Õ—◊ ÓÚ˜‡ÒÚË ÒÂ ‰˙ÎÊË Ì‡ ÚÓ‚‡, ˜Â Ò‡‚ÌÂÌËˇÚ‡ ˜ÂÒÚÓ ÒÂ Ô‡‚ˇÚ Ì‡ ·‡Á‡Ú‡ Ì‡ Ò˙‚ÍÛÔÌÓÚÓ ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ. œÓ‡‰Ë ÌËÒÍËˇ ‰ˇÎ Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚÚ‡ Ì‡ ÌÂÔ˙ÎÌÓ ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ Ë ÔÓ-‚ËÒÓÍËˇ ‰ˇÎ Ì‡ ‡·ÓÚÂ˘ËÚÂ Ì‡ ‰‚Â ÏÂÒÚ‡, ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ ‚ Õ—◊ ÏÓÊÂ ‰‡ ËÁ„ÎÂÊ‰‡ ÔÓ-ÔÓ‰˙ÎÊËÚÂÎÌÓ. ŒÚ √‡ÙËÍ‡Ú‡ ÒÂ ‚ËÊ‰‡ ˇÒÌÓ Ë, ˜Â Á‡ÂÚËÚÂ Ì‡ Ô˙ÎÌÓ ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ Ï˙ÊÂ ‡·ÓÚˇÚ ÔÓ-‰˙Î„Ó ÓÚ ÊÂÌËÚÂ, Ì‡ÂÚË Ì‡ Ô˙ÎÂÌ ‡·ÓÚÂÌ ‰ÂÌ. —Â‰ÌÓ ‡ÁÎËÍ‡Ú‡ Â ÓÍÓÎÓ ‰‚‡ ˜‡Ò‡ ÒÂ‰ÏË˜ÌÓ, ÌÓ ‰ÓÒÚË„‡ 4 ËÎË ÔÓ‚Â˜Â ˜‡Ò‡ ‚»Î‡Ì‰Ëˇ, œÓÎ¯‡,  Ë»Ú‡ÎËˇ 60

Data source: Eurostat 2005. √‡ÙËÍ‡ 2 БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 5.1. РАЗВИТИЕ НА РАБОТНОТО ВРЕМЕ СЕДМИЧНО РАБОТНО ВРЕМЕ ¿ÍÓ ‡Á„ÎÂ‰‡ÏÂ Ì‡ÒÚ˙ÔËÎËÚÂ ‚˙‚ ‚ÂÏÂÚÓ ÔÓÏÂÌË ‚ Ó·Ë˜‡ÈÌÓ ÔÓÎ‡„‡ÌËˇ ÒÂ‰ÏË˜ÌÓ ÚÛ‰, ÛÒÚ‡ÌÓ‚ˇ‚‡ÏÂ, ˜Â ‰ÂÈÒÚ‚ËÚÂÎÌÓ Â Ì‡ÎËˆÂ ÚÂÌ‰ÂÌˆËˇ ÓÚ Ì‡Ï‡Îˇ‚‡ÌÂ Í˙Ï Û‰˙ÎÊ‡‚‡ÌÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ(√‡ÙËÍ‡ 2). œÂÁ ÔÂËÓ‰‡ 1998-2002„. ‚ ÔÓ˜ÚË ‚ÒË˜ÍË Â‚ÓÔÂÈÒÍË ÒÚ‡ÌË ÒÂ‰ÏË˜ÌÓÚÓ ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ Â Ì‡Ï‡ÎˇÎÓ, ‚ ¯ÂÒÚ ÓÚ Úˇı Ò Ì‡‰ 1 ˜‡Ò. Õ‡ÈÁÌ‡˜ËÚÂÎÌË Ì‡Ï‡ÎÂÌËˇ ≠ Ò Ì‡‰ 2 ˜‡Ò‡ ‚ ÒÂ‰ÏË˜Ì‡Ú‡ ÔÓ‰˙ÎÊËÚÂÎÌÓÒÚ ≠ Ò‡ ÔÓÒÚË„Ì‡ÚË ‚ ÀËÚ‚‡, ◊ÂıËˇ Ë‘‡ÌˆËˇ, Í‡ÚÓ ‚ ÔÓÒÎÂ‰Ì‡Ú‡ Ì‡Ï‡ÎÂÌËÂÚÓ ÒÂ ‰˙ÎÊË Ì‡ ÔÓÎËÚËÍ‡Ú‡ ∫ Á‡ 35-˜‡ÒÓ‚‡ ‡·ÓÚÌ‡ ÒÂ‰ÏËˆ‡.—‡ÏÓ ‚ ÚË ÒÚ‡ÌË ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ ÒÂ Â Û‚ÂÎË˜ËÎÓ ÔÂÁ ÚÓÁË ÔÂËÓ‰, ÌÓ Û‰˙ÎÊ‡‚‡ÌÂÚÓ Â ÌÂÁÌ‡˜ËÚÂÎÌÓ. ÕÓ ‚ ÔÂËÓ‰‡ 2002 ≠ 2005„. ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ ÒÂ Â Û‚ÂÎË˜ËÎÓ ‚ 12 ÒÚ‡ÌË Ë ÒÂ‰Ì‡Ú‡ ÏÛ ÔÓ‰˙ÎÊËÚÂÎÌÓÒÚ ‚ E—≠ 25 Â Ì‡‡ÒÌ‡Î‡. œÓ-Á‡·ÂÎÂÊËÚÂÎÂÌ Â Ù‡ÍÚ˙Ú, ˜Â Ò ÓÚÍ‡Á‡ ÓÚ ÔÓÎËÚËÍ‡Ú‡ Á‡ 35-˜‡ÒÓ‚‡ ‡·ÓÚÌ‡ ÒÂ‰ÏËˆ‡, ÒÂ‰ÏË˜Ì‡Ú‡ ÔÓ‰˙ÎÊËÚÂÎÌÓÒÚ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ ‚˙‚‘‡ÌˆËˇ Ì‡‡ÒÚ‚‡ Ò 2 ˜‡Ò‡, Ò ÍÓÂÚÓ ÔÓ˜ÚË ËÁˆˇÎÓ ÒÂ ÔÂÏ‡ı‚‡ ÔÓÒÚË„Ì‡ÚÓÚÓ ‚ ÔÂËÓ‰‡ 1998-2002„. Ì‡Ï‡ÎÂÌÓ ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ.  13 ÓÚ 27 ÒÚ‡ÌË ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ ‚ÒÂ Ô‡Í ·Â¯Â Ì‡Ï‡ÎÂÌÓ, ÌÓ ÌÂÁÌ‡˜ËÚÂÎÌÓ, Ë Ò‡ÏÓ ‚ Â‰Ì‡ ÒÚ‡Ì‡ ÒÂ‰ÏË˜Ì‡Ú‡ ÔÓ‰˙ÎÊËÚÂÎÌÓÒÚ Â Ì‡Ï‡ÎÂÌ‡ Ò Ì‡‰ 1 ˜‡Ò.—ÎÂ‰Ó‚‡ÚÂÎÌÓ, Ì‡ÎËˆÂ Â ˇÒÌ‡ ÚÂÌ‰ÂÌˆËˇ Í˙Ï Û‰˙ÎÊ‡‚‡ÌÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ Ë ËÁ„ÎÂÊ‰‡, ˜Â Ú‡ÁË ÚÂÌ‰ÂÌˆËˇ ˘Â ÒÂ Á‡Ô‡ÁË Ë ÔÂÁ 2006„.  Á‡ ‰Â·‡Ú‡ ÔÓ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ Â Ë ‰ÂÎ˙Ú Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚÚ‡ Ì‡ ÌÂÔ˙ÎÌÓ ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ ‚ Ó·˘‡Ú‡ Á‡ÂÚÓÒÚ. œÂÁ 2005„. 18.5% ÓÚ Á‡ÂÚËÚÂ ‚ ≈—-25 Ò‡ ‡·ÓÚËÎË Ì‡ ÌÂÔ˙ÎÌÓ ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ, ‡ ÔÂÁ 2001„. ≠ Ì‡‰ 16.4%(√‡ÙËÍ‡ 3).  ÔÓ˜ÚË ‚ÒË˜ÍË Â‚ÓÔÂÈÒÍË ÒÚ‡ÌË Á‡ÂÚÓÒÚÚ‡ Ì‡ ÌÂÔ˙ÎÌÓ ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ Ì‡‡ÒÚ‚‡. ŒÚ 2001„. ‰Ó 2005„. ‰ÂÎ˙Ú Ì‡ Á‡ÂÚËÚÂ Ì‡ ÌÂÔ˙ÎÌÓ ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ Â Ì‡Ï‡ÎˇÎ Ò‡ÏÓ ‚ 6 ÒÚ‡ÌË Ë, Ò ËÁÍÎ˛˜ÂÌËÂ Ì‡»Î‡Ì‰Ëˇ, ‚ÒË˜ÍËÚÂ Ò‡ ÌÓ‚Ë ˜ÎÂÌÍË ËÎË ÒÚ‡ÌË Í‡Ì‰Ë‰‡ÚÍË. «‡ÂÚÓÒÚÚ‡ Ì‡ ÌÂÔ˙ÎÌÓ ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ Â ‰‡ÎÂ˜ ÔÓ-ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌ‡ ‚’ÓÎ‡Ì‰Ëˇ ≠ 46.2%, ÒÎÂ‰‚‡Ì‡ ÓÚ , ÿ‚ÂˆËˇ Ë √ÂÏ‡ÌËˇ ≠ ÓÍÓÎÓ 25%. 61

Data source: Eurostat 2005. √‡ÙËÍ‡ 3 БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 5.1. РАЗВИТИЕ НА РАБОТНОТО ВРЕМЕ СЕДМИЧНО РАБОТНО ВРЕМЕ Õ‡ÎËˆÂ Â ˇÒÌÓ ‡Á„‡ÌË˜ÂÌËÂ ÏÂÊ‰Û ÒÚ‡ËÚÂ Ë ÌÓ‚ËÚÂ ÒÚ‡ÌË˜ÎÂÌÍË, ‚ ÍÓËÚÓ ‰ÂÎ˙Ú Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚÚ‡ Ì‡ ÌÂÔ˙ÎÌÓ ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ Â ÔÓÌËÒ˙Í, ÓÚÍÓÎÍÓÚÓ ‚˙‚ ‚ÒË˜ÍË ÒÚ‡Ë ˜ÎÂÌÍË, Ò ËÁÍÎ˛˜ÂÌËÂ Ò‡ÏÓ Ì‡ √˙ˆËˇ.«‡ÂÚÓÒÚÚ‡ Ì‡ ÌÂÔ˙ÎÌÓ ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ Â ÚÓÎÍÓ‚‡ ÌËÒÍ‡ ‚ ÌÓ‚ËÚÂ ˜ÎÂÌÍË, ÔÂ‰Ë ‚ÒË˜ÍÓ, ÔÓ‡‰Ë ÌËÒÍËÚÂ Á‡ÔÎ‡ÚË, ÍÓÂÚÓ ˇ Ô‡‚Ë ÙËÌ‡ÌÒÓ‚Ó ÌÂÔË‚ÎÂÍ‡ÚÂÎÌ‡. œÓˆÂÒ˙Ú Ì‡ Â‚ËÁË‡ÌÂ Ì‡ ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡ Á‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ ÒÚ‡ÚË‡ ÔÂÁ 2004„. Ò Ô˙‚ÓÚÓ ÔÂ‰ÎÓÊÂÌËÂ Ì‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ ÍÓÏËÒËˇ(≈) ÒÎÂ‰ ‰ÓÔËÚ‚‡ÌÂ ‰Ó ¯ËÓÍ‡Ú‡ Ó·˘ÂÒÚ‚ÂÌÓÒÚ Ë Â‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ÒÓˆË‡ÎÌË Ô‡ÚÌ¸ÓË. œÂÁ Ï‡È 2005„. ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇÚ Ô‡Î‡ÏÂÌÚ(≈œ) ÔÂ‰ÎÓÊË ÓÒÌÓ‚ÌË ËÁÏÂÌÂÌËˇ Í˙Ï ÔÂ‰ÎÓÊÂÌËÂÚÓ Ì‡ ≈, ÍÓËÚÓ ·ˇı‡ ÔÓ-·ÎËÁÍÓ ‰Ó ËÒÍ‡ÌËˇÚ‡ Ì‡ ≈ œ. ≈œ ËÁË˜ÌÓ ‚ÍÎ˛˜Ë ‚ ÚÂÍÒÚ‡ ‚˙ÔÓÒ‡ Á‡ Ò˙‚ÏÂÒÚˇ‚‡ÌÂ Ì‡ ÚÛ‰Ó‚Ëˇ Ë ÒÂÏÂÈÌËˇ ÊË‚ÓÚ, Í‡ÚÓ ˇÒÌÓ ÔÓÒÚ‡ÌÓ‚Ë, ˜Â ‚ÂÏÂÚÓ Ì‡ ‡ÁÔÓÎÓÊÂÌËÂ ÒÂ Ò˜ËÚ‡ Á‡ ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ Ë ÔÓËÒÍ‡ ‚ ‡ÏÍËÚÂ Ì‡ 36 ÏÂÒÂˆ‡ ‰‡ ÒÂ ÒÎÓÊË Í‡È Ì‡ ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚÚ‡ Á‡ ìËÁÍÎ˛˜ÂÌËˇî. ≈ Úˇ·‚‡¯Â ‰‡ ‚ÌÂÒÂ ÌÓ‚Ó ÔÂ‰ÎÓÊÂÌËÂ ÔÂÁ Ï‡È, ÌÓ ÒÂ Ò˙Ó·‡ÁË Ò‡ÏÓ Ò ÌˇÍÓÎÍÓ ÔÂ‰ÎÓÊÂÌËˇ Ì‡ ≈œ Á‡ ÓÚ˜ËÚ‡ÌËˇ ÔÂËÓ‰ Ë Á‡ Ò˙‚ÏÂÒÚˇ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÚÛ‰Ó‚Ëˇ Ë ÒÂÏÂÈÌËˇ ÊË‚ÓÚ.  Á‡ ì‚ÂÏÂÚÓ Ì‡ ÔÓ‚ËÍ‚‡ÌÂî Ë ìËÁÍÎ˛˜ÂÌËˇÚ‡î(ÔÓ-‰˙Î„‡ ÓÚ Ï‡ÍÒËÏ‡ÎÌ‡Ú‡ 48˜‡ÒÓ‚‡ ÒÂ‰ÏËˆ‡ Ì‡ ËÌ‰Ë‚Ë‰Û‡ÎÌ‡ ÓÒÌÓ‚‡) ÓÒÚ‡‚‡Ú ÏÌÓ„Ó ÒÔÓÌË, Í‡ÍÚÓ Ë Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌËÚÂ ‡ÁÎË˜Ëˇ ÔÓ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ Ë ÚÓ‚‡ ·ÎÓÍË‡ Ó·Ò˙Ê‰‡ÌÂÚÓ ‚ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇ Ò˙‚ÂÚ. 62

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 5.2. РЕВИЗИРАНЕ НА ЕВРОПЕЙСКАТА ДИРЕКТИВА ЗА РАБОТНОТО ВРЕМЕ Source: European Foundation 1998 √‡ÙËÍ‡ 4 ДЕРЕГУЛАЦИЯ √Î‡‚ÌËˇÚ ‡„ÛÏÂÌÚ Á‡ ‰ÓÔÛÒÍ‡ÌÂ Ì‡ ËÁÍÎ˛˜ÂÌËˇ, Â Á‡˜ËÚ‡ÌÂÚÓ Ì‡ Ò‚Ó·Ó‰‡Ú‡ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ‰‡ Â¯‡‚‡Ú Í‡Í‚‡ ÔÓ‰˙ÎÊËÚÂÎÌÓÒÚ ‰‡ ËÏ‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ËÏ ‚ÂÏÂ. ¿Ì‡ÎËÁ˙Ú Ì‡ ‰‡ÌÌËÚÂ ÔÓÒÚ‡‚ˇ ÔÓ‰ Ò˙ÏÌÂÌËÂ ‰‡ÎË ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎËÚÂ Ì‡ ÒÚ‡ÌËÚÂ, ÍÓËÚÓ ÓÚÒÚÓˇ‚‡Ú Á‡Ô‡Á‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ËÁÍÎ˛˜ÂÌËˇÚ‡, ËÁÓ·˘Ó Ò‡ ÒÂ ËÌÚÂÂÒÛ‚‡ÎË ÓÚ ÔÂ‰ÔÓ˜ËÚ‡ÌËˇÚ‡ Ì‡ Ì‡ÂÚËÚÂ. œÓ ‰‡ÌÌË ÓÚ 1998„. ÒÂ‰ÌÓ Ï˙ÊÂÚÂ ·Ëı‡ ÔÂ‰ÔÓ˜ÂÎË ‰‡ ‡·ÓÚˇÚ 6.76 ˜‡Ò‡ ÔÓ-Ï‡ÎÍÓ ÓÚÍÓÎÍÓÚÓ ‚ ‰ÂÈÒÚ‚ËÚÂÎÌÓÒÚ, ‡ ÊÂÌËÚÂ ≠ 3.86 ˜‡Ò‡. –‡ÁÏËÌ‡‚‡ÌÂÚÓ ‚‡Ë‡ ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌÓ ÔÓ ÒÚ‡ÌË. —Â‰Ì‡Ú‡ ÔÂ‰ÔÓ˜ËÚ‡Ì‡ ÔÓ‰˙ÎÊËÚÂÎÌÓÒÚ Á‡ ÊÂÌËÚÂ ‚ ≈— 15+ ÕÓ‚Â„Ëˇ Â 30.1 ˜‡Ò‡ ÒÂ‰ÏË˜ÌÓ, ‡ ÔË Ï˙ÊÂÚÂ ≠ 36.5 ˜‡Ò‡.  ≈‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ ‰ËÂÍÚË‚‡ Ï‡ÍÒËÏ‡ÎÌÓ ‰ÓÔÛÒÚËÏ‡Ú‡ ÔÓ‰˙ÎÊËÚÂÎÌÓÒÚ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ ÒÂ ÓÔÂ‰ÂÎˇ Ì‡ 48 ˜‡Ò‡ ÒÂ‰ÏË˜ÌÓ, ‚ÍÎ˛˜ËÚÂÎÌÓ Ë ËÁ‚˙ÌÂ‰ÌËˇ ÚÛ‰, ‡ ÔË Ó·Ò˙Ê‰‡ÌÓÚÓ Â‚ËÁË‡ÌÂ Ì‡ ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡, ‰ÓË Ì‡ ÚÓÁË„ÓÂÌ Ô‡„ ÒÂ„ÎÂ‰‡ ÍËÚË˜ÌÓ. Õ‡ √‡ÙËÍ‡ 4 Ò‡ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ÂÌË ‰‡ÌÌË Á‡ Ï˙ÊÂÚÂ Ë ÊÂÌËÚÂ, ÍÓËÚÓ ÊÂÎ‡ˇÚ ‰‡ ‡·ÓÚˇÚ 50 Ë ÔÓ‚Â˜Â ˜‡Ò‡, Ú.Â., Ì‡‰ Â‚ÓÔÂÈÒÍËˇ„ÓÂÌ Ô‡„.—‡ÏÓ ‚ ˜ÂÚËË ÒÚ‡ÌË 10% ËÎË ÔÓ‚Â˜Â ÔÓˆÂÌÚ‡ ÓÚ Ï˙ÊÂÚÂ ·Ëı‡ ÔÂ‰ÔÓ˜ÂÎË ‰‡ ‡·ÓÚˇÚ Ì‡‰ 50 ˜‡Ò‡.— ËÁÍÎ˛˜ÂÌËÂ Ì‡ ƒ‡ÌËˇ, ÔÓˆÂÌÚ˙Ú Ì‡ ÊÂÌËÚÂ, ÊÂÎ‡Â˘Ë ‰‡ ‡·ÓÚˇÚ Ì‡‰ 50 ˜‡Ò‡ ÒÂ‰ÏË˜ÌÓ, Â ÏËÌËÏ‡ÎÂÌ(ÓÍÓÎÓ 1%). Œ˜Â‚Ë‰ÌÓ, ‡„ÛÏÂÌÚ˙Ú, ˜Â Úˇ·‚‡ ‰‡ ÒÂ Á‡Ô‡ÁË ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚÚ‡ Á‡ ËÁÍÎ˛˜ÂÌËÂ(ËÌ‰Ë‚Ë‰Û‡ÎÌÓ Ò˙„Î‡ÒËÂ Á‡ ‡·ÓÚ‡ Ì‡‰ 48 ˜‡Ò‡), Á‡ ‰‡ ÒÂ ÔÂ‰ÓÒÚ‡‚Ë Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ Ò‚Ó·Ó‰‡ ‰‡ ‡·ÓÚˇÚ ÔÓ‚Â˜Â, Â ÌÂÒ˙ÒÚÓˇÚÂÎÂÌ. 63

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 5.2. РЕВИЗИЯ НА ЕВРОПЕЙСКАТА ДИРЕКТИВА ЗА РАБОТНОТО ВРЕМЕ ОГРАНИЧЕНИЕ НА МАКСИМАЛНАТА ПРОДЪЛЖИТЕЛНОСТ НА РАБОТНОТО ВРЕМE? ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇÚ Ô‡Î‡ÏÂÌÚ ÔÂ‰ÎÓÊË ‚ ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡ Á‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ ‰‡ ÒÂ ‚ÍÎ˛˜Ë ËÁË˜Ì‡ ‡ÁÔÓÂ‰·‡, ÍÓˇÚÓ ‰‡ ÔÓÒÚ‡ÌÓ‚ˇ‚‡, ˜Â Ó„‡ÌË˜ÂÌËÂÚÓ Á‡ 48 ≠ ˜‡ÒÓ‚‡ ÔÓ‰˙ÎÊËÚÂÎÌÓÒÚ ÒÂ ÔËÎ‡„‡ Í˙Ï ÓÚ‰ÂÎÌËˇ ‡·ÓÚÌËÍ, ‡ ÌÂ Í˙Ï ÚÛ‰Ó‚ ‰Ó„Ó‚Ó, Á‡ ‰‡ ÒÂ ËÁ·Â„ÌÂ ÌÂÒÔ‡Á‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ 48˜‡ÒÓ‚ÓÚÓ„‡ÌËˆ‡ ˜ÂÁ ËÁÔÓÎÁ‚‡ÌÂ Ì‡ ÌˇÍÓÎÍÓ ‰Ó„Ó‚Ó‡. œË Ó·Ò˙Ê‰‡ÌÂÚÓ Ì‡ Â‚ËÁË‡ÌÂÚÓ Ì‡ ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡ ÒÚ‡ÌËÚÂ ÒÂ ÓÍ‡Á‡ı‡ Ì‡ ‡ÁÎË˜ÌË ÔÓÁËˆËË Ë ÔÓ ÚÓÁË ‚˙ÔÓÒ.“Ó‚‡ ËÁÓ·˘Ó ÌÂ Â ËÁÌÂÌ‡‰‚‡˘Ó, Í‡ÍÚÓ ÎË˜Ë ÓÚ √‡ÙËÍ‡ 5.  14 ÓÚ Ó·˘Ó 22 ÒÚ‡ÌË Â ‚˙ÁÏÓÊÌÓ ‰‡ ÒÂ Á‡Ó·ËÍÓÎË Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌÓÚÓ Ó„‡ÌË˜ÂÌËÂ Á‡ Ï‡ÍÒËÏ‡ÎÌ‡ ÔÓ‰˙ÎÊËÚÂÎÌÓÒÚ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ, Ú˙È Í‡ÚÓ ËÎË ÔÓ Á‡ÍÓÌ, ËÎË ÔÓÌÂ Ì‡ Ô‡ÍÚËÍ‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ÏÓ„‡Ú ‰‡ ‡·ÓÚˇÚ ÔÓ ÌˇÍÓÎÍÓ ‰Ó„Ó‚Ó‡ Ë ‡·ÓÚÌÓÚÓ ËÏ ‚ÂÏÂ ÒÂ ËÁ˜ËÒÎˇ‚‡ Ì‡ Ú‡ÁË ÓÒÌÓ‚‡.“‡ÁË ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚ Ò˙˘ÂÒÚ‚Û‚‡ ‚˙‚ ‚ÒË˜ÍË ËÁ·ÓÂÌË 9 ÌÓ‚Ë ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË Ë ‚ ÒÚ‡ÌËÚÂ Í‡Ì‰Ë‰‡ÚÍË, Ò ËÁÍÎ˛˜ÂÌËÂ Ì‡—ÎÓ‚‡ÍËˇ Ë ¡˙Î„‡Ëˇ.“ÓÁË ÂÁÛÎÚ‡Ú Â ÔÓ-Ï‡ÎÍÓ ÌÂÓ˜‡Í‚‡Ì, ÓÚÍÓÎÍÓÚÓ ÔË ≈—-15, Ú˙È Í‡ÚÓ ÏÌÓ„Ó ‡·ÓÚÌËˆË ‚ ÷ÂÌÚ‡ÎÌ‡ Ë»ÁÚÓ˜Ì‡ ≈‚ÓÔ‡ ‡·ÓÚˇÚ Ì‡ ÔÓ ÌˇÍÓÎÍÓ ‰Ó„Ó‚Ó‡, Á‡ ‰‡ ÒË ÓÒË„ÛˇÚ ‰ÓÒÚ‡Ú˙˜ÂÌ ÒÂÏÂÂÌ ‰ÓıÓ‰. ŒÚ ËÁ·ÓÂÌËÚÂ 12 ÒÚ‡Ë ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË Ò‡ÏÓ 4 ˇÒÌÓ ÒÔ‡Á‚‡Ú ÔËÌˆËÔ‡, ˜Â Ó„‡ÌË˜ÂÌËÂÚÓ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ ÒÂ ÓÚÌ‡Òˇ Á‡ ÓÚ‰ÂÎÌËˇ ‡·ÓÚÌËÍ. Œ˜Â‚Ë‰ÌÓ Ï‡ÍÒËÏ‡ÎÌ‡Ú‡ ÔÓ‰˙ÎÊËÚÂÎÌÓÒÚ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ Úˇ·‚‡ ‰‡ ÒÂ ËÁ˜ËÒÎˇ‚‡ Á‡ ‡·ÓÚÌËÍ, ‡ ÌÂ Á‡ ÚÛ‰Ó‚ ‰Ó„Ó‚Ó.»Ì‡˜Â, ‚ÒË˜ÍË Á‡˘ËÚÌË ÏÂÍË, ‡ ÌÂ Ò‡ÏÓ Í‡Ò‡Â˘ËÚÂ Á‰‡‚ÂÚÓ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ, ·Ëı‡ ÏÓ„ÎË ‰‡ ÒÂ Á‡Ó·ËÍ‡ÎˇÚ. Œ„‡ÌË˜ÂÌËÂ Á‡ Ï‡ÍÒËÏÛÏ‡ ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ? √‡ÙËÍ‡ 5 Source: Questionnaire to ETUC affiliates 2005, author 64

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 5.3. БЪЛГАРИЯ: ОСНОВНИ ТЕНДЕНЦИИ В РАЗВИТИЕТО НА РАБОТНОТО ВРЕМЕ Õ‡ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌÓ ÌË‚Ó ÒËÌ‰ËÍ‡ÚËÚÂ, ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎËÚÂ Ë Ô‡‚ËÚÂÎÒÚ‚ÓÚÓ ‰Ó„Ó‚ÓËı‡ ÔÓÏÂÌË Ì‡ ÚÛ‰Ó‚ÓÚÓ Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÒÚ‚Ó, Ò‚˙Á‡ÌË Ò ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ.— ËÁÏÂÌÂÌËˇÚ‡ Ë ‰ÓÔ˙ÎÌÂÌËˇÚ‡ ‚ Ó‰ÂÍÒ‡ Ì‡ ÚÛ‰‡ ÔÂÁ 2001„. Ë 2004„., ÒÂ Ò˙Á‰‡‰Óı‡ ‰ÓÒÚ‡Ú˙˜ÌÓ Ô‡‚ÌË ÓÒÌÓ‚‡ÌËˇ, ÔÓÁ‚ÓÎˇ‚‡˘Ë Ì‡ ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎËÚÂ ‰‡ ‚˙‚ÂÊ‰‡Ú Û‰˙ÎÊÂÌÓ ËÎË ÌÂÔ˙ÎÌÓ ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ.  ‰‡ ÒÂ ËÁÔÓÎÁ‚‡ ÒÛÏË‡ÌÓÚÓ ËÁ˜ËÒÎˇ‚‡ÌÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ ˜ÂÁ Ì‡Ï‡Îˇ‚‡ÌÂ ËÎË Û‚ÂÎË˜‡‚‡ÌÂ Ì‡ ÔÓ‰˙ÎÊËÚÂÎÌÓÒÚÚ‡ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˇ ‰ÂÌ, ÌÓ ‚ ‡ÏÍËÚÂ Ì‡ ˜ÂÚËË ÏÂÒÂˆ‡, ‰‡‚‡ ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚ Ì‡ ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎËÚÂ ‰‡ ‡ÁÔÓÎ‡„‡Ú Ò Ó„‡ÌËÁ‡ˆËÓÌÂÌ ÂÒÛÒ Á‡ ÔËÎ‡„‡ÌÂÚÓ Ì‡„˙‚Í‡‚Ë ÂÊËÏË Á‡ ÓÔÂ‰ÂÎˇÌÂ Ì‡ ÔÓ‰˙ÎÊËÚÂÎÌÓÒÚÚ‡ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ. œÂÁ 2004„. ·ˇı‡ Ì‡Ô‡‚ÂÌË ‰ÓÔ˙ÎÌÂÌËˇ Ë ËÁÏÂÌÂÌËˇ Ì‡“ ÔÓ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ, ÔÓ˜Ë‚ÍËÚÂ Ë ÓÚÔÛÒÍËÚÂ Ò Ó„ÎÂ‰ ÒËÌıÓÌËÁË‡ÌÂ Ì‡ ·˙Î„‡ÒÍÓÚÓ Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÒÚ‚Ó Ò ‰ËÂÍÚË‚ËÚÂ Ì‡ ≈— ÔÓ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ(ƒ/93/104/≈Œ Ë ƒ/2000/34/≈Œ) ‚ ÒÎÂ‰ÌËÚÂ Ì‡ÒÓÍË: 1.  ÒÎÛ˜‡Ë Ì‡ ‡·ÓÚ‡ ÔÓ ÚÛ‰Ó‚ ‰Ó„Ó‚Ó Á‡ ‰ÓÔ˙ÎÌËÚÂÎÂÌ ÚÛ‰, ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ Á‡ ‰ÓÔ˙ÎÌËÚÂÎÌËˇ ÚÛ‰, Á‡Â‰ÌÓ Ò ÔÓ‰˙ÎÊËÚÂÎÌÓÒÚÚ‡ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ ÔÓ ÓÒÌÓ‚ÌÓÚÓ ÚÛ‰Ó‚Ó Ô‡‚ÓÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ ÔË ÔÓ‰ÌÂ‚ÌÓ ËÁ˜ËÒÎˇ‚‡ÌÂ, ‡·ÓÚÌ‡Ú‡ ÒÂ‰ÏËˆ‡ ÌÂ ÏÓÊÂ ‰‡ ·˙‰Â ÔÓ‚Â˜Â ÓÚ 48 ˜‡Ò‡, ‡ Á‡ ÌÂÁ‡‚˙¯ËÎËÚÂ 18„Ó‰ËÌË ≠ ÌÂ ÔÓ‚Â˜Â ÓÚ 40 ˜‡Ò‡. 2. œÓ‰˙ÎÊËÚÂÎÌÓÒÚÚ‡ Ì‡ Û‰˙ÎÊÂÌËˇ ‡·ÓÚÂÌ ‰ÂÌ ÌÂ ÏÓÊÂ ‰‡ Ì‡‰‚Ë¯‡‚‡ 10 ˜‡Ò‡, ‡ Á‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ Ë ÒÎÛÊËÚÂÎËÚÂ Ò Ì‡Ï‡ÎÂÌÓ ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ ≠ ‰Ó 1 ˜‡Ò Ì‡‰ Ì‡Ï‡ÎÂÌÓÚÓ ËÏ ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ. 3. œË ‡·ÓÚ‡ Ì‡ ÒÏÂÌË Ï‡ÍÒËÏ‡ÎÌ‡Ú‡ ÔÓ‰˙ÎÊËÚÂÎÌÓÒÚ Ì‡ ‡·ÓÚÌ‡ ÒÏˇÌ‡ ÔË ÒÛÏË‡ÌÓ ËÁ˜ËÒÎˇ‚‡ÌÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ ÏÓÊÂ ‰‡ ·˙‰Â ‰Ó 12 ˜‡Ò‡, ‡ ÔÓ‰˙ÎÊËÚÂÎÌÓÒÚÚ‡ Ì‡ ‡·ÓÚÌ‡Ú‡ ÒÂ‰ÏËˆ‡ ≠ ‰Ó 56 ˜‡Ò‡, ‡ Á‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ Ë ÒÎÛÊËÚÂÎËÚÂ Ò Ì‡Ï‡ÎÂÌÓ ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ ≠ ‰Ó 1 ˜‡Ò Ì‡‰ Ì‡Ï‡ÎÂÌÓÚÓ ËÏ ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ. –Â‡ÎÌÓ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ ÒÂ ‰‚ËÊË ‚ ‡ÏÍËÚÂ Ì‡ Á‡ÍÓÌÓÛÒÚ‡ÌÓ‚ÂÌËÚÂ ÌÓÏË. ƒ‡ÌÌËÚÂ Ì‡ Õ—» ÔÓÍ‡Á‚‡Ú, ˜Â ÔÂÁ ÔÂËÓ‰‡ 2001-2005„. ÌÂ Ò‡ Ì‡ÒÚ˙ÔËÎË Ò˙˘ÂÒÚ‚ÂÌË ÔÓÏÂÌË ‚ ÒÂ‰Ì‡Ú‡ ÔÓ‰˙ÎÊËÚÂÎÌÓÒÚ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ, Í‡ÍÚÓ ‚ ‰ÌÂ‚ÂÌ, Ú‡Í‡ Ë ‚ ÒÂ‰ÏË˜ÂÌ ÔÂËÓ‰.—Â‰ÏË˜Ì‡Ú‡ ÔÓ‰˙ÎÊËÚÂÎÌÓÒÚ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ Â 41.3 ˜‡Ò‡ ÔÂÁ 2002„. Ë ‰ÓÒÚË„‡ 41.5 ˜‡Ò‡ ÔÂÁ 2005„. ŒÚ‡·ÓÚÂÌËÚÂ„Ó‰Ë¯ÌÓ ˜‡ÒÓ‚Â Ì‡ Â‰ÌÓ ÎËˆÂ ÒÂ Û‚ÂÎË˜‡‚‡Ú Ò ·ÎËÁÓ 3 ˜‡Ò‡ ÔÂÁ 2006„. ÒÔˇÏÓ 2005 Ú. Ë ‰ÓÒÚË„‡Ú 1763.11 ˜‡Ò‡, Ì‡ ÒÔˇÏÓ 2003„. Û‚ÂÎË˜ÂÌËÂÚÓ Â Ò 10 ˜‡Ò‡. Õ‡Ï‡Îˇ‚‡ ÓÚÌÓÒËÚÂÎÌËˇÚ ‰ˇÎ Ì‡ Ì‡ÂÚËÚÂ Ì‡ ÌÂÔ˙ÎÌÓ ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ (ÓÚ 2.4% ÔÂÁ 2001 Ì‡ 1.9% ÔÂÁ 2005„.) Ë ÚÓ‚‡ ÔÓ˜ÚË ËÁˆˇÎÓ ÒÂ ‰˙ÎÊË Ì‡ Ì‡‡ÒÚ‚‡ÌÂ ·Óˇ Ì‡ Ì‡ÂÚËÚÂ Ì‡ Ô˙ÎÌÓ ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ ÔÓ ÔÓ„‡Ï‡Ú‡ Ì‡ Ã“—œ ìŒÚ ÒÓˆË‡ÎÌË ÔÓÏÓ˘Ë Í˙Ï Á‡ÂÚÓÒÚî. 3/4 ÓÚ Á‡ÂÚËÚÂ Ì‡ ÌÂÔ˙ÎÌÓ ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ ‡·ÓÚˇÚ ÔË ÚÂÁË ÛÒÎÓ‚Ëˇ ÔÓ‡‰Ë ìÎËÔÒ‡Ú‡ Ì‡ ‰ÓÒÚ‡Ú˙˜ÌÓ ‡·ÓÚ‡î ËÎË ìÌÂ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚ ‰‡ Ì‡ÏÂˇÚ ‰Û„‡ ‡·ÓÚ‡î. ÃÓÚË‚Ë, Ò‚Ë‰ÂÚÂÎÒÚ‚‡˘Ë Á‡ ÒÓ·ÒÚ‚ÂÌ ËÁ·Ó Ì‡ Á‡ÂÚËÚÂ, Ò‚˙Á‡ÌË Ò ìÓ·Û˜ÂÌËÂ ‚ Û˜Â·ÌÓ Á‡‚Â‰ÂÌËÂ ËÎË ÍÛÒÓ‚Â Á‡ Í‚‡ÎËÙËÍ‡ˆËˇî ËÎË Ô˙Í ìÔÓ‡‰Ë ÒÂÏÂÈÌË ÔË˜ËÌËî Ò‡ ÔÓÒÓ˜ÂÌË Ò‡ÏÓ ÓÚ ÔÓ 5% ÓÚ ÂÒÔÓÌ‰ÂÌÚËÚÂ.—ÎÂ‰Ó‚‡ÚÂÎÌÓ Á‡ ¡˙Î„‡Ëˇ Ì‡Ï‡ÎÂÌÓÚÓ ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ Â ÔÂ‰Ë ‚ÒË˜ÍÓ ÔËÌÛ‰ËÚÂÎÌÓ Â¯ÂÌËÂ, Ì‡ÎÓÊÂÌÓ ÓÚ‚˙Ì ≠ ÓÚ ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎˇ, ÓÚ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍ‡Ú‡ ÒËÚÛ‡ˆËˇ Ë ÏÌÓ„Ó ÔÓ-Ï‡ÎÍÓ Â ‡‚ÚÓÌÓÏÂÌ ËÁ·Ó Ì‡ ÎË˜ÌÓÒÚÚ‡. »Á‚˙ÌÂ‰ÌËˇÚ ÚÛ‰ ÒÂ Û‚ÂÎË˜‡‚‡ ÌÂÁÌ‡˜ËÚÂÎÌÓ. “ˇ·‚‡ ‰‡ ÒÂ ËÏ‡ ÔÂ‰‚Ë‰ Ó·‡˜Â, ˜Â ÚÓ‚‡ Ò‡ ÓÙËˆË‡ÎÌË ‰‡ÌÌË Á‡ ÔÎ‡ÚÂÌ ËÁ‚˙ÌÂ‰ÂÌ ÚÛ‰. —ÔÓÂ‰ ÂÍÒÔÂÚÌË ‡Á˜ÂÚË ËÒÚËÌÒÍËˇÚ ‡ÁÏÂ Ì‡ ËÁ‚˙ÌÂ‰ÌËˇ ÚÛ‰ ‚ ÌˇÍÓË ÓÚ‡ÒÎË Ì‡ ˜‡ÒÚÌËˇ ÒÂÍÚÓ(Ì‡Ô. ÚÂÍÒÚËÎÌ‡ Ë ¯Ë‚‡¯Í‡ ÔÓÏË¯ÎÂÌÓÒÚ) Â ÏÌÓ„ÓÍ‡ÚÌÓ ÔÓ-„ÓÎˇÏ Ë ‰ÓÒÚË„‡ ‰Ó 20-30% ÓÚ ÌÓÏ‡ÎÌÓÚÓ ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ. „ÓÎˇÏ‡Ú‡ ÒË ˜‡ÒÚ ÚÓÈ Â ÌÂÁ‡ÔÎ‡ÚÂÌ Ë ˜ÂÒÚÓ Ô˙ÚË ÔËÍËÚ ÔÓ‰ ÙÓÏ‡Ú‡ Ì‡ ‡ÍÓ‰ÌÓ Á‡ÔÎ‡˘‡ÌÂ Ë ËÁÔ˙ÎÌÂÌËÂ Ì‡ ÒÔÂ¯ÌË ÔÓ˙˜ÍË. –‡ÁÏÂ˙Ú Ì‡ ÔÓÎÁ‚‡ÌËˇ ÔÎ‡ÚÂÌ ÓÚÔÛÒÍ ÒÂ ‰‚ËÊË Ï‡ÎÍÓ Ì‡‰ Á‡ÍÓÌÓÛÒÚ‡ÌÓ‚ÂÌËˇ ÏÛ ÏËÌËÏ‡ÎÂÌ ‡ÁÏÂ ÓÚ 20 ‡·ÓÚÌË ‰ÌË„Ó‰Ë¯ÌÓ ‚ Ì‡˜‡ÎÓÚÓ Ì‡ ÔÂËÓ‰‡(20.9 ‰ÌË ÔÂÁ 2004„, 20.3 ‰ÌË ÔÂÁ 2005„.), ÌÓ ÔÂÁ 2006„. Â 20 ‰ÌË. Õ‡Ï‡Îˇ‚‡, Ï‡Í‡ Ë ÌÂÁÌ‡˜ËÚÂÎÌÓ, Ë ‡ÁÏÂ˙Ú Ì‡ ÔÓÎÁ‚‡ÌËˇ ÌÂÔÎ‡ÚÂÌ ÓÚÔÛÒÍ Ë ÓÚÔÛÒÍ‡ ÔÓ ·ÓÎÂÒÚ. 65

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 5.3. БЪЛГАРИЯ: ОСНОВНИ ТЕНДЕНЦИИ В РАЗВИТИЕТО НА РАБОТНОТО ВРЕМЕ œÂÁ ˛ÌË 2004„. Õ‡ˆËÓÌ‡ÎÌËˇÚ ÒÚ‡ÚËÒÚË˜ÂÒÍË ËÌÒÚËÚÛÚ ÔÓ‚Â‰Â Â‰ÌÓÍ‡ÚÌÓ Õ‡·Î˛‰ÂÌËÂ Ì‡ Ô‡Á‡‡ Ì‡ ÚÛ‰‡ ÒÂ‰ ÔÂ‰ÔËˇÚËˇÚ‡ Ì‡ ÔÂ‡·ÓÚ‚‡˘‡Ú‡ ÔÓÏË¯ÎÂÌÓÒÚ, Ú˙„Ó‚ËˇÚ‡ Ì‡ ‰Â·ÌÓ Ë ÒÂÍÚÓ‡ Ì‡ ÛÒÎÛ„ËÚÂ. ƒ‡ÌÌËÚÂ ÓÚ ËÁÒÎÂ‰‚‡ÌÂÚÓ ÔÓÚ‚˙Ê‰‡‚‡Ú Ì‡Ô‡‚ÂÌËÚÂ ‰‡ ÒÂ„‡ ÍÓÌÒÚ‡Ú‡ˆËË ÔÓ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ Ì‡ ·˙Î„‡ÒÍËÚÂ Ì‡ÂÏÌË ‡·ÓÚÌËˆË. —ÚÛÍÚÛ‡ Ì‡ Á‡ÂÚËÚÂ ÒÔÓÂ‰ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ ï«‡ÂÚËÚÂ ‡·ÓÚˇÚ ÔÂÓ·Î‡‰‡‚‡˘Ó Ì‡ Ô˙ÎÌÓ ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ, Í‡ÚÓ ÂÁÛÎÚ‡ÚËÚÂ Ò‡: ≠ Á‡ ÔÂ‡·ÓÚ‚‡˘‡Ú‡ ÔÓÏË¯ÎÂÌÓÒÚ ≠ 99.7%; ≠ Á‡ Ú˙„Ó‚ËˇÚ‡ Ì‡ ‰Â·ÌÓ ≠ 95.5%; ≠ Á‡ ÒÂÍÚÓ‡ Ì‡ ÛÒÎÛ„ËÚÂ ≠ 96.8%. ï—˙ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂÚÓ ÔÓÒÚÓˇÌÌ‡/‚ÂÏÂÌÌ‡ Á‡ÂÚÓÒÚ Â ‚ ÔÓÎÁ‡ Ì‡ ÔÓÒÚÓˇÌÌÓ Á‡ÂÚËÚÂ: ≠ 94.1% Á‡ ÔÓÏË¯ÎÂÌÓÒÚÚ‡; ≠ 99.1% ≠ Á‡ Ú˙„Ó‚ËˇÚ‡ Ì‡ ‰Â·ÌÓ; ≠ 93% ≠ Á‡ ÒÂÍÚÓ‡ Ì‡ ÛÒÎÛ„ËÚÂ. œÂÁ ÔÓÒÎÂ‰ÌËÚÂ 5„Ó‰ËÌË 88% ÓÚ ÔÓÏË¯ÎÂÌËÚÂ ÔÂ‰ÔËˇÚËˇ ÌÂ Ò‡ ÔÓÏÂÌˇÎË ÔÓ‰˙ÎÊËÚÂÎÌÓÒÚÚ‡ Ì‡ ‡·ÓÚ‡ Ì‡ ÔÂ‰ÔËˇÚËÂÚÓ Á‡ ÒÂ‰ÏËˆ‡, 8% ÎÂÍÓ Ò‡ ˇ Û‚ÂÎË˜ËÎË, Ï‡ÎÍÓ Ì‡‰ 1% Ò‡ ˇ Û‚ÂÎË˜ËÎË ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌÓ. ‡ÚÓ ˆˇÎÓ ËÁ‚Ó‰˙Ú, ÍÓÈÚÓ ÒÂ Ì‡Î‡„‡ Â, ˜Â ·˙Î„‡ËÌ˙Ú ‡·ÓÚË ÔÓ‚Â˜Â ÓÚ ÍÓÎÍÓÚÓ ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌ‡ ˜‡ÒÚ ÓÚ Ô‡‡Ú‡ ‚ ‰Û„ËÚÂ Â‚ÓÔÂÈÒÍË ÒÚ‡ÌË, ÌÓ ÔË ÔÓ-ÚÂÊÍË ÛÒÎÓ‚Ëˇ Ë ÔË ÔÓ-ÌËÒÍÓ Á‡ÔÎ‡˘‡ÌÂ. ÀËÔÒ‚‡ ËÎË Â ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌÓ Ó„‡ÌË˜ÂÌ‡ ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚÚ‡ Á‡ Ò˙˜ÂÚ‡‚‡ÌÂ Ë ·‡Î‡ÌÒ Ì‡ ÚÛ‰Ó‚Ëˇ Ë ÒÂÏÂÈÌËˇ ÊË‚ÓÚ. «‡ ÒÚ‡Ì‡Ú‡ Â ı‡‡ÍÚÂÌ‡ ÌËÒÍ‡ ÒÚÂÔÂÌ Ì‡„˙‚Í‡‚ÓÒÚ Ì‡ Ô‡Á‡‡ Ì‡ ÚÛ‰‡ ÔÓ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ.«‡ÂÚÓÒÚÚ‡ Ì‡ ÌÂÔ˙ÎÌÓ ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ ‚ÒÂ Ó˘Â ÌÂ Â ÔÓÔÛÎˇÌ‡ ‚ ÒÚ‡Ì‡Ú‡, ËÁÍÎ˛˜‚‡ÈÍË ‡Á·Ë‡ ÒÂ ÒË‚Ëˇ ÒÂÍÚÓ, Á‡ ÍÓÈÚÓ ÎËÔÒ‚‡Ú ‰ÓÒÚÓ‚ÂÌË ‰‡ÌÌË. ÀËÔÒ‚‡Ú Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÌË Ë ÍÓÎÂÍÚË‚ÌÓ ‰Ó„Ó‚ÓÂÌË ÒÚËÏÛÎË Á‡ ËÁÔÓÎÁ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡„˙‚Í‡‚Ë ÂÊËÏË Ì‡ ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ, Ò˙ÓÚ‚ÂÚÒÚ‚‡˘Ë ÌÂ Ò‡ÏÓ Ì‡ ËÌÚÂÂÒËÚÂ Ì‡ ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎˇ, ÌÓ Ë Ì‡ Ì‡ÂÏÌËÚÂ ‡·ÓÚÌËˆË ÕÂ ÒÂ ËÁÔÓÎÁ‚‡Ú ‚ ‰ÓÒÚ‡Ú˙˜Ì‡ ÒÚÂÔÂÌ Â‰Ëˆ‡ ÔÓÎÓÊËÚÂÎÌË Ô‡ÍÚËÍË, ‰ÓÍ‡Á‡ÎË Ò‚ÓˇÚ‡ ÔÓÎÂÁÌÓÒÚ ‚ Â‰Ëˆ‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍË ÒÚ‡ÌË: ËÌ‰Ë‚Ë‰Û‡ÎÌË ÒÏÂÚÍË Ë ÍÂ‰ËÚÌË ÒıÂÏË Á‡ ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ, ÔÓ‰ÂÎˇÌÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓ ÏˇÒÚÓ Ò ˆÂÎ ÓÒË„Ûˇ‚‡ÌÂ Ì‡ ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚË Á‡ Ó·Û˜ÂÌËÂ, ÔÓ‚Ë¯‡‚‡ÌÂ Ì‡ ÔÎ‡ÚÂÌËˇ„Ó‰Ë¯ÂÌ ÓÚÔÛÒÍ, ˆÂÎˇ˘ ÔÓ-‚ËÒÓÍÓ Í‡˜ÂÒÚ‚Ó Ì‡ ÊË‚ÓÚ. 66

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 5.4. ИЗВОДИ —Ô‡‚Â‰ÎË‚‡Ú‡ ÔÓ‰˙ÎÊËÚÂÎÌÓÒÚ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ ·Ë ÒÎÂ‰‚‡ÎÓ ‰‡ Â Ò˙ÒÚ‡‚Ì‡ ˜‡ÒÚ Ì‡—ÓˆË‡ÎÌ‡ ≈‚ÓÔ‡, ÍÓˇÚÓ ‚˙ÁÔËÂÏ‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ Í‡ÚÓ ÌÂ˘Ó ÔÓ‚Â˜Â ÓÚ ÔÓËÁ‚Ó‰ÒÚ‚ÂÌË Ù‡ÍÚÓË, ÓÒË„Ûˇ‚‡ Á‰‡‚ÓÒÎÓ‚ÌË Ë ·ÂÁÓÔ‡ÒÌË ÛÒÎÓ‚Ëˇ Ì‡ ÚÛ‰ Ë ËÏ ‰‡‚‡ ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚ ‰‡ Ò˙˜ÂÚ‡‚‡Ú ÚÛ‰Ó‚Ëˇ ÒË ÊË‚ÓÚ Ò ‡ÁÌÓÓ·‡ÁÂÌ ÎË˜ÂÌ ÊË‚ÓÚ. ÕÓ ÚÓ‚‡ Â ÔÓ‰ Á‡ÔÎ‡ı‡.  ˆˇÎ‡ ≈‚ÓÔ‡ ÒÂ Ì‡·Î˛‰‡‚‡ ÔÓ‚‡Ú ‚ Ó„‡ÌËÁ‡ˆËˇÚ‡ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ ‚ ÓÚ„Ó‚Ó Ì‡ Ì‡‡ÒÚ‚‡˘Ëˇ Ì‡ÚËÒÍ Ì‡„ÎÓ·‡ÎËÁ‡ˆËˇÚ‡ Ë ÔÓÏˇÌ‡Ú‡ ‚ Ò˙ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂÚÓ Ì‡ ÒËÎËÚÂ ÏÂÊ‰Û ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎË Ë ‡·ÓÚÌËˆË.”‰˙ÎÊ‡‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ ÒÚ‡Ì‡ Ó·Ë˜‡ÈÌ‡ Ô‡ÍÚËÍ‡ ‚˙‚ ‚ÒÂ ÔÓ‚Â˜Â ÒÚ‡ÌË ÓÚ ≈—, ‡ ÔÂ‰ıÓ‰Ì‡Ú‡ ÚÂÌ‰ÂÌˆËˇ Á‡ Ì‡Ï‡Îˇ‚‡ÌÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ Á‡„Î˙ı‚‡.“˙È Í‡ÚÓ ÛÒÎÓ‚ËˇÚ‡ Ì‡ ÚÛ‰ ‚ ÌÓ‚ËÚÂ ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË ÒÂ ÓÔÂ‰ÂÎˇÚ ‚ ÔÓ-„ÓÎˇÏ‡ ÒÚÂÔÂÌ Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÌÓ, ÓÚÍÓÎÍÓÚÓ ‚ ≈—≠ 15, Í‡ÚÓ ÒËÎÌ‡Ú‡ Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÌ‡ ÓÒÌÓ‚‡ Á‡ÏÂÒÚ‚‡ ‰Ó „ÓÎˇÏ‡ ÒÚÂÔÂÌ ÌÂÁ‡‚ËÒËÏÓÚÓ ÍÓÎÂÍÚË‚ÌÓ ‰Ó„Ó‚‡ˇÌÂ, ÚÂÁË ÒÚ‡ÌË Ò‡ ÔÓ-˜Û‚ÒÚ‚ËÚÂÎÌË Ë Í˙Ï Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÌËÚÂ ÔÓÏÂÌË Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍÓ ‡‚ÌË˘Â.“Ó‚‡ Ò˙˘Ó Úˇ·‚‡ ‰‡ ÒÂ ËÏ‡ ÔÂ‰‚Ë‰, ÍÓ„‡ÚÓ ≈—-25 ÒÂ ÓÔËÚ‚‡ ‰‡ Ì‡ÏÂË ÍÓÏÔÓÏËÒ ÔÓ Â‚ËÁË‡ÌÂÚÓ Ì‡ ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡ Á‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ. «‡ÚÓ‚‡ ·Ó·‡Ú‡ Ì‡ ÒËÌ‰ËÍ‡ÚËÚÂ Á‡ ÓÚı‚˙ÎˇÌÂ Ì‡ ÔÂ‰ÎÓÊÂÌËÂÚÓ, ÍÓÂÚÓ Ì‡Û¯‡‚‡ Ô‡‚ÓÚÓ Ì‡ Ó„‡ÌË˜‡‚‡ÌÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ, ‚ÒÂ Ó˘Â ÌÂ Â ÔËÍÎ˛˜ËÎ‡.  ÚÓ‚‡ ÒÚ‡‚‡ ‚˙‚ ‚ÂÏÂÚÓ, ÍÓ„‡ÚÓ ≈‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ ÍÓÏËÒËˇ„Ó‰Ó ÔÂ‰ÒÚ‡‚ˇ Ò‚ÓËÚÂ ‚ËÊ‰‡ÌËˇ Á‡ ìÔÓ-‰Ó·Ó Â„ÛÎË‡ÌÂî. ÃÓÊÂÏ Ò‡ÏÓ ‰‡ ÒÂ Ì‡‰ˇ‚‡ÏÂ, ˜Â ÔÂ‰ÎÓÊÂÌËÂÚÓ Á‡ ‰ÂÂ„ÛÎ‡ˆËˇ Ì‡ ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡ Á‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ ÌˇÏ‡ ‰‡ ÒÂ ‚˙ÁÔËÂÏÂ Í‡ÚÓ ÌÓ‚Ëˇ ÔÓ„ÂÒË‚ÂÌ Ô˙Ú.  ÚÓÁË ÒÏËÒ˙Î ÌÂ Â ËÁÎË¯ÌÓ Ó˘Â ‚Â‰Ì˙Ê ‰‡ ÒÂ ËÁÚ˙ÍÌÂ, ˜Â Â‚ËÁË‡ÌÂÚÓ Ì‡ ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡ Á‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ Ú‡Í‡, Í‡ÍÚÓ ÒÂ Ó˜ÂÚ‡‚‡ Á‡ÒÂ„‡, Á‡ Ô˙‚ Ô˙Ú ˘Â ÔÓÌËÊË ÔÓÒÚË„Ì‡ÚË ‚Â˜Â Â‚ÓÔÂÈÒÍË Á‡ÍÓÌÓ‚Ë ÒÚ‡Ì‰‡ÚË. ŒÒ‚ÂÌ ÚÓ‚‡, ‡Á‚ËÚËÂÚÓ ÔÓ ÚÓÁË ‚˙ÔÓÒ Úˇ·‚‡ ‰‡ ÒÂ ‡Á„ÎÂÊ‰‡ Ì‡ ÙÓÌ‡ Ì‡ Â¯ÂÌËˇÚ‡ Ì‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇ Ò˙‰, ÍÓËÚÓ ËÁÔ‡˘‡Ú Ò˙‚ÒÂÏ ‡ÁÎË˜ÌË ÒË„Ì‡ÎË Í˙Ï Ì‡¯ËÚÂ Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÌË Ó„‡ÌË, Ë ‡Á·Ë‡ ÒÂ, Ì‡ ÙÓÌ‡ Ì‡ ÔÂ‰ÔÓ˜ËÚ‡ÌËˇÚ‡, ËÁ‡ÁÂÌË ÓÚ Á‡ÒÂ„Ì‡ÚËÚÂ ≠ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ. 67

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 6. СОЦИАЛНАТА ЗАЩИТА И СЕМЕЙСТВАТА œÂÁ ÒÎÂ‰‚‡˘ËÚÂ ‰ÂÒÂÚËÎÂÚËˇ ≈‚ÓÔ‡ ˘Â ÒÂ ËÁÔ‡‚Ë ÔÂ‰ ÔÓÒÎÂ‰ÒÚ‚ËˇÚ‡ ÓÚ ÌÂÔÂÍ˙ÒÌ‡ÚÓ ÔÓÏÂÌˇ˘‡Ú‡ ÒÂ ‚˙Á‡ÒÚÓ‚‡ ÒÚÛÍÚÛ‡ Ì‡ Ì‡ÒÂÎÂÌËÂÚÓ, ÔÂ‰ËÁ‚ËÍ‡Ì‡ ÓÚ ÌËÒÍ‡Ú‡ ‡Ê‰‡ÂÏÓÒÚ Ë Û‚ÂÎË˜‡‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÔÓ‰˙ÎÊËÚÂÎÌÓÒÚÚ‡ Ì‡ ÊË‚ÓÚ‡. ˙Ï ÚÓ‚‡ Úˇ·‚‡ ‰‡ ÒÂ ÔË·‡‚ˇÚ Ë ‡ÁÎË˜ËˇÚ‡ ‚ ÒÚËÎ‡ Ì‡ ÊË‚ÓÚ Ë ÓÚÚÛÍ Ë ‚ ‰ÂÙËÌËˆËˇÚ‡ Á‡ ÒÂÏÂÈÒÚ‚ÓÚÓ.“ÂÁË ÔÓÏÂÌË ˘Â ÔÓ‰ÎÓÊ‡Ú Ì‡ ËÁÔËÚ‡ÌËÂ Ë ˘Â ÓÍ‡Ê‡Ú ‚ÎËˇÌËÂ ‚˙ıÛ ÒËÒÚÂÏ‡Ú‡ Á‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡ Á‡˘ËÚ‡, Â‰ËÌ ÓÚ ÓÒÌÓ‚ÌËÚÂ ÒÚ˙Î·Ó‚Â Ì‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ÏÓ‰ÂÎ.  ≈— ÒÂ ‡Ê‰‡Ú Ò‡‚ÌËÚÂÎÌÓ Ï‡ÎÍÓ ‰Âˆ‡, Ì‡ÒÂÎÂÌËÂÚÓ Á‡ÒÚ‡ˇ‚‡, ‡ ËÁ·Ó˙Ú Ì‡ ÒÚËÎ Ì‡ ÊË‚ÓÚ‡ ÒÚ‡‚‡ ‚ÒÂ ÔÓ≠ ÏÌÓ„ÓÓ·‡ÁÂÌ. œÓÒÎÂ‰ÌËÚÂ ‰‚Â ÔÓÎÓÊËÚÂÎÌË ÚÂÌ‰ÂÌˆËË, ÍÓËÚÓ Ò‡ ÂÁÛÎÚ‡Ú Ì‡ ÔÓÒÔÂËÚÂÚ‡, ˘Â ÓÚÔ‡‚ˇÚ ÔÂ‰ËÁ‚ËÍ‡ÚÂÎÒÚ‚‡, Ï‡Í‡ Ë ÔÓ ‡ÁÎË˜ÌË ÔË˜ËÌË, Í˙Ï ÒÓˆË‡ÎÌ‡Ú‡ ‰˙Ê‡‚‡, Ú‡Í‡‚‡ Í‡Í‚‡ÚÓ ˇ ÔÓÁÌ‡‚‡ÏÂ ‰ÌÂÒ.—Â‰ ÔÓ·ÎÂÏËÚÂ, ÔÓÓ‰ÂÌË ÓÚ Á‡ÒÚ‡ˇ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ Ì‡ÒÂÎÂÌËÂÚÓ, Â Ù‡ÍÚ˙Ú, ˜Â ÔÓ-Ï‡Î˙Í ·ÓÈ ÎËˆ‡ ˘Â Úˇ·‚‡ ‰‡ ÔÓ‰ÍÂÔˇÚ ÔÓ‚Â˜Â.—ÓˆË‡ÎÌ‡Ú‡ ‰˙Ê‡‚‡ ˘Â Úˇ·‚‡ ‰‡ ÒÂ ‡‰‡ÔÚË‡ Á‡ ÓÒ˙˘ÂÒÚ‚ˇ‚‡ÌÂ Ì‡ ÌÂÓ·ıÓ‰ËÏ‡Ú‡ ÔÓ‰ÍÂÔ‡ Ì‡ ÏÌÓÊÂÒÚ‚Ó ‡ÁÎË˜ÌË ÚËÔÓ‚Â ÒÂÏÂÈÌË Â‰ËÌËˆË, ‡ ÌÂ Ò‡ÏÓ Ì‡ Ú‡‰ËˆËÓÌÌÓÚÓ ÒÂÏÂÈÒÚ‚Ó, Ò˙ÒÚ‡‚ÂÌÓ ÓÚ ‰‚‡Ï‡ ‚˙Á‡ÒÚÌË Ë ‰‚Â ‰Âˆ‡. ŒÚÚÛÍ Ë ÒÂ‰ÒÚ‚‡Ú‡ Á‡ ÒÓˆË‡ÎÌÓ ÓÒË„Ûˇ‚‡ÌÂ Úˇ·‚‡ ‰‡ ÒÂ ‡‰‡ÔÚË‡Ú Ë ÔÂÓËÂÌÚË‡Ú, ÌÓ ÚÓ‚‡ ÌÂ ÓÁÌ‡˜‡‚‡ Á‡‰˙ÎÊËÚÂÎÌÓ ÒÚÂÒÌˇ‚‡ÌÂ Ì‡ ‡ÏÍËÚÂ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡Ú‡ ‰˙Ê‡‚‡. ŒÚ Ò˙˘ÂÒÚ‚ÂÌÓ ÁÌ‡˜ÂÌËÂ Â ‰‡ ÒÂ ÛÒÚ‡ÌÓ‚Ë ‰Ó Í‡Í‚‡ ÒÚÂÔÂÌ ‰ÂÏÓ„‡ÙÒÍËˇÚ ÒË‚ ÒÂ ËÁÔÓÎÁ‚‡ Í‡ÚÓ ÔÂÚÂÍÒÚ Á‡ Ò˙Í‡˘‡‚‡ÌÂ Ì‡ ‡ÁıÓ‰ËÚÂ ‚ ‰ËÒÍÛÒËËÚÂ Á‡ ÂÙÓÏË‡ÌÂ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡Ú‡ ‰˙Ê‡‚‡, ‚ÏÂÒÚÓ ‡„ÛÏÂÌÚ‡ Á‡ ‡‰‡ÔÚË‡ÌÂ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡Ú‡ ‰˙Ê‡‚‡ Í˙Ï ÌÓ‚‡Ú‡ ÒËÚÛ‡ˆËˇ Ë ÔÓÚÂ·ÌÓÒÚË. –‡Á‰ÂÎ˙Ú Á‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡ Á‡˘ËÚ‡ Ô‡‚Ë ÔÂ„ÎÂ‰ Ì‡ ‡Á‚ËÚËÂÚÓ Ì‡ ‡ÁıÓ‰ËÚÂ Á‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡ Á‡˘ËÚ‡, Í‡ÍÚÓ Ë Ì‡ ÓÒÌÓ‚ÌËÚÂ ÚËÔÓ‚Â ‡ÁıÓ‰Ë. —Û·ÂÍÚ Ò‡ Ë ‡ÁÎË˜ÌËÚÂ ÒÂÏÂÈÌË ÔÓÎËÚËÍË, Ú˙È Í‡ÚÓ ÚÂ ‰Ó„ÓÎˇÏ‡ ÒÚÂÔÂÌ ÒÂ ÙËÌ‡ÌÒË‡Ú Ë Ó„‡ÌËÁË‡Ú ÓÚ ÒÓˆË‡ÎÌÓ-Á‡˘ËÚÌËÚÂ ÒËÒÚÂÏË(‚˙ÔÂÍË, ˜Â ÌÂ ‚ÒË˜ÍË ÔÓÎËÚËÍË Ò‡ ˜‡ÒÚ ÓÚ ÒÓˆË‡ÎÌÓ-ÓÒË„ÛËÚÂÎÌ‡Ú‡ ÒËÒÚÂÏ‡), Í‡ÚÓ ÒÂ Ô‡‚Ë ÔÂ„ÎÂ‰ Ì‡ Ò˙ÒÚÓˇÌËÂÚÓ Ì‡ ÒÂÏÂÈÌËÚÂ ÔÓÎËÚËÍË ‚ ≈— Ë ÔÓÂÏ‡ÌÂÚÓ Ì‡ Â‰Ì‡ ÔÓ-‡ÍÚË‚Ì‡ ÓÎˇ Ì‡ ÙÓÌ‡ Ì‡ Ò˙˘ÂÒÚ‚Û‚‡˘‡Ú‡ ‰ÂÏÓ„‡ÙÒÍ‡ Í‡ÚËÌ‡.“Ó‚‡ ÌÂ Â Ì‡˜ËÌ Á‡ Ì‡ÏÂÒ‡ ÔË ËÌ‰Ë‚Ë‰Û‡ÎÌËˇ ËÁ·Ó ‰‡ ËÏ‡¯ ËÎË ÌÂ ‰ÂÚÂ, ‡ ÔÓ-ÒÍÓÓ ÔÓ‰ÔÓÏ‡„‡ÌÂ Ë ÔÂ‰ÓÒÚ‡‚ˇÌÂ Ì‡ ÛÒÎÛ„Ë Á‡ Ï˙ÊÂÚÂ Ë ÊÂÌËÚÂ ‰‡ ÔÂÓÒÏËÒÎˇÚ ÚÂıÌËˇ ÎË˜ÂÌ Ë ÚÛ‰Ó‚ ÊË‚ÓÚ. Œ·ÂÁÔÓÍÓËÚÂÎÂÌ Â ÌÂ Ò‡ÏÓ Ù‡ÍÚ˙Ú Á‡ ÌËÒÍÓÚÓ ÌË‚Ó Ì‡ ‡Ê‰‡ÂÏÓÒÚ ‚ ÌÓ‚ËÚÂ ÒÚ‡ÌË ˜ÎÂÌÍË, ﬁÊÌ‡ ≈‚ÓÔ‡ Ë ÌˇÍÓË ÍÓÌÚËÌÂÌÚ‡ÎÌË ≈‚ÓÔÂÈÒÍË ÒÚ‡ÌË ≠ Ì‡ÔËÏÂ √ÂÏ‡ÌËˇ ≠ ÌÓ Ë ÌËÒÍÓÚÓ ÌË‚Ó Ì‡ Û˜‡ÒÚËÂ Ì‡ ÊÂÌËÚÂ ‚ ÚÂÁË ÒÚ‡ÌË. Теми 6.1.“ÂÌ‰ÂÌˆËË ‚ ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ ‡ÁıÓ‰Ë 6.2.—ÂÏÂÈÌË ÔÓÎËÚËÍË 6.3. ¡˙Î„‡Ëˇ: ŒÒÌÓ‚ÌË ÚÂÌ‰ÂÌˆËË ‚ ‡Á‚ËÚËÂÚÓ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡Ú‡ Ë ÒÂÏÂÈÌ‡Ú‡ Á‡˘ËÚ‡ 6.4.«‡ÍÎ˛˜ÂÌËˇ 68

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 6.1. ТЕНДЕНЦИИ В СОЦИАЛНИТЕ РАЗХОДИ ПОВЕЧЕ СОЦИАЛНИ РАЗХОДИ НА ЧОВЕК, НО НЕ И КАТО ПРОЦЕНТ ОТ БВП √‡ÙËÍ‡ 1 Source: Eurostat, ESSPROSS database √‡ÙËÍ‡ 1 ÔÓÍ‡Á‚‡ ‡Á‚ËÚËÂÚÓ Ì‡ Ó·˘ËÚÂ ÒÓˆË‡ÎÌÓ ÓÒË„ÛËÚÂÎÌË ‡ÁıÓ‰Ë Ì‡ ˜Ó‚ÂÍ ‚—Ú‡Ì‰‡Ú Ì‡ ÔÓÍÛÔ‡ÚÂÎÌ‡Ú‡ ÒÔÓÒÓ·ÌÓÒÚ(—œ—).  ‡ÏÍËÚÂ Ì‡ ≈— ÔÓ‚Â˜Â Ô‡Ë Ò‡ ·ËÎË ËÌ‚ÂÒÚË‡ÌË ‚ Ì‡ÒÂÎÂÌËÂÚÓ. ÕÓ ÚÓ‚‡ Û‚ÂÎË˜ÂÌËÂ Ì‡ ‡ÁıÓ‰ËÚÂ ÌÂ Â ‡‚ÌÓÏÂÌÓ ‡ÁÔÓÒÚ‡ÌÂÌÓ. Õ‡È‚ËÒÓÍÓ ÔÓˆÂÌÚÌÓ Ì‡‡ÒÚ‚‡ÌÂ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ ‡ÁıÓ‰Ë ‚ ÔÂËÓ‰‡ 2000 ≠ 2003„Ó‰ËÌ‡ ÒÂ Ì‡·Î˛‰‡‚‡ ‚”Ì„‡Ëˇ Ë»Î‡Ì‰Ëˇ, ‡ Ì‡È-ÌËÒÍÓ ≠ ‚ »Ú‡ÎËˇ Ë √ÂÏ‡ÌËˇ. œË˜ËÌËÚÂ Á‡ ÚÂÁË ‡ÁÎËÍË Ò‡ ‡ÁÌÓÓ·‡ÁÌË Ë ‚ÍÎ˛˜‚‡Ú Ú‡ÍË‚‡ ÔÓ·ÎÂÏË, Í‡ÚÓ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍË ˆËÍÎË, ÙËÌ‡ÌÒÓ‚Ë Ó„‡ÌË˜ÂÌËˇ Ë ÂÙÂÍÚ‡ Ì‡ ì‰Ó„ÓÌ‚‡ÌÂî. œÓÒÎÂ‰ÌËˇÚ ÏÓÊÂ ‰‡ ·˙‰Â ÁÌ‡˜ËÚÂÎÂÌ, ÓÒÓ·ÂÌÓ ‚ ÒÚ‡ÌË Ò ÌËÒÍË ‡ÁıÓ‰Ë Ë ÌÂ‡Á‚ËÚË ÒÓˆË‡ÎÌÓ-ÓÒË„ÛËÚÂÎÌË ÒËÒÚÂÏË, ‚ ÍÓËÚÓ ÔÂÁ ÓÔÂ‰ÂÎÂÌ ÔÂËÓ‰ ÒÂ Ì‡·Î˛‰‡‚‡ ‚ËÒÓÍ ÔÓˆÂÌÚ Ì‡ Û‚ÂÎË˜ÂÌËÂ, Ò Ó„ÎÂ‰ ËÁ‡‚Ìˇ‚‡ÌÂÚÓ ËÏ Ò ÓÒÚ‡Ì‡ÎËÚÂ ÒÚ‡ÌË ÔÓ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ Ì‡ ‡‚ÌË˘ÂÚÓ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌË ‡ÁıÓ‰Ë Ë ÓÒË„Ûˇ‚‡ÌÂ Ì‡ ÔÓ‰Ó·Ó Ó·ÒÎÛÊ‚‡ÌÂ Ì‡ Ì‡ÒÂÎÂÌËÂÚÓ. 69

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 6.1. ТЕНДЕНЦИИ В СОЦИАЛНИТЕ РАЗХОДИ ПОВЕЧЕ СОЦИАЛНИ РАЗХОДИ НА ЧОВЕК, НО НЕ И КАТО ПРОЦЕНТ ОТ БВП Source: Eurostat, ESSPROSS database √‡ÙËÍ‡ 2 ‡ÍÚÓ ÒÂ ‚ËÊ‰‡ Ì‡ √‡ÙËÍ‡ 2, ÌÂ˘‡Ú‡ Ò‡ Ï‡ÎÍÓ ÔÓ-‡ÁÎË˜ÌË ÔÓ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ Ì‡ ‡Á‚ËÚËÂÚÓ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ ‡ÁıÓ‰Ë Í‡ÚÓ ÔÓˆÂÌÚ ÓÚ ¡. ŒÚ Ì‡˜‡ÎÓÚÓ Ì‡ 1990„Ó‰ËÌ‡ ÒÂ Ì‡·Î˛‰‡‚‡ ÚÂÌ‰ÂÌˆËˇ Ì‡ ÒÚ‡·ËÎËÁË‡ÌÂ, ‰ÓË Ì‡Ï‡Îˇ‚‡ÌÂ Ì‡ ‰ÂÎ‡ Ì‡ ¡, ËÁ‡ÁıÓ‰‚‡Ì Á‡ ÒÓˆË‡ÎÌÓ ÓÒË„Ûˇ‚‡ÌÂ, ÔÓ‡‰Ë ÔÓ‰Ó·ˇ‚‡ÌÂ Ì‡ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍ‡Ú‡ ÒËÚÛ‡ˆËˇ. ƒÂÎ˙Ú Ì‡ ‡ÁıÓ‰ËÚÂ Á‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡ Á‡˘ËÚ‡ Í‡ÚÓ ÔÓˆÂÌÚ ÓÚ ¡ Â Ó·‡ÚÌÓ-ˆËÍÎË˜ÂÌ(‚ËÊ“Û‰Ó‚‡ ≈‚ÓÔ‡, 2005) Ë Ú˙È Í‡ÚÓ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍËÚÂ ˆËÍÎË Ë ÌË‚ÓÚÓ Ì‡ ‡ÒÚÂÊ ‚‡Ë‡Ú ‚ ÒÚ‡ÌËÚÂ ÓÚ ≈—, ÚÓ‚‡ ‰ÓÌˇÍ˙‰Â ÏÓÊÂ ‰‡ Ó·ˇÒÌË ‡ÁÎË˜ËˇÚ‡ ‚ ‰ÂÎ‡ ÓÚ ¡, ËÁ‡ÁıÓ‰‚‡Ì Á‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡ Á‡˘ËÚ‡.  ÒÚ‡ÌËÚÂ, ÍÓËÚÓ Ì‡ÔÂ‰‚‡Ú ‰Ó·Â, ·Ë ÏÓ„ÎÓ ‰‡ ÒÂ Ó˜‡Í‚‡ ÒÔ‡‰ Ì‡ ÌË‚ÓÚÓ Ì‡ ‡ÁıÓ‰Ë, ‰ÓÍ‡ÚÓ Ó˜‡Í‚‡ÌËˇÚ‡ Á‡ ÒÚ‡ÌËÚÂ, ÍÓËÚÓ ÌÂ ÒÂ ÒÔ‡‚ˇÚ ‰Ó·Â Ò‡ ‰ÂÎ˙Ú Ì‡ ¡ Á‡ ÒÓˆË‡ÎÌË ‡ÁıÓ‰Ë ‰‡ Ì‡‡ÒÚ‚‡, Ú˙È Í‡ÚÓ Ò Ì‡Ï‡Îˇ‚‡ÌÂ Ì‡ ˙ÒÚ‡ Ì‡ ¡, Ì‡‡ÒÚ‚‡ ·ÓˇÚ Ì‡ ıÓ‡Ú‡, Ú˙ÒÂ˘Ë ÔÓÏÓ˘Ë. ÕÓ Â‰ËÌ ‚ÌËÏ‡ÚÂÎÂÌ, ÍËÚË˜ÂÌ ‡Ì‡ÎËÁ ÔÓ‚‰Ë„‡ ‚˙ÔÓÒ‡ ‰‡ÎË ÂÙÂÍÚ˙Ú Ì‡ ì‰Ó„ÓÌ‚‡ÌÂî ÔÓ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ ‡ÁıÓ‰Ë, ÍÓÈÚÓ ·Â¯Â ÓÒÌÓ‚ÌÓ ìÔ‡‚ËÎÓî ‚ ‰ÓÒÂ„‡¯ÌËˇ ≈‚ÓÔÂÈÒÍË ËÌÚÂ„‡ˆËÓÌÂÌ ÔÓˆÂÒ, ˘Â ÒÂ ÔÓˇ‚Ë Ë ÔË ÒÂ„‡¯ÌÓÚÓ ‡Á¯Ëˇ‚‡ÌÂ.“ÓÁË ÍÓÏÂÌÚ‡ ËÏ‡ Ò‚ÓËÚÂ ÓÒÌÓ‚‡ÌËˇ ‚ Ì‡·Î˛‰ÂÌËÂÚÓ, ˜Â ‰ÓÍ‡ÚÓ ÓÚ ÒÚ‡ÌËÚÂ, ËÁ‡ÁıÓ‰‚‡˘Ë ÔÓ-Ï‡Î˙Í ‰ˇÎ ÓÚ ¡ Á‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡ Á‡˘ËÚ‡, ÌÓ Ò‡ Ò ‚ËÒÓÍ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍË ˙ÒÚ, ÏÓÊÂ ‰‡ ÒÂ Ó˜‡Í‚‡ ‰‡ ËÁ„‡‰ˇÚ Ë ÍÓÌÒÓÎË‰Ë‡Ú Ò‚ÓËÚÂ ÒÓˆË‡ÎÌÓ ÓÒË„ÛËÚÂÎÌË ÒËÒÚÂÏË, ÚÓ‚‡ ÌÂ ÏÓÊÂ ‰‡ Í‡ÊÂ Á‡ ÚËÚÂ ¡‡ÎÚËÈÒÍË ‰˙Ê‡‚Ë,—ÎÓ‚‡ÍËˇ Ë Ã‡ÎÚ‡. ‡ÚÓ ÔË·‡‚ËÏ Í˙Ï ËÁ‡ÁıÓ‰‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÓÚÌÓÒËÚÂÎÌÓ ÌËÒ˙Í ‰ˇÎ ÓÚ ÚÂıÌËˇ ¡ Á‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡ Á‡˘ËÚ‡ ÓÚ„ÎÂ‰Ì‡ ÚÓ˜Í‡ Ì‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ÛÒÎÓ‚Ëˇ, ‚ ÚÂÁË ÒÚ‡ÌË ÚÓÁË ‰ˇÎ Ì‡Ï‡Îˇ‚‡.. Ã‡Í‡ ˜Â ÒÂ Ì‡·Î˛‰‡‚‡ ÒÍÓÏÌÓ Ì‡‡ÒÚ‚‡ÌÂ Ì‡ ‡ÁıÓ‰ËÚÂ Ì‡ ˜Ó‚ÂÍ(√‡ÙËÍ‡ 1), ÚÓ ÌÂ Â ÚÓÎÍÓ‚‡ ‚ËÒÓÍÓ, ÍÓÎÍÓÚÓ ˙ÒÚ˙Ú Ì‡ ¡. 70

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 6.1. ТЕНДЕНЦИИ В СОЦИАЛНИТЕ РАЗХОДИ ЩЕ СТИМУЛИРА ЛИ РАЗВИТИЕТО НА СОЦИАЛНА ЕВРОПА НАРАСТВАНЕТО НА БВП? Source: Eurostat, ESPROSS and annual national accounts databases √‡ÙËÍ‡ 3 √‡ÙËÍ‡ 3 ËÎ˛ÒÚË‡ ¯ËÓÍÓ ‰ËÒÍÛÚË‡ÌËˇ Ù‡ÍÚ, ˜Â ÍÓÎÍÓÚÓ ÔÓ-‚ËÒÓÍ Â ¡ Ì‡ ˜Ó‚ÂÍ, ÚÓÎÍÓ‚‡ ÔÓ-‚ËÒÓÍË Ò‡ ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ ‡ÁıÓ‰Ë Ì‡ ˜Ó‚ÂÍ. ÓÂÎ‡ˆËˇÚ‡ Â ÏÌÓ„Ó ÒËÎÌ‡, Í‡ÚÓ ÔÓÍ‡Á‡ÚÂÎˇÚ R2 Â 0.8. ÓÂÎ‡ˆËˇÚ‡ Ò ËÌ‰ÂÍÒ‡ Ì‡ ÍÓÌÍÛÂÌÚÓÒÔÓÒÓ·ÌÓÒÚ ˘Â ‰‡‰Â Ò˙˘ËÚÂ ÂÁÛÎÚ‡ÚË. ‡Á‡ÌÓ Ò ÚÂÏËÌÓÎÓ„ËˇÚ‡ Ì‡ ÚÂÓËˇÚ‡ Á‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡ ÔÓÎËÚËÍ‡, ÚÓ‚‡ ÔÂ‰ÒÚ‡‚Îˇ‚‡ ìÔÓ‰ÛÍÚË‚ÂÌ Ù‡ÍÚÓî ‚ ÒÏËÒ˙Î, ˜Â ÚÓÈ ìÔÓ‰ı‡Ì‚‡î ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍËˇ ‡ÒÚÂÊ ˜ÂÁ ËÌ‚ÂÒÚË‡ÌÂ ‚ Ì‡ÒÂÎÂÌËÂÚÓ, Í‡ÚÓ ÏÛ ‰‡‚‡ ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚË ‰‡ ÒÂ ÒÔ‡‚Ë Ò ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍËÚÂ Ë ÒÓˆË‡ÎÌË ÔÓÏÂÌË, Ô‡‚ÂÈÍË ıÓ‡Ú‡ ‰Ó·Â Í‚‡ÎËÙËˆË‡ÌË, Á‰‡‚Ë Ë ÏÓÚË‚Ë‡ÌË.» ÌÂ Ì‡ ÔÓÒÎÂ‰ÌÓ ÏˇÒÚÓ, ÚÓ‚‡ Ô‡‚Ë ‰˙Ê‡‚‡Ú‡ ÒÚ‡·ËÎÌ‡ Ë ÒË„ÛÌ‡, ı‡‡ÍÚÂËÁË‡˘‡ ÒÂ Ò˙Ò ÒÓˆË‡ÎÌ‡ ÍÓıÂÁËˇ. ŒÚ ‰Û„‡ ÒÚ‡Ì‡, ÒÚ‡ÌËÚÂ Úˇ·‚‡ ‰‡ ËÏ‡Ú ÒÓÎË‰Ì‡ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍ‡ ·‡Á‡, Á‡ ‰‡ ÙËÌ‡ÌÒË‡Ú ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ ÒË ‡ÁıÓ‰Ë: ËÎË, ÌÂÓ·ıÓ‰ËÏ Â ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍË ‡ÒÚÂÊ, Á‡ ‰‡ ÒÂ ÙËÌ‡ÌÒË‡Ú ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ ‡ÁıÓ‰Ë.“ÂÁË Ë‰ÂË ÔÂ‰ÒÚ‡‚Îˇ‚‡Ú Â‰ËÌ ÓÚ ÓÒÌÓ‚ÌËÚÂ ÙÛÌ‰‡ÏÂÌÚË Ì‡ ÍÓÌÒÓÎË‰‡ˆËˇ Ì‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍË Ë ÒÓˆË‡ÎÂÌ ÏÓ‰ÂÎ.»ÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍËˇÚ ˙ÒÚ Úˇ·‚‡ ‰‡ ‚˙‚Ë ˙Í‡ Á‡ ˙Í‡ Ò˙Ò ÒÓˆË‡ÎÌ‡Ú‡ ÍÓıÂÁËˇ. ¿ÍÓ Ó·Ó·˘ËÏ Ó·‡˜Â ÂÁÛÎÚ‡ÚËÚÂ ÓÚ √‡ÙËÍË 1-3, ‚˙ÁÌËÍ‚‡ ‚˙ÔÓÒ˙Ú ‰‡ÎË ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍËˇÚ ˙ÒÚ ˘Â ÔÓ‰˙ÎÊË ‰‡ ÓÍ‡Á‚‡ ‚ÎËˇÌËÂ Á‡ ÔÓ‚Ë¯‡‚‡ÌÂ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ ËÌ‚ÂÒÚËˆËË ‚ Ì‡ÒÂÎÂÌËÂÚÓ: ‰ÂÎ˙Ú ÓÚ ¡, ËÁ‡ÁıÓ‰‚‡Ì Á‡ ÒÓˆË‡ÎÌË ‡ÁıÓ‰Ë ÌÂ ÒÂ Û‚ÂÎË˜‡‚‡, ÓÒÓ·ÂÌÓ ‚ ÒÚ‡ÌËÚÂ Ò ÔÓ-ÌËÒÍË ‡ÁıÓ‰Ë, ‚˙ÔÂÍË ÚÂıÌËˇ ‚ËÒÓÍ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍË ˙ÒÚ. ¿ÍÓ ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ ‡ÁıÓ‰Ë Ò‡ ‰ÓÍ‡Á‡ÚÂÎÒÚ‚Ó Á‡ ÌË‚ÓÚÓ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡ Á‡˘ËÚ‡ Ë ÓÚÚÛÍ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡Ú‡ ‰˙Ê‡‚‡, ÒÚ‡ÌËÚÂ Ò ÌÂ ‰Ó·Â ËÁ„‡‰ÂÌË ÒÓˆË‡ÎÌË ÒËÒÚÂÏË Úˇ·‚‡ ‰‡ ·˙‰‡Ú Ì‡Ò˙˜ÂÌË ‰‡ ËÁ„‡Ê‰‡Ú ÒÓˆË‡ÎÌ‡ ‰˙Ê‡‚‡ Ë ‰‡ ËÌ‚ÂÒÚË‡Ú ‚ Ì‡ÒÂÎÂÌËÂÚÓ. 71

Source: Adema and Ladaique(2005) √‡ÙËÍ‡ 4 БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 6.1. ТЕНДЕНЦИИ В СОЦИАЛНИТЕ РАЗХОДИ НЕТНИ/БРУТНИ СОЦИАЛНИ РАЗХОДИ Ó„‡ÚÓ ‡Á„ÎÂÊ‰‡ÏÂ ‰ÂÈÒÚ‚ËÚÂÎÌËÚÂ ‡ÁıÓ‰Ë Á‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡ Á‡˘ËÚ‡, Úˇ·‚‡ ‰‡ ËÏ‡ÏÂ ÔÂ‰‚Ë‰ ‰‚‡ ÔÓ·ÎÂÏ‡:(1) ‚ÎËˇÌËÂÚÓ Ì‡ ‰‡Ì˙˜Ì‡Ú‡ ÒËÒÚÂÏ‡ ‚˙ıÛ Ó·˘ËÚÂ ‡ÁıÓ‰Ë Ë(2) Ó·ÂÏ‡ Ì‡ ˜‡ÒÚÌËÚÂ ‡ÁıÓ‰Ë Á‡ ˆÂÎËÚÂ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡Ú‡ Á‡˘ËÚ‡. ¡ÓÎ¯ËÌÒÚ‚ÓÚÓ ÓÚ ÒÚ‡ÌËÚÂ ‚˙ÁÒÚ‡ÌÓ‚ˇ‚‡Ú ·ÛÚÌËÚÂ ÒË ‡ÁıÓ‰Ë Á‡ ÒÓˆË‡ÎÌÓ ÓÒË„Ûˇ‚‡ÌÂ ˜ÂÁ Ó·Î‡„‡ÌÂÚÓ Ò ‰‡Ì˙ˆË(‚ÍÎ˛˜ËÚÂÎÌÓ ÒÓˆË‡ÎÌÓ ÓÒË„ÛËÚÂÎÌËÚÂ ‚ÌÓÒÍË).«‡ ‰‡ ËÏ‡ÏÂ Ô˙ÎÌ‡ Í‡ÚËÌ‡ Ì‡ ÔÂ‡ÁÔÂ‰ÂÎËÚÂÎÌËˇ ı‡‡ÍÚÂ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡Ú‡ ÒËÒÚÂÏ‡, Ò‡ ÌÂÓ·ıÓ‰ËÏË ‰‡ÌÌË Á‡ ÌÂÚÌËÚÂ ‡ÁıÓ‰Ë. œÓ Ò˙˘Ëˇ Ì‡˜ËÌ ˜‡ÒÚÌËÚÂ ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËˇ Á‡ ÔÓÍË‚‡ÌÂ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌËˇ ËÒÍ ÏÓ„‡Ú Ò˙˘Ó ‰‡ ÓÍ‡Á‚‡Ú„ÓÎˇÏÓ ÁÌ‡˜ÂÌËÂ ‚˙ıÛ Ó·˘ËÚÂ ‡ÁıÓ‰Ë Á‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡ Á‡˘ËÚ‡ ‚ ÌˇÍÓË ÒÚ‡ÌË. ÕÂ˘Ó ÔÓ‚Â˜Â, ÚÓÁË ‚Ë‰ ÓÒË„Ûˇ‚‡ÌÂ ÔË‰Ó·Ë‚‡ ÔÓ-„ÓÎˇÏÓ ÁÌ‡˜ÂÌËÂ ‚ ÌˇÍÓË ÒÎÛ˜‡Ë ÔÓ‡‰Ë ÎËÔÒ‡Ú‡ Ì‡ Ó·˘ÂÒÚ‚ÂÌË ÒËÒÚÂÏË ËÎË Á‡ ‰‡ ÒÂ ÍÓÏÔÂÌÒË‡Ú ÌÂ‰ÓÒÚ‡Ú˙ˆËÚÂ Ì‡ ÚÂÁË ÒËÒÚÂÏË(Ì‡ÔËÏÂ ˜‡ÒÚÌÓ Á‰‡‚ÌÓ ÓÒË„Ûˇ‚‡ÌÂ, ËÌ‰Ë‚Ë‰Û‡ÎÌË ÔÂÌÒËÓÌÌË ÔÎ‡ÌÓ‚Â). √‡ÙËÍ‡ 4 ËÎ˛ÒÚË‡ ÚÓ‚‡ Í‡Í ‚ÒÎÂ‰ÒÚ‚ËÂ Ì‡ ÚÓ‚‡ ÏÓ„‡Ú ‰‡ Ì‡ÒÚ˙ÔˇÚ Ò˙˘ÂÒÚ‚ÂÌË ÔÓÏÂÌË ‚ ÒÓˆË‡ÎÌÓ ÓÒË„ÛËÚÂÎÌËÚÂ ‡ÁıÓ‰Ë.  ÏÂÊ‰ÛÌ‡Ó‰ÂÌ ÔÎ‡Ì ‚‡Ë‡ˆËËÚÂ ‚ Ò˙ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂÚÓ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ ‡ÁıÓ‰Ë Ë ¡ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌÓ ÒÂ ÒÚÂÒÌˇ‚‡Ú. –‡ÁıÓ‰ËÚÂ ‚—¿Ÿ, ÍÓËÚÓ ‚ËÌ‡„Ë Ò‡ ·ËÎË ÏÌÓ„Ó ÔÓ-ÌËÒÍË ‚ Ò‡‚ÌÂÌËÂ Ò˙Ò ÒÚ‡Ì‰‡ÚËÚÂ Ì‡ ≈—, ËÁ‚Â‰Ì˙Ê ÒÂ ÓÍ‡Á‡ı‡ ÔÓ˜ÚË Â‰Ì‡Í‚Ë Ò ÚÂÁË Ì‡ ≈—: ‰ÂÎ˙Ú Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌË ‡ÁıÓ‰Ë ‚ ¡ Â ÔÓ-‚ËÒÓÍ ÓÚ ÚÂÁË ‚ ƒ‡ÌËˇ Ë’ÓÎ‡Ì‰Ëˇ. ÕÂ˘Ó ÔÓ‚Â˜Â, Í‡ÚÓ ÒÂ ‚ÁÂÏ‡Ú ÔÂ‰‚Ë‰ ˜‡ÒÚÌËÚÂ ‡ÁıÓ‰Ë Ë Ì‡˜ËÌ˙Ú Ì‡ Ó·Î‡„‡ÌÂ,  ËÁÎËÁ‡ Ì‡ ‚˙ı‡, Á‡Â‰ÌÓ Ò ÿ‚ÂˆËˇ,‘‡ÌˆËˇ Ë √ÂÏ‡ÌËˇ.— ‰Û„Ë ‰ÛÏË, ÔÓ‰ÂÊ‰‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÒÚ‡ÌËÚÂ Ú˙ÔË ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌË ÔÓÏÂÌË. 72

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 6.2. СЕМЕЙНИ ПОЛИТИКИ ЗНАЧИТЕЛНИ РАЗЛИЧИЯ В ЕС-25 Source: Eurostat, ESSPROSS and demographic statistics databases √‡ÙËÍ‡ 5 Õ‡ ÔÂ‰ÂÌ ÔÎ‡Ì ‚ ÔÓÎËÚË˜ÂÒÍËÚÂ ‰Â·‡ÚË ËÁÎÂÁÂ ÔÓ·ÎÂÏ˙Ú Á‡ ÒÂÏÂÈÌËÚÂ ÔÓÎËÚËÍË, Ú˙È Í‡ÚÓ ÚÂ Ò‡ Â‰ËÌ ÓÚ ÍÎ˛˜Ó‚ÂÚÂ Á‡ ÔÂÓ‰ÓÎˇ‚‡ÌÂ Ì‡ ‰ÂÏÓ„‡ÙÒÍËÚÂ ÔÂ‰ËÁ‚ËÍ‡ÚÂÎÒÚ‚‡. ÕˇÍÓË ËÁÒÎÂ‰Ó‚‡ÚÂÎË ‡ÍˆÂÌÚË‡Ú ‚˙ıÛ Ù‡ÍÚ‡, ˜Â Úˇ·‚‡ ‰‡ ÒÂ ·ÂÁÔÓÍÓËÏ ÌÂ ÚÓÎÍÓ‚‡ ÓÚ Á‡ÒÚ‡ˇ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ Ì‡ÒÂÎÂÌËÂÚÓ, ÍÓÎÍÓÚÓ ÓÚ ÛÒÚÓÈ˜Ë‚Ó ÌËÒÍ‡Ú‡ ‡Ê‰‡ÂÏÓÒÚ. —Ú‡ÌË, ‚ ÍÓËÚÓ ÍÓÂÙËˆËÂÌÚ˙Ú Ì‡ ÙÂÚËÎÌÓÒÚ Â ·ÎËÁ˙Í ‰Ó ÍÓÂÙËˆËÂÌÚ‡ Ì‡ Á‡ÏÂÒÚ‚‡ÌÂ Ì‡ Ì‡ÒÂÎÂÌËÂÚÓ(ÔÓ 2.1 ·Â·ÂÚ‡ Ì‡ Â‰Ì‡ ÊÂÌ‡), Ò‡ ËÁÔ‡‚ÂÌË ÔÂ‰ ÔÓ-Ï‡ÎÍÓ ÔÂ‰ËÁ‚ËÍ‡ÚÂÎÒÚ‚‡, ÓÚÍÓÎÍÓÚÓ ÒÚ‡ÌËÚÂ Ò ÍÓÂÙËˆËÂÌÚ Ì‡ ÙÂÚËÎÌÓÒÚ ÔÓ‰ 1.6.  Ú‡Í˙‚ ÍÓÌÚÂÍÒÚ ÒÂÏÂÈÌËÚÂ ÔÓÎËÚËÍË ÏÓ„‡Ú ‰‡ Ë„‡ˇÚ ÔÓ-‡ÍÚË‚Ì‡ ÓÎˇ.—˙˘ÂÒÚ‚Û‚‡„ÓÎˇÏÓ ‡ÁÌÓÓ·‡ÁËÂ ‚ ÒÂÏÂÈÌËÚÂ ÔÓÎËÚËÍË, ‚ ÚÓ‚‡ ˜ËÒÎÓ ÓÚÔÛÒÍ ÔÓ Ï‡È˜ËÌÒÚ‚Ó Ë Ó‰ËÚÂÎÒÍË ÓÚÔÛÒÍ, Ô‡Ë˜ÌË ÔÓÏÓ˘Ë Á‡ ‰Âˆ‡ Ë„ËÊË Á‡ ‰Âˆ‡Ú‡ ÔÓ ‰ÓÏÓ‚ÂÚÂ Ë ‚ ‰ÂÚÒÍË„‡‰ËÌË. Õ‡‡ÒÚ‚‡ ÁÌ‡˜ÂÌËÂÚÓ Ì‡ ÚÓ‚‡ ÏÌÓ„ÓÓ·‡ÁËÂ ÓÚ ÔÓÎËÚËÍË, Ú˙È Í‡ÚÓ ÚÂ Ò‡ Â‰ËÌ ÓÚ ÓÒÌÓ‚ÌËÚÂ ËÌÒÚÛÏÂÌÚË, ÍÓËÚÓ ÏÓ„‡Ú ‰‡ ÔÓÏÓ„Ì‡Ú Ì‡ ÊÂÌËÚÂ ‰‡ ÒÂ ÒÔ‡‚ˇÚ Ò ìÚÓÈÌ‡Ú‡ ÓÚ„Ó‚ÓÌÓÒÚî ≠ ‚˙ÁÔËÚ‡ÌËÂ Ë ÓÚ„ÎÂÊ‰‡ÌÂ Ì‡ ‰Âˆ‡Ú‡, ÔÎ‡ÚÂÌ‡ Á‡ÂÚÓÒÚ Ë „ËÊË Á‡ Ó‰ËÚÂÎËÚÂ. √‡ÙËÍ‡ 5 ÔÓÍ‡Á‚‡ ‰Ó Í‡Í‚‡ ÒÚÂÔÂÌ ÔÓÏÓ˘Ú‡ Á‡ ÒÂÏÂÈÒÚ‚ÓÚÓ Â ËÌÒÚËÚÛˆËÓÌ‡ÎËÁË‡Ì‡; ˜Â Ò‡ÏÓ 2% ÓÚ ¡ ‚ ≈—-25 ÒÂ ËÁ‡ÁıÓ‰‚‡Ú Á‡ ÒÂÏÂÈÌË ÔÓÎËÚËÍË, Í‡ÚÓ ÒÂ Á‡ÔÓ˜ÌÂ ÓÚ Ì‡È-ÌËÒÍËÚÂ ‡ÁıÓ‰Ë ≠ 0.6% ‚»ÒÔ‡ÌËˇ Ë ÒÂ ÒÚË„ÌÂ ‰Ó Ì‡È-‚ËÒÓÍËÚÂ ≠ 4.1% ‚ À˛ÍÒÂÏ·Û„. Õ‡ÎËˆÂ Ò‡ Ë Ò˙˘ÂÒÚ‚ÂÌË ‡ÁÎË˜Ëˇ ‚ ËÌÒÚËÚÛˆËÓÌ‡ÎÌËÚÂ ÏÂÊË Í‡ÍÚÓ Ë ˘Â‰ÓÒÚÚ‡ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌÓ Á‡˘ËÚÌ‡Ú‡ ÒËÒÚÂÏ‡ Ò‡Ï‡ ÔÓ ÒÂ·Â ÒË.“Ó‚‡ Â ˇÒÌ‡ ËÎ˛ÒÚ‡ˆËˇ Ì‡ ‡Á‰ÂÎÂÌËÂÚÓ Ì‡ ÓÎËÚÂ ÏÂÊ‰Û ‰˙Ê‡‚‡Ú‡ Ë ÒÂÏÂÈÒÚ‚ÓÚÓ, Ì‡ÔËÏÂ, ÏÂÊ‰Û ƒ‡ÌËˇ, Ò ÌÂÈÌ‡Ú‡ ‚ËÒÓÍ‡ ÒÚÂÔÂÌ Ì‡ ËÌÒÚËÚÛˆËÓÌ‡ÎËÁË‡ÌÂ Ì‡ ÛÒÎÛ„ËÚÂ Ë»ÒÔ‡ÌËˇ, Í˙‰ÂÚÓ ÒÂÏÂÈÒÚ‚ÓÚÓ ‚ÒÂ Ó˘Â ÒÂ ÒÏˇÚ‡ Á‡ ÓÒÌÓ‚ÂÌ ÒÚ˙Î· ÔË ÓÒË„Ûˇ‚‡ÌÂ Ì‡ ÒÂ‰ÒÚ‚‡ Ë ÛÒÎÛ„Ë. 73

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 6.2. СЕМЕЙНИ ПОЛИТИКИ ЗНАЧИТЕЛНИ РАЗЛИЧИЯ В ЕС25 √‡ÙËÍ‡ 6 Source: Eurostat, ESPROSS and demographic statistics databases ¡Û‰ˇÚ ·ÂÁÔÓÍÓÈÒÚ‚Ó ÌËÒÍËÚÂ ÍÓÂÙËˆËÂÌÚË Ì‡ ÙÂÚËÎÌÓÒÚ ‚ ≈‚ÓÔ‡, Ó˘Â ÔÓ‚Â˜Â, ˜Â ËÁÒÎÂ‰‚‡ÌËˇÚ‡ ÔÓÍ‡Á‚‡Ú, ˜Â ‚ ‰ÂÈÒÚ‚ËÚÂÎÌÓÒÚ ÏÌÓ„Ó ÒÂÏÂÈÒÚ‚‡ ·Ëı‡ ËÒÍ‡ÎË ‰‡ ËÏ‡Ú ÔÓ‚Â˜Â ‰Âˆ‡. ≈‰ËÌ ÓÚ ÔÓ·ÎÂÏËÚÂ, ÍÓÈÚÓ Úˇ·‚‡ ‰‡ ÒÂ ËÏ‡ ÔÂ‰‚Ë‰ ÚÛÍ, Â ÓÎˇÚ‡ Ì‡ ‡ÁıÓ‰ËÚÂ, Ò‚˙Á‡ÌË Ò˙Ò ÒÂÏÂÈÒÚ‚ÓÚÓ Ë Í‡Í ÚÂ ‰‡ ÒÂ ËÁÔÓÎÁ‚‡Ú, Á‡ ‰‡ ‰‡‰‡Ú ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚ Ì‡ ÒÂÏÂÈÒÚ‚‡Ú‡ ‰‡ ËÏ‡Ú ÊÂÎ‡ÌËˇ ÓÚ Úˇı ·ÓÈ ‰Âˆ‡. ÓÂÎ‡ˆËˇÚ‡ Ì‡ ÔË‰Ó·Ë‚ÍËÚÂ, Ò‚˙Á‡ÌË Ò˙Ò ÒÂÏÂÈÒÚ‚ÓÚÓ Ë Ó·˘Ëˇ ÍÓÂÙËˆËÂÌÚ Ì‡ ÙÂÚËÎÌÓÒÚ Â ÔÓÎÓÊËÚÂÎÌ‡ Ë ÁÌ‡˜ËÏ‡, Í‡ÚÓ R2 Â ÓÍÓÎÓ 0.3.“Ó‚‡ ÔÓÍ‡Á‚‡, ˜Â ËÏ‡ ÌˇÍ‡Í‚‡ ‚˙ÁÍ‡ ÏÂÊ‰Û Ó·˘Ëˇ ÍÓÂÙËˆËÂÌÚ Ì‡ ÙÂÚËÎÌÓÒÚ Ë ‡ÁÏÂ‡ Ì‡ ‡ÁıÓ‰ËÚÂ, Ò‚˙Á‡ÌË Ò˙Ò ÒÂÏÂÈÒÚ‚ÓÚÓ: Ú.Â., ‰Ó·ËÚÂ Ë ˘Â‰Ë ÔÓÎËÚËÍË ‰‡‚‡Ú ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚ Ì‡ ÒÂÏÂÈÒÚ‚‡Ú‡ ‰‡ ËÏ‡Ú ÊÂÎ‡ÌËˇ ÓÚ Úˇı ·ÓÈ ‰Âˆ‡ Ë ‡Á·Ë‡ ÒÂ, ÍÓÎÍÓÚÓ Ò‡ ÔÓ‚Â˜Â ‰Âˆ‡Ú‡, ÚÓÎÍÓ‚‡ Ò‡ ÔÓ-‚ËÒÓÍË ‡ÁıÓ‰ËÚÂ. √‡ÙËÍ‡ 6 Ó·‡˜Â ÔÓÍ‡Á‚‡, ˜Â ‡ÁıÓ‰ËÚÂ Ì‡ ÒÂÏÂÈÒÚ‚‡Ú‡ Ò‡ Ò‡ÏÓ ˜‡ÒÚ ÓÚ Ô˙ÁÂÎ‡, ÏÌÓ„Ó ‰Û„Ë ÂÎÂÏÂÌÚË Úˇ·‚‡ ‰‡ ÒÂ ËÏ‡Ú Ò˙˘Ó ÔÂ‰‚Ë‰. 74

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 6.2. СЕМЕЙНИ ПОЛИТИКИ „ГОЛЕМИЯТ ЗАВОЙ“ Source: Eurostat, demographic statistics and LFS databases √‡ÙËÍ‡ 7 ≈‰ËÌ ÓÚ ÚÂÁË ÂÎÂÏÂÌÚË Â ‚˙ÁÍ‡Ú‡ ÏÂÊ‰Û ÍÓÂÙËˆËÂÌÚ‡ Ì‡ ÙÂÚËÎÌÓÒÚ Ë ÍÓÂÙËˆËÂÌÚ‡ Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚ Ì‡ ÊÂÌËÚÂ.»ÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍ‡Ú‡ ÚÂÓËˇ ÔÂ‰ÔÓÎ‡„‡ ÓÚËˆ‡ÚÂÎÌ‡ ÍÓÂÎ‡ˆËˇ, Ú˙È Í‡ÚÓ ÚÓ‚‡ ÓÁÌ‡˜‡‚‡ ËÁ·Ó(‡ÁÏˇÌ‡) ÏÂÊ‰Û ÚÓ‚‡ ÊÂÌËÚÂ ‰‡ ËÏ‡Ú ‰Âˆ‡ ËÎË ‰‡ ‡·ÓÚˇÚ. Õ‡ √‡ÙËÍ‡ 7, Ó·‡˜Â, ÒÂ ‚ËÊ‰‡, ˜Â ÍÓÂÎ‡ˆËˇÚ‡ ÏÂÊ‰Û ÍÓÂÙËˆËÂÌÚ‡ Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚ Ì‡ ÊÂÌËÚÂ Ë ÍÓÂÙËˆËÂÌÚ‡ Ì‡ ÙÂÚËÎÌÓÒÚ Â ÔÓÎÓÊËÚÂÎÌ‡.“ÓÁË ì„ÓÎˇÏ Á‡‚ÓÈî ·Â¯Â ÔÓÚ‚˙‰ÂÌ ÓÚ ÌˇÍÓÎÍÓ ËÁÒÎÂ‰Ó‚‡ÚÂÎË(Castles 2003; Bertram and al. 2005), Ë Â ÒËÎÌÓ Ò‚˙Á‡Ì Ò ÔÓˇ‚‡Ú‡ Ì‡ ÏÌÓ„Ó ÌËÒÍË ÍÓÂÙËˆËÂÌÚË Ì‡ ÙÂÚËÎÌÓÒÚ ‚ ÒÂ‰ËÁÂÏÌÓÏÓÒÍËÚÂ ÒÚ‡ÌË. Õ‡È-Ó·˘Ó, Ì‡ √‡ÙËÍ‡ 7 ÒÂ ‚ËÊ‰‡ Ó·˙˘‡ÌÂ Ì‡ ÔÓ‰˙ÎÊËÚÂÎÌÓ Ò˙˘ÂÒÚ‚Û‚‡˘‡Ú‡ ‡ÁÎËÍ‡ ‚˙‚ ÙÂÚËÎÌÓÒÚÚ‡ ÏÂÊ‰Û—Â‚ÂÌ‡ Ë ﬁÊÌ‡ ≈‚ÓÔ‡; Ú‡ÁË ÔÓÏˇÌ‡ Á‡ÔÓ˜Ì‡ ÔÂÁ 80≠ ÚÂ„Ó‰ËÌË Ë ÒÂ ‰˙ÎÊË„Î‡‚ÌÓ Ì‡ Ì‡Ï‡Îˇ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÍÓÂÙËˆËÂÌÚ‡ Ì‡ ÙÂÚËÎÌÓÒÚ ‚ ﬁÊÌ‡ ≈‚ÓÔ‡.“Ó‚‡ Ó·˙˘‡ÌÂ Ì‡ ÚÂÌ‰ÂÌˆËËÚÂ Ó·‡˜Â ·Â¯Â ÔË‰ÛÊÂÌÓ ÓÚ ËÒÚÓË˜ÂÒÍ‡Ú‡ ÔÓÏˇÌ‡ Ì‡ Ò˙ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂÚÓ ÏÂÊ‰Û ÍÓÂÙËˆËÂÌÚ‡ Ì‡ ÙÂÚËÎÌÓÒÚ Ë ÔÓÏÂÌÎË‚ËÚÂ, ÍÓËÚÓ Ó˜ÂÚ‡‚‡Ú Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌËÚÂ ‡ÁÎË˜Ëˇ. ƒÌÂÒ ÌËÂ Ì‡·Î˛‰‡‚‡ÏÂ, ˜Â ‚ËÒÓÍËˇÚ ÍÓÂÙËˆËÂÌÚ Ì‡ ÙÂÚËÎÌÓÒÚ ‚˙‚Ë Á‡Â‰ÌÓ Ò ‚ËÒÓÍËˇ ÍÓÂÙËˆËÂÌÚ Ì‡ ‡Á‚Ó‰ËÚÂ, ‚ËÒÓÍËˇ ÍÓÂÙËˆËÂÌÚ Ì‡ ËÁ‚˙Ì·‡˜ÌÓ Ò˙ÊËÚÂÎÒÚ‚Ó Ë ‚ËÒÓÍËˇ ‰ˇÎ Ì‡ ËÁ‚˙Ì·‡˜ÌË ‡Ê‰‡ÌËˇ. Õ‡·Î˛‰‡‚‡ ÒÂ Ò˙˘Ó, ˜Â ÍÓÎÍÓÚÓ Â ÔÓ-‚ËÒÓÍÓ ÌË‚ÓÚÓ Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚ, ÚÓÎÍÓ‚‡ ÔÓ-‚ËÒÓÍ Â ÍÓÂÙËˆËÂÌÚ˙Ú Ì‡ ÙÂÚËÎÌÓÒÚ; ÌÂ˘Ó ÔÓ‚Â˜Â, Ò˙˘ÂÒÚ‚Û‚‡ ÌÂ„‡ÚË‚Ì‡ ÍÓÂÎ‡ˆËˇ ÏÂÊ‰Û ÌË‚ÓÚÓ Ì‡ ·ÂÁ‡·ÓÚËˆ‡ Ë ÍÓÂÙËˆËÂÌÚ‡ Ì‡ ÙÂÚËÎÌÓÒÚ, ÍÓÂÚÓ ÔÓÍ‡Á‚‡, ˜Â ÒÎ‡·‡Ú‡ ÔÓÁËˆËˇ Ì‡ Ô‡Á‡‡ Ì‡ ÚÛ‰‡ ÔÓÒÚ‡‚ˇ ÒÔË‡˜ÍË Ë Ì‡ ÙÂÚËÎÌÓÒÚÚ‡.  Ó˘Â ‚ ÌˇÍÓË ÒÚ‡ÌË Ò˙˘ÂÒÚ‚Û‚‡ ÓÚËˆ‡ÚÂÎÌ‡ ÍÓÂÎ‡ˆËˇ ÏÂÊ‰Û ÙÂÚËÎÌÓÒÚÚ‡ Ë Á‡ÂÚÓÒÚÚ‡ Ì‡ ÊÂÌËÚÂ, ‚˙ÔÂÍË ˜Â Ú‡ÁË Á‡‚ËÒËÏÓÒÚ ÒÚ‡‚‡ ‚ÒÂ ÔÓ-ÒÎ‡·‡ Ë ‰ÓË ÒÚ‡ÚËÒÚË˜ÂÒÍË ÌÂÁÌ‡˜ËÏ‡ ‚ ÔÓ‚Â˜ÂÚÓ ÒÚ‡ÌË, Ò ËÁÍÎ˛˜ÂÌËÂ Ì‡»Ú‡ÎËˇ(Bertram et al. 2005). 75

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 6.2. СЕМЕЙНИ ПОЛИТИКА СЪЗДАВАНЕ НА ВЪЗМОЖНОСТИ ХОРАТА ДА СЪЧЕТАВАТ СЕМЕЙНИЯ ЖИВОТ И РАБОТАТА Source: European Commission(2004) √‡ÙËÍ‡ 8 ≈‰ËÌ ÓÚ Ì‡˜ËÌËÚÂ ‰‡ ÒÂ Ò˙„Î‡ÒÛ‚‡Ú ÚÛ‰Ó‚ËˇÚ Ë ÒÂÏÂÈÌËˇÚ ÊË‚ÓÚ Â Ì‡ÎË˜ËÂÚÓ Ì‡ ‰ÂÚÒÍË Á‡‚Â‰ÂÌËˇ Ò ‰Ó·Ó Í‡˜ÂÒÚ‚Ó Ë ‰ÓÒÚ˙ÔÌÓÒÚ. ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇ Ò˙‚ÂÚ ÓÚ ¡‡ÒÂÎÓÌ‡ ÔÂÁ 2002„. ÔËÂ Ò‡‚ÌËÚÂÎÌÓ ËÁÌÂÌ‡‰‚‡˘Ë ‡Ì„‡ÊËÏÂÌÚË Á‡ Ò˙Á‰‡‚‡ÌÂ Ì‡ ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚË Á‡ ÊÂÌËÚÂ ‰‡ Ò˙„Î‡ÒÛ‚‡Ú ÚÛ‰Ó‚Ëˇ Ë ÒÂÏÂÈÌËˇ ÒË ÊË‚ÓÚ, Í‡ÚÓ ÔËÂı‡ ‰‡ ÓÒË„ÛˇÚ ‰Ó 2010„Ó‰ËÌ‡ ‰ÂÚÒÍË Á‡‚Â‰ÂÌËˇ Á‡ Ì‡È-Ï‡ÎÍÓ 90% ÓÚ ‰Âˆ‡Ú‡ Ì‡ ‚˙Á‡ÒÚ ÏÂÊ‰Û 3„Ó‰ËÌË Ë Á‡‰˙ÎÊËÚÂÎÌ‡Ú‡ Û˜ËÎË˘Ì‡ ‚˙Á‡ÒÚ Ë Á‡ Ì‡ÈÏ‡ÎÍÓ 33% ÓÚ ‰Âˆ‡Ú‡ ÔÓ‰ 3„Ó‰Ë¯Ì‡ ‚˙Á‡ÒÚ.«‡ Ò˙Ê‡ÎÂÌËÂ, ÔÓ‡‰Ë ÏÂÚÓ‰ÓÎÓ„Ë˜ÂÒÍË Ë ÒÚ‡ÚËÒÚË˜ÂÒÍË Á‡ÚÛ‰ÌÂÌËˇ, Ì‡ √‡ÙËÍ‡ 8 Ò‡ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ÂÌË Ò‡ÏÓ ÓˆÂÌ˙˜ÌË ‰‡ÌÌË Á‡ Ó„‡ÌË˜ÂÌ ·ÓÈ ÓÚ 25-ÚÂ ÒÚ‡ÌË ˜ÎÂÌÍË.“ÂÁË ‰‡ÌÌË, Ó·‡˜Â ÒÓ˜‡Ú, ˜Â ‰ÓÍ‡ÚÓ 8 ÓÚ ÒÚ‡ÌËÚÂ-˜ÎÂÌÍË ÒÂ ÒÔ‡‚ˇÚ ‰Ó·Â Ò ÔÓÒÚ‡‚ÂÌ‡Ú‡ ˆÂÎ, ÚÓ ¯ÂÒÚ ÓÚ Úˇı ÌÂ ÒÂ ÒÔ‡‚ˇÚ.“Ó‚‡, ÍÓÂÚÓ ÒÂ ‚ËÊ‰‡, Â ÓÚÌÓÒËÚÂÎÌÓ ÒËÎÌ‡Ú‡ ÍÓÂÎ‡ˆËˇ ÏÂÊ‰Û Ì‡ÎË˜ËÂÚÓ Ì‡ ‰ÂÚÒÍË Á‡‚Â‰ÂÌËˇ Ë Ó·˘Ëˇ ÍÓÂÙËˆËÂÌÚ Ì‡ ÙÂÚËÎÌÓÒÚ(R2 Â 0.35). ÕÂ˘Ó ÔÓ‚Â˜Â, ‚ ÒÚ‡ÌËÚÂ Ò ÔÓ‚Â˜Â ‰ÂÚÒÍË Á‡‚Â‰ÂÌËˇ, ÍÓÂÙËˆËÂÌÚ˙Ú Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚ Ì‡ ÊÂÌËÚÂ Ò˙˘Ó ËÏ‡ ÚÂÌ‰ÂÌˆËˇ ‰‡ Â ‚ËÒÓÍ.“Ó‚‡ ÌÂ„Ó‚ÓË ÌË˘Ó Á‡ ÔË˜ËÌÌÓÒÚÚ‡, ÌÓ ÔÓÍ‡Á‚‡, ˜Â ÒÚ‡ÌËÚÂ Ò ÌËÒ˙Í ÍÓÂÙËˆËÂÌÚ Ì‡ ÙÂÚËÎÌÓÒÚ, ÍÓËÚÓ ËÒÍ‡Ú ‰‡„Ó ÔÓ‚Ë¯‡Ú, Úˇ·‚‡ ‰‡ Ì‡Ô‡‚ˇÚ ÒÂËÓÁÌË Í‡˜ÍË ‚ ÔÓÒÓÍ‡ Ì‡ ËÁ„‡Ê‰‡ÌÂ Ì‡ Í‡˜ÂÒÚ‚ÂÌË Ë ‰ÓÒÚ˙ÔÌË ‰ÂÚÒÍË Á‡‚Â‰ÂÌËˇ, ÍÓÂÚÓ ‰‡ ÌÂ ÔÂ˜Ë Ì‡ ÚÛ‰Ó‚‡Ú‡ Á‡ÂÚÓÒÚ Ë ÏÓ·ËÎÌÓÒÚ. √‡ÙËÍ‡ 9 Source: Eurostat and European Commission(2004) and Eurostat, demographic statistics database ŒÚÌÓ¯ÂÌËÂÚÓ Í˙Ï ‰ÂÚÒÍËÚÂ Á‡‚Â‰ÂÌËˇ Á‡ ‰Âˆ‡ ÓÚ 3„Ó‰Ë¯Ì‡ ‚˙Á‡ÒÚ ‰Ó Á‡‰˙ÎÊËÚÂÎÌ‡Ú‡ Û˜ËÎË˘Ì‡ ‚˙Á‡ÒÚ ÌÂ Â Ò˙˘ÓÚÓ, ‚ÂÓˇÚÌÓ Á‡˘ÓÚÓ ‡Ì„‡ÊËÏÂÌÚËÚÂ Á‡ Ô˙ÎÌÓ Ó·ı‚‡˘‡ÌÂ ‚˙‚‘‡ÌˆËˇ, ¡ÂÎ„Ëˇ Ë »Ú‡ÎËˇ Ò‡ ÔÓ‚ÎËˇÌË ÔÓ‚Â˜Â ÓÚ ‡Ì„‡ÊËÏÂÌÚËÚÂ Í˙Ï ÓÒË„Ûˇ‚‡ÌÂ Ì‡ Ó·Û˜ÂÌËÂ ÓÚ ‡ÌÌÓ ‰ÂÚÒÚ‚Ó, ÓÚÍÓÎÍÓÚÓ ÓÚ ÁÌ‡˜ÂÌËÂÚÓ Ì‡ Ò˙Á‰‡‚‡ÌÂ Ì‡ ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚË Ì‡ ÒÂÏÂÈÒÚ‚ÓÚÓ Á‡ Ò˙˜ÂÚ‡‚‡ÌÂ Ì‡ ÚÛ‰Ó‚Ëˇ Ë ÒÂÏÂÈÌËˇ ÊË‚ÓÚ. ƒÓÍ‡Á‡ÚÂÎÒÚ‚‡Ú‡, ˜Â ‰Û„Ë ‚Ë‰Ó‚Â ÔÓÎËÚËÍË ËÏ‡Ú ÔÓÎÓÊËÚÂÎÌÓ ‚ÎËˇÌËÂ ‚˙ıÛ ÙÂÚËÎÌÓÒÚÚ‡ Ò‡ Ú‚˙‰Â Ï‡ÎÍÓ, ÌÓ ‚ÒÂ Ô‡Í Ò‡ ‚‡ÊÌË. √˙‚Í‡‚ÓÚÓ ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ Ë ÔÓÎËÚËÍËÚÂ, Ì‡ÒÓ˜ÂÌË Í˙Ï Ò˙˜ÂÚ‡‚‡ÌÂ Ì‡ ÚÛ‰‡ Ë ÒÂÏÂÈÒÚ‚ÓÚÓ(Í‡ÍÚÓ Â ÔÓÒÓ˜ÂÌÓ Ò ÍÓÏ·ËÌË‡ÌËˇ ËÌ‰ÂÍÒ Ì‡ O»–—), Í‡ÚÓ ˜Â ÎË ÓÍ‡Á‚‡Ú ÔÓÎÓÊËÚÂÎÌÓ ‚˙Á‰ÂÈÒÚ‚ËÂ Ì‡ ÙÂÚËÎÌÓÒÚÚ‡ Ë ÔÓÍ‡Á‚‡Ú, ˜Â ÔÓÎËÚËÍËÚÂ Á‡ ÒÂÏÂÈÒÚ‚ÓÚÓ Úˇ·‚‡ ‰‡ ·˙‰‡Ú ˜‡ÒÚ ÓÚ ÔÓ-„ÓÎˇÏ Ô‡ÍÂÚ ÏÂÍË, ÍÓËÚÓ ‰‡‚‡Ú ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚË Ì‡ ÒÂÏÂÈÒÚ‚‡Ú‡ ‰‡ Ò˙˜ÂÚ‡‚‡Ú ÚÂÁË ‰‚‡ ìÒ‚ˇÚ‡î. 76

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 6.3. БЪЛГАРИЯ: ОСНОВНИ ТЕНДЕНЦИИ В РАЗВИТИЕТО НА СОЦИАЛНАТА И СЕМЕЙНАТА ЗАЩИТА ¡˙Î„‡Ëˇ Â ‚ ÚÂÊÍ‡ ÒÓˆË‡ÎÌÓ-‰ÂÏÓ„‡ÙÒÍ‡ ÒËÚÛ‡ˆËˇ, Ò˙˘ÂÒÚ‚ÂÌ ÔËÌÓÒ Á‡ ÍÓˇÚÓ ËÏ‡Ú Ë ÌÂÛ‰‡˜ËÚÂ ‚ Ó·‡ÁÓ‚‡ÚÂÎÌ‡Ú‡ Ë Á‰‡‚Ì‡ ÂÙÓÏ‡. ˙Ï ÚÓ‚‡ Úˇ·‚‡ ‰‡ ÒÂ ‰Ó·‡‚ˇÚ ÌËÒÍËÚÂ ‰ÓıÓ‰Ë Ì‡ ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌ‡ ˜‡ÒÚ ÓÚ Ì‡ÒÂÎÂÌËÂÚÓ, ÌÂ‰ÓÒÚ‡Ú˙˜ÌËÚÂ ÒÚËÏÛÎË Á‡ Ï‡È˜ËÌÒÚ‚Ó Ë Â‰Ëˆ‡ ‰Û„Ë ÒÎ‡·ÓÒÚË ‚ ÔÓ‚ÂÊ‰‡Ì‡Ú‡ ÔÓÎËÚËÍ‡, ÍÓËÚÓ ÌÂ ÔÓÁ‚ÓÎˇ‚‡Ú ‰ÓË ÔÓÒÚÓ ‚˙ÁÔÓËÁ‚Ó‰ÒÚ‚Ó Ì‡ Ì‡ÒÂÎÂÌËÂÚÓ. ≈ÏË„‡ˆËˇÚ‡ Ì‡ ÏÎ‡‰Ë Ë ‚ËÒÓÍÓÓ·‡ÁÓ‚‡ÌË ·˙Î„‡Ë ÔÓ‰˙ÎÊ‡‚‡, Ì‡Ï‡Îˇ‚‡ÈÍË ‰ÂÏÓ„‡ÙÒÍËˇ Ë ÚÛ‰Ó‚Ëˇ ÔÓÚÂÌˆË‡Î Ì‡ ÒÚ‡Ì‡Ú‡. ÒÚÛÍÚÛ‡ Ì‡ Ì‡ÒÂÎÂÌËÂÚÓ ‚ ¡˙Î„‡Ëˇ Â ‚ÎÓ¯ÂÌ‡ Ë ÚÓ‚‡ ÌÂÒ˙ÏÌÂÌÓ ˘Â ËÏ‡ ÒÂËÓÁÌË ‰˙Î„ÓÒÓ˜ÌË ÂÙÂÍÚË ‚˙ıÛ ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ ‡ÁıÓ‰Ë Ë ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚËÚÂ ‰‡ ÒÂ Ó·ÂÁÔÂ˜‡‚‡ ÙËÌ‡ÌÒÓ‚Ó Â‚ÓÔÂÈÒÍËˇ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ÏÓ‰ÂÎ, Í‡ÍÚÓ Ë ‚˙ıÛ Ô‡Á‡‡ Ì‡ ÚÛ‰‡ Ë ÌÂÓ·ıÓ‰ËÏËˇ ÍÓÌÚËÌ„ÂÌÚ Í‡˜ÂÒÚ‚ÂÌ‡ ‡·ÓÚÌ‡ ÒËÎ‡ ‚ ·˙‰Â˘Â. —ÎÂ‰ ÍËÁËÒÌËÚÂ 1996-1997„. ÓÚÌÓÒËÚÂÎÌËˇÚ ‰ˇÎ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ ‡ÁıÓ‰Ë ‚ ¡ Ì‡‡ÒÚ‚‡ Ò˙Ò Ò‡‚ÌËÚÂÎÌÓ ·˙ÁË ÚÂÏÔÓ‚Â, ‰ÓÒÚË„‡ÈÍË ÔÂÁ 2003„. 24%.  ÒÎÂ‰‚‡˘ËÚÂ ‰‚Â„Ó‰ËÌË ÚÓÁË ÓÚÌÓÒËÚÂÎÂÌ ‰ˇÎ ÒÔ‡‰‡ ‰Ó 22.2 Ë 22.8%, Í‡ÚÓ ‚ ÚÓ‚‡ ˜ËÒÎÓ Á‡·ÂÎÂÊËÚÂÎÂÌ Â Ë ÒÔ‡‰˙Ú ‚ ÓÚÌÓÒËÚÂÎÌÓÚÓ ÚÂ„ÎÓ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌÓÚÓ ÓÒË„Ûˇ‚‡ÌÂ, ÒÓˆË‡ÎÌÓ ÔÓ‰ÔÓÏ‡„‡ÌÂ Ë„ËÊË ≠ ÓÚ 14% ÔÂÁ 2003„. ‰Ó 13.3 Ë 13.5% ÓÚ ¡.  ÚÓÁË ÍÓÌÚÂÍÒÚ ÏÌÓ„Ó ÓÔ‡ÒÌË ËÁ„ÎÂÊ‰‡Ú ÓÔËÚËÚÂ ‰‡ ÒÂ ìÂÙÓÏË‡î ˆÂÎÂÌ‡ÒÓ˜ÂÌÓ Ë Â‰ÌÓÔÓÒÓ˜ÌÓ Ò˙Á‰‡‰ÂÌ‡Ú‡ Ò ÏÌÓ„Ó ÛÒËÎËˇ Ì‡ ‚ÒË˜ÍË ÒÓˆË‡ÎÌË Ô‡ÚÌ¸ÓË ‚ ¡˙Î„‡Ëˇ ÔÂÌÒËÓÌÌÓ-ÓÒË„ÛËÚÂÎÌ‡ ÒËÒÚÂÏ‡ . Õ‡Ï‡Îˇ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÓÒË„ÛËÚÂÎÌ‡Ú‡ ÚÂÊÂÒÚ Ò 6 ÔÓˆÂÌÚÌË ÔÛÌÍÚ‡ ÔÂÁ 2006„. ÌÂ Ò‡ÏÓ ·Â ‡ÒËÏÂÚË˜ÌÓ ÓÚ„Î.Ú. Ì‡ ÔÓÎÁËÚÂ ÏÂÊ‰Û ÓÒË„ÛÂÌ Ë ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎ, ÌÓ ÚÓ ÍËÂ Ó„ÓÏÌË ÓÔ‡ÒÌÓÒÚË ÔÂ‰ ÒÚ‡·ËÎÌÓÒÚÚ‡ Ì‡ Ò‡Ï‡Ú‡ ÒËÒÚÂÏ‡. œÂ‰ÔËÂÏ‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÌÓ‚Ë ÒÚ˙ÔÍ‡ ‚ Ú‡ÁË ÔÓÒÓÍ‡ Ò Ó˘Â 3 ÔÓˆÂÌÚÌË ÔÛÌÍÚ‡(Í‡ÍÚÓ ÒÂ Ì‡ÒÚÓˇ‚‡ ÓÚ ÒÂ‰‡Ú‡ Ì‡ 2007„.) ˘Â ‰Ó‚Â‰Â ‰Ó ‰‡ÒÚË˜Ì‡ ÔÓÏˇÌ‡ ‚ Ò˙ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂÚÓ Ì‡ ÔËıÓ‰ËÚÂ Ì‡ ÕŒ» ≠ 52% ÓÚ ‰˙Ê‡‚ÌËˇ ·˛‰ÊÂÚ Ë 48% ÓÚ ÓÒË„ÛËÚÂÎÌË ‚ÌÓÒÍË.«‡ Í‡Í‚‡ ÓÒË„ÛËÚÂÎÌ‡ ÒËÒÚÂÏ‡ Ë Á‡ ÓÚ˜ËÚ‡ÌÂÚÓ Ì‡ Í‡Í˙‚ ÎË˜ÂÌ ÔËÌÓÒ ˘Â„Ó‚ÓËÏ ÚÓ„‡‚‡? œÓ‰Ó·ÌÓ ‰ÂÈÒÚ‚ËÂ Ô‡ÍÚË˜ÂÒÍË ÒÎ‡„‡ Í‡ˇÚ Ì‡ Ó˜‡Í‚‡ÌËˇÚ‡ Á‡ ‡‚ÚÓÌÓÏÂÌ Ô˙Ú Ì‡ ‡Á‚ËÚËÂ Ì‡ ÔÂÌÒËÓÌÌÓÚÓ ÓÒË„Ûˇ‚‡ÌÂ ‚ ¡˙Î„‡Ëˇ. “ˇ·‚‡ ‰‡ ÒÂ ËÏ‡ ÔÂ‰‚Ë‰, ˜Â ÚÂÁË ÒÚ˙ÔÍË ÒÂ ÔÂ‰ÔËÂÏ‡Ú ‚ Â‰Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌÓ-ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍ‡ ÒÂ‰‡, Í˙‰ÂÚÓ ‰ÓÔ˙ÎÌËÚÂÎÌÓ ÌÂ„‡ÚË‚ÌÓ ‚ÎËˇÌËÂ ÓÍ‡Á‚‡Ú ‚‡ÊÌË Ù‡ÍÚÓË, Í‡ÚÓ: ≠ ÌÂ·Î‡„ÓÔËˇÚÌ‡ ‰ÂÏÓ„‡ÙÒÍ‡ ÒÚÛÍÚÛ‡ Ò˙Ò Á‡ÒÚ‡ˇ‚‡˘Ó Ì‡ÒÂÎÂÌËÂ, ‚ËÒÓÍ‡ ÒÏ˙ÚÌÓÒÚ Ë ÌËÒÍ‡ ‡Ê‰‡ÂÏÓÒÚ; ≠ Ò‡‚ÌËÚÂÎÌÓ ‚ËÒÓÍ‡ ·ÂÁ‡·ÓÚËˆ‡, Ò˙˜ÂÚ‡Ì‡ Ò ÌËÒ˙Í ÍÓÂÙËˆËÂÌÚ Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚ; ≠ ÌËÒÍ‡ ˆÂÌ‡ Ì‡ ÚÛ‰‡ Ë Ò˙ÓÚ‚ÂÚÌÓ Ì‡ ÚÓ‚‡ ÌËÒÍÓ ‡‚ÌË˘Â Ì‡ ÓÒË„ÛËÚÂÎÌËˇ ‰ÓıÓ‰. ÕÂÁ‡‰Ó‚ÓÎËÚÂÎÌÓ Â ‡‚ÌË˘ÂÚÓ Ì‡ ÓÚ‰ÂÎˇÌËÚÂ ÒÂ‰ÒÚ‚‡ ÓÚ ÓÌÒÓÎË‰Ë‡ÌËˇ ‰˙Ê‡‚ÂÌ ·˛‰ÊÂÚ Á‡ ÒÂÏÂÈÌ‡ ÔÓÎËÚËÍ‡ . œÂÁ ÔÂËÓ‰‡ 2000-2004 „. ÚÂıÌËˇÚ ÓÚÌÓÒËÚÂÎÂÌ ‰ˇÎ ÓÚ ¡ Â ‚ ‡ÏÍËÚÂ Ì‡ 0.77-0.84% Ë ÚÓ‚‡ ÌË ÓÚÂÊ‰‡ ÔÂ‰ÔÓÒÎÂ‰ÌÓ ÏˇÒÚÓ ≠ Ò Ï‡ÎÍÓ ÔÂ‰»ÒÔ‡ÌËˇ(√‡ÙËÍ‡ 5). œÓ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ Ì‡ ÔÓÎÓÊËÚÂÎÌ‡Ú‡ ÍÓÂÎ‡ˆËˇ ìÒÂÏÂÈÌË ÔÓÏÓ˘Ë ≠ ÍÓÂÙËˆËÂÌÚ Ì‡ ÙÂÚËÎÌÓÒÚî(√‡ÙËÍ‡ 6) ¡˙Î„‡Ëˇ Á‡ÂÏ‡ ÏˇÒÚÓ ‚ Ì‡˜‡ÎÓÚÓ Ì‡ ÍÓÓ‰ËÌ‡ÚÌ‡Ú‡ ÒËÒÚÂÏ‡, ‚ÔËÒ‚‡ÈÍË ÒÂ ‚ ÚË˙„˙ÎÌËÍ ÏÂÊ‰Û ÒÚ‡ÌËÚÂ»ÒÔ‡ÌËˇ, ÀËÚ‚‡ Ë œÓÎ¯‡ ≠ Ò ÌËÒ˙Í ‡ÁÏÂ Ì‡ ÒÂÏÂÈÌËÚÂ ÔÓÏÓ˘Ë Ë ÌËÒ˙Í ÍÓÂÙËˆËÂÌÚ Ì‡ ÙÂÚËÎÌÓÒÚ. ŒÚ 1.23 ÔÂÁ 2003„. ÍÓÂÙËˆËÂÌÚ˙Ú Ì‡ ÙÂÚËÎÌÓÒÚ Ì‡‡ÒÚ‚‡, ‰ÓÒÚË„‡ÈÍË ÔÂÁ 2006„. 1.38.  ÚÓ‚‡ ÔÓ ÚÓÁË ÔÓÍ‡Á‡ÚÂÎ ÓÒÚ‡‚‡ÏÂ Á‡‰ ÒÂ‰Ì‡Ú‡ Á‡ ≈—-25 ‚ÂÎË˜ËÌ‡(1.50). ¡˙Î„‡Ëˇ Â Ë ÚËÔË˜ÂÌ ÔËÏÂ Á‡ Ì‡ÎË˜ËÂÚÓ Ì‡ ÒËÎÌÓ ËÁ‡ÁÂÌ‡ ÍÓÂÎ‡ˆËˇ ÏÂÊ‰Û ÍÓÂÙËˆËÂÌÚ‡ Ì‡ ÙÂÚËÎÌÓÒÚ Ë ÍÓÂÙËˆËÂÌÚ‡ Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚ ÔË ÊÂÌËÚÂ(√‡ÙËÍ‡ 7).“.Â. ·ÓˇÚ Ì‡ ÊË‚ÓÓ‰ÂÌËÚÂ ‰Âˆ‡ Ì‡ 1 ÊÂÌ‡ ‚˙‚ ÙÂÚËÎÌ‡ ‚˙Á‡ÒÚ Â ‚ ÔˇÍ‡ Á‡‚ËÒËÏÓÒÚ ÓÚ ÒÚ‡ÚÛÚ‡ ∫ Ì‡ Ô‡Á‡‡ Ì‡ ÚÛ‰‡ Ë ÔÓ-‚ËÒÓÍ‡Ú‡ Á‡ÂÚÓÒÚ ÔÂ‰ÔÓÒÚ‡‚ˇ ÔÓ‚Â˜Â ‰Âˆ‡.«‡ Â‰Ëˆ‡ ‰Û„Ë ÒÚ‡ÌË Ú‡ÁË ÍÓÂÎ‡ˆËˇ ÌÂ Ò˙˘ÂÒÚ‚Û‚‡, Í‡ÚÓ ‰‚Â„ÛÔË ÒÚ‡ÌË ÙÓÏË‡Ú ‡ÌÚËÔÓ‰Ë. œË ÔË·ÎËÁËÚÂÎÌÓ Â‰ËÌ Ë Ò˙˘ ÍÓÂÙËˆËÂÌÚ Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚ(ÓÍÓÎÓ ÒÂ‰ÌËˇ Á‡ ≈—-25), »Î‡Ì‰Ëˇ Ë‘‡ÌˆËˇ Ò‡ Ò Ì‡È-‚ËÒÓÍË ÍÓÂÙËˆËÂÌÚË Ì‡ ÙÂÚËÎÌÓÒÚ(1.9-2.0), ‡ ÀËÚ‚‡, À‡Ú‚Ëˇ Ë—ÎÓ‚ÂÌËˇ Ò‡ ÒÂ‰ ÒÚ‡ÌËÚÂ Ò Ì‡È-ÌËÒ˙Í(1.2-1.3). “ÛÍ ‚Â˜Â ÓÔË‡ÏÂ ‰Ó ‰Û„Ë ÂÎÂÏÂÌÚË ÓÚ ÊËÁÌÂÌÓÚÓ ‡‚ÌË˘Â(Ì‡Ô. ‚ËÒÓÍËÚÂ ‰ÓıÓ‰Ë Ì‡ Ï˙Ê‡ ÓÒÚ‡‚ˇÚ ÌˇÍÓË ÊÂÌË ‰ÓÏ‡ÍËÌË ‚ Í˙˘Ë) ËÎË Ô˙Í ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚËÚÂ ‰‡ ÒÂ ÔÓÎÁ‚‡Ú ÌˇÍÓË ‰ÓÔ˙ÎÌËÚÂÎÌË ÒÓˆË‡ÎÌÓ-Á‡˘ËÚÌË ÛÒÎÛ„Ë(Ì‡Ô. ‰ÂÚÒÍË ˇÒÎË Ë ‰ÓÏÓ‚Â). –ÓÎˇÚ‡ Ì‡ ‰ÓÏ‡ÍËÌˇ ÌÂ Â ÔÓÔÛÎˇÌ‡ Á‡ ·˙Î„‡ÒÍ‡Ú‡ ÊÂÌ‡ ÔÂÁ ÔÓÒÎÂ‰ÌËÚÂ ‰ÂÒÂÚËÎÂÚËˇ(ÔÂ‰Ë 1989„. ÔÓ‡‰Ë Á‡‰˙ÎÊËÚÂÎÌ‡Ú‡ Ô˙ÎÌ‡ Á‡ÂÚÓÒÚ, ‡ ÒÎÂ‰ ÚÓ‚‡ ÚÓÁË Ù‡ÍÚ Ì‡È-‚Â˜Â Â Ò‚˙Á‡Ì Ò ÎËÔÒ‡Ú‡ Ì‡ ‰ÓÒÚ‡Ú˙˜ÌÓ ÒÂ‰ÒÚ‚‡ Á‡ ÔÓ‰‰˙Ê‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÌÓÏ‡ÎÂÌ ÊËÁÌÂÌ ÒÚ‡Ì‰‡Ú ÔË Ì‡ÎË˜ËÂÚÓ Ì‡ ÌÂÁ‡ÂÚË ÎËˆ‡ ‚ ÒÂÏÂÈÒÚ‚ÓÚÓ). 77

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 6.3. БЪЛГАРИЯ: ОСНОВНИ ТЕНДЕНЦИИ В РАЗВИТИЕТО НА СОЦИАЛНАТА И СЕМЕЙНАТА ЗАЩИТА Œ·ı‚‡Ú˙Ú Ì‡ ‰Âˆ‡Ú‡ ‚ ‰ÂÚÒÍË Á‡‚Â‰ÂÌËˇ Â Ù‡ÍÚÓ, ÍÓÈÚÓ ‚ ÔÓÒÎÂ‰ÌËÚÂ„Ó‰ËÌË ·ÂÎÂÊË Ú‚˙‰Â ÔÓÚË‚ÓÂ˜Ë‚Ó ‡Á‚ËÚËÂ. ÕËÒÍ‡Ú‡ ‡Ê‰‡ÂÏÓÒÚ ÓÚ Ì‡˜‡ÎÓÚÓ Ì‡ ÔÂıÓ‰‡ ·Â ÔË˜ËÌ‡Ú‡ ‰‡ ÒÂ Á‡ÍËˇÚ ÓÍÓÎÓ 30% ÓÚ ‰ÂÚÒÍËÚÂ Á‡‚Â‰ÂÌËˇ, ‰ÓÍ‡ÚÓ ÔÂÁ ÔÂËÓ‰‡ 2000-2005„. ÚÂıÌËˇÚ ·ÓÈ ÒÂ ÒÚ‡·ËÎËÁË‡ Ë ‰ÓË ·ÂÎÂÊË Û‚ÂÎË˜ÂÌËÂ: Á‡ ‰ÂÚÒÍËÚÂ ˇÒÎË ÓÚ 636 ‰Ó 641, ‡ Á‡ ‰ÂÚÒÍËÚÂ„‡‰ËÌË ÓÚ 3242 ‰Ó 3331. Œ·ı‚‡Ú˙Ú Ì‡ ‰Âˆ‡Ú‡ ÓÚ 0 ‰Ó 3„. ‚˙Á‡ÒÚ ‚ ‰ÂÚÒÍË Á‡‚Â‰ÂÌËˇ ÔÂÁ ÚÓÁË ÔÂËÓ‰ ÒÂ ÓˆÂÌˇ‚‡ Ì‡ ÓÚÌÓÒËÚÂÎÌÓ ÒÚ‡·ËÎÂÌ(15-16%), ‰ÓÍ‡ÚÓ ÌÂÚÌËÚÂ ÍÓÂÙËˆËÂÌÚË Ì‡ Á‡ÔËÒ‚‡ÌÂ Ì‡ Ì‡ÒÂÎÂÌËÂÚÓ ‚˙‚ ‚˙Á‡ÒÚÓ‚‡Ú‡„ÛÔ‡ 3-6„Ó‰ËÌË ‚ ÔÂ‰Û˜ËÎË˘ÌÓ Ó·‡ÁÓ‚‡ÌËÂ(‰ÂÚÒÍË„‡‰ËÌË) ‚‡Ë‡Ú ÓÚ 70.1% ÔÂÁ 2000„. ‰Ó 78.5% ÔÂÁ 2002„. Ë 75.6% ÔÂÁ 2006 ƒ‡ÌÌËÚÂ ÓÚ √‡ÙËÍ‡ 9 ÔÓÍ‡Á‚‡Ú ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌÓ ÔÓ-ÒÎ‡·‡ ÍÓÂÎ‡ˆËˇ Á‡ ¡˙Î„‡Ëˇ ÏÂÊ‰Û Ì‡ÎË˜ËÂÚÓ Ì‡ ‰ÂÚÒÍË Á‡‚Â‰ÂÌËˇ(Ó·ı‚‡Ú Ì‡ ‰Âˆ‡Ú‡ ‚˙‚ ‚˙Á‡ÒÚÓ‚‡Ú‡„ÛÔ‡ 0-3„Ó‰ËÌË) Ë ÔÎÓ‰Ó‚ËÚÓÒÚÚ‡ Ì‡ ÊÂÌËÚÂ(ÍÓÂÙËˆËÂÌÚ‡ Ì‡ ÙÂÚËÎÌÓÒÚ), ÌÓ ‡Á„ÎÂ‰‡Ì ‚ ‰ËÌ‡ÏËÍ‡ ·˙Î„‡ÒÍËˇÚ ÏÓ‰ÂÎ ÏÓÊÂ ·Ë ÒÂ ÔË‰‚ËÊ‚‡ ÓÚ ·ÎËÁÓÒÚ Ò»ÒÔ‡ÌËˇ(2000„.) ‰Ó ·ÎËÁÓÒÚ Ò √ÂÏ‡ÌËˇ(Í˙Ï 2005„.). „ÓÎˇÏ‡ ÒÚÂÔÂÌ ÚÓ‚‡ ÒÂ ‰˙ÎÊË Ë Ì‡ ÔÂ‰ÔÓ˜ËÚ‡ÌËÂÚÓ Û Ì‡Ò ÔÓÌÂ ‰Ó 2„. ‚˙Á‡ÒÚ ‰ÂÚÂÚÓ ‰‡ ÒÂ ÓÚ„ÎÂÊ‰‡ ÓÚ Ï‡ÈÍ‡Ú‡ Ë ‚ ‰ÓÏ‡¯ÌË ÛÒÎÓ‚Ëˇ.“ˇ·‚‡ ‰‡ ÓÚ·ÂÎÂÊËÏ Ë ‰Û„‡ Â‰Ì‡ ·˙Î„‡ÒÍ‡ ÓÒÓ·ÂÌÓÒÚ ≠ ˜Â Ò‡‚ÌËÚÂÎÌÓ ÌËÒÍËˇÚ Ó·ı‚‡Ú Ì‡ ‰Âˆ‡Ú‡ ‚ ÏÂÊ‡ ÓÚ ‰ÂÚÒÍË Á‡‚Â‰ÂÌËˇ(ˇÒÎË Ë„‡‰ËÌË) ‚„ÓÎˇÏ‡ ÒÚÂÔÂÌ ÒÂ ÍÓÏÔÂÌÒË‡/‰ËÍÚÛ‚‡ ÓÚ Ú‡‰ËˆËÓÌÌÓÚÓ Á‡ ¡˙Î„‡Ëˇ Ò˙ÊËÚÂÎÒÚ‚Ó Ì‡ ÌˇÍÓÎÍÓ ÔÓÍÓÎÂÌËˇ ‚ ‰ÓÏ‡ÍËÌÒÚ‚‡Ú‡, Ú.Â. Ì‡ÎËˆÂ Ò‡ ÔÂ‰ÔÓÒÚ‡‚ÍË(Ë ÚÂ ÒÂ ËÁÔÓÎÁ‚‡Ú) Á‡ ÔÓÎ‡„‡ÌÂÚÓ Ì‡„ËÊË Á‡ Ï‡ÎÍËÚÂ ‰Âˆ‡ ÓÚ ÒÚ‡Ì‡ Ì‡ ÓÒÚ‡Ì‡ÎË ˜ÎÂÌÓ‚Â Ì‡ ‰ÓÏ‡ÍËÌÒÚ‚ÓÚÓ. ÕÂÂ‰ÌÓÁÌ‡˜Ì‡ Â Ô‡‚ËÚÂÎÒÚ‚ÂÌ‡Ú‡ ÔÓÎËÚËÍ‡ ÔÓ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ Ì‡ ÒÚËÏÛÎË‡ÌÂ Ì‡ ‡Ê‰‡ÂÏÓÒÚÚ‡ Ë ÒÂÏÂÈÒÚ‚‡Ú‡ ÔÂÁ ÔÓÒÎÂ‰ÌËÚÂ„Ó‰ËÌË.”ÌË‚ÂÒ‡ÎÌ‡Ú‡ ÏÂÒÂ˜Ì‡ ‰Ó·‡‚Í‡ Á‡ ‰ÂÚÂ ·Â ÔÂÏ‡ıÌ‡Ú‡ ÔÂÁ 2002„. ‚˙ÔÂÍË ‰ÓÍ‡Á‡ÚÂÎÒÚ‚‡Ú‡ Á‡ ÌÂ·Î‡„ÓÔËˇÚÌ‡ ‰ÂÏÓ„‡ÙÒÍ‡ ÒËÚÛ‡ˆËˇ. ÕÓ‚ËˇÚ ÒÚ‡ÚÛÚ Ì‡ ‰Ó·‡‚Í‡Ú‡ Í‡ÚÓ ÒÂÏÂÈÌ‡ ÔÓÏÓ˘, ÓÚ Â‰Ì‡ ÒÚ‡Ì‡ ÎË¯Ë ÓÍÓÎÓ 40% ÓÚ ‰Âˆ‡Ú‡ ‚ ÒÂÏÂÈÒÚ‚‡Ú‡ ÓÚ ÚÓÁË ‚Ë‰ ÔÎ‡˘‡ÌÂ, ‡ ÓÚ ‰Û„‡ ≠ Ì‡ÎÓÊË Ë ÌÓ‚Ë ‡ÁıÓ‰Ë ÔÓ ‡‰ÏËÌËÒÚË‡ÌÂÚÓ ∫. ÀÂÚ‚‡Ú‡ Á‡ ‰ÓÒÚ˙Ô ‰Ó Ú‡Í‡‚‡ ÔÓÏÓ˘(ÔÓ‰ÓıÓ‰ÌËˇÚ ÍËÚÂËÈ) ÒÎÂ‰ ‰‚Â„Ó‰ËÌË ·Â Û‚ÂÎË˜ÂÌ‡, Ò ÍÓÂÚÓ ÎÂÍÓ Ì‡‡ÒÌ‡ ·ÓˇÚ Ì‡ ‰Âˆ‡Ú‡ Ò Ô‡‚Ó Ì‡ ÚÓ‚‡ ÔÎ‡˘‡ÌÂ, ÌÓ Ú‡Í‡ ËÎË ËÌ‡˜Â ÔÓÚË‚ÓÂ˜ËˇÚ‡ ÔÓ‚Â˜Â ÒÂ Á‡‰˙Î·Ó˜Ëı‡, ÓÚÍÓÎÍÓÚÓ ‰‡ ÒÂ Â¯‡‚‡Ú ÍÓÌÍÂÚÌË ÔÓ·ÎÂÏË Ì‡ ‰ÂÏÓ„‡ÙÒÍ‡Ú‡ Ë ÒÂÏÂÈÌ‡ ÔÓÎËÚËÍ‡.»Ì‰ËÍ‡ˆËË ‚ Ú‡ÁË ÔÓÒÓÍ‡ ‰ÓÈ‰Óı‡ Â‰‚‡ ÔÂÁ 2006„., ÍÓ„‡ÚÓ ÒÂ ÔÂˆËÁË‡ı‡ Ë ÛÒ˙‚˙¯ÂÌÒÚ‚‡ı‡ ÌˇÍÓË ÂÎÂÏÂÌÚË Ì‡ ÌÓÏ‡ÚË‚Ì‡Ú‡ ÛÂ‰·‡ ÔÓ Ô‡Ë˜ÌÓÚÓ Ó·ÂÁ˘ÂÚÂÌËÂ Á‡ ·ÂÏÂÌÌÓÒÚ, ‡Ê‰‡ÌÂ Ë ÓÚ„ÎÂÊ‰‡ÌÂ Ì‡ Ï‡ÎÍÓ ‰ÂÚÂ, ÔË ÍÓÂÚÓ Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎˇÚ ‚˙ÁÔËÂ ‰Ó„ÓÎˇÏ‡ ÒÚÂÔÂÌ ÙÓÏÛÎË‡ÌËÚÂ ÓÚ Õ—¡ ÔÂ‰ÎÓÊÂÌËˇ Ì‡ Á‡ÍÓÌÓ‚Ë ÚÂÍÒÚÓ‚Â. œÓÒÚË„Ì‡ÚÓÚÓ, Ï‡Í‡ Ë Ò Ï‡ÎÍË ÒÛÏË, Û‚ÂÎË˜‡‚‡ÌÂ Ì‡ Ó·ÂÁ˘ÂÚÂÌËÂÚÓ Á‡„ÎÂ‰‡ÌÂ Ì‡ Ï‡ÎÍÓ ‰ÂÚÂ, Í‡ÍÚÓ Ë Û‚ÂÎË˜ÂÌËÂÚÓ Ì‡ ‡ÁÏÂ‡ Ì‡ ÔÎ‡ÚÂÌËˇ ÓÚÔÛÒÍ Á‡ ·ÂÏÂÌÌÓÒÚ Ë ‡Ê‰‡ÌÂ ÓÚ 135 Ì‡ 315 Í‡ÎÂÌ‰‡ÌË ‰ÌË ‚ÎÂÁÂ ‚ ÒËÎ‡ ÓÚ Ì‡˜‡ÎÓÚÓ Ì‡ 2007„. ¡˙Î„‡Ëˇ Â Â‰Ì‡ ÓÚ ÒÚ‡ÌËÚÂ ‚ ≈‚ÓÔ‡, ÔÓÍ‡Á‚‡˘Ë Ì‡È-‚ËÒÓÍ ‰ˇÎ Ì‡ ‡·ÓÚÂ˘ËÚÂ, ÍÓËÚÓ ËÁÔËÚ‚‡Ú Á‡ÚÛ‰ÌÂÌËˇ ÔË Ò˙˜ÂÚ‡‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ‡·ÓÚ‡Ú‡ Ë ÒÂÏÂÈÌËˇ ÊË‚ÓÚ(‚ËÊ Quality of life..., 2003). ƒ‡ÌÌËÚÂ ‚ ÒÍÓ·Ë Ò‡: ≈—-10 Á‡ 10-ÚÂ ÌÓ‚ÓÔËÒ˙Â‰ËÌÂÌË ÒÚ‡ÌË, ‡ ≈—-15 Á‡ 15-ÚÂ ÒÚ‡Ë ˜ÎÂÌÍË Ì‡ ≈—: ƒˇÎ Ì‡ ‡·ÓÚÂ˘ËÚÂ, ÍÓËÚÓ ËÁÔËÚ‚‡Ú Á‡ÚÛ‰ÌÂÌËˇ ÔË Ò˙˜ÂÚ‡‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ‡·ÓÚ‡Ú‡ Ë ÒÂÏÂÈÌËˇ ÊË‚ÓÚ ÌˇÍÓÎÍÓ Ô˙ÚË ÒÂ‰ÏË˜ÌÓ: ≠“‚˙‰Â ËÁÏÓÂÌ Á‡ ‰ÓÏ‡¯Ì‡ ‡·ÓÚ‡ ¡˙Î„‡Ëˇ 37% (≈—-10 29%; ≈—-15 22%) ≠«‡ÚÛ‰ÌÂÌËˇ ÔË ËÁÔ˙ÎÌ. Ì‡ ÒÂÏÂÈÌËÚÂ Á‡‰˙ÎÊÂÌËˇ ¡˙Î„‡Ëˇ 20% (≈—-10 15%; ≈—-15 9%) ≠«‡ÚÛ‰ÌÂÌËˇ ÔË ÍÓÌˆÂÌÚË‡ÌÂ ‚ ‡·ÓÚ‡Ú‡ ¡˙Î„‡Ëˇ 6% (≈—-10 4%; ≈—-15 3%) »ÁÚÓ˜ÌËÍ: EQLS 2003 Õ‡Û¯‡‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÚÓÁË ·‡Î‡ÌÒ Í‡ÚÓ Ô‡‚ËÎÓ ÒËÎÌÓ Á‡ÚÛ‰Ìˇ‚‡ Ë ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚËÚÂ Á‡ ÎË˜ÂÌ ÊË‚ÓÚ Ë ÒÓˆË‡ÎÌË ÍÓÌÚ‡ÍÚË, ÔË ÛÒÎÓ‚ËÂ, ˜Â ‰ÓÏ‡ÍËÌÒÍËÚÂ Ë ÒÂÏÂÈÌË„ËÊË ËÁÎËÁ‡Ú Ì‡ ÔÓ-ÔÂ‰ÂÌ ÔÎ‡Ì. –‡ÁÎË˜ËˇÚ‡ ‚ ‰‡ÌÌËÚÂ Á‡ ¡˙Î„‡Ëˇ, Á‡ 10-ÚÂ ÌÓ‚ÓÔËÒ˙Â‰ËÌÂÌË ÒÚ‡ÌË Ë Á‡ 15-ÚÂ ÒÚ‡Ë ˜ÎÂÌÍË Ì‡ ≈— ÔÓËÁÚË˜‡Ú ÓÚ Â‰Ëˆ‡ ÓÒÓ·ÂÌÓÒÚË ‚ ‡Á‚ËÚËÂÚÓ Ë Ò˙ÒÚÓˇÌËÂÚÓ Ì‡ Ô‡Á‡‡ Ì‡ ÚÛ‰‡, ÔÓ‰˙ÎÊËÚÂÎÌÓÒÚÚ‡ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ, ÒÚÂÔÂÌÚ‡ Ì‡ ‡ÁÔÓÒÚ‡ÌÂÌËÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌË ÏÂÒÚ‡ Ò Ì‡Ï‡ÎÂÌÓ ‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ, ËÁÔÓÎÁ‚‡ÌÂ Ì‡„˙‚Í‡‚Ë ÒıÂÏË Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚ, ‰ÓÒÚ˙Ô˙Ú ‰Ó ÛÒÎÛ„Ë, Í‡˜ÂÒÚ‚ÓÚÓ Ì‡ ÊËÁÌÂÌ‡Ú‡ ÒÂ‰‡ Ë ËÁ„‡‰ÂÌ‡Ú‡ ËÌÙ‡ÒÚÛÍÚÛ‡. 78

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 6.4. ИЗВОДИ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇÚ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ÏÓ‰ÂÎ ÓÁÌ‡˜‡‚‡ Ó·‚˙Á‚‡ÌÂ Ì‡ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍËˇ ‡ÒÚÂÊ Ò˙Ò ÒÓˆË‡ÎÌ‡Ú‡ ÍÓıÂÁËˇ.“Ó‚‡ ÔÂ‰ÔÓÎ‡„‡ ËÁ„‡Ê‰‡ÌÂ Ì‡ ÒÚ‡·ËÎÌ‡ Ó·˘ÂÒÚ‚ÂÌ‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡ ÒËÒÚÂÏ‡ Á‡ Á‡˘ËÚ‡, Í‡ÚÓ Â‰ËÌ ÓÚ ÓÒÌÓ‚ÌËÚÂ ÏÛ ÒÚ˙Î·Ó‚Â.—ÓˆË‡ÎÌ‡Ú‡ ÔÓÎËÚËÍ‡ Â ÔÓ‰ÛÍÚË‚ÂÌ Ù‡ÍÚÓ ‚ ÒÏËÒ˙Î, ˜Â ÓÒË„Ûˇ‚‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡ ÍÓıÂÁËˇ Ë Ò˙Á‰‡‚‡ ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚË Á‡ ıÓ‡Ú‡ ‚ ˆˇÎ‡ ≈‚ÓÔ‡ ‰‡ ÒÂ ˜Û‚ÒÚ‚‡Ú ÒË„ÛÌË, Á‰‡‚Ë Ë ÔÓ‰ÛÍÚË‚ÌË.  ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇ Ò˙˛Á Ò˙˘ÂÒÚ‚Û‚‡ ˇÒÌ‡ ‚˙ÁÍ‡ ÏÂÊ‰Û ÌË‚ÓÚÓ Ì‡ ¡ Ë ÌË‚ÓÚÓ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡ Á‡˘ËÚ‡; ÍÓÎÍÓÚÓ ÔÓ-·Ó„‡Ú‡ Â ‰˙Ê‡‚‡Ú‡, ÚÓÎÍÓ‚‡ ÔÓ‚Â˜Â ÒÓˆË‡ÎÌË ÔË‰Ó·Ë‚ÍË ÓÒË„Ûˇ‚‡ Ì‡ Ò‚ÓÂÚÓ Ì‡ÒÂÎÂÌËÂ.“‡ÁË ‚˙ÁÍ‡ ÔÓÍ‡Á‚‡ ‡Ì„‡ÊË‡ÌÓÒÚÚ‡ Ì‡ ≈—-25 Í˙Ï ‚ËÒÓÍË ÒÓˆË‡ÎÌË ÒÚ‡Ì‰‡ÚË. ÷ËÙËÚÂ Á‡ ‡ÁıÓ‰ËÚÂ Á‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡ Á‡˘ËÚ‡ ÔÓÍ‡Á‚‡Ú, ˜Â ‚˙‚ ‚ÒË˜ÍËÚÂ 25 ÒÚ‡ÌË ÓÚ ≈—, ÓÚ 1997„. ËÎË ÓÚ 2000 ‰Ó 2003„., ËÏ‡ Û‚ÂÎË˜ÂÌËÂ Ì‡ ‡ÁıÓ‰ËÚÂ Ì‡ ‰˙Ê‡‚‡Ú‡ Ì‡„Î‡‚‡ ÓÚ Ì‡ÒÂÎÂÌËÂÚÓ. ¿ÍÓ, Ó·‡˜Â, ‚ÁÂÏÂÏ ÔÂ‰‚Ë‰ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍËˇ ˙ÒÚ, ÒËÚÛ‡ˆËˇÚ‡ ÒÂ ÔÓÏÂÌˇ ‰Ó ËÁ‚ÂÒÚÌ‡ ÒÚÂÔÂÌ.—Â‰ÌËÚÂ ‡ÁıÓ‰Ë Á‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡Ú‡ Á‡˘ËÚ‡ ‚ ≈—-25 Í‡ÚÓ ÔÓˆÂÌÚ ÓÚ ¡ ÒÂ ÔÓ‚Ë¯‡‚‡Ú Ï‡ÎÍÓ: ÌˇÍÓË ÒÚ‡ÌË ÓÚ˜ËÚ‡Ú Ì‡Ï‡Îˇ‚‡ÌÂ Ì‡ ‡ÁıÓ‰ËÚÂ Í‡ÚÓ ÔÓˆÂÌÚ ÓÚ ¡, ‰ÓÍ‡ÚÓ ‰Û„Ë ÓÚ˜ËÚ‡Ú ÔÓ‚Ë¯‡‚‡ÌÂ.“ˇ·‚‡ ‰‡ ÒÂ ÓÚ·ÂÎÂÊË, ˜Â ÒÚ‡ÌËÚÂ, ÍÓËÚÓ ËÁ‡ÁıÓ‰‚‡Ú ÔÓ-Ï‡Î˙Í ‰ˇÎ ÓÚ ¡ Á‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡ Á‡˘ËÚ‡ ÓÚ˜ËÚ‡Ú Ì‡Ï‡ÎÂÌËÂ ÏÂÊ‰Û 2000 Ë 2003„Ó‰ËÌ‡.“Ó‚‡ ÔÓÒÚ‡‚ˇ ‚˙ÔÓÒ‡ ‰Ó ÍÓÎÍÓ ÏÓÊÂÏ ‰‡ Ó˜‡Í‚‡ÏÂ ‰‡ ÒÂ ÔÓ‰‰˙Ê‡ Ì‡ÒÚÓˇ˘‡Ú‡ ‚˙ÁÍ‡ ÏÂÊ‰Û ÌË‚ÓÚÓ Ì‡ ·Ó„‡ÚÒÚ‚ÓÚÓ Ì‡ ÒÚ‡Ì‡Ú‡ Ë ‡Ì„‡ÊËÏÂÌÚËÚÂ ∫ Á‡ ÒÓˆË‡ÎÌÓ ÓÒË„Ûˇ‚‡ÌÂ ‚ ·˙‰Â˘Â. —ÂÏÂÈÌËÚÂ ÔÓÎËÚËÍË ˜ÂÒÚÓ ÒÂ ‰ËÒÍÛÚË‡Ú ‚ ‡ÏÍËÚÂ Ì‡ ‰ÂÏÓ„‡ÙÒÍËÚÂ ÔÂ‰ËÁ‚ËÍ‡ÚÂÎÒÚ‚‡: ≈—-25 ÒÂ Ò·Î˙ÒÍ‚‡ ÌÂ Ò‡ÏÓ Ò Ì‡ÒÂÎÂÌËÂ, ÍÓÂÚÓ ÊË‚ÂÂ ÔÓ-‰˙Î„Ó, ÌÓ Ò˙˘Ó Ë Ò Ó·ÂÁÔÓÍÓËÚÂÎÌÓ Ì‡Ï‡Îˇ‚‡ÌÂ Ì‡ ÍÓÂÙËˆËÂÌÚ‡ Ì‡ ÙÂÚËÎÌÓÒÚ, ÍÓÈÚÓ ‚ ÌˇÍÓË ÒÚ‡ÌË Â ÏÌÓ„Ó ÔÓ-ÌËÒ˙Í ÓÚ ÍÓÂÙËˆËÂÌÚ‡ Ì‡ Á‡ÏÂÒÚ‚‡ÌÂ Ì‡ Ì‡ÒÂÎÂÌËÂÚÓ. œÂÁ ÔÓÒÎÂ‰ÌËÚÂ 20„Ó‰ËÌË ≈‚ÓÔ‡ ÔÂÊË‚ˇ‚‡ ÌÂ˘Ó, ÍÓÂÚÓ Í‡ÚÓ ˜Â ÎË Ó·˙˘‡ Ì‡Ô˙ÎÌÓ ËÒÚÓË˜ÂÒÍ‡Ú‡ ‚˙ÁÍ‡ ÏÂÊ‰Û ÍÛÎÚÛÌËÚÂ ˆÂÌÌÓÒÚË, Á‡ÂÚÓÒÚÚ‡ Ë ÙÂÚËÎÌÓÒÚÚ‡. ÒÚ‡ÌËÚÂ, ‚ ÍÓËÚÓ ÒÂ Á‡Ô‡Á‚‡ Ú‡‰ËˆËÓÌÌÓÚÓ ‚ËÊ‰‡ÌÂ Á‡ ÓÎˇÚ‡ Ì‡ ÊÂÌ‡Ú‡ ‚ Ó·˘ÂÒÚ‚ÓÚÓ Ë ÚÓ ÒÂ ÓÚ‡Áˇ‚‡ ‚˙ıÛ ÔÓÎËÚËÍ‡Ú‡ Ì‡ Ó·˘ÂÒÚ‚ÓÚÓ Ë ÍÓÏÔ‡ÌËËÚÂ, ÍÓÂÙËˆËÂÌÚ˙Ú Ì‡ ÙÂÚËÎÌÓÒÚ Â Ó·ÂÁÔÓÍÓËÚÂÎÌÓ ÌËÒ˙Í, ‰ÓÍ‡ÚÓ ‚ ÒÚ‡ÌËÚÂ, ‚ ÍÓËÚÓ Ï‡ÈÍËÚÂ ÒÂ Ò˜ËÚ‡Ú Í‡ÚÓ ˜‡ÒÚ ÓÚ ÚÛ‰Ó‚Ëˇ Ô‡Á‡ Ó·˘ÂÒÚ‚ÂÌËÚÂ ÔÓÎËÚËÍË Ë ÔÓÎËÚËÍËÚÂ Ì‡ ÍÓÏÔ‡ÌËËÚÂ Ò‡ ‡‰‡ÔÚË‡ÌË, ÍÓÂÙËˆËÂÌÚ˙Ú Ì‡ ÙÂÚËÎÌÓÒÚ Â Ò‡‚ÌËÚÂÎÌÓ ‚ËÒÓÍ. œÂ‰ÔÓ˜ËÚ‡ÌËˇÚ‡, Ò˙Á‰‡‰ÂÌË Ì‡ ÓÒÌÓ‚‡Ú‡ Ì‡ ‚ËÊ‰‡ÌËˇÚ‡, ˜Â Ô˙‚ÓÒÚÂÔÂÌÌ‡ ÓÎˇ Á‡ ÊÂÌ‡Ú‡ Â ‰‡ ·˙‰Â Ï‡ÈÍ‡ Ë ˜Â Ï‡È˜ËÌÒÚ‚ÓÚÓ Ë ÚÛ‰˙Ú Ò‡ ‰Ó „ÓÎˇÏ‡ ÒÚÂÔÂÌ ÌÂÒ˙‚ÏÂÒÚËÏË, Ò‡ ÒÏÂÌÂÌË Ò ÌÓ‚ Ì‡·Ó ÓÚ ÔÂ‰ÔÓ˜ËÚ‡ÌËˇ, ÔÓËÁÚË˜‡˘Ë ÓÚ ÔÂÁÛÏÔˆËˇÚ‡, ˜Â ÊÂÌËÚÂ ËÏ‡Ú Ò˙˘ËÚÂ Ô‡‚‡ Ë ÙËÌ‡ÌÒÓ‚‡ ÔÓÚÂ·ÌÓÒÚ ‰‡ ‡·ÓÚˇÚ, Í‡ÍÚÓ Ï˙ÊÂÚÂ Ë ÒÎÂ‰Ó‚‡ÚÂÎÌÓ ÙÂÚËÎÌÓÒÚÚ‡ ÔÓ ÌˇÍ‡Í˙‚ Ì‡˜ËÌ ÏÓÊÂ ‰‡ ÒÂ ÍÓÏ·ËÌË‡ Ò ÚÓ‚‡(Castles 2003).“Ó‚‡ ‚ÍÎ˛˜‚‡ ÌÂÓ·ıÓ‰ËÏÓÒÚÚ‡ ÓÚ ÔÓÎËÚËÍË, ÍÓËÚÓ ‰‡ ÔÓÏÓ„Ì‡Ú Ì‡ ÊÂÌËÚÂ ‰‡ ÔÂÓ‰ÓÎÂˇÚ ÔÂÔˇÚÒÚ‚ËˇÚ‡ ÔÂÁ Ò˙˜ÂÚ‡‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÒÂÏÂÈÌËˇ Ë ÚÛ‰Ó‚Ëˇ ÊË‚ÓÚ.  ÔÓÚË‚ÂÌ ÒÎÛ˜‡È, ˘Â ÒÂ ÒÚË„ÌÂ ‰Ó ‡ÁÏˇÌ‡, ‚Ó‰Â˘‡ ‰Ó ÌËÒ˙Í ÍÓÂÙËˆËÂÌÚ Ì‡ ÙÂÚËÎÌÓÒÚ Ë ÌËÒÍÓ ÌË‚Ó Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚ Ì‡ ÊÂÌËÚÂ. ∆ÂÌËÚÂ ÔÓÏÂÌËı‡ Ò‚ÓËÚÂ ÔÂ‰ÔÓ˜ËÚ‡ÌËˇ Ë ÔÓÎËÚËÍËÚÂ Úˇ·‚‡ ‰‡ ÓÚ˜ÂÚ‡Ú Ú‡ÁË ÔÓÏˇÌ‡.“Ó‚‡ ÒÂ ÓÚÌ‡Òˇ ÌÂ Ò‡ÏÓ ‰Ó ÒÂÏÂÈÌËÚÂ ÔÓÎËÚËÍË, ÌÓ Ë ‰Ó ÔÓÎËÚËÍËÚÂ, Ò‚˙Á‡ÌË Ò Ó·‡ÁÓ‚‡ÌËÂÚÓ Ë ÚÛ‰Ó‚ËÚÂ Ô‡Á‡Ë Í‡ÚÓ ˆˇÎÓ. 79

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 7. УЧЕНЕТО ПРЕЗ ЦЕЛИЯ ЖИВОТ ≠ ПРЕДЕФИНИРАНО ”ÒËÎËˇÚ‡ Ì‡ ≈‚ÓÔ‡ ‰‡ ÒÚ‡ÌÂ Ì‡È-ÍÓÌÍÛÂÌÚÌÓÒÔÓÒÓ·Ì‡Ú‡, ÓÒÌÓ‚‡Ì‡ Ì‡ ÁÌ‡ÌËÂÚÓ ËÍÓÌÓÏËÍ‡ ‚ Ò‚ÂÚ‡ ‰Ó 2010„. ÓÍ‡Á‚‡Ú ÁÌ‡˜ËÚÂÎÂÌ Ì‡ÚËÒÍ ‚˙ıÛ Ò˙˘ÂÒÚ‚Û‚‡˘ËÚÂ Ó„‡ÌËÁ‡ˆËÓÌÌË ÏÓ‰ÂÎË, ÌÂ Ò‡ÏÓ Ì‡ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍ‡Ú‡ ÒËÒÚÂÏ‡, ÌÓ Ë Ì‡ Ì‡˜ËÌ‡, ÔÓ ÍÓÈÚÓ Ó·˘ÂÒÚ‚ÓÚÓ ÙÛÌÍˆËÓÌË‡. ÕÂÔÂÍ˙ÒÌ‡ÚÓÚÓ ÔË‰Ó·Ë‚‡ÌÂ Ì‡ ÁÌ‡ÌËˇ Ë ÛÏÂÌËˇ ÓÚ ıÓ‡Ú‡ ÔÂÁ ˆÂÎËˇ ËÏ ÊË‚ÓÚ Â Â‰Ì‡ ÓÚ Ì‡È-‚‡ÊÌËÚÂ ÔÂ‰ÔÓÒÚ‡‚ÍË Á‡ ÚÓ‚‡ ≈‚ÓÔ‡ ‰‡ Á‡Ô‡ÁË ÍÓÌÍÛÂÌÚÌËÚÂ ÒË ÔÂ‰ËÏÒÚ‚‡ ‚ ÏÂÊ‰ÛÌ‡Ó‰Ì‡Ú‡ ÍÓÌÍÛÂÌˆËˇ. œÂÏËÌ‡‚‡ÌÂÚÓ ÓÚ ËÍÓÌÓÏËÍ‡, ÓÒÌÓ‚‡Ì‡ Ì‡ Ï‡ÚÂË‡ÎÌÓÚÓ ÔÓËÁ‚Ó‰ÒÚ‚Ó Í˙Ï ÓÒÌÓ‚‡Ì‡ Ì‡ ÁÌ‡ÌËÂÚÓ Â Ì‡ÎÂÊ‡˘ ‚˙ÔÓÒ Ë ÔÓÎËÚËÍËÚÂ ÔÓ Ô‡Á‡‡ Ì‡ ÚÛ‰‡ Úˇ·‚‡ ‰‡ ËÁË„‡ˇÚ Ò‚ÓˇÚ‡ ÓÎˇ Á‡ ÛÒÔÂ¯ÌÓÚÓ Á‡‚˙¯‚‡ÌÂ Ì‡ ÚÓÁË ÔÂıÓ‰ ‚ ÒÚ‡ÌËÚÂ-˜ÎÂÌÍË ÓÚ ≈—. ﬂÒÌÓ Â, ˜Â Â‚ÓÔÂÈÒÍËˇÚ Ó·‡ÁÓ‚‡ÚÂÎÂÌ Ô‡Á‡ ÓÒÚ‡‚‡ ÌÂÒ˙‚˙¯ÂÌ.«‡ÚÓ‚‡ Ì‡ÏÂÒ‡Ú‡ Ì‡ Ó·˘ÂÒÚ‚ÂÌËÚÂ Ó„‡ÌËÁ‡ˆËË ‚ ÓÔÂ‰ÂÎˇÌÂÚÓ Ì‡ ÔÓÎËÚËÍ‡Ú‡ ˘Â ·˙‰Â ÓÚ Â¯‡‚‡˘Ó ÁÌ‡˜ÂÌËÂ Á‡ ÓÒË„Ûˇ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÂÙÂÍÚË‚ÌÓ, ÌÓ Ò˙˘Ó Ú‡Í‡ Ë Ò ‡‚ÂÌ ‰ÓÒÚ˙Ô ÙÛÌÍˆËÓÌË‡ÌÂ Ì‡ Ô‡Á‡‡. «Ì‡˜ËÚÂÎÌ‡ ˜‡ÒÚ ÓÚ ÌÂÛÒÔÂı‡ Ì‡ Ô‡Á‡‡ ÒÂ ‰˙ÎÊË Ì‡ ÔÂ‰ÓÒÚ‡‚ˇÌÂÚÓ Ì‡ Û˜ÂÌÂ ÔÂÁ ˆÂÎËˇÚ ÊË‚ÓÚ, ‡ ‡ÁÎË˜ËˇÚ‡ ‚ Û˜‡ÒÚËÂÚÓ ÒÔÓÂ‰ ‚˙Á‡ÒÚ, ÒÚ‡ÚÛÒ ‚ Á‡ÂÚÓÒÚÚ‡ Ë ÒÚ‡Ì‡ Ì‡ ÔÓËÁıÓ‰ ÔÓ‰˙ÎÊ‡‚‡Ú ‰‡ Ò˙˘ÂÒÚ‚Û‚‡Ú (Schomann and Siarov 2005). ŒÚ˜ËÚ‡ÌÂÚÓ Ë Ì‡Ï‡Îˇ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÚÂÁË ‡ÁÎË˜Ëˇ ‚ Û˜‡ÒÚËÂÚÓ Â ÏÓÊÂ ·Ë Ì‡È-„ÓÎˇÏÓÚÓ ÔÂ‰ËÁ‚ËÍ‡ÚÂÎÒÚ‚Ó Á‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ÒÚ‡ÌË. ƒÓ ÒÂ„‡ ·ˇı‡ ‡Á‡·ÓÚÂÌË Â‰Ëˆ‡ ‰ÓÍÛÏÂÌÚË, Ó˜ÂÚ‡‚‡˘Ë ÒÚ‡ÚÂ„Ë˜ÂÒÍËÚÂ ˆÂÎË Á‡ ‡Á‚ËÚËÂÚÓ Ì‡ ì≈‚ÓÔÂÈÒÍÓÚÓ ÔÓÒÚ‡ÌÒÚ‚Ó Á‡ Û˜ÂÌÂ ÔÂÁ ˆÂÎËˇ ÊË‚ÓÚî, Í‡ÍÚÓ Ë ÍËÚÂËË Á‡ ÓˆÂÌÍ‡ Ì‡ ÔÓ„ÂÒ‡ Ì‡ ≈—.“Â ‚ÍÎ˛˜‚‡Ú ‡‚ÌË ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚË Á‡ Û˜‡ÒÚËÂ Ì‡ ‰‚‡Ú‡ ÔÓÎ‡ ‚ Ó·Û˜ÂÌËÂ Ë ÓÒË„Ûˇ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ Û˜‡ÒÚËÂ ‚ Ó·Û˜ÂÌËÂ Ì‡ 15% ÓÚ Ì‡ÒÂÎÂÌËÂÚÓ Ì‡ ≈‚ÓÔ‡(ÀËÒ‡·ÓÌÒÍ‡ ˆÂÎ), ‡ Ò˙˘Ó Ë Á‡ÂÚÓÒÚ Á‡ Ì‡È-Ï‡ÎÍÓ 50% ÓÚ ıÓ‡Ú‡ Ì‡ ‚˙Á‡ÒÚ 55-64„Ó‰ËÌË, ÍÓËÚÓ ÔÓ ÚÓÁË Ì‡˜ËÌ ˘Â ËÏ‡Ú ÔÓ-„ÓÎˇÏ‡ ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚ ‰‡ ÔÓÎÛ˜‡Ú Ó·Û˜ÂÌËÂ. ≈‚ÓÔÂÈÒÍÓÚÓ ÔÓÒÚ‡ÌÒÚ‚Ó Ì‡ Û˜ÂÌÂ ÔÂÁ ˆÂÎËˇ ÊË‚ÓÚ ÒÂ ÌÛÊ‰‡Â ÓÚ ËÒÚËÌÒÍË Ò‚ÂÚÓ‚ÌË ‡ÍÚ¸ÓË, ÍÓËÚÓ ‰‡ ÔÂÌÂÒ‡Ú ÚÂÁË ÔÓÒÎ‡ÌËˇ Ë ‰‡ ‡Á¯ËˇÚ ÏÓÚË‚‡ˆËˇÚ‡ Á‡ Û˜‡ÒÚËÂ ‚ Ó·Û˜ÂÌËÂ Í˙Ï ‚ÒË˜ÍË„ÛÔË ÓÚ Ó·˘ÂÒÚ‚ÓÚÓ.—ËÌ‰ËÍ‡ÚËÚÂ ·ˇı‡ Ú‚˙‰Â ‡ÍÚË‚ÌË ‚ Ú‡ÁË Ó·Î‡ÒÚ ‚ ÔÂ„Ó‚ÓËÚÂ Ë ÔÓ‰ÔËÒ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÍÓÎÂÍÚË‚ÌË ‰Ó„Ó‚ÓË Ì‡ ‚ÒË˜ÍË ‡‚ÌË˘‡. Tеми 7.1.”˜‡ÒÚËÂ ‚ Û˜ÂÌÂÚÓ ÔÂÁ ˆÂÎËˇ ÊË‚ÓÚ 7.2.‘ÓÏ‡ÎÌÓ, ÌÂÙÓÏ‡ÎÌÓ Ë Ò‡ÏÓÒÚÓˇÚÂÎÌÓ Ó·Û˜ÂÌËÂ: Â‰ÌÓ ‚‡ÊÌÓ ‡Á„‡ÌË˜ÂÌËÂ 7.3. ÕÂÙÓÏ‡ÎÌÓ Ó·Û˜ÂÌËÂ. 7.4.«Ì‡˜ÂÌËÂ Ì‡ Ò‡ÏÓÒÚÓˇÚÂÎÌÓÚÓ Ó·Û˜ÂÌËÂ 7.5. ¡˙Î„‡Ëˇ:”˜ÂÌÂÚÓ ÔÂÁ ˆÂÎËˇ ÊË‚ÓÚ 7.6.»Á‚Ó‰Ë 80

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 7.1. УЧАСТИЕ В УЧЕНЕТО ПРЕЗ ЦЕЛИЯ ЖИВОТ НОВИ СТАТИСТИЧЕСКИ ИЗМЕРИТЕЛИ НАЛАГАТ НЕОБХОДИМОСТТА ОТ ПРЕДЕФИНИРАНЕ НА ЦЕЛИТЕ √‡ÙËÍ‡ 1 ”˜‡ÒÚËÂÚÓ ‚ Û˜ÂÌÂ ÔÂÁ ˆÂÎËˇÚ ÊË‚ÓÚ Ì‡ ÌË‚Ó ≈—-25 ‰ÓÒÚË„Ì‡ 42%, ÒÔÓÂ‰ ‰‡ÌÌËÚÂ ÓÚ ÒÔÂˆË‡ÎÌËˇ ÏÓ‰ÛÎ Á‡ Û˜ÂÌÂÚÓ ÔÂÁ ˆÂÎËˇÚ ÊË‚ÓÚ Ì‡»ÁÒÎÂ‰‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ‡·ÓÚÌ‡Ú‡ ÒËÎ‡ Ì‡ ≈‚ÓÒÚ‡Ú ≠ 2003(√‡ÙËÍ‡ 1). –‡ÁÎË˜ËˇÚ‡ ÏÂÊ‰Û ÒÚ‡ÌËÚÂ Ò‡ ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌË, Ò ÌË‚‡ Ì‡ Û˜‡ÒÚËÂ, ‚‡Ë‡˘Ë ÓÚ 12% ‚”Ì„‡Ëˇ ‰Ó ÔÓ˜ÚË 90% ‚ ¿‚ÒÚËˇ.—Ú‡ÌËÚÂ Ò‡ ‰ÓÒÚ‡ ‰Ó·Â„ÛÔË‡ÌË ‚ ÒÂËË Ò 10 ÔÓˆÂÌÚÌË ‡ÁÎËÍË:”Ì„‡Ëˇ, √˙ˆËˇ, ¡˙Î„‡Ëˇ Ë –ÛÏ˙ÌËˇ ÔÓÔ‡‰‡Ú ‚ Ô˙‚‡Ú‡„ÛÔ‡, Ò Û˜‡ÒÚËÂ 10-20%, ÒÎÂ‰‚‡˘‡Ú‡„ÛÔ‡ Â Ò ÓÍÓÎÓ 30% Ë ÒÎÂ‰ Úˇı Ò‡„ÛÔËÚÂ Ò Û˜‡ÒÚËÂ Ò˙ÓÚ‚ÂÚÌÓ ÓÍÓÎÓ 40%, 50% Ë 80%.—Í‡Ì‰ËÌ‡‚ÒÍËÚÂ ÒÚ‡ÌË Ò‡ Ì‡ ˜ÂÎÌË ÔÓÁËˆËË, Á‡Â‰ÌÓ Ò ¿‚ÒÚËˇ,—ÎÓ‚ÂÌËˇ Ë À˛ÍÒÂÏ·Û„. ÕˇÏ‡ ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌË ‡ÁÎË˜Ëˇ ‚ Û˜‡ÒÚËÂÚÓ Ì‡ Ï˙ÊÂÚÂ Ë ÊÂÌËÚÂ. Data source: Eurostat LFS, Ad hoc module on lifelong learning 2003; Eurostat LFS ÕÓ‚ËˇÚ Ì‡˜ËÌ Ì‡ ËÁÏÂ‚‡ÌÂ Ì‡ Û˜‡ÒÚËÂÚÓ ‚ Ó·Û˜ÂÌËÂÚÓ ÔÂÁ ˆÂÎËˇ ÊË‚ÓÚ ‚ ÒÚ‡ÌËÚÂ ÓÚ ≈—-25 Á‡Òˇ„‡ ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌÓ ÌÂ Ò‡ÏÓ ·Óˇ Ì‡ Û˜‡ÒÚ‚‡˘ËÚÂ, ÌÓ Ë ‡ÌÊË‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÒÚ‡ÌËÚÂ. √‡ÙËÍ‡ 1 ˇÒÌÓ ÔÓÍ‡Á‚‡ Ú‡ÁË Ú‡ÌÒÙÓÏ‡ˆËˇ, Ó˜ÂÚ‡‚‡ÈÍË ÓˆÂÌÍËÚÂ Á‡ Û˜‡ÒÚËÂ ‚ Í‡Í‚ÓÚÓ Ë ‰‡ Â Ó·Û˜ÂÌËÂ ÔÓ ‰‡ÌÌËÚÂ Á‡ 2003„, ÍÓËÚÓ Ì‡‰ı‚˙ÎˇÚ Ô‡‡ÏÂÚËÚÂ, ËÁ˜ËÒÎÂÌË ÒÔÓÂ‰ Ú‡‰ËˆËÓÌÌ‡Ú‡ ÍÎ‡ÒËÙËÍ‡ˆËˇ, ‚˙ıÛ ÍÓˇÚÓ ÒÂ ÓÒÌÓ‚‡‚‡ ÀËÒ‡·ÓÌÒÍ‡Ú‡ ˆÂÎ Á‡ Û˜ÂÌÂ ÔÂÁ ˆÂÎËˇ ÊË‚ÓÚ.“‡ÁË ÔÓÏˇÌ‡ ‚ ÔÓ‰ÂÊ‰‡ÌÂÚÓ Ò˙Á‰‡‚‡ ÓÔÂ‰ÂÎÂÌ‡ ÚÛ‰ÌÓÒÚ ÌÂ Ò‡ÏÓ Á‡ ËÌÚÂÔÂÚË‡ÌÂÚÓ Ì‡ Ò‡ÏËÚÂ ‰‡ÌÌË, ÌÓ Ò˙˘Ó Ë Á‡ ÔÂ‚ÂÊ‰‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÀËÒ‡·ÓÌÒÍ‡Ú‡ ˆÂÎ (15% ÒÂ‰ÌÓ Á‡ ≈— Í‡ÚÓ ˆˇÎÓ Ë ÌÂ ÔÓ-Ï‡ÎÍÓ ÓÚ 10% ‚˙‚ ‚ÒˇÍ‡ ÓÚ‰ÂÎÌ‡ ÒÚ‡Ì‡) ‚ ÔÓÍ‡Á‡ÚÂÎË, Ò˙ÔÓÒÚ‡‚ËÏË Ò ÌÓ‚Ëˇ ËÁÏÂËÚÂÎ. œÓÌ‡ÒÚÓˇ˘ÂÏ ÚÓ‚‡ Â Ó˘Â ÔÓ-ÌÂÓ·ıÓ‰ËÏÓ, Ú˙È Í‡ÚÓ ÌËÚÓ Â‰Ì‡ ÒÚ‡Ì‡ ÌÂ Â ÔÓ‰ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌËˇ ÂÔÂ, Í‡ÚÓ Ò‡ÏÓ –ÛÏ˙ÌËˇ Ë”Ì„‡Ëˇ Ò‡ ÌÂÁÌ‡˜ËÚÂÎÌÓ ÔÓ-ÌËÒÍÓ, ÍÓÂÚÓ ÎË¯‡‚‡ ÓÚ ÁÌ‡˜ÂÌËÂ Á‡ÎÓÊÂÌ‡Ú‡ ˆÂÎ ÓÚ ÀËÒ‡·ÓÌ. ÕÂ˘Ó ÔÓ‚Â˜Â, ÔÓÏˇÌ‡Ú‡ ‚ ‡ÌÊË‡ÌÂÚÓ Â ÏÌÓ„Ó ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌ‡. Ë’ÓÎ‡Ì‰Ëˇ, ÍÓËÚÓ ÔÂ‰Ë ÚÓ‚‡ ·ˇı‡ Ì‡ ‚˙ı‡, ÒÂ„‡ Ò‡ ‚ ÒÂ‰‡Ú‡ Ì‡ ÍÎ‡Ò‡ˆËˇÚ‡, ‡—Í‡Ì‰ËÌ‡‚ÒÍËÚÂ ÒÚ‡ÌË, ÍÓËÚÓ ‚Ó‰Âı‡ ÔÓ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ Ì‡ Û˜‡ÒÚËÂÚÓ, ÒÂ„‡ Ò‡ Á‡‰ ¿‚ÒÚËˇ,—ÎÓ‚ÂÌËˇ Ë À˛ÍÒÂÏ·Û„. 81

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 7.2. ФОРМАЛНО, НЕФОРМАЛНО И САМОСТОЯТЕЛНО ОБУЧЕНИЕ: ЕДНО ВАЖНО РАЗГРАНИЧЕНИЕ ЗНАЧЕНИЕТО НА САМОСТОЯТЕЛНОТО ОБУЧЕНИЕ  ÒÔÂˆË‡ÎÌËˇ ÏÓ‰ÛÎ Ì‡»ÁÒÎÂ‰‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ‡·ÓÚÌ‡Ú‡ ÒËÎ‡ Ì‡ ≈‚ÓÒÚ‡Ú ÔÂÁ 2003„. ·Â¯Â Ì‡Ô‡‚ÂÌÓ ‚‡ÊÌÓ ‡Á„‡ÌË˜ÂÌËÂ ÏÂÊ‰Û ÚËÚÂ Ì‡˜ËÌ‡ Ì‡ Ó·Û˜ÂÌËÂ: ÙÓÏ‡ÎÌÓ, ÌÂÙÓÏ‡ÎÌÓ Ë Ò‡ÏÓÒÚÓˇÚÂÎÌÓÚÓ.‘ÓÏ‡ÎÌÓÚÓ Ó·Û˜ÂÌËÂ Ò˙ÓÚ‚ÂÚÒÚ‚‡ Ì‡ Ó·‡ÁÓ‚‡ÌËÂÚÓ Ë Í‚‡ÎËÙËÍ‡ˆËˇÚ‡ ‚ Â‰Ó‚Ì‡Ú‡ ÒËÒÚÂÏ‡ ÓÚ Û˜ËÎË˘‡, ÛÌË‚ÂÒËÚÂÚË Ë ÍÓÎÂÊË.—‡ÏÓÒÚÓˇÚÂÎÌÓÚÓ Ó·Û˜ÂÌËÂ Ò˙ÓÚ‚ÂÚÒÚ‚‡ Ì‡ Ò‡ÏÓÓ·‡ÁÓ‚‡ÌËÂÚÓ, ÍÓÂÚÓ ÌÂ Â ˜‡ÒÚ ÌËÚÓ ÓÚ ÙÓÏ‡ÎÌÓÚÓ, ÌËÚÓ ÓÚ ÌÂÙÓÏ‡ÎÌÓÚÓ Ó·‡ÁÓ‚‡ÌËÂ Ë Ó·Û˜ÂÌËÂ, Ë ËÁÔÓÎÁ‚‡ Ú‡ÍË‚‡ ÒÂ‰ÒÚ‚‡, Í‡ÚÓ ÍÌË„Ë, ÍÓÏÔ˛ÚË, Û˜Â·ÌË ˆÂÌÚÓ‚Â Ë Ó·‡ÁÓ‚‡ÚÂÎÌË ÔÂ‰‡‚‡ÌËˇ. ÕÂÙÓÏ‡ÎÌÓÚÓ Ó·‡ÁÓ‚‡ÌËÂ Ë Ó·Û˜ÂÌËÂ ‚ÍÎ˛˜‚‡Ú ‚ÒË˜ÍË ‚Ë‰Ó‚Â Û˜Â·ÌË ‰ÂÈÌÓÒÚË, ÍÓËÚÓ ÌÂ Ò‡ ˜‡ÒÚ ÓÚ ÙÓÏ‡ÎÌ‡Ú‡ Ó·‡ÁÓ‚‡ÚÂÎÌ‡ ÔÓ„‡Ï‡. “Ó‚‡ ‡Á„‡ÌË˜‡‚‡ÌÂ ÌË ÔÓÁ‚ÓÎˇ‚‡, Ô˙‚Ó ‰‡ ÓÚ˜ÂÚÂÏ ‚ÒË˜ÍË ÙÓÏË Ì‡ Ó·Û˜ÂÌËÂ, ÍÓËÚÓ ËÌ‰Ë‚Ë‰˙Ú ÏÓÊÂ ‰‡ ËÁ·ÂÂ, ÓÚ‡Áˇ‚‡˘Ë Á‡‡Ê‰‡˘ÓÚÓ ÒÂ Òı‚‡˘‡ÌÂ Á‡ ÌÂÓ·ıÓ‰ËÏÓÒÚÚ‡ ÓÚ ÔËÁÌ‡‚‡ÌÂ Ì‡ ‚ÒË˜ÍË Ì‡˜ËÌË Ì‡ Ó·Û˜ÂÌËÂ, ‡ ÌÂ Ò‡ÏÓ ÚÂÁË, ÍÓËÚÓ Ò‡ ÓÙËˆË‡ÎÌÓ ÒÂÚËÙËˆË‡ÌË.— Ú‡ÁË ˆÂÎ „ÓÎˇÏ ·ÓÈ ÓÚ ‰ÂÈÌÓÒÚËÚÂ ‚Â˜Â Ò‡ ‚˙‚Â‰ÂÌË ‚ ÌˇÍÓÎÍÓ Â‚ÓÔÂÈÒÍË ÒÚ‡ÌË, ÔÂ‰ËÏÌÓ ÔÓÎËÚËÍË, Ì‡Ò˙˜‡‚‡˘Ë Ë‰ÂÌÚËÙËÍ‡ˆËˇÚ‡ Ë ÔËÁÌ‡‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ‚ÒË˜ÍË ÙÓÏË Ì‡ Ó·Û˜ÂÌËÂ(≈‚ÓÔÂÈÒÍ‡ ÍÓÏËÒËˇ 2001). ŒÚ ‰Û„‡ ÒÚ‡Ì‡, ÚÓ‚‡ ÔÓÁ‚ÓÎˇ‚‡ ÔÓ-‰Ó·‡ ÔÓÁËˆËˇ ÔË ‡Ì‡ÎËÁ‡ Ì‡ ÒÚÛÍÚÛ‡Ú‡ Ì‡ Ó·Û˜ÂÌËÂ Ë ‰ËÌ‡ÏËÍ‡Ú‡ Ì‡ Ó·‡ÁÓ‚‡ÌËÂÚÓ Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍÓ ÌË‚Ó. ÕÓ ÍËÂ ËÁ‚ÂÒÚÂÌ ËÒÍ ÓÚ ‰‡‚‡ÌÂ Ì‡ Ú‚˙‰Â ¯ËÓÍ‡ ‰ÂÙËÌËˆËˇ Á‡ Ó·Û˜ÂÌËÂÚÓ.“Ó‚‡ ÏÓÊÂ ‰‡ ‰Ó‚Â‰Â ‰Ó Ì‡‰ˆÂÌˇ‚‡ÌÂ Ì‡ ÂÁÛÎÚ‡ÚËÚÂ, ÔÓ‡‰Ë ‡ÁÎË˜ËˇÚ‡ ‚ ÓÚ‰ÂÎÌËÚÂ ‰ÂÙËÌËˆËË Ì‡ ìÓ·Û˜ËÚÂÎÌËÚÂ ‰ÂÈÌÓÒÚËî. √‡ÙËÍ‡ 2 ÔÓÍ‡Á‚‡ ÁÌ‡˜ÂÌËÂÚÓ Ì‡ Ò‡ÏÓÒÚÓˇÚÂÎÌÓÚÓ Ó·Û˜ÂÌËÂ, Í‡ÚÓ ‚‡ÊÂÌ ÍÓÏÔÓÌÂÌÚ Ì‡ Ó·Û˜ÂÌËÂÚÓ Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍÓ ÌË‚Ó, ÍÓÂÚÓ ‚‡Ë‡ ‚ ‡ÏÍËÚÂ ÓÚ 6% ÓÚ Ì‡ÒÂÎÂÌËÂÚÓ ‚”Ì„‡Ëˇ ‰Ó 85.6% ≠ ‚ ¿‚ÒÚËˇ. ÓÏÔÓÌÂÌÚ˙Ú Ò Ì‡È-Ï‡Î˙Í ‰ˇÎ e ÙÓÏ‡ÎÌÓÚÓ Ó·Û˜ÂÌËÂ, ÓÚ‡Áˇ‚‡˘Ó Ó„‡ÌË˜ÂÌ‡Ú‡ ÓÎˇ Ì‡ ËÌÒÚËÚÛˆËËÚÂ Í‡ÚÓ ÔÂ‰ÓÒÚ‡‚ˇ˘Ë ÔÓ‰˙ÎÊ‡‚‡˘Ó Ó·Û˜ÂÌËÂ ‚ ≈—.  ÛÒÎÓ‚ËˇÚ‡ Ì‡ ·˙ÁÓ Û‚ÂÎË˜‡‚‡ÌÂ Ì‡„˙‚Í‡‚ÓÒÚÚ‡ ÔÂÁ ÔÓÒÎÂ‰ÌËÚÂ„Ó‰ËÌË Ò ÔÓˇ‚‡Ú‡ Ì‡ ‰ËÒÚ‡ÌˆËÓÌÌÓÚÓ Ó·Û˜ÂÌËÂ ÚÂÁË ÙÓÏË ÓÒÚ‡‚‡Ú ÒÍ˙ÔË Ë ÍÓÌÒÛÏË‡˘Ë ÓÚÌÓÒËÚÂÎÌÓ ‰ÓÒÚ‡ ‚ÂÏÂ. ÕË‚‡Ú‡ Ì‡ Û˜‡ÒÚËÂ Ò‡ ‚ ‡ÏÍËÚÂ ÓÚ 0.9% ‚˙‚‘‡ÌˆËˇ ‰Ó 13.3% ‚ ÿ‚ÂˆËˇ.  ÔË Ò‡ÏÓÒÚÓˇÚÂÎÌÓÚÓ Ó·Û˜ÂÌËÂ Â ÓÚÌÓÒËÚÂÎÌÓ ÎÂÒÌËˇÚ Í‡ÍÚÓ ÙËÁË˜ÂÒÍË, Ú‡Í‡ Ë ÙËÌ‡ÌÒÓ‚Ó, ‰ÓÒÚ˙Ô. ÕÓ, ÍÓÎÍÓÚÓ Ë ÓÍÛ‡Ê‡‚‡˘Ë ‰‡ ËÁ„ÎÂÊ‰‡Ú ÚÂÁË ‰‡ÌÌË, ¯ËÓÍ‡Ú‡ ‰ÂÙËÌËˆËˇ Ì‡ ‰ÂÈÌÓÒÚËÚÂ, Ò‚˙Á‡ÌË Ò˙Ò Ò‡ÏÓÒÚÓˇÚÂÎÌÓÚÓ Ó·Û˜ÂÌËÂ, ÏÓÊÂ ·Ë ‚Ó‰Ë ‰Ó Á‡‚Ë¯‡‚‡ÌÂ Ì‡ ·Óˇ Ì‡ ÓÚ„Ó‚ÓËÎËÚÂ.”˜‡ÒÚËÂÚÓ ‚˙‚ ÌÂÙÓÏ‡ÎÌÓÚÓ Ó·Û˜ÂÌËÂ Â ‚ ‡ÏÍËÚÂ ÓÚ ÓÍÓÎÓ 5%(”Ì„‡Ëˇ Ë √˙ˆËˇ) ‰Ó ÓÍÓÎÓ 25%(—ÎÓ‚ÂÌËˇ Ë ¿‚ÒÚËˇ), ‰ÓÍ‡ÚÓ ‚˙‚ ,‘ËÌÎ‡Ì‰Ëˇ, ƒ‡ÌËˇ Ë ÿ‚ÂˆËˇ ÒÚÓÈÌÓÒÚËÚÂ Ò‡ ÓÚ 35% ‰Ó 48%. Data source: Eurostat LFS, Ad hoc module on lifelong learning 2003 82 √‡ÙËÍ‡ 2

√‡ÙËÍ‡ 3 БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 7.2. ФОРМАЛНО, НЕФОРМАЛНО И САМОСТОЯТЕЛНО ОБУЧЕНИЕ: ЕДНО ВАЖНО РАЗГРАНИЧЕНИЕ ЗАПАЗВАЩА СЕ СЕЛЕКТИВНОСТ В ОБУЧЕНИЕТО Œ·˘ËˇÚ ÚÂÌ‰ Ì‡ ËÁ·Ó Ì‡ ÙÓÏ‡ Ì‡ Ó·Û˜ÂÌËÂ, ‡Á„ÎÂ‰‡Ì ÓÚ„ÎÂ‰Ì‡ ÚÓ˜Í‡ Ì‡ ÚËÚÂ ÙÓÏË Ì‡ Ó·Û˜ÂÌËÂ, ÓÒÚ‡‚‡ ÌÂÔÓÏÂÌÂÌ(√‡ÙËÍ‡ 3).”˜‡ÒÚËÂÚÓ ‚ Ó·Û˜ÂÌËÂ ÔÂÁ ˆÂÎËˇ ÊË‚ÓÚ(”÷∆)) ‚ ÒÚ‡ÌËÚÂ ÓÚ ≈—-25 Ì‡‡ÒÚ‚‡ ˇÁÍÓ Ò ÔÓ‚Ë¯‡‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÒÚÂÔÂÌÚ‡ Ì‡ Ó·‡ÁÓ‚‡ÌËÂ. Œ·‡˜Â, ‰ÓÍ‡ÚÓ, ‰ÓË Ë ÏÌÓ„Ó ÌËÒÍÓ Í‚‡ÎËÙËˆË‡ÌËÚÂ ËÏ‡Ú ÓÚÌÓÒËÚÂÎÌÓ ‚ËÒÓÍË ÌË‚‡ Ì‡ Û˜‡ÒÚËÂ ‚ Ò‡ÏÓÒÚÓˇÚÂÎÌÓ Ó·Û˜ÂÌËÂ(·ÎËÁÓ 20%), ÍÓÂÚÓ ÏÓÊÂ ‰‡ ·˙‰Â Ó·ˇÒÌÂÌÓ Ò ÂÙÂÍÚ‡ Ì‡ Ì‡‡ÒÚ‚‡ÌÂ Ì‡„˙‚Í‡‚ÓÒÚÚ‡ Ë Ì‡Ï‡ÎÂÌËÚÂ ËÁËÒÍ‚‡ÌËˇ Á‡ ËÌ‚ÂÒÚËˆËË, ÁÌ‡˜ËÏËÚÂ ‡ÁÎË˜Ëˇ ÔÓ‰ÍÂÔˇÚ ËÁ‚Ó‰‡, ˜Â ÓÔËÚËÚÂ ‰‡ ÒÂ ÓÚ„Ó‚ÓË Ì‡ ÔÓÚÂ·ÌÓÒÚËÚÂ Ì‡ ÌËÒÍÓÍ‚‡ÎËÙËˆË‡ÌËÚÂ ‡·ÓÚÌËˆË Ò‡ Á‡ÚÛ‰ÌÂÌË ÓÚ ÒÚÛÍÚÛÌË ÔÓ·ÎÂÏË. ÕˇÍÓÎÍÓ Ò‡ ‚˙ÁÏÓÊÌËÚÂ Ó·ˇÒÌÂÌËˇ.  ‡·ÓÚÌËˆË Ó·ËÍÌÓ‚ÂÌÓ Ò‡ ÔÓ-ËÌÙÓÏË‡ÌË Á‡ ÔÓÎÁËÚÂ ÓÚ Ó·Û˜ÂÌËÂÚÓ Ë Ò ÔÓ„ÓÎˇÏÓ ÊÂÎ‡ÌËÂ ÒÂ ‚ÍÎ˛˜‚‡Ú ‚ Ó·Û˜ÂÌËÂ ‚ Ó·Î‡ÒÚË, ‚ ÍÓËÚÓ ‚˙Á‚‡˘‡ÂÏÓÒÚÚ‡ Â ËÒÍÓ‚‡ Ë ÌÂÒË„ÛÌ‡, ÌÓ ÍÓËÚÓ ˜ÂÒÚÓ ‰‡‚‡Ú ÔÓ-‚ËÒÓÍË ÔÓÒÎÂ‰‚‡˘Ë ËÁ„Ó‰Ë.—ÎÂ‰Ó‚‡ÚÂÎÌÓ, ÔÓ-‚ËÒÓÍÓ Í‚‡ÎËÙËˆË‡ÌËÚÂ ‡·ÓÚÌËˆË ÔÓˇ‚ˇ‚‡Ú ÔÓ-„ÓÎˇÏ‡ Ì‡„Î‡Ò‡ ‰‡ ËÌ‚ÂÒÚË‡Ú ‚ÂÏÂ Ë ÙËÌ‡ÌÒÓ‚Ë ÂÒÛÒË ‚ Ó·Û˜ÂÌËÂ ÔÂÁ ˆÂÎËˇ ÊË‚ÓÚ(Schomann and Siarov 2005). ‡ÏÔ‡ÌËËÚÂ Á‡ ÔÓ‚Ë¯‡‚‡ÌÂ Ì‡ ËÌÙÓÏË‡ÌÓÒÚÚ‡, Ì‡Â‰ Ò ÓÒË„Ûˇ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÍÓÌÒÛÎÚ‡ÌÚÒÍË Ë ÔÓÒÂ‰ÌË˜ÂÒÍË ÛÒÎÛ„Ë, Ò‡ ÌˇÍÓË ÓÚ ÔÓ‰ıÓ‰ËÚÂ, ÍÓËÚÓ ÒÂ ÔÂÔÓ˙˜‚‡Ú ÓÚ ÍÓÌÒÛÎÚ‡ÌÚËÚÂ, ËÁÒÎÂ‰Ó‚‡ÚÂÎËÚÂ Ë ≈‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ ÍÓÏËÒËˇ, Ì‡ÔËÏÂ ‚ ÌÂÈÌ‡Ú‡ Ò˙‚ÏÂÒÚÌ‡ ÔÓ„‡Ï‡ Á‡ Ó·Û˜ÂÌËÂ (www.mutual-learning-employment.net). Data source: Eurostat LFS, Ad hoc module on lifelong learning 2003 83

√‡ÙËÍ‡ 4 БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 7.2. ФОРМАЛНО, НЕФОРМАЛНО И САМОСТОЯТЕЛНО ОБУЧЕНИЕ: ЕДНО ВАЖНО РАЗГРАНИЧЕНИЕ ЗАПАЗВАЩА СЕ СЕЛЕКТИВНОСТ В ОБУЧЕНИЕТО —ËÚÛ‡ˆËˇÚ‡ Â ÔÓ‰Ó·Ì‡, ÍÓ„‡ÚÓ ÒÂ ‡Á„ÎÂÊ‰‡ Ë Û˜‡ÒÚËÂÚÓ ÔÓ ‚˙Á‡ÒÚ(√‡ÙËÍ‡ 4). Ã‡Í‡ ˜Â ËÏ‡ ˇÒÌ‡ ÚÂÌ‰ÂÌˆËˇ Û˜‡ÒÚËÂÚÓ ‰‡ Ì‡Ï‡Îˇ‚‡ Ò ‚˙Á‡ÒÚÚ‡, Úˇ ÒÂ ÔÓˇ‚ˇ‚‡ ÔÓ ÏÌÓ„Ó ‡ÁÎË˜ÌË Ì‡˜ËÌË ‚ ÚËÚÂ Í‡ÚÂ„ÓËËÚÂ Ì‡ Ó·Û˜ÂÌËÂ.”˜‡ÒÚËÂÚÓ ‚˙‚ ÙÓÏ‡ÎÌÓÚÓ Ó·Û˜ÂÌËÂ ÒÔ‡‰‡ ÒÚÂÏËÚÂÎÌÓ ÒÎÂ‰ 34„Ó‰Ë¯Ì‡ ‚˙Á‡ÒÚ, ÍÓ„‡ÚÓ ıÓ‡Ú‡ Ò‡ ÔË‰Ó·ËÎË ÔÓ„ÓÎˇÏ‡Ú‡ ˜‡ÒÚ ÓÚ Ò‚ÓÂÚÓ Ô˙‚ÓÌ‡˜‡ÎÌÓ Í‚‡ÎËÙËÍ‡ˆËÓÌÌÓ-ÓËÂÌÚË‡ÌÓ Ó·‡ÁÓ‚‡ÌËÂ. Õ‡Ï‡ÎÂÌËÂÚÓ Â ‰‡ÎÂ˜ ÔÓ-Ï‡ÎÍÓ ÔÓ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ Ì‡ Ò‡ÏÓÒÚÓˇÚÂÎÌÓÚÓ Ó·Û˜ÂÌËÂ, ÒÔ‡‰˙Ú Ì‡ Û˜‡ÒÚËÂ ÔÂÁ ˆÂÎËˇ ÊËÁÌÂÌ ˆËÍ˙Î Â Ò 13%(ÓÍÓÎÓ 6% Á‡ ÚÂÁË Ì‡ ‚˙Á‡ÒÚ ÓÚ 25 ‰Ó 54„Ó‰ËÌË). Õ‡Ï‡ÎÂÌËÂÚÓ Â ÔÓ-ÒÎ‡·Ó ÔÓ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ Ì‡ ÌÂÙÓÏ‡ÎÌÓÚÓ Ó·Û˜ÂÌËÂ, ÍÓÂÚÓ Â ÓÚÌÓÒËÚÂÎÌÓ ÛÒÚÓÈ˜Ë‚Ó ‰Ó 44„Ó‰Ë¯Ì‡ ‚˙Á‡ÒÚ, Í‡ÚÓ ÒÂ Â„ËÒÚË‡ ÁÌ‡˜ËÚÂÎÂÌ ÒÔ‡‰ Ò‡ÏÓ ‚˙‚ ‚˙Á‡ÒÚÓ‚‡Ú‡„ÛÔ‡ 55-64„Ó‰ËÌË. ¡˙ÁËˇÚ Ë ÒÂÚËÙËˆË‡Ì ÂÁÛÎÚ‡Ú(Ò‚˙Á‡Ì Ò ÔÓ-ÒË„ÛÌË ·˙‰Â˘Ë ÔÓÎÁË) Ì‡ ÌÂÙÓÏ‡ÎÌÓÚÓ Ó·Û˜ÂÌËÂ ËÁ„ÎÂÊ‰‡, ˜Â ÏÓÚË‚Ë‡ ıÓ‡Ú‡ ‰‡ Û˜‡ÒÚ‚‡Ú ‚ Ú‡ÁË ÙÓÏ‡ Ì‡ Ó·Û˜ÂÌËÂ ÔÂÁ ˆÂÎËˇ ÒË ÊË‚ÓÚ.—Ô‡‰˙Ú ‚ Û˜‡ÒÚËÂÚÓ Ì‡ ‚˙Á‡ÒÚÓ‚‡Ú‡„ÛÔ‡ 55-64„Ó‰ËÌË ‚˙‚ ‚ÒË˜ÍË ÙÓÏË Ì‡ Û˜ÂÌÂ ÏÓÊÂ ‰‡ ÒÂ ÓÚ‰‡‰Â Ì‡ Ù‡ÍÚ‡, ˜Â ÚÂ ËÏ‡Ú ÓÚÌÓÒËÚÂÎÌÓ Ï‡ÎÍÓ ÓÒÚ‡Ì‡ÎÓ ‚ÂÏÂ, ‚ ÍÓÂÚÓ ‰‡ ‚˙Á‚˙Ì‡Ú ËÌ‚ÂÒÚËˆËËÚÂ ÒË ‚ Ó·Û˜ÂÌËÂ. Data source: Eurostat LFS, Ad hoc module on lifelong learning 2003 84

√‡ÙËÍ‡ 5 БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 7.2. ФОРМАЛНО, НЕФОРМАЛНО И САМОСТОЯТЕЛНО ОБУЧЕНИЕ: ЕДНО ВАЖНО РАЗГРАНИЧЕНИЕ ГОЛЕМИ РАЗЛИЧИЯ ПО СТРАНИ В ОБУЧЕНИЕТО НА НАСЕЛЕНИЕТО НА 55 64 ГОДИНИ ”˜‡ÒÚËÂÚÓ Ì‡ ‚˙Á‡ÒÚÓ‚‡Ú‡„ÛÔ‡ 55-64„Ó‰ËÌË ‚ Ó·Û˜ÂÌËÂÚÓ ‚‡Ë‡ ¯ËÓÍÓ ‚ ÒÚ‡ÌËÚÂ-˜ÎÂÌÍË(√‡ÙËÍ‡ 5). Œ·˘ÓÚÓ Û˜‡ÒÚËÂ Ì‡ ÌË‚Ó ≈—-25 Â 29.5%, Í‡ÚÓ ˆˇÎÓ ‚ÔÂ˜‡ÚÎˇ‚‡˘ ÂÁÛÎÚ‡Ú, Ï‡Í‡ ˜Â ÒÚÓÈÌÓÒÚËÚÂ ‚‡Ë‡Ú ‚ ¯ËÓÍË ‡ÏÍË ≠ ÓÚ 4.4% Á‡”Ì„‡Ëˇ ‰Ó 92.5% ‚ ¿‚ÒÚËˇ. ÕËÚÓ Â‰Ì‡ ÓÚ ÌÓ‚ËÚÂ ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË ÌÂ Â ÏÂÊ‰Û Ì‡È-‰Ó·ËÚÂ, ‚˙ÔÂÍË ˜Â Â ÚÛ‰ÌÓ ‰‡ ÒÂ„Ó‚ÓË Á‡ ËÁ‡ÁÂÌ‡ ÚÂÌ‰ÂÌˆËˇ, ËÏ‡ÈÍË ÔÂ‰‚Ë‰ ÌËÒÍËÚÂ ‡‚ÌË˘‡ ‚»ÒÔ‡ÌËˇ, √˙ˆËˇ, ,’ÓÎ‡Ì‰Ëˇ Ë ‘‡ÌˆËˇ. Ã˙ÊÂÚÂ Û˜‡ÒÚ‚‡Ú ‚ Ó·Û˜ÂÌËÂ ÔÓ‚Â˜Â, ÓÚÍÓÎÍÓÚÓ ÊÂÌËÚÂ. ‘‡ÌˆËˇ Ë»Ú‡ÎËˇ ÔÓÍ‡Á‚‡Ú Ì‡È-‚ËÒÓÍË ‡ÁÎË˜Ëˇ ‚ ‡‚ÌË˘‡Ú‡ Ì‡ Û˜‡ÒÚËÂ Ì‡ Ï˙ÊÂ Ë Á‡ ÊÂÌË(Ò˙ÓÚ‚ÂÚÌÓ 6.7% Ë 8%), ‰ÓÍ‡ÚÓ»Î‡Ì‰Ëˇ,‘ËÌÎ‡Ì‰Ëˇ, ÿ‚ÂˆËˇ, ÀËÚ‚‡ Ë À‡Ú‚Ëˇ ÔÓÍ‡Á‚‡Ú ÔÓÚË‚ÓÔÓÎÓÊÌ‡ ÚÂÌ‰ÂÌˆËˇ. –‡ÁÎË˜ËˇÚ‡ ‚ Û˜‡ÒÚËÂÚÓ ÔÓ ÔÓÎ ÌÂ Ò‡ ÁÌ‡˜ËÏË, Í‡ÚÓ Ì‡È-„ÓÎÂÏËÚÂ ‡ÁÎËÍË ‚ ‰‚ÂÚÂ ÔÓÒÓÍË Ò‡ ‰Ó 8.8%. ¡˙Î„‡Ëˇ Ë –ÛÏ˙ÌËˇ ËÏ‡Ú ËÁÍÎ˛˜ËÚÂÎÌÓ ÌËÒÍË ÌË‚‡ Ì‡ Û˜‡ÒÚËÂ, Ò‡‚ÌËÏË Ò ÚÂÁË Ì‡”Ì„‡Ëˇ, Í‡ÚÓ ÔÓ‚Â˜Â Ï˙ÊÂ, ÓÚÍÓÎÍÓÚÓ ÊÂÌË Û˜‡ÒÚ‚‡Ú ‚ Ó·Û˜ÂÌËÂ. ÃÓÚË‚Ë‡ÌÂÚÓ Ì‡ ıÓ‡Ú‡ Ì‡ ‚˙Á‡ÒÚ 55-64„Ó‰ËÌË ‰‡ ÒÂ Ó·Û˜‡‚‡Ú ÓÒÚ‡‚‡„ÓÎˇÏÓ ÔÂ‰ËÁ‚ËÍ‡ÚÂÎÒÚ‚Ó. Data source: Eurostat LFS, Ad hoc module on lifelong learning 2003 85

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 7.2. ФОРМАЛНО, НЕФОРМАЛНО И САМОСТОЯТЕЛНО ОБУЧЕНИЕ: ЕДНО ВАЖНО РАЗГРАНИЧЕНИЕ РОЛЯТА НА ПОЛИТИКАТА НА ПАЗАРА НА ТРУДА Data source: Eurostat LFS, Ad hoc module on lifelong learning 2003, Eurostat Labour Market Policy Database √‡ÙËÍ‡ 6 √‡ÙËÍ‡ 6 ÔÓÍ‡Á‚‡ ‚˙ÁÍ‡Ú‡ ÏÂÊ‰Û ‰ÂÎ‡ Ì‡ ‡ÍÚË‚ÌËÚÂ ÔÓÎËÚËÍË Ì‡ Ô‡Á‡‡ Ì‡ ÚÛ‰‡(Aœœ“) ‚ Ó·˘ËÚÂ ‡ÁıÓ‰Ë Á‡ ÔÓÎËÚËÍË Ì‡ Ô‡Á‡‡ Ì‡ ÚÛ‰‡ Ë ‡‚ÌË˘ÂÚÓ Ì‡ Û˜‡ÒÚËÂ ‚ Ó·Û˜ÂÌËÂ ‚ ‰‡‰ÂÌ‡Ú‡ ÒÚ‡Ì‡. Í‡Ú‡ Â ÏÌÓ„Ó ÒÎ‡·‡ ËÎË ËÁÓ·˘Ó ÎËÔÒ‚‡. œË·ÎËÁËÚÂÎÌÓ Ò˙˘‡Ú‡ Í‡ÚËÌ‡ ÒÂ Ó˜ÂÚ‡‚‡, ÍÓ„‡ÚÓ ÒÂ Ò˙ÓÚÌÂÒÂ ÌË‚ÓÚÓ Ì‡ Û˜‡ÒÚËÂ ‚ Ó·Û˜ÂÌËÂ Í˙Ï ‡ÁıÓ‰ËÚÂ Á‡ ‡ÍÚË‚ÌËÚÂ ÔÓÎËÚËÍË Ì‡ Ô‡Á‡‡ Ì‡ ÚÛ‰‡ Í‡ÚÓ ÔÓˆÂÌÚ ÓÚ ¡.  ÒÂ, ˜Â ÔÓ-‚ËÒÓÍËÚÂ ‡ÁıÓ‰Ë Á‡ ¿œœ“ ÌÂ ÒÚËÏÛÎË‡Ú Ó·Û˜ÂÌËÂÚÓ Ì‡ ÌË‚Ó ≈—. «‡ ‡ÁÎËÍ‡ ÓÚ √‡ÙËÍ‡ 6, Á‡‚ËÒËÏÓÒÚÚ‡, ÔÂ‰ÒÚ‡‚ÂÌ‡ Ì‡ √‡ÙËÍ‡ 7, Â ‰ÓÒÚ‡ ÔÓ-ˇÒÌ‡: ÔÓ-‚ËÒÓÍ‡Ú‡ ÒÚÂÔÂÌ Ì‡ ËÌ‚ÂÒÚËˆËË ‚ Ó·Û˜ÂÌËÂ ÒÂ Ò‚˙Á‚‡ Ò ÔÓ-‚ËÒÓÍË ÌË‚‡ Ì‡ Û˜‡ÒÚËÂ.—ÎÂ‰Ó‚‡ÚÂÎÌÓ, ÏÓÊÂ ‰‡ ÒÂ Ì‡Ô‡‚Ë ‚‡ÊÌËˇÚ ËÁ‚Ó‰, ˜Â ÔÓÎËÚËÍËÚÂ ˘Â ‚ÎËˇˇÚ ‚˙ıÛ(ËÎË Ò‡ Ò‚˙Á‡ÌË Ò) ÌË‚ÓÚÓ Ì‡ Û˜‡ÒÚËÂ ‚ Ó·Û˜ÂÌËÂ Ì‡ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌÓ ÌË‚Ó. ƒÂÈÌÓÒÚË, ÙËÌ‡ÌÒË‡ÌË ÓÚ Ô‡‚ËÚÂÎÒÚ‚ÓÚÓ, Í‡ÚÓ ËÌ‰Ë‚Ë‰Û‡ÎÌË ÒÏÂÚÍË Á‡ Ó·Û˜ÂÌËÂ, ÓÚ‡ˆËˇ Ì‡ ‡·ÓÚÌËÚÂ ÏÂÒÚ‡, ‚‡Û˜ÂË Á‡ Ó·Û˜ÂÌËÂ, ÔÓÒÂ‰ÌË˜ÂÒÚ‚Ó, ÔÓ„ÌÓÁË‡ÌÂ, ÍÓÌÒÛÎÚ‡ÌÚÒÍË ÛÒÎÛ„Ë, ÒÛ·ÒË‰ËË Ë Ú.Ì., Ï‡Í‡ ˜Â ÎËÔÒ‚‡Ú ˇÒÌË ‰ÓÍ‡Á‡ÚÂÎÒÚ‚‡ Á‡ ÛÒÔÂ¯ÌÓÒÚÚ‡ ËÏ, ËÁ„ÎÂÊ‰‡ ËÏ‡Ú ÂÙÂÍÚ ‚ Ì‡Ò˙˜‡‚‡ÌÂ Ì‡ Ó·Û˜ÂÌËÂÚÓ. √‡ÙËÍ‡ 7 Data source: Eurostat LFS, Ad hoc module on lifelong learning 2003, Eurostat Labour Market Policy Database “ˇ·‚‡ ‰‡ ÒÂ ËÏ‡ ÔÂ‰‚Ë‰, ˜Â ÒÂ‰ÒÚ‚‡Ú‡, ËÌ‚ÂÒÚË‡ÌË ‚ Ó·Û˜ÂÌËÂ, ÌÂ Ò‡ Â‰ËÌÒÚ‚ÂÌËˇÚ Ù‡ÍÚÓ, ÓÔÂ‰ÂÎˇ˘ Ó·ÂÏ‡ Ì‡ ÔÓ‚ÂÊ‰‡ÌÓÚÓ Ó·Û˜ÂÌËÂ. Õ‡·Î˛‰‡‚‡Ú ÒÂ ‰‚Â ÁÌ‡˜ËÏË ÓÚÍÎÓÌÂÌËˇ ÓÚ Ó·˘‡Ú‡ ÚÂÌ‰ÂÌˆËˇ: √ÂÏ‡ÌËˇ Â Ò Ì‡È-‚ËÒÓÍËÚÂ ‡ÁıÓ‰Ë Á‡ Ó·Û˜ÂÌËÂ, ÌÓ ‚ÒÂ Ó˘Â ÔÓÍ‡Á‚‡ ÓÚÌÓÒËÚÂÎÌÓ ÛÏÂÂÌË ÂÁÛÎÚ‡ÚË ÔÓ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ Ì‡ Û˜‡ÒÚËÂÚÓ; ¿‚ÒÚËˇ, ÓÚ ‰Û„‡ ÒÚ‡Ì‡, ÔÓÍ‡Á‚‡ ÏÌÓ„Ó ‚ËÒÓÍ‡ ÒÚÂÔÂÌ Ì‡ Û˜‡ÒÚËÂ ÔË ÔÓ-ÒÍÓÏÌË ËÌ‚ÂÒÚËˆËË. 86

√‡ÙËÍ‡ 8 БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 7.3. НЕФОРМАЛНОТО ОБУЧЕНИЕ ВТОРИЯТ НАЙ ПОПУЛЯРЕН НАЧИН НА УЧЕНЕ ÕÂÙÓÏ‡ÎÌËÚÂ Û˜Â·ÌË ‰ÂÈÌÓÒÚË Ò‡ ‚‡ÊÌË ‚ ≈—, ÔÂ‰ÒÚ‡‚Îˇ‚‡ÈÍË ‚ÚÓËˇÚ Ì‡È-ÔÓÔÛÎˇÂÌ Ì‡˜ËÌ Ì‡ Ó·Û˜ÂÌËÂ. ÕÂÙÓÏ‡ÎÌÓÚÓ Ó·Û˜ÂÌËÂ ÏÓÊÂ ‰‡ Ó·ı‚‡˘‡ ÓÚ ÙËÏÂÌÓ-Ó„‡ÌËÁË‡ÌË ÍÛÒÓ‚Â ‰Ó ‚˙Ì¯ÌË ÒÂÏËÌ‡Ë Ë ‰ËÒÍÛÒËË. Œ·˘‡Ú‡ Í‡ÚËÌ‡ Ì‡ ÌË‚Ó ≈—-25 ÔÓÍ‡Á‚‡, ˜Â ÔÓ„ÓÎˇÏ‡ ˜‡ÒÚ ÓÚ ÌÂÙÓÏ‡ÎÌÓÚÓ Ó·Û˜ÂÌËÂ ÒÂ ÔÓ‚ÂÊ‰‡ ‚ ‡ÏÍËÚÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ ≠ 62.8%(√‡ÙËÍ‡ 8).—˙˘ÂÒÚ‚Û‚‡Ú ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌË ‡ÁÎË˜Ëˇ ‚ ÔÓÍ‡Á‡ÚÂÎËÚÂ ÏÂÊ‰Û ÒÚ‡ÌËÚÂ-˜ÎÂÌÍË, ÍÓËÚÓ ‚‡Ë‡Ú ÓÚ 36.9% Á‡”Ì„‡Ëˇ ‰Ó 87.4% Á‡‘‡ÌˆËˇ. œÓÚË‚ÌÓ Ì‡ Ó˜‡Í‚‡ÌËˇÚ‡, ÒÚ‡ÌËÚÂ Ò ‚ËÒÓÍË Á‡ÔÎ‡ÚË ËÏ‡Ú ÔÓ-‚ËÒÓÍ ‰ˇÎ Ì‡ Û˜‡ÒÚËÂ ‚ Ó·Û˜ÂÌËÂ ‚ ‡ÏÍËÚÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ(À˛ÍÒÂÏ·Û„, , ÿ‚ÂˆËˇ Ë—ÎÓ‚‡ÍËˇ). œÓ-‚ËÒÓÍËÚÂ ‡ÁıÓ‰Ë Á‡ ÙËÏ‡Ú‡, Á‡‡‰Ë ÔÓÔÛÒÌ‡Ú‡Ú‡ ÔÓËÁ‚Ó‰ËÚÂÎÌÓÒÚ ÔÓ ‚ÂÏÂ Ì‡ Ó·Û˜ÂÌËÂÚÓ(·ÂÁ ‰‡ ÒÂ„Û·Ë Á‡ÔÎ‡˘‡ÌÂ), ËÁ„ÎÂÊ‰‡ ÌˇÏ‡ ‚Ë‰ËÏ ÌÂ·Î‡„ÓÔËˇÚÂÌ ÂÙÂÍÚ ‚˙ıÛ ÚÓÁË Ì‡˜ËÌ Ì‡ Ó·Û˜ÂÌËÂ. Data source: Eurostat LFS, Ad hoc module on lifelong learning 2003 87

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 7.3. НЕФОРМАЛНОТО ОБУЧЕНИЕ ВТОРИЯТ НАЙ ПОПУЛЯРЕН НАЧИН НА УЧЕНЕ ÓÎÍÓÚÓ Ë ‰‡ Â ‚‡ÊÌÓ ÌÂÙÓÏ‡ÎÌÓÚÓ Ó·Û˜ÂÌËÂ, Á‡‰˙Î·Ó˜ÂÌËˇÚ ‡Ì‡ÎËÁ ÔÓÍ‡Á‚‡ ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌË ÒÚÛÍÚÛÌË ÔÓ·ÎÂÏË. Õ‡ ÌË‚Ó ≈—-25, ÓÍÓÎÓ 2/3 ÓÚ ÌÂÙÓÏ‡ÎÌÓÚÓ Ó·Û˜ÂÌËÂ Â ÒÎÛ˜‡ÈÌÓ.“Ó‚‡ ‚‡ÊË ÔÓ-ÒÔÂˆË‡ÎÌÓ Á‡”Ì„‡Ëˇ, √˙ˆËˇ Ë’ÓÎ‡Ì‰Ëˇ, Ó·ËÍÌÓ‚ÂÌÓ Ó·Û˜ÂÌËÂÚÓ ÒÂ ÔÓ‚ÂÊ‰‡ Ò‡ÏÓ Â‰ËÌ Ô˙Ú„Ó‰Ë¯ÌÓ.—˙˘ÂÒÚ‚Û‚‡ ˇÒÌ‡ ÚÂÌ‰ÂÌˆËˇ, ÒÚ‡ÌËÚÂ ÍÓËÚÓ ËÏ‡Ú Ì‡È-ÌËÒÍË ÔÓÍ‡Á‡ÚÂÎË Á‡ Û˜‡ÒÚËÂÚÓ, ‰‡ ËÏ‡Ú Ë ÔÓ-ÌËÒÍË ‡‚ÌË˘‡ ÔÓ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ Ì‡ ·Óˇ Ì‡ ÔÓ‚ÂÊ‰‡ÌËÚÂ Ó·Û˜ÂÌËˇ.“Ó‚‡ ÔÓÍ‡Á‚‡ ‰‚‡ ‡ÁÎË˜ÌË ÔÓ‰ıÓ‰‡ Í˙Ï ÙËÌ‡ÌÒË‡ÌËÚÂ ÓÚ Ô‡‚ËÚÂÎÒÚ‚ÓÚÓ ÏÂÍË Á‡ ÌÂÙÓÏ‡ÎÌÓ Ó·Û˜ÂÌËÂ:(1) ÔÓ-ÙÓÍÛÒË‡Ì ÔÓ‰ıÓ‰ Ë(2) ÔÓ‰ıÓ‰, Ì‡Ò˙˜‡‚‡˘ ÔÓ-¯ËÓÍÓ Û˜‡ÒÚËÂ.» ‰ÂÈÒÚ‚ËÚÂÎÌÓ, ‚ ÒÚ‡ÌËÚÂ Ò Ì‡È‰Ó·Ë ÔÓÍ‡Á‡ÚÂÎË ≠ ¿‚ÒÚËˇ, ,‘ËÌÎ‡Ì‰Ëˇ, ƒ‡ÌËˇ Ë ÿ‚ÂˆËˇ ≠ ·ÓˇÚ Ì‡ ‰ÂÈÌÓÒÚËÚÂ Â ÔÓ-‚ËÒÓÍ.“Â, Í‡ÍÚÓ Ë ¡ÂÎ„Ëˇ, Ò‡ Â‰ËÌÒÚ‚ÂÌËÚÂ ÒÚ‡ÌË, ‚ ÍÓËÚÓ ÔÓ‚Â˜Â ÓÚ 2% ÓÚ ıÓ‡Ú‡ Û˜‡ÒÚ‚‡Ú ‚ ÌÂÙÓÏ‡ÎÌÓ Ó·Û˜ÂÌËÂ ˜ÂÚËË ËÎË ÔÓ‚Â˜Â Ô˙ÚË„Ó‰Ë¯ÌÓ. √ÂÏ‡ÌËˇ Ë ≈ÒÚÓÌËˇ Ò‡ ‰‚ÂÚÂ ËÁÍÎ˛˜ÂÌËˇ Ò ÔÓ-„ÓÎˇÏ ÓÚÌÓÒËÚÂÎÂÌ ‰ˇÎ Ì‡ Ó·Û˜ÂÌËÂ, ÍÓÂÚÓ ÒÂ ÔÓ‚ÂÊ‰‡ ÌˇÍÓÎÍÓ Ô˙ÚË„Ó‰Ë¯ÌÓ, ÌÓ Ò ÓÚÌÓÒËÚÂÎÌÓ ÔÓ-ÌËÒÍË ÌË‚‡ Ì‡ Û˜‡ÒÚËÂ.  ‚ ÌÂÙÓÏ‡ÎÌÓ Ó·‡ÁÓ‚‡ÌËÂ Ì‡ ÌË‚Ó ≈—-25 Â ÏÓÚË‚Ë‡ÌÓ„Î‡‚ÌÓ ÓÚ ÔÓÙÂÒËÓÌ‡ÎÌË ÔË˜ËÌË.—‚˙Á‡ÌË Ò ‡·ÓÚ‡Ú‡ ÔË˜ËÌË Ò‡ ÔÓÒÓ˜ËÎË 83.9% ÓÚ Â‚ÓÔÂÈˆËÚÂ Í‡ÚÓ„Î‡‚ÂÌ ÏÓÚË‚ Á‡ ‚ÍÎ˛˜‚‡ÌÂ ‚ ÌÂÙÓÏ‡ÎÌÓ Ó·Û˜ÂÌËÂ, Í‡ÚÓ ‰‡ÌÌËÚÂ ‚‡Ë‡Ú ‚ ‡ÏÍËÚÂ ÓÚ 72% Á‡ √˙ˆËˇ, À˛ÍÒÂÏ·Û„ Ë ¿‚ÒÚËˇ ‰Ó 93% ≠ Á‡ ÀËÚ‚‡,‘‡ÌˆËˇ Ë—ÎÓ‚‡ÍËˇ. ≈‰ËÌÒÚ‚ÂÌ‡Ú‡ ÒÚ‡Ì‡, ÍÓˇÚÓ ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌÓ ÒÂ ÓÚÍÎÓÌˇ‚‡ ÓÚ ÚÓÁË ÏÓ‰ÂÎ, Â»ÒÔ‡ÌËˇ, Í˙‰ÂÚÓ 38.3% ≠ ÔË·ÎËÁËÚÂÎÌÓ ‰‚‡ Ô˙ÚË ÔÓ‚Â˜Â ÓÚ ÒÂ‰ÌÓÚÓ Á‡ ≈—≠ Ò‡ ÏÓÚË‚Ë‡ÌË ÓÚ ÎË˜ÌË ÔË˜ËÌË Á‡ Û˜‡ÒÚËÂ ‚ ÌÂÙÓÏ‡ÎÌÓ Ó·Û˜ÂÌËÂ. œËÒ˙Â‰ËÌˇ‚‡˘ËÚÂ ÒÂ ÒÚ‡ÌË ÔÓÔ‡‰‡Ú ‚ ÓÒÌÓ‚ÌÓÚÓ ‡ÁÔÂ‰ÂÎÂÌËÂ.—ÎÂ‰Ó‚‡ÚÂÎÌÓ, ÔÓÎËÚËÍËÚÂ, Ì‡ÒÓ˜ÂÌË Í˙Ï ÔÓ-‚ËÒÓÍÓ Û˜‡ÒÚËÂ, ˘Â Úˇ·‚‡ ‰‡ ‡ÍˆÂÌÚË‡Ú ÔÓ‚Â˜Â Ì‡ ÂÙÂÍÚ‡ ÓÚ Ó·Û˜ÂÌËÂÚÓ ‚˙ıÛ ÔÓÙÂÒËÓÌ‡ÎÌÓÚÓ, ‡ ÌÂ ÚÓÎÍÓ‚‡ ‚˙ıÛ ÎË˜ÌÓÒÚÌÓÚÓ ‡Á‚ËÚËÂ Ë ÌÂ„Ó‚ÓÚÓ ‚ÎËˇÌËÂ ‚˙ıÛ ·˙‰Â˘ËÚÂ ÔÂÒÔÂÍÚË‚Ë Á‡ ÔÓ-‰Ó·Ó Á‡ÔÎ‡˘‡ÌÂ. 88

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 7.4. ЗНАЧЕНИЕТО НА САМОСТОЯТЕЛНОТО ОБУЧЕНИЕ √‡ÙËÍ‡ 9 РАЗЛИЧНИ ТИПОВЕ САМОСТОЯТЕЛНО ОБУЧЕНИЕ —‡ÏÓÒÚÓˇÚÂÎÌÓÚÓ Ó·Û˜ÂÌËÂ Â Ì‡È-‡ÁÔÓÒÚ‡ÌÂÌ‡Ú‡ ÙÓÏ‡ Ì‡ Û˜ÂÌÂ Ì‡ ÌË‚Ó ≈—. ÿËÓÍÓÚÓ ‡ÁÌÓÓ·‡ÁËÂ Ì‡ ‰ÂÈÌÓÒÚË, ‚ÍÎ˛˜ÂÌË ‚ ÚÓ‚‡ ÓÔÂ‰ÂÎÂÌËÂ, ÙÓÏ‡ÎÌÓ Â ‡Á‰ÂÎÂÌÓ Ì‡ ˜ÂÚËË Í‡ÚÂ„ÓËË:(1) Ò‡ÏÓÓ·Û˜ÂÌËÂ Ò ËÁÔÓÎÁ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÔÂ˜‡ÚÌË Ï‡ÚÂË‡ÎË;(2) Ó·Û˜ÂÌËÂ Ò ËÁÔÓÎÁ‚‡ÌÂ Ì‡ ÍÓÏÔ˛Ú˙;(3) Ó·Û˜ÂÌËÂ Ò ËÁÔÓÎÁ‚‡ÌÂ Ì‡ Ó·‡ÁÓ‚‡ÚÂÎÌË ÔÂ‰‡‚‡ÌËˇ Ë(4) Ó·Û˜ÂÌËÂ Ò ËÁÔÓÎÁ‚‡ÌÂ Ì‡ ÛÒÎÛ„ËÚÂ Ì‡ ·Ë·ÎËÓÚÂÍË ËÎË Ó·‡ÁÓ‚‡ÚÂÎÌË ˆÂÌÚÓ‚Â. ≈‰Ì‡ ÓÚ Ì‡È-‚‡ÊÌËÚÂ ı‡‡ÍÚÂËÒÚËÍË Á‡ Ò‡‚ÌÂÌËÂ ≠ ‚˙Á‡ÒÚÚ‡ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ˇ ‡ÁÎË˜ÌË ÏÓ‰ÂÎË ‚ ËÁÔÓÎÁ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ˜ÂÚËËÚÂ ÓÒÌÓ‚ÌË ÚËÔ‡ Ò‡ÓÒÚÓˇÚÂÎÌÓ Ó·Û˜ÂÌËÂ.  Ô˙‚ËÚÂ ‰‚Â„ÛÔË, Û˜‡ÒÚËÂÚÓ Ì‡Ï‡Îˇ‚‡ ·˙ÁÓ Ò ÔÓ‚Ë¯‡‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ‚˙Á‡ÒÚÚ‡, Í‡ÚÓ ÔÓÍ‡Á‚‡ Ì‡È-ÌËÒÍÓ ÌË‚Ó Ì‡ Û˜‡ÒÚËÂ ‚„ÛÔ‡Ú‡ 55-64„Ó‰ËÌË(9%). Data source: Eurostat LFS, Ad hoc module on lifelong learning 2003 “ÂÌ‰ÂÌˆËˇÚ‡ ‚ Û˜‡ÒÚËÂÚÓ ‚ Á‡‚ËÒËÏÓÒÚ ÓÚ ‡‚ÌË˘ÂÚÓ Ì‡ Ó·‡ÁÓ‚‡ÌËÂ ÒÎÂ‰‚‡ Ò˙˘Ëˇ ÓÒÌÓ‚ÂÌ ÔËÌˆËÔ: ÍÓÎÍÓÚÓ ÔÓ-‚ËÒÓÍÓ Â Ó·‡ÁÓ‚‡ÚÂÎÌÓÚÓ ÌË‚Ó, ÚÓÎÍÓ‚‡ ÔÓ-‚ËÒÓÍÓ Â Û˜‡ÒÚËÂÚÓ. –‡ÁÎË˜ËÂÚÓ ÏÂÊ‰Û ÚËÚÂ Ó·‡ÁÓ‚‡ÚÂÎÌË„ÛÔË Â Ì‡È-ÒËÎÌÓ ËÁ‡ÁÂÌÓ ÔË Ó·Û˜ÂÌËÂÚÓ Ò ËÁÔÓÎÁ‚‡ÌÂ Ì‡ ÍÓÏÔ˛Ú˙, Í‡ÚÓ ‰ÂÎ˙Ú Ì‡ Û˜‡ÒÚËÂ Ì‡ ‚ËÒÓÍÓÍ‚‡ÎËÙËˆË‡ÌËÚÂ Â ÔË·ÎËÁËÚÂÎÌÓ ÒÂ‰ÂÏ Ô˙ÚË ÔÓ-‚ËÒÓÍ ÓÚ ÚÓÁË Ì‡ ÌËÒÍÓÍ‚‡ÎËÙËˆË‡ÌËÚÂ.—‡ÏÓÓ·‡ÁÓ‚‡ÌËÂÚÓ Ò ËÁÔÓÎÁ‚‡ÌÂ Ì‡ ÔÂ˜‡ÚÌË Ï‡ÚÂË‡ÎË Ë Ó·‡ÁÓ‚‡ÚÂÎÌËÚÂ ÔÂ‰‡‚‡ÌËˇ Ò‡ ‰‚ÂÚÂ ÙÓÏË Ì‡ Ó·Û˜ÂÌËÂ, ÍÓËÚÓ Ò‡ Ì‡ÈËÁÔÓÎÁ‚‡ÌË ÓÚ ÌËÒÍÓÍ‚‡ÎËÙËˆË‡ÌËÚÂ. 89

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 7.5. БЪЛГАРИЯ: УЧЕНЕТО ПРЕЗ ЦЕЛИЯ ЖИВОТ ≠ НИСКИ РАВНИЩА НА УЧАСТИЕ —Ú‡ÚÂ„Ë˜ÂÒÍ‡Ú‡ ‡ÏÍ‡ Ì‡ Û˜ÂÌÂÚÓ ÔÂÁ ˆÂÎËˇ ÊË‚ÓÚ —ÎÂ‰ ÔËÒ˙Â‰ËÌˇ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ¡˙Î„‡Ëˇ Í˙Ï ≈— ‡Á‚ËÚËÂÚÓ Ì‡ ËÍÓÌÓÏËÍ‡, ÓÒÌÓ‚‡Ì‡ Ì‡ ÁÌ‡ÌËÂÚÓ, ÒÂ ÛÚ‚˙Ê‰‡‚‡ Í‡ÚÓ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÂÌ ÔËÓËÚÂÚ, ÍÓÂÚÓ Â¯ËÚÂÎÌÓ ÔÓ‚Ë¯‡‚‡ ËÁËÒÍ‚‡ÌËˇÚ‡ Í˙Ï Í‡˜ÂÒÚ‚ÓÚÓ Ì‡ ‡·ÓÚÌ‡Ú‡ ÒËÎ‡ ‚ ÓÚ„Ó‚Ó Ì‡ ÔÂ‰ËÁ‚ËÍ‡ÚÂÎÒÚ‚‡Ú‡ Ì‡ Â‰ËÌÌËˇ Ô‡Á‡ Ì‡ ÚÛ‰‡ ‚ ≈— Ë Ò‚Ó·Ó‰ÌÓÚÓ ‰‚ËÊÂÌËÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌ‡ ÒËÎ‡.”˜ÂÌÂÚÓ ÔÂÁ ˆÂÎËˇ ÊË‚ÓÚ ÒÂ ÔÂ‚˙˘‡ ‚ ÍÎ˛˜Ó‚ ÔËÓËÚÂÚ ‚ ÍÓÌÚÂÍÒÚ‡ Ì‡ ‡Ì„‡ÊËÏÂÌÚËÚÂ, ÔÓÂÚË ÓÚ ¡˙Î„‡Ëˇ ‚ ıÓ‰‡ Ì‡ ÔÂ„Ó‚ÓËÚÂ Á‡ ÔËÒ˙Â‰ËÌˇ‚‡ÌÂ Ë ÌÂÓ·ıÓ‰ËÏÓÒÚÚ‡ ‰‡ ÒÂ ÓÚ˜ËÚ‡Ú Â‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ÔÓÎËÚËÍË Ë ÔÓ„‡ÏÌË ‰ÓÍÛÏÂÌÚË ‚ Ó·Î‡ÒÚÚ‡ Ì‡ Ó·‡ÁÓ‚‡ÌËÂÚÓ Ë Ó·Û˜ÂÌËÂÚÓ ≠ ≈‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ Í‚‡ÎËÙËÍ‡ˆËÓÌÌ‡ ‡ÏÍ‡ Á‡ Û˜ÂÌÂ ÔÂÁ ˆÂÎËˇ ÊË‚ÓÚ, Â‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ ÔÓ„‡Ï‡ ìŒ·‡ÁÓ‚‡ÌËÂ Ë Ó·Û˜ÂÌËÂ ≠ 2010",»ÌÚÂ„Ë‡ÌËÚÂ Ì‡ÒÓÍË Ì‡ Ó·˘ÌÓÒÚÚ‡ Á‡ ‡ÒÚÂÊ Ë Á‡ÂÚÓÒÚ Ì‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇ Ò˙˛Á 2005-2008„., ÓÔÂÌı‡„ÂÌÒÍ‡Ú‡ ‰ÂÍÎ‡‡ˆËˇ(2002 „.) Á‡ Á‡ÒËÎ‚‡ÌÂ Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍÓÚÓ ÍÓÓÔÂË‡ÌÂ ‚ Ó·Î‡ÒÚÚ‡ Ì‡ ÔÓÙÂÒËÓÌ‡ÎÌÓÚÓ Ó·‡ÁÓ‚‡ÌËÂ Ë Ó·Û˜ÂÌËÂ, Í‡ÍÚÓ Ë ‚ Ò˙ÓÚ‚ÂÚÒÚ‚ËÂ Ò˙Ò ÒÚ‡ÚÂ„Ë˜ÂÒÍËÚÂ ˆÂÎË Ì‡ ÒÚ‡ÌËÚÂ-˜ÎÂÌÍË ‰Ó 2010„., Á‡ÎÓÊÂÌË ‚ ÀËÒ‡·ÓÌÒÍ‡Ú‡ ÒÚ‡ÚÂ„Ëˇ Ë Ò ¯ÂÒÚÚÂ ÔÓÒÎ‡ÌËˇ Á‡ ÌÂÓ·ıÓ‰ËÏËÚÂ ‰ÂÈÒÚ‚Ëˇ, ‚ÍÎ˛˜ÂÌË ‚ ÃÂÏÓ‡Ì‰ÛÏ‡ Ì‡ ≈ Á‡”˜ÂÌÂÚÓ ÔÂÁ ˆÂÎËˇ ÊË‚ÓÚ(2000„.).  ≈— ÔÓÎËÚËÍ‡Ú‡ ÒÂ Ì‡ÒÓ˜‚‡ ‚ÒÂ ÔÓ‚Â˜Â ÌÂ Ò‡ÏÓ Í˙Ï ÙÓÏË‡ÌÂ Ì‡ ÔÓÙÂÒËÓÌ‡ÎÌËÚÂ ÛÏÂÌËˇ, ÌÓ Ë Ì‡ ÍÎ˛˜Ó‚Ë ÍÓÏÔÂÚÂÌÚÌÓÒÚË, ÍÓËÚÓ ‰‡ ÔÓÏ‡„‡Ú Ì‡ ıÓ‡Ú‡ ‰‡ ÒÂ ÒÔ‡‚ˇÚ Ò ‰ËÌ‡ÏËÍ‡Ú‡ Ì‡„ÎÓ·‡ÎËÁË‡˘Ëˇ ÒÂ Ò‚ˇÚ: ÍÓÏÛÌËÍ‡ˆËˇ Ì‡ ÓÙËˆË‡ÎÂÌ ÂÁËÍ, ÍÓÏÛÌËÍ‡ˆËˇ Ì‡ ˜ÛÊ‰ ÂÁËÍ, Ï‡ÚÂÏ‡ÚËÍ‡ Ë ÔËÓ‰Ó-Ï‡ÚÂÏ‡ÚË˜ÂÒÍË Ì‡ÛÍË, ËÌÙÓÏ‡ˆËÓÌÌÓ-ÍÓÏÛÌËÍ‡ˆËÓÌÌË ÚÂıÌÓÎÓ„ËË(»“), ÛÏÂÌËˇ Á‡ Û˜ÂÌÂ, ÏÂÊ‰ÛÎË˜ÌÓÒÚÌË, ËÌÚÂÍÛÎÚÛÌË Ë ÒÓˆË‡ÎÌË ÍÓÏÔÂÚÂÌÚÌÓÒÚË, ÔÂ‰ÔËÂÏ‡˜ÂÒÚ‚Ó Ë ÍÛÎÚÛ‡. —ÔÂˆË‡ÎÌËˇÚ ‡ÍˆÂÌÚ ‚˙ıÛ Ó·Û˜ÂÌËÂÚÓ ÔÂÁ ˆÂÎËˇ ÊË‚ÓÚ ËÏ‡ ‰‚Â ÓÒÌÓ‚ÌË ÔË˜ËÌË. œ˙‚‡Ú‡ ËÏ‡ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍÓ ËÁÏÂÂÌËÂ, Ò‚˙Á‡ÌÓ Ò ÔÓ‚Ë¯‡‚‡ÌÂ ÍÓÌÍÛÂÌÚÓÒÔÓÒÓ·ÌÓÒÚÚ‡ Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ ËÍÓÌÓÏËÍ‡ Û‚ÂÎË˜‡‚‡ÌÂ Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚÚ‡, ÔËÎ‡„‡ÌÂ Ì‡„˙‚Í‡‚Ë ÙÓÏË Ì‡ Á‡ÂÚÓÒÚ, ÔÓ‚Ë¯‡‚‡ÌÂ Í‡˜ÂÒÚ‚ÓÚÓ Ì‡ ‡·ÓÚÌËÚÂ ÏÂÒÚ‡ Ë ÏÓ·ËÎÌÓÒÚÚ‡ Ì‡ ‡·ÓÚÌ‡Ú‡ ÒËÎ‡.  ËÏ‡ ÒÓˆË‡ÎÌË ËÁÏÂÂÌËˇ ≠ Úˇ Â Ò‚˙Á‡Ì‡ Ò ‡Á‚Ë‚‡˘Ëˇ ÒÂ ‚ ≈‚ÓÔ‡ ÔÓˆÂÒ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌÓ Ò·ÎËÊ‡‚‡ÌÂ, ÍÓÈÚÓ Â Ó·ÂÍÚ Ì‡ ˆÂÎÂÌ‡ÒÓ˜ÂÌ‡ ÔÓÎËÚËÍ‡ ‚ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇ Ò˙˛Á.  ¡˙Î„‡Ëˇ Â‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ËÁÏÂÂÌËˇ Ì‡ÏË‡Ú ÓÚ‡ÊÂÌËÂ Ë ÔËÎÓÊÂÌËÂ ‚ ÍÓÌˆÂÔÚÛ‡ÎÌ‡Ú‡ ·‡Á‡, Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÌ‡Ú‡ ‡ÏÍ‡, ÔÓ‚ÂÊ‰‡ÌËÚÂ ÔÓÎËÚËÍË Ë ‚ Ô‡ÍÚËÍ‡Ú‡ Ì‡ ‡Á‚ËÚËÂÚÓ Ì‡ Û˜ÂÌÂÚÓ ÔÂÁ ˆÂÎËˇ ÊË‚ÓÚ. œÓˆÂÒ˙Ú ÒÂ Á‡ÒËÎË ÔÂÁ ÔÓÒÎÂ‰ÌËÚÂ„Ó‰ËÌË ‚˙‚ ‚˙ÁÍ‡ Ò ÔÓÒÎÂ‰Ì‡Ú‡ Ù‡Á‡ Ì‡ ÔÂ„Ó‚ÓËÚÂ Á‡ ÔËÒ˙Â‰ËÌˇ‚‡ÌÂ. Õ‡Ô‡‚ÂÌË Ò‡ Ô˙‚Ë Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÌË ÒÚ˙ÔÍË Á‡ ÔÓÒÚË„‡ÌÂ Ì‡ Ò˙ÓÚ‚ÂÚÒÚ‚ËÂ Ò ÙËÎÓÒÓÙËˇÚ‡ Ì‡ Ó·˘ËÚÂ Â‚ÓÔÂÈÒÍË ÔËÌˆËÔË Á‡ ÔÓ-¯ËÓÍÓ ‡Á·Ë‡ÌÂ Ì‡ Û˜ÂÌÂÚÓ ÔÂÁ ˆÂÎËˇ ÊË‚ÓÚ, ‚ ÚÓ‚‡ ˜ËÒÎÓ Á‡ ÔËÁÌ‡‚‡ÌÂ Ì‡ ÂÁÛÎÚ‡ÚËÚÂ ÓÚ ÌÂÙÓÏ‡ÎÌÓÚÓ Ë Ò‡ÏÓÒÚÓˇÚÂÎÌÓ Û˜ÂÌÂ. œÓÎËÚËÍËÚÂ, ÔËÓËÚÂÚËÚÂ Ë ÏÂÍËÚÂ Á‡ ÂÙÓÏË‡ÌÂ Ì‡ ÒËÒÚÂÏ‡Ú‡ Ì‡ Ó·‡ÁÓ‚‡ÌËÂ Ë ÔÓÙÂÒËÓÌ‡ÎÌÓ Ó·Û˜ÂÌËÂ ·ˇı‡ Á‡ÎÓÊÂÌË ‚ Â‰Ëˆ‡ ÒÚ‡ÚÂ„Ë˜ÂÒÍË ‰ÓÍÛÏÂÌÚË, ÔËÂÚË ÔÂÁ ÔÓÒÎÂ‰ÌËÚÂ„Ó‰ËÌË. Œ·‡ÁÓ‚‡ÚÂÎÌ‡ ÒÚÛÍÚÛ‡ Ì‡ Ì‡ÒÂÎÂÌËÂÚÓ œÂÁ ÔÂËÓ‰‡ 2001-2005„. ÒÂ Â„ËÒÚË‡Ú ÔÓÎÓÊËÚÂÎÌË ÚÂÌ‰ÂÌˆËË ‚ Ó·‡ÁÓ‚‡ÚÂÎÌ‡Ú‡ ÒÚÛÍÚÛ‡ Ì‡ Ì‡ÒÂÎÂÌËÂÚÓ Ì‡ ‚˙Á‡ÒÚ 25-64„Ó‰ËÌË ÔÓ ÔÓÒÓÍ‡ Ì‡ ÔÓ‚Ë¯‡‚‡ÌÂ Ì‡ ‰ÂÎ‡ Ì‡ Ì‡ÒÂÎÂÌËÂÚÓ Ò ‚ËÒ¯Â Ë ÒÂ‰ÌÓ Ó·‡ÁÓ‚‡ÌËÂ Ë Ì‡Ï‡Îˇ‚‡ÌÂ Ì‡ ‰ÂÎ‡ Ì‡ ıÓ‡Ú‡ Ò ÓÒÌÓ‚ÌÓ Ë ÔÓ-ÌËÒÍÓ Ó·‡ÁÓ‚‡ÌËÂ. ŒÚÌÓÒËÚÂÎÌËˇÚ ‰ˇÎ Ì‡ Ì‡ÒÂÎÂÌËÂÚÓ Ò ‚ËÒ¯Â Ó·‡ÁÓ‚‡ÌËÂ(ÛÌË‚ÂÒËÚÂÚ Ë ÍÓÎÂÊ) Á‡ ÔÂËÓ‰‡ ÒÂ Û‚ÂÎË˜‡‚‡ Ò 1% Ë ‰ÓÒÚË„‡ 22%.— 1% ÒÂ Û‚ÂÎË˜‡‚‡ Ë ÓÚÌÓÒËÚÂÎÌËˇÚ ‰ˇÎ Ì‡ ıÓ‡Ú‡ Ò˙Ò ÒÂ‰ÌÓ Ó·‡ÁÓ‚‡ÌËÂ(51%).“‡Í‡ 73% ÓÚ Ì‡ÒÂÎÂÌËÂÚÓ ‚ Ì‡È-‡ÍÚË‚Ì‡Ú‡ Á‡ ÚÛ‰Ó‚‡ ‰ÂÈÌÓÒÚ ‚˙Á‡ÒÚ Ò‡ Ò˙Ò ÒÂ‰ÌÓ Ë ‚ËÒ¯Â Ó·‡ÁÓ‚‡ÌËÂ. œÓ ÔÓÒÓ˜ÂÌËÚÂ ÔÂ‰ËÏÌÓ ÍÓÎË˜ÂÒÚ‚ÂÌË(ÌÓ ÌÂ Ë ÔÓ Í‡˜ÂÒÚ‚ÂÌËÚÂ) ÍËÚÂËË, ¡˙Î„‡Ëˇ Â Ì‡ ‡‚ÌË˘ÂÚÓ Ì‡ ÒÚ‡ÌËÚÂ ÓÚ ≈—, ‡ ‚ Ò‡‚ÌÂÌËÂ Ò ÌˇÍÓË ÓÚ Úˇı, ÔÓÍ‡Á‚‡ ÔÓ-‰Ó·Ë ÂÁÛÎÚ‡ÚË.—‡‚ÌÂÌËÂÚÓ ÔÓÍ‡Á‚‡, ˜Â ÒÂ‰ÌÓ Á‡ ≈—-15 ‰ÂÎ˙Ú Ì‡ Ì‡ÒÂÎÂÌËÂÚÓ Ò ÓÒÌÓ‚ÌÓ Ë ÔÓ-ÌËÒÍÓ Ó·‡ÁÓ‚‡ÌËÂ ÒÂ‰ÌÓ Â 38%, ÔË 27% ‚ ¡˙Î„‡Ëˇ, ‡ ‰ÂÎ˙Ú Ì‡ ÎËˆ‡Ú‡ Ò˙Ò ÒÂ‰ÌÓ Ó·‡ÁÓ‚‡ÌËÂ Â 41%. 90

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 7.5. БЪЛГАРИЯ: УЧЕНЕТО ПРЕЗ ЦЕЛИЯ ЖИВОТ ≠ НИСКИ РАВНИЩА НА УЧАСТИЕ œˇÍÓ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ Í˙Ï ÙÓÏË‡ÌÂÚÓ Ì‡ Ó·‡ÁÓ‚‡ÚÂÎÌ‡Ú‡ ÒÚÛÍÚÛ‡ Ì‡ Ì‡ÒÂÎÂÌËÂÚÓ ËÏ‡ ÔÓÍ‡Á‡ÚÂÎˇÚ Û˜‡ÒÚËÂ Ì‡ Ì‡ÒÂÎÂÌËÂÚÓ ‚ Ó·‡ÁÓ‚‡ÚÂÎÌËˇ ÔÓˆÂÒ(ÌÂÚÂÌ ÍÓÂÙËˆËÂÌÚ Ì‡ Á‡ÔËÒ‚‡ÌÂ). œÓ ÚÓÁË ÔÓÍ‡Á‡ÚÂÎ ÒÚ‡Ì‡Ú‡ ÓÚ·ÂÎˇÁ‚‡ Ì‡ÔÂ‰˙Í ÔÂÁ ÔÓÒÎÂ‰ÌËÚÂ„Ó‰ËÌË, ÌÓ ‚˙ÔÂÍË ÚÓ‚‡ ÓÒÚ‡‚‡ Ò‡‚ÌËÚÂÎÌÓ Ì‡Á‡‰ ÒÎÂ‰ ÒÚ‡ÌËÚÂ ÓÚ ≈— Ë ÓÚ ˆÂÌÚ‡ÎÌÓÂ‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ÒÚ‡ÌË. Ã‡Í‡ Ë Ì‡Ï‡Îˇ‚‡˘ ÔÂÁ ÔÓÒÎÂ‰ÌËÚÂ„Ó‰ËÌË, ‚ËÒÓÍ Â ‰ÂÎ˙Ú Ì‡ ‡ÌÌÓ Ì‡ÔÛÒÍ‡˘ËÚÂ Û˜ËÎË˘Â ≠ 20% ÔÂÁ 2005„. ÔË ÒÂ‰ÌÓ Á‡ 25-ÚÂ ÒÚ‡ÌË Ì‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇ Ò˙˛Á ≠ 14.9%. ÃÓÊÂ ‰‡ ÒÂ ÔÂ‰ÔÓÎÓÊË, ˜Â ‚ ·ÎËÁÍÓ ·˙‰Â˘Â Ó·‡ÁÓ‚‡ÚÂÎÌ‡Ú‡ ÒÚÛÍÚÛ‡ Ì‡ Ì‡ÒÂÎÂÌËÂÚÓ ‚ ¡˙Î„‡Ëˇ ˘Â ÒÂ ‚ÎÓ¯Ë, Í‡ÚÓ ‰ÂÎ˙Ú Ì‡ ÌËÒÍÓÓ·‡ÁÓ‚‡Ì‡Ú‡ ˜‡ÒÚ ÓÚ Ì‡ÒÂÎÂÌËÂÚÓ ˘Â ÒÂ Û‚ÂÎË˜Ë. —ËÎÌÓÚÓ Ó·‡ÁÓ‚‡ÚÂÎÌÓ ‡ÁÒÎÓÂÌËÂ ÏÂÊ‰Û ÏÎ‡‰ËÚÂ ıÓ‡ ˘Â ÔÂ‡ÒÚ‚‡ ‚ ‡ÁÒÎÓÂÌËÂ Ì‡ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍË ‡ÍÚË‚ÌÓÚÓ Ì‡ÒÂÎÂÌËÂ. ƒÓÔ˙ÎÌËÚÂÎÌË ÛÚÂÊÌˇ‚‡˘Ë Ù‡ÍÚÓË Ò‡ ÂÏË„‡ˆËˇÚ‡ Ì‡ ÏÎ‡‰Ë Ë Ó·‡ÁÓ‚‡ÌË ıÓ‡ Ë Í‡ÈÌÓ ÌËÒÍÓ Ó·‡ÁÓ‚‡ÚÂÎÌÓ ‡‚ÌË˘Â Ì‡ ÓÏËÚÂ. ‡ÚÓ ÒÂ ‚ÁÂÏÂ ÔÂ‰‚Ë‰ ‚ËÒÓÍ‡Ú‡ ‡Ê‰‡ÂÏÓÒÚ Ì‡ ÚÓ‚‡ Ì‡ÒÂÎÂÌËÂ, Ó˜Â‚Ë‰ÌÓ Â, ˜Â ‚ ·˙‰Â˘Â ÌÂ„Ó‚‡Ú‡ Ó·‡ÁÓ‚‡ÚÂÎÌ‡ ÒÚÛÍÚÛ‡ ˘Â ÓÔÂ‰ÂÎˇ ‰Ó„ÓÎˇÏ‡ ÒÚÂÔÂÌ Ó·˘‡Ú‡ Ó·‡ÁÓ‚‡ÚÂÎÌ‡ ÒÚÛÍÚÛ‡ Ì‡ Ì‡ÒÂÎÂÌËÂÚÓ. ”˜‡ÒÚËÂ Ì‡ Ì‡ÒÂÎÂÌËÂÚÓ ‚ Û˜ÂÌÂÚÓ ÔÂÁ ˆÂÎËˇ ÊË‚ÓÚ «Ì‡˜ÂÌËÂÚÓ Ì‡ Ó·Û˜ÂÌËÂÚÓ ÔÂÁ ˆÂÎËˇ ÊË‚ÓÚ Í‡ÚÓ ÍÓÌˆÂÔˆËˇ Á‡ÔÓ˜‚‡ ‰‡ ÒÂ ÓÒÏËÒÎˇ ‚ ÒÚ‡Ì‡Ú‡ Â‰‚‡ ‚ ÔÓÒÎÂ‰ÌËÚÂ„Ó‰ËÌË,„Î‡‚ÌÓ ÓÚ ËÌÒÚËÚÛˆËËÚÂ Ë ‚ÒÂ Ó˘Â ÒÎ‡·Ó ÓÚ„‡Ê‰‡ÌËÚÂ. ƒÂÎ˙Ú Ì‡ ıÓ‡Ú‡, Û˜‡ÒÚ‚‡˘Ë ‚ ÔÓÌÂ Â‰Ì‡ ÙÓÏ‡ Ì‡ Ó·Û˜ÂÌËÂ Â ÓÚÌÓÒËÚÂÎÌÓ ÌËÒ˙Í, ÓÒÓ·ÂÌÓ Ì‡ ÎËˆ‡Ú‡, Û˜‡ÒÚ‚‡˘Ë ‚ ÌÂÙÓÏ‡ÎÌÓ Ó·Û˜ÂÌËÂ. ÕËÒÍÓ ‚ Ò‡‚ÌÂÌËÂ Ò ‰Û„ËÚÂ Â‚ÓÔÂÈÒÍË ÒÚ‡ÌË Â Û˜‡ÒÚËÂÚÓ ‚„ÛÔ‡Ú‡ 15-29„Ó‰ËÌË. ŒÚÌÓÒËÚÂÎÂÌ ‰ˇÎ Ì‡ Ì‡ÒÂÎÂÌËÂÚÓ Ì‡ 16 Ë ÔÓ‚Â˜Â Ì‡‚˙¯ÂÌË„Ó‰ËÌË, Û˜‡ÒÚ‚‡˘Ó ‚ Ó·Û˜ÂÌËÂ Îáùî Ìúæå Æåíè Â ãðàäîâåòå Ìúæå Æåíè Â ñåëàòà Ìúæå Æåíè Ïî âúçðàñò 16 ­ 24 ã. 25 ­ 34 ã. 35 ­ 44 ã. 45 ­ 54 ã. 55 ­ 64 ã. Îáùî 19.7 19.3 20 25 24.6 25.4 7.4 7.3 7.4 ôîðìàëíî 7.9 7.8 8 10 10 10 3.2 3 3.4 61.3 49.4 21.6 3.9 19.4 0.5 15.9 0.1 6.5 Âèäîâå îáó÷åíèe 1 íåôîðìàëíî ñàìîñòîÿòåëíî 1.7 15.8 1.5 15.4 1.8 16.2 2.2 20.5 2 20 2.4 20.9 0.5 5.3 0.5 5.2 0.5 5.3 4.3 38.3 2.7 19.9 2.1 18.7 1.3 15.7 0.4 6.4 1 œÓÒÓ˜ÂÌÓ Â Û˜‡ÒÚËÂ ‚ ÔÓ‚Â˜Â ÓÚ Â‰Ì‡ ÙÓÏ‡. »ÁÚÓ˜ÌËÍ: Õ‡ˆËÓÌ‡ÎÂÌ ÒÚ‡ÚËÒÚË˜ÂÒÍË ËÌÒÚËÚÛÚ, LFS(ÃÓ‰ÛÎ ìŒ·Û˜ÂÌËÂ ÔÂÁ ˆÂÎËˇ ÊË‚ÓÚî, 2003) 2003„.(‚%) “‡·ÎËˆ‡ 1 91

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 7.5. БЪЛГАРИЯ: УЧЕНЕТО ПРЕЗ ЦЕЛИЯ ЖИВОТ ≠ НИСКИ РАВНИЩА НА УЧАСТИЕ ”˜‡ÒÚËÂÚÓ Ì‡ Ì‡ÒÂÎÂÌËÂÚÓ ‚ Û˜ÂÌÂÚÓ ÔÂÁ ˆÂÎËˇ ÊË‚ÓÚ Í‡ÚÓ ˆˇÎÓ ‚ ¡˙Î„‡Ëˇ Â ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌÓ ÔÓ-ÌËÒÍÓ ‚ Ò‡‚ÌÂÌËÂ Ò˙Ò ÒÂ‰ÌÓÚÓ Á‡ ÒÚ‡ÌËÚÂ ÓÚ ≈—.—ÔÓÂ‰ ÂÁÛÎÚ‡ÚËÚÂ Ì‡ ËÁÒÎÂ‰‚‡ÌÂÚÓ ìŒ·Û˜ÂÌËÂ ÔÂÁ ˆÂÎËˇ ÊË‚ÓÚî, ÔÓ‚Â‰ÂÌÓ ÔÂÁ 2003„., Ì‡ÒÂÎÂÌËÂÚÓ Ì‡ 16 Ë ÔÓ‚Â˜Â Ì‡‚˙¯ÂÌË„Ó‰ËÌË, Û˜‡ÒÚ‚‡˘Ó ‚ Ó·Û˜ÂÌËÂ ÔÂÁ Â‰ÌÓ„Ó‰Ë¯ÌËˇ ÔÂËÓ‰ ÔÂ‰Ë ‰‡Ú‡Ú‡ Ì‡ Ì‡·Î˛‰ÂÌËÂÚÓ, Â 1 288.8 ıËÎ. ‰Û¯Ë, ËÎË 19.7% ÓÚ Ó·˘ÓÚÓ Ì‡ÒÂÎÂÌËÂ Ì‡ Ú‡ÁË ‚˙Á‡ÒÚ, ‡ ‰ÂÎ˙Ú Ì‡ ÎËˆ‡Ú‡ ‚ ‡ÍÚË‚Ì‡Ú‡ ÚÛ‰Ó‚‡ ‚˙Á‡ÒÚ 25 ≠ 64„., Û˜‡ÒÚ‚‡˘Ë ‚ ÔÓÌÂ Â‰Ì‡ ÙÓÏ‡ Ì‡ Ó·Û˜ÂÌËÂ(ÙÓÏ‡ÎÌÓ, ÌÂÙÓÏ‡ÎÌÓ ËÎË Ò‡ÏÓÒÚÓˇÚÂÎÌÓ), Â Â‰‚‡ 16% ≠ Ò ÓÍÓÎÓ 2.5 Ô˙ÚË ÔÓ-ÌËÒÍÓ ÓÚ ÚÓ‚‡ ‚ ≈—. –ÂÁÛÎÚ‡ÚËÚÂ ÓÚ ËÁÒÎÂ‰‚‡ÌÂÚÓ ÔÓÍ‡Á‚‡Ú: ï œÂ‰ÔÓ˜ËÚ‡Ì‡ ÙÓÏ‡ Á‡ ÔÓ‚Ë¯‡‚‡ÌÂ Ì‡ ÁÌ‡ÌËˇÚ‡ Ë ÛÏÂÌËˇÚ‡ Â Ò‡ÏÓÒÚÓˇÚÂÎÌÓÚÓ Û˜ÂÌÂ(15.8% ÓÚ Ì‡ÒÂÎÂÌËÂÚÓ Ì‡ 16 Ë ÔÓ‚Â˜Â„Ó‰ËÌË) ÒÂ Ò‡ÏÓÓ·Û˜‡‚‡ Í‡ÚÓ ËÁÔÓÎÁ‚‡ ÔÓÌÂ Â‰ËÌ ÓÚ ÒÎÂ‰ÌËÚÂ ÏÂÚÓ‰Ë: ˜ÂÚÂÌÂ Ì‡ ÔÂ˜‡ÚÌË ËÁ‰‡ÌËˇ; ËÁÔÓÎÁ‚‡ÌÂ Ì‡ ËÌÙÓÏ‡ˆËˇ ÓÚ ËÌÚÂÌÂÚ;„ÎÂ‰‡ÌÂ/ÒÎÛ¯‡ÌÂ Ì‡ Ó·‡ÁÓ‚‡ÚÂÎÌË ÔÓ„‡ÏË, ‡Û‰ËÓ≠ Ë ‚Ë‰ÂÓÍ‡ÒÂÚË, ÍÓÏÔ‡ÍÚ‰ËÒÍÓ‚Â; ÔÓÒÂ˘ÂÌËÂ Ì‡ ·Ë·ÎËÓÚÂÍË, Û˜Â·ÌË ˆÂÌÚÓ‚Â Ë ‰Û„Ë. ï ÕËÒÍÓ Â Û˜‡ÒÚËÂÚÓ ‚˙‚ ÙÓÏ‡ÎÌÓÚÓ Ó·Û˜ÂÌËÂ ≠ 7.9% ÓÚ Ì‡ÒÂÎÂÌËÂÚÓ Ì‡ 16 Ë ÔÓ‚Â˜Â„Ó‰ËÌË Ë ÓÒÓ·ÂÌÓ ‚ ÌÂÙÓÏ‡ÎÌÓÚÓ(Ó·Û˜ÂÌËÂ/Û˜ÂÌÂ ‚ ÍÛÒÓ‚Â, ÒÂÏËÌ‡Ë, ˜‡ÒÚÌË ÛÓˆË Ë ‰Û„Ë ÔÓ‰Ó·ÌË ËÁ‚˙Ì Ó·‡ÁÓ‚‡ÚÂÎÌ‡Ú‡ ÒËÒÚÂÏ‡) ≠ Â‰‚‡ 1.7%. ï—˙˘ÂÒÚ‚Û‚‡Ú ÓÔÂ‰ÂÎÂÌË ‡ÁÎË˜Ëˇ ÔÓ ÒÓˆË‡ÎÌÓ-‰ÂÏÓ„‡ÙÒÍË ÔÓÍ‡Á‡ÚÂÎË ≠ ÕˇÏ‡ Ò˙˘ÂÒÚ‚ÂÌË ‡ÁÎË˜Ëˇ ‚ Û˜‡ÒÚËÂÚÓ Ì‡ Ï˙ÊÂÚÂ Ë ÊÂÌËÚÂ ‚ Û˜ÂÌÂÚÓ ÔÂÁ ˆÂÎËˇ ÊË‚ÓÚ, Ï‡Í‡ ˜Â ÒÂ Â„ËÒÚË‡ ÎÂÍ ÔÂ‚ÂÒ Ì‡ ÊÂÌËÚÂ. ≠ ÃÂÒÚÓÊË‚ÂÂÌÂÚÓ ÓÍ‡Á‚‡ ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌÓ ‚ÎËˇÌËÂ ‚˙ıÛ ÒÚÂÔÂÌÚ‡ Ì‡ Û˜‡ÒÚËÂ. ∆Ë‚ÂÂ˘ËÚÂ ‚„‡‰Ó‚ÂÚÂ ËÏ‡Ú 3 Ô˙ÚË ÔÓ-„ÓÎˇÏ ÍÓÂÙËˆËÂÌÚ Ì‡ Û˜‡ÒÚËÂ(25%), ‚ Ò‡‚ÌÂÌËÂ Ò ÊË‚ÂÂ˘ËÚÂ ‚ ÒÂÎ‡Ú‡(7.4%). ≠ Õ‡È-‡ÍÚË‚ÌÓ ‚ ÔÓÌÂ Â‰Ì‡ ÙÓÏ‡ Ì‡ Ó·Û˜ÂÌËÂ(ÙÓÏ‡ÎÌÓ, ÌÂÙÓÏ‡ÎÌÓ ËÎË Ò‡ÏÓÒÚÓˇÚÂÎÌÓ) Û˜‡ÒÚ‚‡Ú ÏÎ‡‰ËÚÂ ıÓ‡ Ì‡ ‚˙Á‡ÒÚ 16 ≠ 24„Ó‰ËÌË (38.3%.).— Ì‡ÔÂ‰‚‡ÌÂ Ì‡ ‚˙Á‡ÒÚÚ‡ ‡‚ÌË˘ÂÚÓ Ì‡ Û˜‡ÒÚËÂ ÒËÒÚÂÏÌÓ Ì‡Ï‡Îˇ‚‡ Ë ‚ ÚËÚÂ ÙÓÏË Ì‡ Ó·Û˜ÂÌËÂ Í‡ÚÓ ‰ÓÒÚË„‡ 6.4% ÓÚ ‚˙Á‡ÒÚÓ‚‡Ú‡ „ÛÔ‡ 55 ≠ 64„. ï—ÚÂÔÂÌÚ‡ Ì‡ Ó·‡ÁÓ‚‡ÌËÂ Ò˙˘Ó ‚ÎËˇÂ ‚˙ıÛ Û˜‡ÒÚËÂÚÓ Ì‡ Ì‡ÒÂÎÂÌËÂÚÓ ‚ ÌÂÙÓÏ‡ÎÌÓÚÓ Ó·‡ÁÓ‚‡ÌËÂ.”˜‡ÒÚËÂÚÓ Ì‡ ıÓ‡Ú‡ Ò ‚ËÒ¯Â Ó·‡ÁÓ‚‡ÌËÂ, Ï‡Í‡ ˜Â ËÏ‡ ÌËÒ˙Í ÓÚÌÓÒËÚÂÎÂÌ ‰ˇÎ(4.3%) Â ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌÓ ÔÓ-‡ÍÚË‚ÌÓ ÓÚÍÓÎÍÓÚÓ ÔË ÚÂÁË Ò˙Ò ÒÂ‰ÌÓ Ó·‡ÁÓ‚‡ÌËÂ(1.4%) Ë Ò ÓÒÌÓ‚ÌÓ Ë ÔÓÌËÒÍÓ Ó·‡ÁÓ‚‡ÌËÂ, ÍÓÂÚÓ Â ÓÍÓÎÓ 0.2%—ÚÂÔÂÌÚ‡ Ì‡ Û˜‡ÒÚËÂ ‚ ÌÂÙÓÏ‡ÎÌÓÚÓ Û˜ÂÌÂ/Ó·Û˜ÂÌËÂ Û Ì‡Ò Ì‡ ‚ËÒ¯ËÒÚËÚÂ Â ÏÌÓ„ÓÍ‡ÚÌÓ ÔÓ-ÌËÒÍ‡ ÓÚ ÒÂ‰Ì‡Ú‡ Á‡ ÒÚ‡ÌËÚÂ ÓÚ ≈—(31%). ï  ÔÓ‚Â˜ÂÚÓ ÒÎÛ˜‡Ë ÔË˜ËÌ‡Ú‡ ÎËˆ‡Ú‡ ‰‡ ÔÂ‰ÔËÂÏ‡Ú ÌÂÙÓÏ‡ÎÌÓ Ó·Û˜ÂÌËÂ Â Ò‚˙Á‡Ì‡ Ò Ì‡ÒÚÓˇ˘‡Ú‡ ËÎË Ò Â‚ÂÌÚÛ‡ÎÌ‡ ·˙‰Â˘‡ ‡·ÓÚ‡. œÓÏ‡ÎÍÓ(39.6%) Ò‡ Á‡ÔÓ˜Ì‡ÎË Ó·Û˜ÂÌËÂ ÔÓ‡‰Ë ÎË˜ÂÌ ËÌÚÂÂÒ ËÎË ÒÓˆË‡ÎÌ‡ ÔÓÚÂ·ÌÓÒÚ. ÕÂÁ‡‰Ó‚ÓÎËÚÂÎÌÓ Â Ò˙ÒÚÓˇÌËÂÚÓ Ì‡ ÔÓ‰˙ÎÊ‡‚‡˘ÓÚÓ ÔÓÙÂÒËÓÌ‡ÎÌÓ Ó·Û˜ÂÌËÂ(œœŒ), Ó„‡ÌËÁË‡ÌÓ ÓÚ ÔÂ‰ÔËˇÚËˇÚ‡ Á‡ Á‡ÂÚËÚÂ ‚ Úˇı ÎËˆ‡.  ÔÓ‚Â˜Â ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎË ÔÂ‰ÔÓ˜ËÚ‡Ú ‰‡ Ì‡ÂÏ‡Ú ÔÂÒÓÌ‡Î Ò ÌÂÓ·ıÓ‰ËÏ‡Ú‡ Í‚‡ÎËÙËÍ‡ˆËˇ, ‚ÏÂÒÚÓ ‰‡ ÓÒË„ÛˇÚ ÔÓ‚Ë¯‡‚‡ÌÂ Ì‡ Í‚‡ÎËÙËÍ‡ˆËˇÚ‡ Ì‡ Á‡ÂÚËÚÂ ˜ÂÁ Ó·Û˜‡‚‡ÌÂ ‚ ÌÓ‚Ë ÛÏÂÌËˇ.  ˜Â ÔÓ ‰‡ÌÌË Ì‡ Õ—¡ Ì‡‰ 65% ÓÚ ÍÓÎÂÍÚË‚ÌËÚÂ ÚÛ‰Ó‚Ë ‰Ó„Ó‚ÓË Ò˙‰˙Ê‡Ú ÍÎ‡ÛÁ‡ Á‡ Ó·Û˜ÂÌËÂ, ÔÂ‰ÔËˇÚËˇÚ‡ ÌÂ ÒÏˇÚ‡Ú Á‡ Ò‚ÓÈ ÔËÓËÚÂÚ Ó·Û˜ÂÌËÂÚÓ Ì‡ ÔÂÒÓÌ‡Î‡. œË˜ËÌ‡ Á‡ ÚÓ‚‡ Â ÍÓÏ·ËÌË‡ÌÓÚÓ ‚˙Á‰ÂÈÒÚ‚ËÂ Ì‡ ÌˇÍÓÎÍÓ Ù‡ÍÚÓ‡: ÎÓ¯Ó ÙËÌ‡ÌÒÓ‚Ó Ò˙ÒÚÓˇÌËÂ Ì‡ ÔÂ‰ÔËˇÚËˇÚ‡ Ë ÎËÔÒ‡ Ì‡ ÒÂ‰ÒÚ‚‡ Á‡ Ó·Û˜ÂÌËÂ; ÎËÔÒ‡ Ì‡ ÒÚËÏÛÎË‡˘Ë ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎËÚÂ ÏÂı‡ÌËÁÏË; ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎËÚÂ ÌÂ ‡Á„ÎÂÊ‰‡Ú ÔÓÙÂÒËÓÌ‡ÎÌÓÚÓ Ó·Û˜ÂÌËÂ Í‡ÚÓ ËÌ‚ÂÒÚËˆËˇ Ë Â‡ÎÌ‡ ÔÂ‰ÔÓÒÚ‡‚Í‡ Á‡ ÍÓÌÍÛÂÌÚÓÒÔÓÒÓ·ÌÓÒÚ Ë ÌÂ ÛÏÂˇÚ ‰‡ ÓÔÂ‰ÂÎˇÚ ÔÓÚÂ·ÌÓÒÚËÚÂ ÓÚ Ó·Û˜ÂÌËÂ; Ì‡ÎË˜ËÂ Ì‡ ‚ËÒÓÍÓÍ‚‡ÎËÙËˆË‡Ì‡ Ò‚Ó·Ó‰Ì‡ ‡·ÓÚÌ‡ ÒËÎ‡ Ì‡ Ô‡Á‡‡ Ì‡ ÚÛ‰‡. 92

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 7.5. БЪЛГАРИЯ: УЧЕНЕТО ПРЕЗ ЦЕЛИЯ ЖИВОТ ≠ НИСКИ РАВНИЩА НА УЧАСТИЕ œÓ‚Â‰ÂÌËÚÂ ÓÚ Õ—» ÌˇÍÓÎÍÓ ÔÓÒÎÂ‰Ó‚‡ÚÂÎÌË ‡ÌÍÂÚÌË ÔÓÛ˜‚‡ÌËˇ Ì‡ œœŒ ÔÓ ÏÂÚÓ‰ÓÎÓ„Ëˇ Ì‡ ≈‚ÓÒÚ‡Ú ≠ ÔÂÁ 1999„.(ÔÓÂÍÚ CVTS2), 2003 Ë 2005 ÔÓÍ‡Á‚‡Ú: ï œÂÁ 2004„. ÔÎ‡Ì/ÔÓ„‡Ï‡ Á‡ œœŒ Ò‡ ËÏ‡ÎË Ò‡ÏÓ 6.6% ÓÚ ÔÂ‰ÔËˇÚËˇÚ‡. ï œÂ‰ÔËˇÚËˇÚ‡, ÍÓËÚÓ Ò‡ ÓÚ‰ÂÎËÎË ÒÂ‰ÒÚ‚‡ Á‡ Ó„‡ÌËÁË‡ÌÂ Ì‡ œœŒ Ì‡ Á‡ÂÚËÚÂ Ò‡ Ò‡ÏÓ 4.6%,(5.2% ÔÂÁ 2002„.), ‚ ÚÓ‚‡ ˜ËÒÎÓ 31.7% ÓÚ Ì‡È-„ÓÎÂÏËÚÂ ÔÂ‰ÔËˇÚËˇ, 4.9% ÓÚ ÒÂ‰ÌËÚÂ ÔÂ‰ÔËˇÚËˇ Ë Â‰‚‡ 2.2% ÓÚ ÏËÍÓÔÂ‰ÔËˇÚËˇÚ‡ Ë Ò˙ÒÒÓ·ÒÚ‚ÂÌ ˆÂÌÚ˙ Á‡ Ó„‡ÌËÁË‡ÌÂ Ì‡ ÏÂÓÔËˇÚËˇ Á‡ œœŒ ‡ÁÔÓÎ‡„‡Ú Ò‡ÏÓ 1.3% ÓÚ ÔÂ‰ÔËˇÚËˇÚ‡. ï œÂÁ 2004„. ‚ÒˇÍÓ ˜ÂÚ‚˙ÚÓ ÔÂ‰ÔËˇÚËÂ Â Ó„‡ÌËÁË‡ÎÓ ÏÂÓÔËˇÚËˇ Á‡ ÔÓ‰˙ÎÊ‡‚‡˘Ó ÔÓÙÂÒËÓÌ‡ÎÌÓ Ó·Û˜ÂÌËÂ. ƒÂÎ˙Ú Ì‡ Ó·Û˜‡‚‡˘ËÚÂ ÔÂ‰ÔËˇÚËˇ Ó·‡˜Â Â Ì‡Ï‡ÎˇÎ ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌÓ(Ò˙Ò 7.7 ÔÛÌÍÚ‡) ‚ Ò‡‚ÌÂÌËÂ Ò 2002„.(34.5%) Ë Â ÔÓ‰ ‡‚ÌË˘ÂÚÓ Ì‡ 1999„. ≠ 28.2%.—˙ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂÚÓ Ó·Û˜‡‚‡˘Ë/ÌÂÓ·Û˜‡‚‡˘Ë ÔÂ‰ÔËˇÚËˇ Â ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌÓ ÔÓ-·Î‡„ÓÔËˇÚÌÓ ‚ Ó·˘ÂÒÚ‚ÂÌËˇ ÒÂÍÚÓ ≠ 40.6%: 59.4%, ÓÚÍÓÎÍÓÚÓ ‚ ˜‡ÒÚÌËˇ ≠ 24.3: 75.7%. ï œœŒ Â Ò Ì‡È-„ÓÎˇÏ Ó·ı‚‡Ú ‚ ìƒ˙Ê‡‚ÌÓ ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂ; Á‡‰˙ÎÊËÚÂÎÌÓ Ó·˘ÂÒÚ‚ÂÌÓ ÓÒË„Ûˇ‚‡ÌÂî ≠ Ó·Û˜‡‚‡˘ËÚÂ ÔÂ‰ÔËˇÚËˇ Ò‡ 59.7%.; ‚ «‰‡‚ÂÓÔ‡Á‚‡ÌÂ Ë ÒÓˆË‡ÎÌË ‰ÂÈÌÓÒÚË ≠ 45%, ‚ ìœÓËÁ‚Ó‰ÒÚ‚Ó Ë ‡ÁÔÂ‰ÂÎÂÌËÂ Ì‡ ÂÎÂÍÚÓÂÌÂ„Ëˇ,„‡Á Ë ‚Ó‰‡î-50.7%. Õ‡È-Ï‡Î˙Í ≠ 11.9%, Â ‰ÂÎ˙Ú Ì‡ Ó·Û˜‡‚‡˘ËÚÂ ÔÂ‰ÔËˇÚËˇ ‚ ì’ÓÚÂÎË Ë ÂÒÚÓ‡ÌÚËî. ï  ‰‡ Û˜‡ÒÚ‚‡Ú ‚ ÍÛÒÓ‚Â Á‡ œœŒ ÔÂÁ 2004„. Ò‡ ËÏ‡ÎË 246 862 ÎËˆ‡ ËÎË 14.2% ÓÚ Á‡ÂÚËÚÂ ‚ Ì‡·Î˛‰‡‚‡ÌËÚÂ ÔÂ‰ÔËˇÚËˇ. Ó·˘ÂÒÚ‚ÂÌËˇ ÒÂÍÚÓ Û˜‡ÒÚÌËˆËÚÂ ‚ ÍÛÒÓ‚Â Ò‡ 23.4% ÓÚ ÔÂÒÓÌ‡Î‡, ‡ ‚ ˜‡ÒÚÌËˇ ≠ 10.5%. ï Ã˙ÊÂÚÂ, Û˜‡ÒÚ‚‡ÎË ‚ œœŒ ÍÛÒÓ‚Â Ò‡ 55.0% ÓÚ Ó·˘Ëˇ ·ÓÈ Û˜‡ÒÚÌËˆË, ‡ ÊÂÌËÚÂ Ò‡ 45.0%, ÔË ÒÚÛÍÚÛ‡ Ì‡ Á‡ÂÚËÚÂ ÎËˆ‡ ÔÓ ÔÓÎ 49.8% Ï˙ÊÂ ÒÂ˘Û 50.2% ÊÂÌË. œÂ‰ÔËˇÚËˇÚ‡ Ò‡ ‚ÍÎ˛˜‚‡ÎË ‚ ÍÛÒÓ‚Â Á‡ œœŒ Ì‡È-˜ÂÒÚÓ ˙ÍÓ‚Ó‰ÌËˇ ÔÂÒÓÌ‡Î ≠ 83.0% ÓÚ Ó„‡ÌËÁË‡ÎËÚÂ Ó·Û˜‡‚‡˘Ë ÏÂÓÔËˇÚËˇ.“ÂıÌË˜ÂÒÍË Ë Í‚‡ÎËÙËˆË‡Ì ÔÓÏÓ˘ÂÌ ÔÂÒÓÌ‡Î Ò‡ ‚ÍÎ˛˜ËÎË ‚ ÍÛÒÓ‚ÂÚÂ Á‡ œœŒ 52.1% ÓÚ ÔÂ‰ÔËˇÚËˇÚ‡, ‡ ÌËÒÍÓÍ‚‡ÎËÙËˆË‡ÌË ‡·ÓÚÌËˆË ≠ Â‰‚‡ 14.4%. ï—Â‰ÌÓ Ì‡ Â‰ËÌ Û˜‡ÒÚÌËÍ ‚ ÍÛÒÓ‚Â Á‡ œœŒ ÔÂÁ 2004„. ÒÂ Ô‡‰‡Ú ÔÓ 17 ˜‡Ò‡ ‚ Ó·Û˜ÂÌËÂ, Ì‡È-‰˙Î„Ó Ò‡ ÔÂÍ‡‡ÎË ‚ Ó·Û˜ÂÌËÂ Á‡ÂÚËÚÂ ÓÚ ÏËÍÓÔÂ‰ÔËˇÚËˇÚ‡ ≠ ÔÓ 48 ˜‡Ò‡, ‰ÓÍ‡ÚÓ ÚÂÁË ÓÚ Ì‡È-„ÓÎÂÏËÚÂ ÔÂ‰ÔËˇÚËˇ Ò‡ ÒÂ Ó·Û˜‡‚‡ÎË ÒÂ‰ÌÓ ÔÓ 11 ˜‡Ò‡. 93

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 7.6. ИЗВОДИ  Á‡ÍÎ˛˜ÂÌËÂ, ‚˙ÔÂÍË ˜Â ÎËÔÒ‚‡Ú Ì‡È-ÌÓ‚Ë ‰‡ÌÌË Á‡ Ó·Û˜ÂÌËÂÚÓ, ÔÂ‰ÓÒÚ‡‚ˇÌÓ ÓÚ ÍÓÏÔ‡ÌËËÚÂ, ÏÓ„‡Ú ‰‡ ·˙‰‡Ú Ì‡Ô‡‚ÂÌË ÌˇÍÓË ËÁ‚Ó‰Ë Á‡ Ó·Û˜‡‚‡˘ËÚÂ Ô‡ÍÚËÍË Ì‡ ÙËÏËÚÂ Ì‡ ÓÒÌÓ‚‡Ú‡ Ì‡ ËÁÒÎÂ‰‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ≈‚ÓÒÚ‡Ú ÓÚ 2003„.—ÔÂˆË‡ÎËÒÚËÚÂ(ì·ÂÎËÚÂ ˇÍË˜ÍËî) Ó˜Â‚Ë‰ÌÓ ÒÂ ‚ÍÎ˛˜‚‡Ú ÔÓ‚Â˜Â ‚ Ó·Û˜ÂÌËÂ, ÓÚÍÓÎÍÓÚÓ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ(ìÒËÌËÚÂ ˇÍË˜ÍËî), Ï‡Í‡ ˜Â ËÏ‡ ‡ÁÎË˜Ëˇ ÏÂÊ‰Û ÒÚ‡ÌËÚÂ. ÃÓÊÂ ‰‡ ÒÂ ÓÚ·ÂÎÂÊË, ˜Â ‡ÁÎË˜ËÂÚÓ ‚ Û˜‡ÒÚËÂÚÓ Â ÔÓ-„ÓÎˇÏÓ ÏÂÊ‰Û ‚ËÒÓÍÓ Ë ÌËÒÍÓ Í‚‡ÎËÙËˆË‡ÌËÚÂ ì·ÂÎË ˇÍË˜ÍË, ÓÚÍÓÎÍÓÚÓ ÚÓ‚‡ ÏÂÊ‰Û ‚ËÒÓÍÓÍ‚‡ÎËÙËˆË‡ÌËÚÂ Ë ÌËÒÍÓÍ‚‡ÎËÙËˆË‡ÌËÚÂ ìÒËÌË ˇÍË˜ÍËî. ÓÏÔ‡ÌËËÚÂ, Í‡ÚÓ„Î‡‚ÌË Ó„‡ÌËÁ‡ÚÓË Ì‡ Ó·Û˜ÂÌËÂ Á‡ Á‡ÂÚËÚÂ, ËÌ‚ÂÒÚË‡Ú ÛÒËÎÂÌÓ ‚ Ò‚Óˇ ÏÂÌË‰ÊÏ˙ÌÚ, ‰ÓÍ‡Á‡ÚÂÎÒÚ‚Ó, Á‡ ÍÓÂÚÓ Â 65% Û˜‡ÒÚËÂ Ì‡ Ú‡ÁË„ÛÔ‡ Ì‡ ÌË‚Ó ≈—-25. ÕÓ Ò‡ ËÁÌÂÌ‡‰‚‡˘Ë„ÓÎÂÏËÚÂ ‡ÁÎË˜Ëˇ ÏÂÊ‰Û ÒÚ‡ÌËÚÂ. ≈‰ÌÓ ÁÌ‡˜ËÏÓ ÓÚÍËÚËÂ Â, ˜Â ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ìÒËÌË ˇÍË˜ÍËî ‚ À˛ÍÒÂÏ·Û„ Û˜‡ÒÚ‚‡Ú ÒÂ‰ÌÓ ÔÓ‚Â˜Â, ÓÚÍÓÎÍÓÚÓ ÏÂÌË‰Ê˙ËÚÂ ‚ 18 ÓÚ ‰Û„ËÚÂ ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË. –‡ÁÎË˜ËˇÚ‡ ÔÓ Ó·‡ÁÓ‚‡ÌËÂ Ë ‚˙Á‡ÒÚ ‚ÒÂ Ó˘Â ÔÂÓ·Î‡‰‡‚‡Ú ‚ ÔÓ‚Â˜ÂÚÓ ÒÚ‡ÌË(ETUC Ë ETUI, 2005„.). ¿ÍÓ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇÚ Ò˙˛Á ËÒÍ‡ ‰‡ ÔÓ‚Ë¯Ë ÏÂÊ‰ÛÌ‡Ó‰Ì‡Ú‡ ÒË ÍÓÌÍÛÂÌÚÓÒÔÓÒÓ·ÌÓÒÚ, ÔÓÎËÚËÍËÚÂ, Ì‡ÒÓ˜ÂÌË Í˙Ï ÍÓË„Ë‡ÌÂÚÓ ËÎË ÔÓÌÂ Ì‡Ï‡Îˇ‚‡ÌÂ Ì‡ ÌÂÛÒÔÂı‡ Ì‡ Ô‡Á‡‡, Úˇ·‚‡ ‰‡ Ò‡ ÔÓ‡ÍÚË‚ÌË. ÷ÂÎÂÌ‡ÒÓ˜ÂÌËÚÂ Ë ÔÓÁ‡˜ÌË ÔÓÎËÚËÍË, ÓÚ„Ó‚‡ˇ˘Ë Ì‡ ÔÓÚÂ·ÌÓÒÚËÚÂ Ì‡ Ì‡È-ÛˇÁ‚ËÏËÚÂ„ÛÔË(ÌÂ‡ÍÚË‚ÌËÚÂ, ÌËÒÍÓÍ‚‡ÎËÙËˆË‡ÌËÚÂ Ë ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ Ì‡ ‚˙Á‡ÒÚ 55-64„Ó‰ËÌË), Ò‡ ‚ËÌ‡„Ë ÔÓ-ÛÒÔÂ¯ÌË Í‡ÚÓ ÓÚ„Ó‚Ó Ì‡ ÔÂ‰ËÁ‚ËÍ‡ÚÂÎÒÚ‚‡Ú‡ Ì‡ Â‰ËÌ ÌÂÒ˙‚˙¯ÂÌ Ó·‡ÁÓ‚‡ÚÂÎÂÌ Ô‡Á‡(van Elk and Gelderblom 2005).  ÓÎˇ Ì‡ Ò‡ÏÓÒÚÓˇÚÂÎÌÓÚÓ Ó·Û˜ÂÌËÂ ÌÂ Úˇ·‚‡ ‰‡ ÒÂ ÔÓ‰ˆÂÌˇ‚‡. ÒÎÂ‰‚‡˘ËÚÂ„Ó‰ËÌË ˘Â Ì‡‡ÒÚ‚‡ ÁÌ‡˜ÂÌËÂÚÓ Ì‡ ÔÂ‰ÔËÂÏ‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÒÚ˙ÔÍË Á‡ ÒÂÚËÙËˆË‡ÌÂ Ì‡ Ò‡ÏÓÒÚÓˇÚÂÎÌÓÚÓ Ó·Û˜ÂÌËÂ, Í‡ÍÚÓ Ë ÓÒË„Ûˇ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ‡‚ÂÌ ‰ÓÒÚ˙Ô ‰Ó ÏÂÚÓ‰Ë Ì‡ Ó·Û˜ÂÌËÂ, ÔÓ‰ÔÓÏ‡„‡ÌË ÓÚ ÍÓÏÔ˛Ú˙ÌËÚÂ ÚÂıÌÓÎÓ„ËË. 94

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 8. ИНФОРМИРАНЕ, КОНСУЛТИРАНЕ И УЧАСТИЕ ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡ Á‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ‡·ÓÚÌË˜ÂÒÍË Ò˙‚ÂÚË(94/45/E—), ÔËÂÚ‡ Ì‡ 22 ÒÂÔÚÂÏ‚Ë 1994„., Ë„‡Â ÔËÓÌÂÒÍ‡ ÓÎˇ ‚ Â‚ÓÔÂÈÒÍÓÚÓ Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÒÚ‚Ó ÔÓ ËÌÙÓÏË‡ÌÂ Ë ÍÓÌÒÛÎÚË‡ÌÂ.“ˇ ËÁ‡Áˇ‚‡ ÒËÎÌ‡Ú‡ ÔÓÎËÚË˜ÂÒÍ‡ ‚ÓÎˇ Á‡ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ‰Ë‡ÎÓ„ Ì‡ ÌË‚Ó ÍÓÏÔ‡ÌËˇ, ÔÓ‰ÍÂÔÂÌ‡ ÓÚ Â‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÌ‡ ‡ÏÍ‡. ÷ÂÎÚ‡ Ì‡ Ú‡ÁË ‰ËÂÍÚË‚‡ Â ‰‡ ‡Á¯ËË Ô‡‚‡Ú‡ ÔÓ ËÌÙÓÏË‡ÌÂ Ë ÍÓÌÒÛÎÚË‡ÌÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ Ë ÒÎÛÊËÚÂÎËÚÂ ‚ ÍÓÏÔ‡ÌËËÚÂ, ˜ËËÚÓ ˆÂÌÚ‡ÎÌË ÓÙËÒË Ò‡ ‡ÁÔÓÎÓÊÂÌË ‚ Ó·˘ÌÓÒÚÚ‡. ÃÂÊ‰Û‚ÂÏÂÌÌÓ, ÔÓ-„ÓÎˇÏ‡Ú‡ ˜‡ÒÚ ÓÚ ÒÚ‡ÌËÚÂ-˜ÎÂÌÍË ‚ÍÎ˛˜Ëı‡ ‚ Ò‚ÓÂÚÓ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌÓ Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÒÚ‚Ó ÌÓÏËÚÂ Á‡ Ò˙Á‰‡‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ÍÓÏÔ‡ÌËË Ë Ô˙‚ËÚÂ Â‚ÓÔÂÈÒÍË ‰ÛÊÂÒÚ‚‡ ‚Â˜Â Ò‡ ÓÒÌÓ‚‡ÌË.  Â‚ÓÔÂÈÒÍ‡ ÔÂÒÔÂÍÚË‚‡, ÌÂ ·Ë Úˇ·‚‡ÎÓ ‰‡ ÒÂ ‰ÓÔÛÒÍ‡ ÓÚÍ‡Á ÓÚ ‚Â˜Â ÔÓÒÚË„Ì‡ÚËÚÂ Ô‡‚‡ Á‡ Û˜‡ÒÚËÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ, ‚ ˜‡ÒÚÌÓÒÚ, ‚«‡ÍÓÌ‡ Á‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ ÍÓÏÔ‡ÌËˇ.“Ó‚‡ Â ‚‡ÊÌÓ Ë ‚˙‚ ‚˙ÁÍ‡ Ò ÌÓ‚‡Ú‡ ƒËÂÍÚË‚‡ Á‡ Ú‡ÌÒ„‡ÌË˜ÌËÚÂ ÒÎË‚‡ÌËˇ, ÔËÂÚ‡ ÔÂÁ ÓÍÚÓÏ‚Ë 2005 „. –‡Á„ÎÂÊ‰‡ÈÍË ÔÓ·ÎÂÏËÚÂ Á‡ ËÌÙÓÏË‡ÌÂ Ë ÍÓÌÒÛÎÚË‡ÌÂ ‚ ÔÓ¯ËÓÍ ÔÎ‡Ì, ÌˇÏ‡ Ò˙ÏÌÂÌËÂ, ˜Â ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡ 2002/14/EC ˘Â ÒÂ ÔÂ‚˙ÌÂ ‚ ÓÒÌÓ‚‡ Á‡ ‚˙‚ÎË˜‡ÌÂÚÓ Ì‡ ‡·ÓÚÌËÍ‡ ‚ ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂÚÓ Ì‡ ÔÂ‰ÔËˇÚËÂÚÓ ‚ ≈‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ Ó·˘ÌÓÒÚ.  Ò˙˘ÓÚÓ ‚ÂÏÂ, Úˇ ‰ÓÔËÌ‡Òˇ Ë Á‡ ÍÓÌÒÓÎË‰‡ˆËˇÚ‡ Ì‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍÓÚÓ ÚÛ‰Ó‚Ó Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÒÚ‚Ó. ◊ÂÁ Ô‡‚ÌËÚÂ ÌÓÏË Á‡ Ò˙Á‰‡‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍÓÚÓ ‰ÛÊÂÒÚ‚Ó/ÍÓÏÔ‡ÌËˇ(ƒËÂÍÚË‚‡ 2001/86/EC), ÓÚ 8 ÓÍÚÓÏ‚Ë 2004„., Á‡ Ô˙‚ Ô˙Ú, Ô‡‚‡Ú‡ ÔÓ ËÌÙÓÏË‡ÌÂ Ë ÍÓÌÒÛÎÚË‡ÌÂ Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍÓ ÌË‚Ó ÒÂ ‰ÓÔ˙Î‚‡Ú Ò Ô‡‚ÓÚÓ Ì‡ Û˜‡ÒÚËÂ ‚ ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂÚÓ Ì‡ ÌË‚Ó ÍÓÏÔ‡ÌËˇ.—˙˘Ó Ú‡Í‡, Á‡ Ô˙‚ Ô˙Ú, Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍÓ ÌË‚Ó Â ÛÒÚ‡ÌÓ‚ÂÌÓ Ó·˘Ó ‡Á·Ë‡ÌÂ Á‡ ìÛ˜‡ÒÚËÂî, ÓÔÂ‰ÂÎˇÌÓ Í‡ÚÓ Ô‡‚Ó Ì‡ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎËÚÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ‰‡ ‚ÎËˇˇÚ ‚˙ıÛ ‰ÂÈÌÓÒÚÚ‡ Ì‡ ÔÂ‰ÔËˇÚËÂÚÓ, Í‡ÚÓ Û˜‡ÒÚ‚‡Ú ‚ Ì‡‰ÁÓÌËÚÂ Ë ÛÔ‡‚ËÚÂÎÌËÚÂ Ò˙‚ÂÚË Ì‡ ÍÓÏÔ‡ÌËËÚÂ. “Ó‚‡ ÏÓÊÂ ‰‡ ÒÂ ‡Á·Ë‡ Ë Í‡ÚÓ ‰ÓÍ‡Á‡ÚÂÎÒÚ‚Ó Á‡ ÔÓÎËÚË˜ÂÒÍ‡ ‚ÓÎˇ Á‡ Â‡ÎÌÓ ‚ÍÎ˛˜‚‡ÌÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ‚ ÛÒËÎËˇÚ‡ ‰‡ ÒÂ Ì‡Ô‡‚Ë ≈‚ÓÔ‡ Â‰ÌÓ‚ÂÏÂÌÌÓ Ë ÔÓ-‰ÂÏÓÍ‡ÚË˜Ì‡, Ë ÔÓ-ÍÓÌÍÛÂÌÚÓÒÔÓÒÓ·Ì‡. Теми 8.1.»ÌÙÓÏË‡ÌÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ÏˇÒÚÓ ‚ ÒÚ‡ÌËÚÂ-˜ÎÂÌÍË ÓÚ ≈— 8.2. œËÎ‡„‡ÌÂ Ì‡ ‡ÏÍÓ‚‡Ú‡ ƒËÂÍÚË‚‡ Ì‡ ≈— Á‡ ËÌÙÓÏË‡ÌÂ Ë ÍÓÌÒÛÎÚË‡ÌÂ Ì‡ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌÓ ÌË‚Ó 8.3. ≈‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ‡·ÓÚÌË˜ÂÒÍË Ò˙‚ÂÚË 8.4.”˜‡ÒÚËÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ‚ ≈‚ÓÔÂÈÒÍÓÚÓ ‰ÛÊÂÒÚ‚Ó 8.5. ¡˙Î„‡Ëˇ:»ÌÙÓÏË‡ÌÂ, ÍÓÌÒÛÎÚË‡ÌÂ Ë Û˜‡ÒÚËÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ Ë ÒÎÛÊËÚÂÎËÚÂ 8.6.»Á‚Ó‰Ë 95

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 8.1. ИНФОРМИРАНЕ НА РАБОТНОТО МЯСТО В СТРАНИТЕ ЧЛЕНКИ НА ЕС ФОРМИ НА РАБОТНИЧЕСКО ПРЕДСТАВИТЕЛСТВО НА РАБОТНОТО МЯСТО В ЕВРОПА  ÔÓ‚Â˜ÂÚÓ ÒÚ‡ÌË ÓÚ ≈— Ò˙˘ÂÒÚ‚Û‚‡Ú ËÌÒÚËÚÛˆËÓÌ‡ÎËÁË‡ÌË ÙÓÏË Á‡ ËÌÙÓÏË‡ÌÂ Ë ÍÓÌÒÛÎÚË‡ÌÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ Ë ÚÂıÌËÚÂ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎË.“Ó‚‡ ÒÂ Ò˜ËÚ‡ Á‡ ÙÛÌ‰‡ÏÂÌÚ‡ÎÌÓ ÒÓˆË‡ÎÌÓ Ô‡‚Ó, ‚ÍÎ˛˜ËÚÂÎÌÓ Ë ‚ ÌÓ‚ËÚÂ ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË.  Ò˙˘ÓÚÓ ‚ÂÏÂ, ‚ ÓÚ‰ÂÎÌËÚÂ ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎÒÚ‚ÓÚÓ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ÏˇÒÚÓ ÒÂ ‡ÁÎË˜‡‚‡ ÔÓ ı‡‡ÍÚÂËÒÚËÍË, ‚Ë‰Ó‚Â ‰ÂÈÌÓÒÚË, Ò˙ÒÚ‡‚ Ë ÂÒÛÒË. ÕÂÓ·ıÓ‰ËÏÓÒÚÚ‡ ÓÚ ÔÓ‰ıÓ‰ˇ˘Ó Ô‡‚Ó Ì‡ ËÌÙÓÏË‡ÌÂ Ë ÍÓÌÒÛÎÚË‡ÌÂ Ò˙˘ÂÒÚ‚Û‚‡ Ì‡ ‚ÒË˜ÍË ÌË‚‡: ‚ ÓÚ‰ÂÎÌ‡Ú‡ ÙËÏ‡, ÌÂÁ‡‚ËÒËÏÓ ÓÚ ‡ÁÏÂ‡ ∫; ‚ ÍÓÏÔ‡ÌËˇÚ‡(‚ÍÎ˛˜‚‡˘‡ ÌˇÍÓÎÍÓ ÙËÏË); ËÎË„ÛÔ‡ ÓÚ ÍÓÏÔ‡ÌËË. ÕˇÍÓË ÍÓÏÔ‡ÌËË ËÏ‡Ú ÌˇÍÓÎÍÓ ÔÓ‰ÂÎÂÌËˇ ‚ ‰‡‰ÂÌ‡Ú‡ ÒÚ‡Ì‡. ÚÓÁË ÒÎÛ˜‡È, ÷ÂÌÚ‡ÎÌËˇÚ ‡·ÓÚÌË˜ÂÒÍË Ò˙‚ÂÚ Ë„‡Â ‚‡ÊÌ‡ ÓÎˇ ‚ ÍÓÓ‰ËÌ‡ˆËˇÚ‡ Ì‡ ‡ÁÎË˜ÌËÚÂ Ó„‡ÌË Á‡ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎÒÚ‚Ó Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ, ‡ Ò˙˘Ó Ú‡Í‡ Ë ÓÒË„Ûˇ‚‡ ‚˙ÁÍ‡ ÏÂÊ‰Û Úˇı Ë ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎËÚÂ ‚ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ‡·ÓÚÌË˜ÂÒÍË Ò˙‚ÂÚË. ÷ÂÌÚ‡ÎÌË ‡·ÓÚÌË˜ÂÒÍË Ò˙‚ÂÚË ËÏ‡ ‚ ¿‚ÒÚËˇ, ƒ‡ÌËˇ,‘‡ÌˆËˇ,‘ËÌÎ‡Ì‰Ëˇ, √ÂÏ‡ÌËˇ, √˙ˆËˇ,”Ì„‡Ëˇ,»Ú‡ÎËˇ, À˛ÍÒÂÏ·Û„,’ÓÎ‡Ì‰Ëˇ, ÕÓ‚Â„Ëˇ,»ÒÔ‡ÌËˇ Ë ÿ‚ÂˆËˇ. ÕÓ ‚ ÌˇÍÓË ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË, Ô‡‚‡Ú‡ ÔÓ ËÌÙÓÏË‡ÌÂ Ë ÍÓÌÒÛÎÚË‡ÌÂ Ì‡ ÚÓ‚‡ ÌË‚Ó ÌÂ Ò‡ ÛÂ‰ÂÌË. ≈‰Ì‡ ÓÚ ˆÂÎËÚÂ Ì‡ ·ÂÌ˜Ï‡ÍËÌ„‡ Â, ˜Â ‚ÒË˜ÍË ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË ·Ë Úˇ·‚‡ÎÓ ‰‡ ÔËÎ‡„‡Ú Ô‡‚‡Ú‡ ÔÓ ËÌÙÓÏË‡ÌÂ Ë ÍÓÌÒÛÎÚË‡ÌÂ Ì‡ ÌË‚ÓÚÓ Ì‡ „ÛÔ‡Ú‡ ÓÚ ÔÓ‰ÂÎÂÌËˇ.“ÂÁË Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌË Ô‡‚‡ Ë Ô‡ÍÚËÍË ÔÓ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎÒÚ‚ÓÚÓ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ, Á‡Â‰ÌÓ Ò ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡ Á‡ Ï‡ÒÓ‚ËÚÂ Ò˙Í‡˘ÂÌËˇ (75/129/EC, ËÁÏÂÌÂÌ‡ Ò 98/59/EC) Ë ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡ Á‡ ÔÂÏÂÒÚ‚‡ÌÂ Ì‡ ÔÂ‰ÔËˇÚËˇÚ‡(77/187/EC, ËÁÏÂÌÂÌ‡ Ò 2001/23/EC), Ò‡ ‚‡ÊÌ‡ ˜‡ÒÚ ÓÚ ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ acquis Ì‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇ Ò˙˛Á, ‰ÓÔ˙ÎÌÂÌË Ë ÓÚ ƒËÂÍÚË‚‡ 2002/14/EC. √‡ÙËÍ‡ 1 Source: European Commission et al.(1999), Infopoint ETUC(1998) 96

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 8.2. ВЪВЕЖДАНЕТО НА РАМКОВАТА ДИРЕКТИВА НА ЕС 2002/14/EC ЗА ИНФОРМИРАНЕ И КОНСУЛТИРАНЕ НА НАЦИОНАЛНО НИВО ИНФОРМИРАНЕТО И КОНСУЛТИРАНЕТО НА РАБОТНИЦИТЕ: ТРУДНИЯТ ПЪТ КЪМ ДЕМОКРАЦИЯТА ‡ÚÓ ÊËÁÌÂÌÓ ‚‡ÊÌÓ ‰ÓÔ˙ÎÌÂÌËÂ Ì‡ Ò˙˘ÂÒÚ‚Û‚‡˘ÓÚÓ Ù‡„ÏÂÌÚË‡ÌÓ Ô‡‚Ó Ì‡ ËÌÙÓÏ‡ˆËˇ Ë ÍÓÌÒÛÎÚ‡ˆËˇ ‚ Œ·˘ÌÓÒÚÚ‡, ƒËÂÍÚË‚‡ 2002/14/ EC ‚ ÏÌÓ„Ó ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË ÔÂ‰ÒÚ‡‚Îˇ‚‡ Ò˙˘ÂÒÚ‚ÂÌ‡, ‡ ‚ ÌˇÍÓË ÒÎÛ˜‡Ë Ë Â‰ËÌÒÚ‚ÂÌ‡ ÓÒÌÓ‚‡ Á‡ Ô‡‚ÓÚÓ Ì‡ ËÌÙÓÏË‡ÌÂ Ë ÍÓÌÒÛÎÚË‡ÌÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ Ë ÒÎÛÊËÚÂÎËÚÂ.“ˇ Á‡Ô˙Î‚‡ Ô‡‚ÌËÚÂ Ô‡ÁÌÓÚË Ë Ô‡‚Ë‡ Ô˙Úˇ Í˙Ï ÔÓ-‚ËÒÓÍ‡ ÒÚÂÔÂÌ Ì‡ ı‡ÏÓÌËÁ‡ˆËˇ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌÓÚÓ Â‚ÓÔÂÈÒÍÓ Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÒÚ‚Ó.—˙Á‰‡‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÔÓÒÚÓˇÌÌ‡ ÒÚÛÍÚÛ‡ Ì‡ ‡·ÓÚÌË˜ÂÒÍÓÚÓ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎÒÚ‚Ó Ì‡‚ÒˇÍ˙‰Â ‚ ≈‚ÓÔ‡, Â ÂÎÂÏÂÌÚ Ì‡ ‰ÂÙËÌËˆËˇÚ‡ Ì‡ ÍÓÌÚËÌÂÌÚ‡ÎÌËˇ ÏÓ‰ÂÎ Ì‡ ÚÛ‰Ó‚Ë ÓÚÌÓ¯ÂÌËˇ, ÍÓÈÚÓ ËÏ‡ Ó„ÓÏÌÓ ÁÌ‡˜ÂÌËÂ Á‡ ÒÚ‡ÌËÚÂ Ò ‚ÓÎÛÌÚ‡ËÒÚË˜ÌË Ú‡‰ËˆËË ≠ ,»Î‡Ì‰Ëˇ, Ã‡ÎÚ‡. ÕÂ˘Ó ÔÓ‚Â˜Â, ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡ ÔÓÏÂÌˇ ÔÂÈÁ‡Ê‡ Ì‡ ÚÛ‰Ó‚ÓÚÓ Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÒÚ‚Ó ‚ ÒÚ‡ÌËÚÂ, ‚ ÍÓËÚÓ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎÒÚ‚ÓÚÓ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ Ë ÒÎÛÊËÚÂÎËÚÂ ÒÂ ÓÒ˙˘ÂÒÚ‚ˇ‚‡ ËÁÍÎ˛˜ËÚÂÎÌÓ ËÎË ˜ÂÁ ÒËÌ‰ËÍ‡ÚËÚÂ(‚ ÏÌÓ„Ó ÓÚ ÌÓ‚ËÚÂ ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË, Ò ËÁÍÎ˛˜ÂÌËÂ Ì‡”Ì„‡Ëˇ Ë—ÎÓ‚ÂÌËˇ), ËÎË ˜ÂÁ ËÁ·‡ÌË ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎË.“ˇ Ô‡‚Ë‡ Ë Ô˙Úˇ Á‡ Ò˙Á‰‡‚‡ÌÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌË˜ÂÒÍÓ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎÒÚ‚Ó ‚ ÍÓÏÔ‡ÌËËÚÂ, ‚ ÍÓËÚÓ ‰ÓÒÂ„‡ ÌÂ Â ËÏ‡ÎÓ Ú‡ÍË‚‡ Ô‡‚‡, ÔÓ‡‰Ë ÎËÔÒ‡ Ì‡ ÒËÌ‰ËÍ‡ÚË ‚ Úˇı.“ˇ ÌÂ ÏÓÊÂ, Ó·‡˜Â, ‰‡ ÒÂ ÔËÎ‡„‡ Á‡ Ï‡ÎÍËÚÂ Ë ÒÂ‰ÌËÚÂ ÔÂ‰ÔËˇÚËˇ, ÔÂ‰Ë ‚ÒË˜ÍÓ, ÔÓ‡‰Ë ÔÂ‰ÎÓÊÂÌËÚÂ Ú‚˙‰Â ‚ËÒÓÍË Ô‡„Ó‚Â ≠ Ì‡‰ 50 Ì‡ÂÏÌË ‡·ÓÚÌËˆË. ’‡ÏÓÌËÁ‡ˆËˇ Ì‡ Ô‡„Ó‚ÂÚÂ: ÚÛ‰Ì‡ Á‡‰‡˜‡ Á‡ ÒÚ‡ÌËÚÂ-˜ÎÂÌÍË √‡ÙËÍ‡ 2 Ä ÚÐÆÀÂÀ AT BE BG CY DK .I .R DE GR IE IS IT LU NO NL PL PT RO SI ES SE UK Ï ÐÀÃÎÂÅ ÍÀ ÄÈÐÅÊÒÈÂÀÒÀ : ÏÐÅÄÏÐÈßÒÈÅ : 50 ÐÀÁÎÒÍÈÖÈ , ÏÎÄÅËÅÍÈÅ : 20 ÐÀÁÎÒÍÈÖÈ Ï ÐÈËÎÆÅÍÈÅ Â ÍÀÖÈÎÍÀËÍÈß ÇÀÊÎÍ ÏÐÀÃ ÇÀ ÈÇÁÎÐ ÍÀ ÎÐÃÀÍ / ÏÐÅÄÑÒÀÂÈÒÅËÈ  ÁÐÎÉ ÐÀÁÎÒÍÈÖÈ Ï ÐÀÃÎÂÅ ÇÀ ÐÀÁÎÒÍÈ×ÅÑÊÈ ÑÚÂÅÒÈ / ÁÐÎÉ ÐÀÁÎÒÍÈÖÈ Íÿìà èçìåíåíèå â çàêîíà 5  Ðàáîòíè÷åñêè ñúâåò Íÿìà èçìåíåíèå â çàêîíà 20 100  Ñúâåò íà ïðåäïðèÿòèåòî 100: ìàðò 2008 50: ñëåä ìàðò 2008 50 100; 50: ìàðò 2007; 30: ìàðò 2008- 5 35  Êîìèòåò çà ñúòðóäíè÷åñòâî 30 Íÿìà èçìåíåíèÿ â çàêîíà 11  Äåëåãàöèÿ íà ïåðñîíàëà 50  Êîìèòåò íà ïðåäïðèÿòèåòî 50  Ñèíäèêàëíà äåëåãàöèÿ Íÿìà èçìåíåíèÿ â çàêîíà 5  Ðàáîòíè÷åñêè ñúâåò 20 50  Ðàáîòíè÷åñêè ñúâåò 150; 100: ìàðò 2007; 50: ìàðò 2008- 5 Íÿìà èçìåíåíèÿ â çàêîíà 15 Íÿìà èçìåíåíèÿ â çàêîíà 15 150  Êîìèòåò íà ïðåäïðèÿòèåòî 100 Ðàáîòíè÷åñêè ñúâåò 10 50  Êîìèòåò çà ñúòðóäíè÷åñòâî Ïî ïðèíöèï: 20; ìàðò 2007: 100; ìàðò 2008: 50 äî 100 íàä 100 Íÿìà ïðàãîâå 20 Íÿìà èçìåíåíèå â çàêîíîäàòåëñòâîòî Íÿìà ïðàãîâå 150 100: àïðèë 2007; 50: àïðèë 2008 20 6 Ñèíäèêàëíè ëèäåðè 50  Êîìèòåò íà ïðåäïðèÿòèåòî Ñèíäèêàëíè ëèäåðè Sources: Schomann and all. 2006 97

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 8.2. ВЪВЕЖДАНЕТО НА РАМКОВАТА ДИРЕКТИВА НА ЕС 2002/14/EC ЗА ИНФОРМИРАНЕ И КОНСУЛТИРАНЕ НА НАЦИОНАЛНО НИВО ИНФОРМИРАНЕТО И КОНСУЛТИРАНЕТО НА РАБОТНИЦИТЕ: ТРУДНИЯТ ПЪТ КЪМ ДЕМОКРАЦИЯТА ’‡ÏÓÌËÁ‡ˆËˇÚ‡ Ì‡ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌÓÚÓ Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÒÚ‚Ó Á‡ ËÌÙÓÏË‡ÌÂ Ë ÍÓÌÒÛÎÚË‡ÌÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ÒÂ ÔÓ‚ÂÊ‰‡ Ì‡ ÙÓÌ‡ Ì‡ ‡ÁÎË˜ÌË ÌË‚‡ Ì‡ Á‡˘ËÚ‡, ÔÂ‰‚Ë‰ÂÌË ‚ Ò˙˘ÂÒÚ‚Û‚‡˘ËÚÂ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌË ÏÂÍË. ŒÚ„ÎÂ‰Ì‡ ÚÓ˜Í‡ Ì‡ ÔËÌˆËÔ‡ Á‡ ÒÛ·ÒË‰Ë‡ÌÓÒÚ, ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡ ‰‡‚‡ ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚ Ì‡ ÒÚ‡ÌËÚÂ-˜ÎÂÌÍË Á‡ ¯ËÓÍÓ Ï‡ÌÂ‚Ë‡ÌÂ ÔË ÔËÎ‡„‡ÌÂÚÓ Ì‡ Ô‡‚ËÎ‡Ú‡. ƒÓ ÒÂ„‡ ÏÌÓ„Ó ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË ÔËÂı‡ ÏËÌËÏ‡ÎÌË ËÌÚÂÔÂÚ‡ˆËË ‚ ÏÂÍËÚÂ Á‡ Ú‡ÌÒÔÓÌË‡ÌÂ, ‡ ¿‚ÒÚËˇ, √ÂÏ‡ÌËˇ Ë‘‡ÌˆËˇ ‚ÒÂ Ó˘Â ÌÂ Ò‡ Ú‡ÌÒÔÓÌË‡ÎË ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡ ‚ Ò‚ÓÂÚÓ Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÒÚ‚Ó, Á‡˘ÓÚÓ Ò˜ËÚ‡Ú, ˜Â ÚÓ ÔÂ‰Î‡„‡ ‡‰ÂÍ‚‡ÚÌ‡ Á‡˘ËÚ‡. œÂÚ ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË Á‡Í˙ÒÌˇ‚‡Ú Ò ÌÂÈÌÓÚÓ Ú‡ÌÒÔÓÌË‡ÌÂ. »Á‡Áˇ‚‡Ú ÒÂ ÓÔ‡ÒÂÌËˇ ÓÚ ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚÚ‡, ÔÂ‰Î‡„‡Ì‡ ÓÚ ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡, ‰‡ ÒÂ ÔË·ˇ„‚‡ Í˙Ï ‰ËÂÍÚÌÓ ÍÓÌÒÛÎÚË‡ÌÂ(»Î‡Ì‰Ëˇ), ‚ ˜‡ÒÚÌÓÒÚ, ÔÓ‡‰Ë Ò˙˘ÂÒÚ‚Û‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ËÁ·‡ÌË ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎË Ë/ËÎË ÒËÌ‰ËÍ‡ÎÌ‡ ÒÚÛÍÚÛ‡ Á‡ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎÒÚ‚Ó. ¿ÍÓ ÒÂ ÓÒÚ‡‚Ë ËÁ·Ó˙Ú Ì‡ ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎˇ, ÚÓ ÚÓ‚‡ ·Ë ÏÛ ‰‡ÎÓ ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚ ‰‡ Á‡Ó·ËÍ‡Îˇ ‰‡‰ÂÌ‡ ÙÓÏ‡ Ì‡ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎÒÚ‚Ó Ë ‰‡ Ù‡‚ÓËÁË‡ ‰Û„‡. ≈‰ËÌ ÓÚ ÒÔÓÏÂÌ‡‚‡ÌËÚÂ ËÒÍÓ‚Â, Â ‡ÁÏË‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ‡ÁÎËÍ‡Ú‡ ÏÂÊ‰Û ÍÓÌÒÛÎÚ‡ˆËˇÚ‡(ÍÓˇÚÓ Â ‚ ÒÙÂ‡Ú‡ Ì‡ ÙÛÌÍˆËËÚÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌË˜ÂÒÍËÚÂ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎË) Ë ÍÓÎÂÍÚË‚ÌÓÚÓ ‰Ó„Ó‚‡ˇÌÂ(ÔÂÓ„‡ÚË‚ Ì‡ ÒËÌ‰ËÍ‡ÚËÚÂ), ÍÓÂÚÓ ·Ë ÏÓ„ÎÓ ‰‡ ‰Ó‚Â‰Â ‰Ó ÒÍÎ˛˜‚‡ÌÂ Ì‡ ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËÂ ‚ ‰‡‰ÂÌÓ ÔÂ‰ÔËˇÚËÂ ÔÓ ‚˙ÔÓÒË, ÍÓËÚÓ Ò‡ ‚ ÒÙÂ‡Ú‡ Ì‡ ‰ÂÈÒÚ‚ËÂ Ì‡ ÒËÌ‰ËÍ‡ÚËÚÂ(Ì‡ÔËÏÂ, ÒıÂÏË Á‡ ‡·ÓÚÌË Á‡ÔÎ‡ÚË). œ‡‚ÓÚÓ Ì‡ ËÌÙÓÏË‡ÌÂ Ë ÍÓÌÒÛÎÚË‡ÌÂ ÌÂ Â ‡‚ÚÓÏ‡ÚË˜ÌÓ. ÕÂ„Ó‚ÓÚÓ ÛÔ‡ÊÌˇ‚‡ÌÂ Â Ó„‡ÌË˜ÂÌÓ ‚ Á‡‚ËÒËÏÓÒÚ ÓÚ„ÓÎÂÏËÌ‡Ú‡ Ì‡ ÔÂ‰ÔËˇÚËÂÚÓ, ÍÓˇÚÓ ‚ ≈— ‚‡Ë‡ ÓÚ 5 ‰Ó 150 ‰Û¯Ë.  ÌˇÍÓË ÒÎÛ˜‡Ë ·‡ËÂËÚÂ Ò‡ Ú‚˙‰Â ‚ËÒÓÍË, ‡ ÚÓ‚‡ Â ÔÂ˜Í‡ Ë Á‡ ÒËÌ‰ËÍ‡ÚËÚÂ ‰‡ ÔËÒ˙ÒÚ‚‡Ú ‚ Ï‡ÎÍËÚÂ ÔÂ‰ÔËˇÚËˇ. Ã‡Í‡ ˜Â ‚ ÏÌÓ„Ó ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË Ú‡ÌÒÔÓÌË‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÏÂÍËÚÂ ËÁÔÓÎÁ‚‡ ‰ÂÙËÌËˆËˇÚ‡ Ì‡ ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡ Á‡ ı‡‡ÍÚÂ‡ Ì‡ ËÌÙÓÏ‡ˆËˇÚ‡, ÍÓˇÚÓ Úˇ·‚‡ ‰‡ ÒÂ ÔÓ‰‡‚‡ ÓÚ ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎˇ, ËÁ„ÎÂÊ‰‡, ˜Â ‰ÓÒÚ˙Ô˙Ú ‰Ó ÓÔÂ‰ÂÎÂÌ‡ ËÌÙÓÏ‡ˆËˇ Á‡‚ËÒË ÓÚ„ÓÎÂÏËÌ‡Ú‡ Ì‡ ÔÂ‰ÔËˇÚËÂÚÓ (¡ÂÎ„Ëˇ).  Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌËÚÂ ÏÂÍË ˜ÂÒÚÓ ÒÂ ËÁÔÛÒÍ‡Ú ÌˇÍÓË ÓÚ ÒÔÂˆË‡ÎÌËÚÂ ÔÂÔÓ˙ÍË Ì‡ ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡, Ì‡ÔËÏÂ ˜ËÒÎÂÌÓÒÚÚ‡ Ì‡ Á‡ÂÚËÚÂ(œÓÎ¯‡). ŸÓ ÒÂ ÓÚÌ‡Òˇ ‰Ó ÍÓÌÒÛÎÚ‡ˆËËÚÂ, ÏÌÓ„Ó ÓÚ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌËÚÂ ÏÂÍË ÓÚË‚‡Ú ÔÓ-‰‡ÎÂ˜ ÓÚ ËÁËÒÍ‚‡ÌËˇÚ‡ Ì‡ ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡ Ë ÔÓÍË‚‡Ú, ÓÚ Â‰Ì‡ ÒÚ‡Ì‡, Â„ÛÎˇÌË ÍÓÌÒÛÎÚ‡ˆËË ÔÓ Ó·˘Ë ‚˙ÔÓÒË(ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍË, ÙËÌ‡ÌÒÓ‚Ë Ë ÒÓˆË‡ÎÌË) Ë, ÓÚ ‰Û„‡ ≠ ÍÓÌÒÛÎÚ‡ˆËË ÔÓ ÔÓ-ÒÔÂˆËÙË˜ÌË ‚˙ÔÓÒË ≠ ÔÂÒÚÛÍÚÛË‡ÌÂ, Ò˙Í‡˘ÂÌËˇ. ˜Â ÍÓÌÒÛÎÚ‡ˆËËÚÂ Úˇ·‚‡ ‰‡ ÒÂ ÔÓ‚ÂÊ‰‡Ú ÔÂ‰Ë ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎˇÚ ‰‡ ‚ÁÂÏÂ ÓÍÓÌ˜‡ÚÂÎÌÓÚÓ Â¯ÂÌËÂ, Á‡‰˙ÎÊÂÌËÂÚÓ ÏÛ ‰‡ ÍÓÌÒÛÎÚË‡ Ò Ó„ÎÂ‰ Ì‡ ÔÓÒÚË„‡ÌÂ Ì‡ ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËÂ, Â Ú‡ÌÒÔÓÌË‡ÌÓ Ú‚˙‰Â ˇ‰ÍÓ ËÎË ÌÂ Ò˙˘ÂÒÚ‚Û‚‡ ‚˙‚ ÙÂÌÒÍÓÚÓ Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÒÚ‚Ó. Ã‡Í‡ ˜Â Á‡˘ËÚ‡Ú‡ Ì‡ ‡·ÓÚÌË˜ÂÒÍËÚÂ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎË Â Á‡‰Ó‚ÓÎËÚÂÎÌÓ ÛÂ‰ÂÌ‡ ‚ ÔÓ˜ÚË ‚ÒË˜ÍË Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌË Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÒÚ‚‡, ‚ ≈‚ÓÔ‡ ËÏ‡ ÚÂÌ‰ÂÌˆËˇ Ë ÓÔËÚË ‰‡ ÒÂ Â‰ÛˆË‡ Á‡˘ËÚ‡Ú‡, Ò‚˙Á‡Ì‡ Ò ÚˇıÌÓÚÓ Û‚ÓÎÌÂÌËÂ.(»Î‡Ì‰Ëˇ, ◊ÂıËˇ). –ÂÒÛÒËÚÂ, Ò ÍÓËÚÓ ‡ÁÔÓÎ‡„‡Ú ‡·ÓÚÌË˜ÂÒÍËÚÂ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎË ÔÓ ‚ÂÏÂ Ì‡ ÚÂıÌËˇ Ï‡Ì‰‡Ú, ‚‡Ë‡Ú ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌÓ ‚ ÓÚ‰ÂÎÌËÚÂ ‰˙Ê‡‚Ë Ë Ò‡ Ò‚Â‰ÂÌË ‰Ó ÏËÌËÏÛÏ ‚ ÌÓ‚ËÚÂ ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË.  Ó·˘Ë ÎËÌËË, ÒÚ‡ÌËÚÂ-˜ÎÂÌÍË ÓÒË„Ûˇ‚‡Ú ÔÓ‰ıÓ‰ˇ˘Ë ‡‰ÏËÌËÒÚ‡ÚË‚ÌË ËÎË ˛Ë‰Ë˜ÂÒÍË ÏÂÍË Á‡ Ó·Ê‡Î‚‡ÌÂ ‚ Ò˙‰‡, Í‡ÍÚÓ Ë ‡‰ÂÍ‚‡ÚÌË, ÂÙÂÍÚË‚ÌË Ë ÔÓÔÓˆËÓÌ‡ÎÌË Ò‡ÌÍˆËË.“ÂÁË Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌË ÏÂÍË ÓÚ˜ËÚ‡Ú ìÔÂÚÓË‡ÌÒÍ‡Ú‡î ˛ËÒÔÛ‰ÂÌˆËˇ Ì‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ Ó·˘ÌÓÒÚ Ë ËÏ‡Ú ÂÒÛÒË ‰‡ ÔË·ˇ„‚‡Ú ‰Ó ÒÔË‡ÌÂ Ì‡ Â¯ÂÌËˇÚ‡ Ì‡ ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎˇ.  ÌˇÍÓË ÒÚ‡ÌË, Ó·‡˜Â ÎËÔÒ‚‡Ú Ò‡ÌÍˆËË(–ÛÏ˙ÌËˇ), ‡ ‰ÓË ÒÔÂˆË‡ÎÌË Ò‡ÌÍˆËË ‚ ÒÎÛ˜‡ËÚÂ Ì‡ Á‡Ï‡Áˇ‚‡ÌÂ Ì‡ Ô‡‚ÓÚÓ Ì‡ ËÌÙÓÏË‡ÌÂ Ë ÍÓÌÒÛÎÚË‡ÌÂ(◊Â¯Í‡Ú‡ ÂÔÛ·ÎËÍ‡). ÕÂ˘Ó ÔÓ‚Â˜Â, ÌÂ ‚ÒË˜ÍË Ò˙‰ËÎË˘‡ ÙÛÌÍˆËÓÌË‡Ú „Î‡‰ÍÓ, ‚ ˜‡ÒÚÌÓÒÚ ‚ ¡˙Î„‡Ëˇ Ë –ÛÏ˙ÌËˇ, ÍÓÂÚÓ Ì‡Ï‡Îˇ‚‡ ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚËÚÂ Á‡ Ò‡ÌÍˆËÓÌË‡ÌÂ. ƒËÂÍÚË‚‡ 2002/14/EC ËÏ‡ ÁÌ‡˜ËÏ ÔËÌÓÒ ‚ ÍÓÌÒÓÎË‰‡ˆËˇÚ‡ Ì‡ ÚÛ‰Ó‚ÓÚÓ Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÒÚ‚Ó Ì‡ Œ·˘ÌÓÒÚÚ‡.  ÚÓ‚‡, Ô‡‚ÓÚÓ Ì‡ ËÌÙÓÏË‡ÌÂ Ë ÍÓÌÒÛÎÚË‡ÌÂ, ÍÓÂÚÓ Â Â‚ÓÔÂÈÒÍ‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡ ˆÂÌÌÓÒÚ Ë ÙÛÌ‰‡ÏÂÌÚ‡ÎÌÓ ÒËÌ‰ËÍ‡ÎÌÓ Ô‡‚Ó, ÓÒÚ‡‚‡ ÌÂ‰ÓÒÚ‡Ú˙˜ÌÓ ‡Á‚ËÚÓ acquis ‚ ≈—, ËÁËÒÍ‚‡ÈÍË ÏÓ·ËÎËÁ‡ˆËˇ Ì‡ ‚ÒË˜ÍË Ó„‡ÌËÁ‡ˆËË, Á‡ ÍÓËÚÓ ÒÂ ÓÚÌ‡Òˇ. 98

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 8.3. ЕВРОПЕЙСКИТЕ РАБОТНИЧЕСКИ СЪВЕТИ СТЕПЕН НА СЪОТВЕТСТВИЕ С ДИРЕКТИВАТА ЗА ЕРС √‡ÙËÍ‡ 3 œÓ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ Ì‡ ÒÚ‡ÌËÚÂ, ‚ ÍÓËÚÓ Â ÍÓÏÔ‡ÌËˇÚ‡-Ï‡ÈÍ‡ Ì‡ ÔÓÒÓ˜ÂÌËÚÂ ÍÓÏÔ‡ÌËË, ‚ ÓÚ‰ÂÎÌËÚÂ ÒÚ‡ÌË ËÁÔ˙ÎÌÂÌËÂÚÓ Â ÓÚ 30% ‰Ó 40%. ÕË‚ÓÚÓ Ì‡ ËÁÔ˙ÎÌÂÌËÂ Â ÔÓ-‚ËÒÓÍÓ ‚ ÍÓÏÔ‡ÌËËÚÂ-Ï‡ÈÍË ‚ ÕÓ‚Â„Ëˇ, ¡ÂÎ„Ëˇ, ÿ‚ÂˆËˇ Ë‘ËÌÎ‡Ì‰Ëˇ, ‡ ÔÓ-ÌËÒÍÓ ‚ ÚÂÁË, ·‡ÁË‡ÌË ‚ √ÂÏ‡ÌËˇ, √˙ˆËˇ,»ÒÔ‡ÌËˇ,»Î‡Ì‰Ëˇ Ë œÓÚÛ„‡ÎËˇ.  ÒÚ‡ÌËÚÂ ÓÚ ≈‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍ‡ Ó·˘ÌÓÒÚ, Í˙‰ÂÚÓ ÓÔÂË‡Ú ÃÕ, Á‡ÒÂ„Ì‡ÚË ÓÚ ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡, ‚‡Ë‡ˆËËÚÂ ‚ ÒÚÂÔÂÌÚ‡ Ì‡ ËÁÔ˙ÎÌÂÌËÂÚÓ Â ÏÌÓ„Ó ÔÓ-„ÓÎˇÏÓ ÔÓ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ Ì‡ ˜ËÒÎÂÌÓÒÚÚ‡ Ì‡ ‡·ÓÚÌ‡Ú‡ ÒËÎ‡. √ÓÎÂÏËÚÂ Ë ÓÔÂË‡˘Ë ‚ ÔÓ‚Â˜Â ÒÚ‡ÌË ÃÕ ËÏ‡Ú ÔÓ-„ÓÎˇÏ ·ÓÈ ≈–—, ÓÚÍÓÎÍÓÚÓ ÔÓ-Ï‡ÎÍËÚÂ Ë ‡ÁÔÓÎÓÊÂÌË ‚ Ï‡ÎÍÓ Ì‡ ·ÓÈ ‰˙Ê‡‚Ë. ≈–— ÔÂ‰Î‡„‡Ú ÔÓÎÂÁÌ‡ ËÌÙÓÏ‡ˆËˇ, ÍÓˇÚÓ ÓÒË„Ûˇ‚‡ Í‡˜ÂÒÚ‚ÓÚÓ Ì‡ ËÌÙÓÏË‡ÌÂÚÓ Ë ÍÓÌÒÛÎÚË‡ÌÂÚÓ ‚ Ú‡ÌÒÌ‡ˆËÓÌ‡ÎÌËÚÂ ÍÓÏÔ‡ÌËË. European Works Councils database, June 2005  Ó˘Â ËÏ‡ 1,432 ÍÓÏÔ‡ÌËË, ÍÓËÚÓ ÔÓÔ‡‰‡Ú ‚ ÔÓÎÂÚÓ Ì‡ ‰ÂÈÒÚ‚ËÂ Ì‡ ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡ Á‡ ≈–—, ÌÓ ÌÂ Ò‡ Ò˙Á‰‡ÎË ≈–—.—‡ÏÓ, ‡ÍÓ ‚ÒˇÍ‡ „Ó‰ËÌ‡ ÒÂ Ò˙Á‰‡‚‡Ú ÔÓ 100 ÌÓ‚Ë ≈–—, ‚ 2020„. ˘Â ·˙‰‡Ú ËÁÔ˙ÎÌÂÌË ËÁËÒÍ‚‡ÌËˇÚ‡ Ì‡ ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡. –Â¯ÂÌËÂÚÓ Â ‰‡ ÒÂ Ì‡Ò˙˜‡‚‡Ú ˆÂÌÚ‡ÎÌËˇ ÏÂÌË‰ÊÏ˙ÌÚ Ë ‡·ÓÚÌË˜ÂÒÍËÚÂ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎË ‰‡ ÔÂ„Ó‚‡ˇÚ Á‡ Ò˙Á‰‡‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ≈–— ‚ ÔÓÒÓ˜ÂÌËÚÂ 1, 432 ÍÓÏÔ‡ÌËË. œÂÁ 1996„. Ú‡ÍË‚‡ ÒÚËÏÛÎË ·ˇı‡ ÓÒË„ÛÂÌË ‚ ˜ÎÂÌ 13 Ì‡ ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡ Á‡ ≈–—. ÚÓ‚‡ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ ÔÂ‰ÒÚÓˇ˘ÓÚÓ Â‚ËÁË‡ÌÂ Ì‡ ‰ËÂÍÚË‚‡Ú‡ ÏÓÊÂ ‰‡ ‰‡‰Â ÌÓ‚Ë ÒÚËÏÛÎË.  ÏÌÓ„Ó ÒÎÛ˜‡Ë ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎËÚÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ‚ ≈–—, ‡ ÌÂ ÏÂÌË‰ÊÏ˙ÌÚ˙Ú, Ò‡ ÚÂÁË, ÍÓËÚÓ ÔÓÒÚ‡‚ˇÚ ‚˙ÔÓÒËÚÂ, Ò‚˙Á‡ÌË Ò ÂÁÛÎÚ‡ÚËÚÂ ÓÚ ‰ÂÈÌÓÒÚÚ‡ Ì‡ ÍÓÏÔ‡ÌËˇÚ‡. ÃÌÓ„Ó ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎË Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ Úˇ·‚‡ ‰‡ ÔËÌÛÊ‰‡‚‡Ú ÏÂÌË‰ÊÏ˙ÌÚ‡ ‰‡ ËÏ ÔÂ‰ÓÒÚ‡‚Ë ËÌÙÓÏ‡ˆËˇ, ‰ÓË ÔÓ ‚˙ÔÓÒËÚÂ, ËÁË˜ÌÓ ÛÔÓÏÂÌ‡ÚË ÓÚ ≈‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ ÍÓÏËÒËˇ.»Ï‡ÈÍË ÔÂ‰‚Ë‰, ˜Â ÏÌÓ„Ó ÓÚ Ò˙Á‰‡‰ÂÌËÚÂ ÃÕ ÙÛÌÍˆËÓÌË‡Ú ‚Â˜Â ÓÚ 10„Ó‰ËÌË, ÏÓÊÂ ‰‡ ÒÂ Ì‡Ô‡‚Ë ËÁ‚Ó‰˙Ú, ˜Â Ò‡ ÌÂÓ·ıÓ‰ËÏË ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌË ÔÓ‰Ó·ÂÌËˇ, ÔÂ‰Ë ‰‡ ÔÓÒÚË„Ì‡Ú ˆÂÎËÚÂ, ÔÓÒÚ‡‚ÂÌË ÓÚ ≈.“ÓÁË ìÓÒÌÓ‚ÂÌî ÔÓ‚‡Î ‚ ÒÙÂ‡Ú‡ Ì‡ ËÌÙÓÏË‡ÌÂÚÓ Ë ÍÓÌÒÛÎÚË‡ÌÂÚÓ ÔÓ‰ÍÓÔ‡‚‡ ‚ ÏÌÓ„Ó ÒÎÛ˜‡Ë ËÌËˆË‡ÚË‚‡Ú‡ Á‡ Ò˙Á‰‡‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ≈–—. ÕÂ˘Ó ÔÓ‚Â˜Â, Í‡˜ÂÒÚ‚ÓÚÓ Ì‡ ËÌÙÓÏË‡ÌÂÚÓ Ë ÍÓÌÒÛÎÚË‡ÌÂÚÓ Â ÌÂÁ‡‰Ó‚ÓÎËÚÂÎÌÓ. ≈‰Ì‡ ÓÚ ˆÂÎËÚÂ Ì‡ ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡ Â ‰‡ ÒÂ ÔÓ‰Ó·Ë Í‡˜ÂÒÚ‚ÓÚÓ Ì‡ ËÌÙÓÏË‡ÌÂÚÓ Ë ÍÓÌÒÛÎÚË‡ÌÂÚÓ ÔÓ ‚˙ÔÓÒËÚÂ, Ò‚˙Á‡ÌË Ò ÂÁÛÎÚ‡ÚËÚÂ ÓÚ ‰ÂÈÌÓÒÚÚ‡ Ì‡ ÍÓÏÔ‡ÌËˇÚ‡ Ë ÌÂÈÌËÚÂ ·˙‰Â˘Ë ÔÎ‡ÌÓ‚Â. Õ‡ Ô‡ÍÚËÍ‡, ÏÌÓ„Ó ÓÚ ≈–— ÌÂ ÔÓÒÚË„‡Ú ÚÂÁË ˆÂÎË. ƒÓÍÓÎÍÓÚÓ ÌˇÍÓË ≈–— ·ÂÁÒÔÓÌÓ ÓÚ„Ó‚‡ˇÚ Ì‡ ˆÂÎËÚÂ Ì‡ ≈, ÚÓ ÚÂ Ò‡ Ï‡ÎˆËÌÒÚ‚Ó. 99

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 8.3. ЕВРОПЕЙСКИТЕ РАБОТНИЧЕСКИ СЪВЕТИ ВКЛЮЧВАНЕ НА ЕРС В ТРАНСНАЦИОНАЛНИТЕ СЛИВАНИЯ И ПРИДОБИВАНИЯ √‡ÙËÍ‡ 4 ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇÚ ÔÓÙÒ˙˛ÁÂÌ ËÌÒÚËÚÛÚ ÛÒÚ‡ÌÓ‚Ë 32 ÍÓÏÔ‡ÌËË ÍÓËÚÓ ÔÓÔ‡‰‡Ú ÔÓ‰ Â„ÛÎ‡ˆËËÚÂ Ì‡ ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡ Á‡ ≈–—, Ò ˆÂÌÚ‡ÎË ‚ ÌÓ‚ËÚÂ ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË. ŒÚ ‚ÒË˜ÍËÚÂ 2,204 ÍÓÏÔ‡ÌËË, ÍÓËÚÓ ÔÓÔ‡‰‡Ú ‚ Ó·ı‚‡Ú‡ Ì‡ ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡, 1,142 ÓÔÂË‡Ú ‚ ÔÓÌÂ Â‰Ì‡ ÓÚ ÌÓ‚ËÚÂ ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË, Í‡ÚÓ ‚ 535 ÓÚ Úˇı ËÏ‡ Ò˙Á‰‡‰ÂÌË ≈–—. √‡ÙËÍ‡ 4 ÔÓÍ‡Á‚‡ ‰ÂÎ‡ Ì‡ ÍÓÏÔ‡ÌËËÚÂ, ÍÓËÚÓ Ò‡ ‚˙‚ÎÂ˜ÂÌË ‚ Ú‡ÌÒÌ‡ˆËÓÌ‡ÎÌË ÒÎË‚‡ÌËˇ Ë ÔË‰Ó·Ë‚‡ÌËˇ ‚ ÔÂËÓ‰‡ 2002 ≠ 2004„. “ÛÍ ÒÂ ‡Á„ÎÂÊ‰‡Ú Ú‡ÌÒÌ‡ˆËÓÌ‡ÎÌËÚÂ ÓÔÂ‡ˆËË, ÍÓËÚÓ ÒÂ ‰ÓÍÎ‡‰‚‡Ú ‚ √Î‡‚Ì‡ ‰ËÂÍˆËˇ ì ÓÌÍÛÂÌˆËˇî. ŒÚ 1,432, ÍÓÏÔ‡ÌËË ·ÂÁ ≈–—, 175 (12,2%) Ò‡ ‚˙‚ÎÂ˜ÂÌË ‚ ÒÎË‚‡ÌËˇ ËÎË ÔË‰Ó·Ë‚‡ÌËˇ, ‡ ÓÚ ÚÂÁË Ò ≈–— (772) ≠ 217(28,1%). ≈–— Û˜‡ÒÚ‚‡Ú ‚ ÒÎË‚‡ÌËˇÚ‡ Ë ÔË‰Ó·Ë‚‡ÌËˇÚ‡ ‚ ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌÓ ÔÓ„ÓÎˇÏ‡ ÒÚÂÔÂÌ ‚ ÔÓ-„ÓÎÂÏËÚÂ ÍÓÏÔ‡ÌËË Ò Ì‡‰ 1000 Ì‡ÂÚË.“Â ÔÂ‰ÒÚ‡‚Îˇ‚‡Ú 42,8% ÓÚ ‚ÒË˜ÍË„ÓÎÂÏË ÍÓÏÔ‡ÌËË ÒÂ˘Û 22.6% ÓÚ„ÓÎÂÏËÚÂ ÍÓÏÔ‡ÌËË ·ÂÁ ≈–—. œË Ï‡ÎÍËÚÂ ÍÓÏÔ‡ÌËË ÒÂ Ì‡·Î˛‰‡‚‡ ‡ÁÎË˜Ì‡ Í‡ÚËÌ‡: ≈–— Ò‡ ‰ÓÒÚ‡ ÔÓ-ÒÎ‡·Ó ÔÂ‰ÒÚ‡‚ÂÌË, Í‡ÚÓ ÍÓÏÔ‡ÌËËÚÂ, Û˜‡ÒÚ‚‡˘Ë ‚ ÒÎË‚‡ÌËˇ Ë ÔË‰Ó·Ë‚‡ÌËˇ Ò ≈–— Ò‡ 15,3%, ‡ ÍÓÏÔ‡ÌËËÚÂ ·ÂÁ ≈–— Ò‡ Ò‡ÏÓ 9,1%(Kerckhofs and Pas 2006). European Works Councils database, June 2005 ◊ÎÂÌ 15 ÓÚ ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡ ÒÂ Í‡Á‚‡ ìœÂ„ÎÂ‰ ÓÚ ≈‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ ÍÓÏËÒËˇî.“ÓÈ„Î‡ÒË, ˜Â ìÌÂ ÔÓ-Í˙ÒÌÓ ÓÚ 22 ÒÂÔÚÂÏ‚Ë 1999„. ≈ Úˇ·‚‡ ‚ ÍÓÌÒÛÎÚ‡ˆËË Ò ‰˙Ê‡‚ËÚÂ-˜ÎÂÌÍË Ë Â‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ÒÓˆË‡ÎÌË Ô‡ÚÌ¸ÓË, ‰‡ ÔÂ‡Á„ÎÂ‰‡ ‰ÂÈÒÚ‚ËÂÚÓ Ì‡ ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡î, Ë ‚ ˜‡ÒÚÌÓÒÚ ≠ ‰‡ ÓˆÂÌË ‰‡ÎË ‡ÁÏÂ˙Ú Ì‡ ‡·ÓÚÌ‡Ú‡ ÒËÎ‡, ÍÓÈÚÓ ÒÂ ˇ‚ˇ‚‡ Ô‡„ Á‡ Ò˙Á‰‡‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ≈–—, Â ÛÏÂÒÚÂÌ ‚ ÌÓ‚ËÚÂ ÛÒÎÓ‚Ëˇ.  ÚÓ‚‡, ÒÎÂ‰ ÌÂËÏÓ‚ÂÌËÚÂ ÛÒËÎËˇ Á‡ ÔË‰‚ËÊ‚‡ÌÂ Ì‡ ÚÓÁË ÔÓ·ÎÂÏ, ‚ÒÂ Ó˘Â ÌÂ Â Ì‡Ô‡‚ÂÌÓ Â‚ËÁË‡ÌÂ Ì‡ ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡,„Î‡‚ÌÓ ÔÓ‡‰Ë ÌÂÔÂÍÎÓÌÌ‡Ú‡ Ò˙ÔÓÚË‚‡ Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ÙÂ‰Â‡ˆËË Ì‡ ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎËÚÂ. œÂÁ ÒÂÔÚÂÏ‚Ë 2003„. ·Â¯Â ÔËÂÚÓ ÃÌÂÌËÂ Ì‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍË Ë ÒÓˆË‡ÎÂÌ ÍÓÏËÚÂÚ ÔÓ Ô‡ÍÚË˜ÂÒÍÓÚÓ ÔËÎÓÊÂÌËÂ Ì‡ ‰ËÂÍÚË‚‡Ú‡ Á‡ ≈–— Ë ÌˇÍÓË ‡ÒÔÂÍÚË Ì‡ ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡, ÍÓËÚÓ ÒÂ ÌÛÊ‰‡ˇÚ ÓÚ Â‚ËÁË‡ÌÂ.“Ó Ò˙Á‰‡‚‡ Ó·˘Ó ‰Ó„Ó‚ÓÂÌ‡ ÓÒÌÓ‚‡, Ì‡ ÍÓˇÚÓ ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ Ô‡ÚÌ¸ÓË ÏÓ„‡Ú ‰‡ ÒÂ ÓÒÎ‡ÌˇÚ. 100

Source: SEEurope √‡ÙËÍ‡ 5 БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 8.4. УЧАСТИЕТО НА РАБОТНИЦИТЕ В ЕВРОПЕЙСКАТА КОМПАНИЯ НОВИ СТАНДАРТИ НА ЕВРОПЕЙСКО РАВНИЩЕ ŒÚ 8 ÓÍÚÓÏ‚Ë 2004„. ‚Â˜Â Â ‚˙ÁÏÓÊÌÓ ‰‡ ÒÂ Ò˙Á‰‡‚‡Ú ≈‚ÓÔÂÈÒÍË ÍÓÏÔ‡ÌËË/‰ÛÊÂÒÚ‚‡(≈ƒ). ŒÒÌÓ‚Ì‡Ú‡ ˆÂÎ Ì‡ Â„Î‡ÏÂÌÚ‡(EC 2157/ 2001) Â ‰‡ ÒÂ ‰‡‰Â ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚ Ì‡ ÍÓÏÔ‡ÌËËÚÂ ‰‡ ‚Ó‰ˇÚ Ò‚Óˇ ·ËÁÌÂÒ ‚ „‡ÌËˆËÚÂ Ì‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇ Ò˙˛Á, ÔÓ‰˜ËÌˇ‚‡ÈÍË ÒÂ Ì‡ Ó·˘ ÍÓÔÓ‡ÚË‚ÂÌ ÂÊËÏ.—ÔÓÂ‰ ÌÓ‚ËÚÂ Â„ÛÎ‡ˆËË ÍÓÏÔ‡ÌËËÚÂ ËÏ‡Ú ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚ ËÁ·Ë‡Ú Ò‚Ó·Ó‰ÌÓ ÒÚ‡ÚÛÚ Ì‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍ‡ ÍÓÏÔ‡ÌËˇ, ‡ ÌÂ Ì‡ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌ‡ ÔË ˜ÂÚËË ÛÒÎÓ‚Ëˇ: ÒÎË‚‡ÌÂ; ÙÓÏË‡ÌÂ Ì‡ ıÓÎ‰ËÌ„Ó‚‡ ÍÓÏÔ‡ÌËˇ; ÙÓÏË‡ÌÂ Ì‡ Ò˙‚ÏÂÒÚÌÓ ‰˙˘ÂÌÓ ‰ÛÊÂÒÚ‚Ó; ËÎË ÔÂÓ·‡ÁÛ‚‡ÌÂ Ì‡ ‰ÓÒÂ„‡ ‰ÂÈÒÚ‚‡˘Ó ‰ÛÊÂÒÚ‚Ó Ò Ó„‡ÌË˜ÂÌ‡ ÓÚ„Ó‚ÓÌÓÒÚ.  ı‡‡ÍÚÂËÒÚËÍ‡ Ì‡ Ú‡ÁË ÌÓ‚‡ ÙÓÏ‡ Ì‡ ÍÓÏÔ‡ÌËˇ(ÔÓ ÒÏËÒ˙Î‡ Ì‡ ƒËÂÍÚË‚‡ 2001/86/EC) Ò‡ Á‡‰˙ÎÊËÚÂÎÌËÚÂ ÔÂ„Ó‚ÓË Á‡ Û˜‡ÒÚËÂÚÓ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ‚ ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂÚÓ Ì‡ ÍÓÏÔ‡ÌËˇÚ‡ ≠ ‚ Õ‡‰ÁÓÌËˇ ËÎË”Ô‡‚ËÚÂÎÌËˇ Ò˙‚ÂÚ. ”˜‡ÒÚËÂÚÓ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ‚ ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂÚÓ Ì‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍÓÚÓ ‰ÛÊÂÒÚ‚Ó ‰ÓÔ˙Î‚‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ËÌ‰ÛÒÚË‡ÎÌË ÓÚÌÓ¯ÂÌËˇ. –‡Á·Ë‡ ÒÂ, ‚ ÏÌÓ„Ó ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË Ì‡ ≈— Û˜‡ÒÚËÂÚÓ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ‚ ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂÚÓ Ì‡ ÍÓÏÔ‡ÌËËÚÂ Â ÔÓ-˜ÂÒÚÓ ‚Â˜Â ÒÚ‡Ì‰‡ÚÌÓ Ô‡‚Ó, ÓÚÍÓÎÍÓÚÓ ËÁÍÎ˛˜ÂÌËÂ(‚Ê. √Î‡‚‡ 8.1.). —˙˘ÂÒÚ‚Û‚‡˘ËÚÂ ‡ÁÎË˜Ëˇ ÓÚ Ô‡ÍÚËÍ‡Ú‡ Ë Ô‡‚‡Ú‡ ÔÓ Û˜‡ÒÚËÂ ‚ ≈‚ÓÔÂÈÒÍÓÚÓ ‰ÛÊÂÒÚ‚Ó, ˘Â ÒÂ ı‡‡ÍÚÂËÁË‡Ú Ò ¯ËÓÍË ‡ÁÎË˜Ëˇ. –Â¯ÂÌËˇÚ‡ ˘Â Á‡‚ËÒˇÚ ‰Ó„ÓÎˇÏ‡ ÒÚÂÔÂÌ ÓÚ ÒÔÂˆËÙË˜ÌËˇ ÍÓÌÚÂÍÒÚ Ë ÍÓÔÓ‡ÚË‚Ì‡Ú‡ ÍÛÎÚÛ‡ Ì‡ ÍÓÏÔ‡ÌËËÚÂ, ÍÓËÚÓ ˘Â ÒÂ ‚ÍÎ˛˜‡Ú ‚ Ò˙Á‰‡‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍÓÚÓ ‰ÛÊÂÒÚ‚Ó.«‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÒÚ‚ÓÚÓ ÓÚ‡Áˇ‚‡„ÓÎˇÏÓÚÓ ‡ÁÌÓÓ·‡ÁËÂ Ì‡ Ò˙˘ÂÒÚ‚Û‚‡˘ËÚÂ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌË ÒËÒÚÂÏË Á‡ Û˜‡ÒÚËÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ Ë ÔÂ‰Î‡„‡ ÌÂÓ·ıÓ‰ËÏ‡Ú‡„˙‚Í‡‚ÓÒÚ, Í‡ÚÓ ÒÂ ‰‡‚‡ ÔËÓËÚÂÚ Ì‡ ÔÓÒÚË„Ì‡ÚÓÚÓ ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËÂ Á‡ Û˜‡ÒÚËÂ. œË ÌÂÔÓÒÚË„‡ÌÂ Ì‡ Ú‡ÍÓ‚‡, ÒÂ ÔËÎ‡„‡Ú ÒÚ‡Ì‰‡ÚÌË Ô‡‚ËÎ‡ Á‡ Á‡Ô‡Á‚‡ÌÂ Ì‡ Ô‡‚ÓÚÓ Ì‡ Û˜‡ÒÚËÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ‚ ≈ƒ.“ÓÁË ÔÓ‰ıÓ‰ ÓÒË„Ûˇ‚‡ ÒÔ‡Á‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ Ò˙˘ÂÒÚ‚Û‚‡˘ËÚÂ Ô‡‚‡ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ÔÓ ËÌÙÓÏË‡ÌÂ, ÍÓÌÒÛÎÚË‡ÌÂ Ë Û˜‡ÒÚËÂ. 101

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 8.4. УЧАСТИЕТО НА РАБОТНИЦИТЕ В ЕВРОПЕЙСКАТА КОМПАНИЯ НОВИ СТАНДАРТИ НА ЕВРОПЕЙСКО РАВНИЩЕ «‡ Ô˙‚ Ô˙Ú ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ‚ ≈‚ÓÔ‡ ËÏ‡Ú Á‡ÍÓÌÓ‚Ó Ô‡‚Ó ‰‡ ËÁÔ‡˘‡Ú Ò‚ÓË ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎË ‚ ÛÔ‡‚ÎÂÌÒÍËÚÂ Ó„‡ÌË Ì‡ ÍÓÏÔ‡ÌËˇÚ‡, ˜ËˇÚÓ ˆÂÌÚ‡Î‡ ÏÓÊÂ ‰‡ Â ‡ÁÔÓÎÓÊÂÌ‡ ‚ ‰Û„‡ ÒÚ‡Ì‡-˜ÎÂÌÍ‡ Ì‡ ≈—. ƒ‡ÎË ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËÂÚÓ ˘Â ·˙‰Â ÛÒÔÂ¯ÌÓ, ÓÚ„ÎÂ‰Ì‡ ÚÓ˜Í‡ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ, ˘Â Á‡‚ËÒË ÏÌÓ„Ó ÓÚ ÒÔÓÒÓ·ÌÓÒÚÚ‡ Ì‡ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎËÚÂ ÓÚ ‡ÁÎË˜ÌË ÒÚ‡ÌË ‰‡ ÔÓÒÚË„Ì‡Ú Ò˙„Î‡ÒËÂ ÔÓÏÂÊ‰Û ÒË ÔÂ‰Ë ÔÂ„Ó‚ÓËÚÂ Ò ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎˇ Á‡ ÚÓ‚‡, ÔÓ Í‡Í˙‚ Ì‡˜ËÌ ÊÂÎ‡ˇÚ ‰‡ Û˜‡ÒÚ‚‡Ú. »ÒÚÓË˜ÂÒÍËˇÚ ÍÓÏÔÓÏËÒ Á‡ ‡·ÓÚÌË˜ÂÒÍÓÚÓ Û˜‡ÒÚËÂ, ÔÓÒÚË„Ì‡ÚÓ ‚ ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡(ÍÓˇÚÓ ·Â ÓÚÎ‡„‡Ì‡ ÔÓ‚Â˜Â ÓÚ 30„Ó‰ËÌË), ‚˙‚ÂÊ‰‡ ÌÓ‚Ë Â‚ÓÔÂÈÒÍË ÒÚ‡Ì‰‡ÚË ÔÓ ÚÓÁË ‚˙ÔÓÒ.  Â ‚ ·˙‰Â˘Â ‰‡ ÒÂ Á‡Ô‡ÁË ÚÓÁË ÒÚ‡Ì‰‡Ú ‚ ÔÓÒÎÂ‰‚‡˘Ë Â‚ÓÔÂÈÒÍË ‰ËÂÍÚË‚Ë Ë ËÌËˆË‡ÚË‚Ë ‚ Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÒÚ‚ÓÚÓ Á‡ ÍÓÏÔ‡ÌËËÚÂ. ƒÓ ÒÍÓÓ, Â‰ËÌÒÚ‚ÂÌÓ ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡ Á‡ ≈ƒ ÔÂ‰Î‡„‡¯Â Â‚ÓÔÂÈÒÍ‡ ‡ÏÍ‡ Á‡ Ú‡ÌÒÌ„‡ÌË˜ÌËÚÂ ÒÎË‚‡ÌËˇ. ÃÂÊ‰Û‚ÂÏÂÌÌÓ, Ì‡ 26 ÓÍÚÓÏ‚Ë 2005„.—˙‚ÂÚ˙Ú Ì‡ ÏËÌËÒÚËÚÂ ÔËÂ ÙÓÏ‡ÎÌÓ Ú‡Í‡ Ì‡Â˜ÂÌ‡Ú‡ 10-Ú‡ ƒËÂÍÚË‚‡ Á‡ Ú‡ÌÒ„‡ÌË˜ÌËÚÂ ÒÎË‚‡ÌËˇ Ì‡ ÍÓÏÔ‡ÌËËÚÂ Ò Ó„‡ÌË˜ÂÌ‡ ÓÚ„Ó‚ÓÌÓÒÚ(2005/56/EC). ÷ÂÎÚ‡ Ì‡ Ú‡ÁË ‰ËÂÍÚË‚‡, ÍÓˇÚÓ ‚ÎËÁ‡ ‚ ÒËÎ‡ ÔÂÁ ‰ÂÍÂÏ‚Ë 2007„., Â ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌÓ ‰‡ ÒÂ ÛÎÂÒÌˇÚ ÒÎË‚‡ÌËˇÚ‡ ‚ „‡ÌËˆËÚÂ Ì‡ ≈—.  ÏÓÏÂÌÚ‡ ÔÓˆÂ‰Û‡Ú‡ Â Ú‚˙‰Â ·‡‚Ì‡ Ë ÒÍ˙Ô‡, ‡ Á‡ ÌˇÍÓË ÒÚ‡ÌË ‰ÓË ÌÂ‚˙ÁÏÓÊÌ‡. «‡Ô‡Á‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ Ò˙˘ÂÒÚ‚Û‚‡˘ËÚÂ Ô‡‚‡ Á‡ Û˜‡ÒÚËÂ ‚ ÒËÚÛ‡ˆËˇ Ì‡ Ú‡ÌÒ„‡ÌË˜ÌË ÒÎË‚‡ÌËˇ Â ÂÒÚÂÒÚ‚ÂÌÓ ˜Û‚ÒÚ‚ËÚÂÎÂÌ ‚˙ÔÓÒ.  Í‡ˇ Ì‡ Í‡È˘‡Ú‡, ·Â¯Â ÔËÂÚÓ Â¯ÂÌËÂ, Ò˙„Î‡ÒÌÓ ÍÓÂÚÓ ‚ ÔÓ‚Â˜ÂÚÓ ÒÎÛ˜‡Ë ÏÓ„‡Ú ‰‡ ÒÂ ËÁÔÓÎÁ‚‡Ú ÏÂı‡ÌËÁÏËÚÂ Ì‡ ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡ Á‡ ≈ƒ Ë ‚„ÓÎˇÏ‡ ÒÚÂÔÂÌ ‰‡ ÒÂ ÔÓ‰‰˙Ê‡Ú ÌÂÈÌËÚÂ ÒÚ‡Ì‰‡ÚË Á‡ Û˜‡ÒÚËÂ. ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇÚ ‡ÍÚ, Ò‚˙Á‡Ì Ò ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡ Á‡ Ú‡ÌÒ„‡ÌË˜ÌËÚÂ ÒÎË‚‡ÌËˇ, Â ‚ ÔÓˆÂÒ Ì‡ ‡Á‡·ÓÚÍ‡ Ë ˆÂÎÚ‡ Â ‰‡ ÔÓÁ‚ÓÎË Ì‡ ÍÓÏÔ‡ÌËËÚÂ ‰‡ ÏÂÒÚˇÚ ÚÂıÌËÚÂ Â„ËÒÚË‡ÌË ˆÂÌÚ‡ÎÌË ÓÙËÒË Ì‡‚ÒˇÍ˙‰Â ‚ ≈—.  Ô‡Í, ÔÂ„Ó‚ÓËÚÂ ÔÓ ÔÓÂÍÚ‡ Á‡ 14-Ú‡ ƒËÂÍÚË‚‡ Á‡ Ú‡ÌÒ„‡ÌË˜ÌËÚÂ ÔÂÏÂÒÚ‚‡ÌËˇ Ì‡ Â„ËÒÚ‡ˆËÓÌÌËÚÂ ÓÙËÒË Ì‡ ÍÓÏÔ‡ÌËËÚÂ Ò Ó„‡ÌË˜ÂÌ‡ ÓÚ„Ó‚ÓÌÓÒÚ Ò‡ Ì‡ ‰ÌÂ‚ÂÌ Â‰. ÕÂÔÓÒÂ‰ÒÚ‚ÂÌÓ ÒÎÂ‰ ÚÓ‚‡ Ë‰‚‡—Ú‡ÚÛÚ˙Ú Ì‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍÓÚÓ ÍÓÓÔÂ‡ÚË‚ÌÓ ‰ÛÊÂÒÚ‚Ó(≈ ƒ), ÍÓÈÚÓ Úˇ·‚‡ ‰‡ ‚ÎÂÁÂ ‚ ÒËÎ‡ ÔÂÁ ˛ÎË 2006„., ÍÓÂÚÓ ˘Â ‰‡‰Â ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚ Ì‡ ÍÓÓÔÂ‡ˆËËÚÂ ÓÚ ‡ÁÎË˜ÌËÚÂ Â‚ÓÔÂÈÒÍË ÒÚ‡ÌË ‰‡ ÓÔÂË‡Ú ‚ ‡ÏÍËÚÂ Ì‡ Ó·˘ÓÚÓ Â‚ÓÔÂÈÒÍÓ ÔÓÒÚ‡ÌÒÚ‚Ó. ƒÓÔ˙ÎÌËÚÂÎÌÓ ÒÂ ‡Á‡·ÓÚ‚‡Ú ÒÚ‡ÚÛÚËÚÂ Ë ‰ËÂÍÚË‚ËÚÂ Á‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍÓÚÓ ‚Á‡ËÏÌÓ ‰ÛÊÂÒÚ‚Ó Ë Á‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ ‡ÒÓˆË‡ˆËˇ. œÂÁ ‰ÂÍÂÏ‚Ë 2005„. ≈ Á‡ÔÓ˜Ì‡ ÔÓˆÂÒ Ì‡ ÍÓÌÒÛÎÚ‡ˆËË ÔÓ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ Ì‡ ·˙‰Â˘ËÚÂ ÔËÓËÚÂÚË Ì‡ ÌÂÈÌËˇ ìœÎ‡Ì Á‡ ‰ÂÈÒÚ‚ËÂ ÔÓ«‡ÍÓÌ‡ Á‡ ÍÓÏÔ‡ÌËˇÚ‡ Ë ÓÔÓ‡ÚË‚ÌÓÚÓ ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂ ‚ ≈—î, ÔËÂÚ ÔÂÁ Ï‡È 2003„. ŒÚÌÓ‚Ó, ËÁÍÎ˛˜ËÚÂÎÌÓ ÁÌ‡˜ÂÌËÂ ˘Â ËÏ‡ ‰‡ ·˙‰‡Ú„‡‡ÌÚË‡ÌË Ë ‰‡ ÌÂ ÒÂ Ì‡Ï‡Îˇ‚‡Ú ËÎË ‰ÓË ÔÂÏ‡ı‚‡Ú ËÌÚÂÂÒËÚÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ Í‡ÚÓ ˆˇÎÓ Ë, ‚ ˜‡ÒÚÌÓÒÚ, ÒÚ‡Ì‰‡ÚËÚÂ Á‡ Û˜‡ÒÚËÂ ‚ ÛÔ‡‚ÎÂÌÒÍËÚÂ ·Ó‰Ó‚Â Á‡‡‰Ë ìÒ˙ÏÌËÚÂÎÌË Ô‡Á‡ÌËÚÂ ËÁËÒÍ‚‡ÌËˇî. 102

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 8.4. УЧАСТИЕТО НА РАБОТНИЦИТЕ В ЕВРОПЕЙСКАТА КОМПАНИЯ ТРАНСПОНИРАНЕ НА ДИРЕКТИВАТА ЗА ЕД В НАЦИОНАЛНОТО ЗАКОНОДАТЕЛСТВО ≈‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎË ÔÂ‰‚ËÊ‰‡Ú 8 ÓÍÚÓÏ‚Ë 2004 Í‡ÚÓ Í‡ÂÌ ÒÓÍ Á‡ Ú‡ÌÒÔÓÌË‡ÌÂ ‚ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌÓÚÓ Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÒÚ‚Ó Ì‡ ‰‚‡ Ò‚˙Á‡ÌË Á‡ÍÓÌ‡ Á‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ ÍÓÏÔ‡ÌËˇ ≠ –Â„ÛÎ‡ˆËˇÚ‡ Á‡ ÒÚ‡ÚÛÚ‡ Ì‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍÓÚÓ ‰ÛÊÂÒÚ‚Ó Ë ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡ Á‡ Û˜‡ÒÚËÂÚÓ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ‚ ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂÚÓ Ì‡ ≈¿.—‡ÏÓ 9 ÒÚ‡ÌË Ò‡ Ú‡ÌÒÔÓÌË‡ÎË ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡ ‚ ÓÔÂ‰ÂÎÂÌËˇ ÒÓÍ. ƒÛ„Ë 14 ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË Ò‡ ÔËÂÎË Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÒÚ‚Ó, ÓÒË„Ûˇ‚‡˘Ó ÌÂ Ò‡ÏÓ ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚ Á‡ Ò˙Á‰‡‚‡ÌÂ Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍË ‰ÛÊÂÒÚ‚‡ Ì‡ ÚˇıÌ‡ ÚÂËÚÓËˇ, ÌÓ Ë ‚ÍÎ˛˜‚‡ÌÂ Ì‡ Ì‡ÂÏÌËÚÂ ‡·ÓÚÌËˆË ‚ ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂÚÓ ‚ ·˙‰Â˘Ë Â‚ÓÔÂÈÒÍË ÍÓÏÔ‡ÌËË, ÍÓËÚÓ ˘Â ÓÔÂË‡Ú ‚ ÚˇıÌ‡Ú‡ ÒÚ‡Ì‡. ŒÚ„ÎÂ‰Ì‡ ÚÓ˜Í‡ Ì‡ ‡·ÓÚÌËÍ‡ ÒÎÂ‰ÌËÚÂ ‚‡ÊÌË ‚˙ÔÓÒË, Ó˜ÂÚ‡‚‡Ú ‡ÏÍ‡Ú‡ Á‡ Ú‡ÌÒÔÓÌË‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÚÂÍÒÚÓ‚Â ‚ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌÓÚÓ Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÒÚ‚Ó: ï»Á·Ó Ì‡ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌË ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎË ‚—ÔÂˆË‡ÎÌËˇ Ó„‡Ì Á‡ ÔÂ„Ó‚ÓË(—Œœ), ÍÓÈÚÓ ‰Ó„Ó‚‡ˇ ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËÂ Ò ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎÒÍ‡Ú‡ ÒÚ‡Ì‡ “Ë Ò‡ ÓÒÌÓ‚ÌËÚÂ ÔÓ‰ıÓ‰Ë, ÍÓËÚÓ ÒÂ Ì‡·Î˛‰‡‚‡Ú ÔË ËÁ·Ó‡: ‡) ÓÚ –‡·ÓÚÌË˜ÂÒÍËˇ Ò˙‚ÂÚ/ÔÓ‰Ó·ÂÌ Ó„‡Ì; ·) ÓÚ ÒËÌ‰ËÍ‡ÚËÚÂ Ë ‚) ‰ËÂÍÚÌÓ ÓÚ Ì‡ÂÏÌËÚÂ ‡·ÓÚÌËˆË.“Ó‚‡ ‰Ó„ÓÎˇÏ‡ ÒÚÂÔÂÌ ÒÂ ‚ÎËˇÂ ÓÚ ÍÓÌÚÂÍÒÚ‡ Ì‡ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌËÚÂ ËÌ‰ÛÒÚË‡ÎÌË ÓÚÌÓ¯ÂÌËˇ.  ˜ÂÚËË ÒÚ‡ÌË ≠”Ì„‡Ëˇ, Ã‡ÎÚ‡,  Ë ≈ÒÚÓÌËˇ Â¯ÂÌËÂÚÓ ÏÓÊÂ ‰‡ ÌÂ ÓÚ‡Áˇ‚‡ Ì‡Ô˙ÎÌÓ Ô‡‚‡Ú‡ Ì‡ ‚ÍÎ˛˜‚‡ÌÂ Ì‡ ÒËÌ‰ËÍ‡Ú‡. ï  Ì‡ ÒËÌ‰ËÍ‡ÎÌË ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎË ‚—Œœ, ÍÓËÚÓ ÌÂ Ò‡ Ì‡ÂÏÌË ‡·ÓÚÌËˆË ‚ ÍÓÏÔ‡ÌËˇÚ‡ —‡ÏÓ ‚ ÚË ÒÚ‡ÌË ≠ ƒ‡ÌËˇ, ÕÓ‚Â„Ëˇ Ë ÀËıÚÂÌ˘‡ÈÌ ËÏ‡ Á‡‰˙ÎÊËÚÂÎÌÓ Ó„‡ÌË˜ÂÌËÂ ‚—ÔÂˆË‡ÎÌËˇ Ó„‡Ì Á‡ ÔÂ„Ó‚ÓË ‰‡ ÒÂ ‚ÍÎ˛˜‚‡Ú Ò‡ÏÓ Ì‡ÂÏÌË ‡·ÓÚÌËˆË ÓÚ ÍÓÏÔ‡ÌËˇÚ‡.  ÚËÌ‡‰ÂÒÂÚ ÒÂ ‰‡‚‡ ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚ Á‡ ‚ÍÎ˛˜‚‡ÌÂ Ì‡ ì‚˙Ì¯ÌË ÒËÌ‰ËÍ‡ÎÌË ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎËî. ï ¡ÓÈ Ì‡ ÂÍÒÔÂÚËÚÂ, ÍÓËÚÓ ‰‡ ÔÓ‰ÔÓÏ‡„‡Ú ‡·ÓÚ‡Ú‡ Ì‡—Œœ ÃÌÓÁËÌÒÚ‚ÓÚÓ ÓÚ ÒÚ‡ÌËÚÂ Ò‡ Â¯ËÎË ‰‡ Ó„‡ÌË˜‡Ú Á‡‰˙ÎÊÂÌËÂÚÓ Ì‡ ÙËÏ‡Ú‡ ‰‡ ÙËÌ‡ÌÒË‡ ÂÍÒÔÂÚÌ‡Ú‡ ÔÓÏÓ˘ Ò‡ÏÓ ‰Ó Â‰ËÌ ‚˙Ì¯ÂÌ ÂÍÒÔÂÚ(Ò ËÁÍÎ˛˜ÂÌËÂ Ì‡‘ËÌÎ‡Ì‰Ëˇ, ƒ‡ÌËˇ,”Ì„‡Ëˇ, À‡Ú‚Ëˇ,’ÓÎ‡Ì‰Ëˇ, ÿ‚ÂˆËˇ). 12 ÒÚ‡ÌË ‰‡‚‡Ú ËÁË˜Ì‡ ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚ Á‡ ËÁ·Ó Ì‡ ÒËÌ‰ËÍ‡ÎÌË ÂÍÒÔÂÚË Í‡ÍÚÓ ÓÚ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌÓ, Ú‡Í‡ Ë ÓÚ Â‚ÓÔÂÈÒÍÓ ÌË‚Ó. ï—ÚÛÍÚÛÌË ÔÓÏÂÌË Ë ÌÂÔ‡‚ËÎÌÓ ÔËÎ‡„‡ÌÂ œÓ‚Â˜ÂÚÓ ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË ‚ÍÎ˛˜‚‡Ú ‚ Ò‚ÓÂÚÓ Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÒÚ‚Ó ÙÓÏÛÎËÓ‚ÍË, ÔÓ‰Ó·ÌË Ì‡ ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡ Á‡ ≈ƒ, ÍÓËÚÓ ÔÂ‰‚ËÊ‰‡Ú Ò‡ÌÍˆËË ÔË ÓÚÌÂÏ‡ÌÂ Ì‡ Ô‡‚ÓÚÓ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ Á‡ Û˜‡ÒÚËÂ. ÕˇÍÓÎÍÓ ÒÚ‡ÌË ÔÂ‰‚ËÊ‰‡Ú Â‰ÌÓ„Ó‰Ë¯ÂÌ ÔÂËÓ‰, ‚ ÍÓÈÚÓ ÍÓÏÔ‡ÌËˇÚ‡ ‰‡ ‰ÓÍ‡ÊÂ, ˜Â ˆÂÎÚ‡ Ì‡ ÔÓÏˇÌ‡Ú‡ ÔÓ ÌËÍ‡Í˙‚ Ì‡˜ËÌ ÌÂ Ì‡Í˙Ìˇ‚‡ Ô‡‚‡Ú‡ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ. ï—Ú‡Ì‰‡ÚÌË Ô‡‚ËÎ‡: ËÁ·Ó Ì‡ ˜ÎÂÌÓ‚Â ÓÚ –‡·ÓÚÌË˜ÂÒÍËˇ Ò˙‚ÂÚ Ì‡ ≈ƒ(Ó„‡Ì Á‡ Ú‡ÌÒÌ‡ˆËÓÌ‡ÎÌÓ ËÌÙÓÏË‡ÌÂ Ë ÍÓÌÒÛÎÚË‡ÌÂ) Ë ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎË Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ‚ Ó„‡ÌËÚÂ Á‡ ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂ œÓ‚Â˜ÂÚÓ ÒÚ‡ÌË ÔËÎ‡„‡Ú Ò˙˘Ëˇ ÏÂı‡ÌËÁ˙Ï Á‡ ËÁ·Ó, Í‡ÍÚÓ ÔË ËÁ·Ó Ì‡ ˜ÎÂÌÓ‚ÂÚÂ Ì‡—ÔÂˆË‡ÎÌËˇ Ó„‡Ì Á‡ ÔÂ„Ó‚ÓË.»ÁÍÎ˛˜ÂÌËÂ Ô‡‚Ë ‡Ì„ÎËÈÒÍÓÚÓ Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÒÚ‚Ó, ÍÓÂÚÓ ÔÓÁ‚ÓÎˇ‚‡ Ì‡—Œœ ‰‡ Â¯Ë Í‡Í˙‚ ‰‡ ·˙‰Â Ò˙ÒÚ‡‚˙Ú Ì‡ –‡·ÓÚÌË˜ÂÒÍËˇ Ò˙‚ÂÚ Ì‡ ≈ƒ. œÓ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ Ì‡ ËÁ·Ó‡ Ì‡ ˜ÎÂÌÓ‚ÂÚÂ ≠ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎË Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ‚ ·Ó‰Ó‚ÂÚÂ, Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌËÚÂ Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÒÚ‚‡ Ò‡ ËÁ·‡ÎË ‡ÁÎË˜ÌË ‚‡Ë‡ÌÚË ≠ 14 ÒÚ‡ÌË Ò‡ ËÁ·‡ÎË Ò˙˘ËÚÂ ÔÓˆÂ‰ÛË, Í‡ÍÚÓ ÔË ËÁ·Ó‡ Ì‡ ˜ÎÂÌÓ‚ÂÚÂ Ì‡—Œœ; 6 ÒÚ‡ÌË ≠ ‰ËÂÍÚÂÌ ËÁ·Ó(◊ÂıËˇ, ƒ‡ÌËˇ,‘‡ÌˆËˇ, À˛ÍÒÂÏ·Û„(ÔÓÂÍÚ), œÓÎ¯‡ Ë —ÎÓ‚‡ÍËˇ); 5 ÒÚ‡ÌË ≠ Â¯ÂÌËÂÚÓ ÒÂ ‚ÁÂÏ‡ ÓÚ –‡·ÓÚÌË˜ÂÒÍËˇ Ò˙‚ÂÚ Ì‡ ≈ƒ(”Ì„‡Ëˇ,»Ú‡ÎËˇ, À‡Ú‚Ëˇ, Ã‡ÎÚ‡, ). ï  ‰‡ ÌÂ ÒÂ ÔËÎ‡„‡Ú ÍÎ‡ÛÁËÚÂ Á‡ Û˜‡ÒÚËÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ‚ ·Ó‰Ó‚ÂÚÂ ÕËÚÓ Â‰Ì‡ ÒÚ‡Ì‡-˜ÎÂÌÍ‡ ÌÂ ÒÂ Â ‚˙ÁÔÓÎÁ‚‡Î‡ ÓÚ ÍÎ‡ÛÁ‡Ú‡ ‚ ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡ Á‡ ≈ƒ, ÍÓˇÚÓ ÔÂ‰‚ËÊ‰‡ ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚ ‰‡ ÌÂ ÒÂ ÔËÎ‡„‡Ú ÒÚ‡Ì‰‡ÚÌËÚÂ Ô‡‚ËÎ‡ Á‡ Û˜‡ÒÚËÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ‚ ·Ó‰Ó‚ÂÚÂ. œÓÒÎÂ‰ÒÚ‚ËˇÚ‡ ÓÚ ÚÓ‚‡ Ò‡, ˜Â ÌÂ ·Ë ÏÓ„Î‡ ‰‡ ÒÂ Ò˙Á‰‡‰Â ≈ƒ ‚ ÚÂÁË ÒÚ‡ÌË, ‚ ÍÓËÚÓ ÔÂ‰Ë Ò‡ Ò˙˘ÂÒÚ‚Û‚‡ÎË Ô‡‚‡ Á‡ Û˜‡ÒÚËÂ. ŒÚ ÓÍÚÓÏ‚Ë 2004„. ‰Ó ÏÓÏÂÌÚ‡ Ì‡È-Ï‡ÎÍÓ 13 ≈ƒ Ò‡ Â„ËÒÚË‡ÌË ‚ ‡ÁÎË˜ÌË ÒÚ‡ÌË ÓÚ ≈—. Ã‡Í‡ ˜Â ‚ÒÂ Ó˘Â ÒÏÂ ‚ ÏÌÓ„Ó Ì‡˜‡ÎÂÌ ÂÚ‡Ô Ì‡ ÔËÎ‡„‡ÌÂÚÓ Ì‡ ≈ƒ, Ô˙‚ËÚÂ ÔËÏÂË Ì‡ Ú‡ÍË‚‡ ÍÓÏÔ‡ÌËË ˇÒÌÓ ÔÓÍ‡Á‚‡Ú ÌÂÓ·ıÓ‰ËÏÓÒÚÚ‡ ÓÚ ÒÚÓ„ ÏÓÌËÚÓËÌ„ Á‡ ÒÔ‡Á‚‡ÌÂ Ì‡ Ô‡‚‡Ú‡, Ò˙‰˙Ê‡˘Ë ÒÂ ‚ ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡ Ë ‰Ó„Ó‚‡ˇÌÂÚÓ Ì‡ ‰Ó·Ë ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËˇ Á‡ Û˜‡ÒÚËÂÚÓ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ, ‚ÍÎ˛˜ËÚÂÎÌÓ Ë ‚ ·Ó‰Ó‚ÂÚÂ Ò ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎÒÍ‡Ú‡ ÒÚ‡Ì‡. 103

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 8.5. БЪЛГАРИЯ: ИНФОРМИРАНЕ, КОНСУЛТИРАНЕ И УЧАСТИЕ НА РАБОТНИЦИТЕ И СЛУЖИТЕЛИТЕ œ‡‚ÓÚÓ Ì‡ ËÌÙÓÏË‡ÌÂ, ÍÓÌÒÛÎÚË‡ÌÂ Ë Û˜‡ÒÚËÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ Ë ÒÎÛÊËÚÂÎËÚÂ Â ÛÂ‰ÂÌÓ ‚ Â‰Ëˆ‡ ·˙Î„‡ÒÍË Á‡ÍÓÌË ≠ Ó‰ÂÍÒ‡ Ì‡ ÚÛ‰‡ (2006),«‡ÍÓÌ‡ Á‡ ·ÂÁÓÔ‡ÒÌË Ë Á‰‡‚ÓÒÎÓ‚ÌË ÛÒÎÓ‚Ëˇ Ì‡ ÚÛ‰,«‡ÍÓÌ‡ Á‡ ËÌÙÓÏË‡ÌÂ Ë ÍÓÌÒÛÎÚË‡ÌÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ Ë ÒÎÛÊËÚÂÎËÚÂ ‚ ÏÌÓ„ÓÌ‡ˆËÓÌ‡ÎÌË ÔÂ‰ÔËˇÚËˇ,„ÛÔË ÓÚ ÔÂ‰ÔËˇÚËˇ Ë Â‚ÓÔÂÈÒÍË ‰ÛÊÂÒÚ‚‡.  Ò‚ÓˇÚ‡ Ò˙‚ÍÛÔÌÓÒÚ ÚÂ ËÁ„‡Ê‰‡Ú ÒËÒÚÂÏ‡Ú‡ Á‡ ËÌÙÓÏË‡ÌÂ Ë ÍÓÌÒÛÎÚË‡ÌÂ, ÍÓˇÚÓ ÔÓ˜Ë‚‡ Ì‡ ÌÓÏË Ë ÒÚ‡Ì‰‡ÚË, Â‰Ì‡Í‚Ë Ò ÚÂÁË ‚ ≈‚ÓÔÂÈÒÍË Ò˙˛Á. œËÎ‡„‡ÌÂ Ì‡ ‡ÏÍÓ‚‡Ú‡ ‰ËÂÍÚË‚‡ Ì‡ ≈— Á‡ ËÌÙÓÏË‡ÌÂ Ë ÍÓÌÒÛÎÚË‡ÌÂ ≠ 2002/14/≈— –‡ÏÍÓ‚‡Ú‡ ‰ËÂÍÚË‚‡ Á‡ ËÌÙÓÏË‡ÌÂ Ë ÍÓÌÒÛÎÚË‡ÌÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ Ë ÒÎÛÊËÚÂÎËÚÂ Â Ú‡ÌÒÔÓÌË‡Ì‡ ‚ ·˙Î„‡ÒÍÓÚÓ Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÒÚ‚Ó ˜ÂÁ ËÁÏÂÌÂÌËˇ Ë ‰ÓÔ˙ÎÌÂÌËˇ ‚ Ó‰ÂÍÒ‡ Ì‡ ÚÛ‰‡ ÓÚ 2006„.»Á„‡Ê‰‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÒËÒÚÂÏ‡Ú‡ Á‡ÔÓ˜‚‡ ÒÎÂ‰ ËÁ·Ó Ì‡ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎË Á‡ ËÌÙÓÏË‡ÌÂ Ë ÍÓÌÒÛÎÚË‡ÌÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ Ë ÒÎÛÊËÚÂÎËÚÂ.  ÔÂ‰ÔËˇÚËˇ Ò 50 Ë ÔÓ‚Â˜Â ‡·ÓÚÌËˆË Ë ÒÎÛÊËÚÂÎË, Í‡ÍÚÓ Ë ‚ Ó„‡ÌËÁ‡ˆËÓÌÌÓ Ë ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍË Ó·ÓÒÓ·ÂÌË ÔÓ‰ÂÎÂÌËˇ Ì‡ ÔÂ‰ÔËˇÚËˇ Ò 20 Ë ÔÓ‚Â˜Â ‡·ÓÚÌËˆË Ë ÒÎÛÊËÚÂÎË, Œ·˘ÓÚÓ Ò˙·‡ÌËÂ ËÁ·Ë‡ ÓÚ Ò‚Óˇ Ò˙ÒÚ‡‚ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎË Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ/ÒÎÛÊËÚÂÎËÚÂ Á‡ ÓÒ˙˘ÂÒÚ‚ˇ‚‡ÌÂ Ì‡ ËÌÙÓÏË‡ÌÂÚÓ Ë ÍÓÌÒÛÎÚË‡ÌÂÚÓ ÔÓ ‚˙ÔÓÒËÚÂ, Á‡Òˇ„‡˘Ë ËÁÏÂÌÂÌËˇÚ ‚ ‰ÂÈÌÓÒÚÚ‡ Ë ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍÓÚÓ Ò˙ÒÚÓˇÌËÂ Ì‡ ÔÂ‰ÔËˇÚËÂÚÓ, Á‡ÂÚÓÒÚÚ‡ Ë Ó„‡ÌËÁ‡ˆËˇÚ‡ Ì‡ ÚÛ‰‡. Œ·˘ÓÚÓ Ò˙·‡ÌËÂ ÏÓÊÂ ‰‡ ÔÂ‰ÓÒÚ‡‚Ë ÙÛÌÍˆËËÚÂ ÒË ÔÓ ËÁ·Ó Ì‡ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎË Ì‡ ˙ÍÓ‚Ó‰ÒÚ‚‡Ú‡ Ì‡ ÒËÌ‰ËÍ‡ÎÌËÚÂ Ó„‡ÌËÁ‡ˆËË ‚ Ò˙ÓÚ‚ÂÚÌÓÚÓ ÔÂ‰ÔËˇÚËÂ. œÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎËÚÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ Ë ÒÎÛÊËÚÂÎËÚÂ ÒÂ ËÁ·Ë‡Ú ÓÚ Œ·˘ÓÚÓ Ò˙·‡ÌËÂ Á‡ ÒÓÍ ÓÚ 1 ‰Ó 3„Ó‰ËÌË Ë ÔÓ ‚ÂÏÂÚÓ Ì‡ Ò‚Óˇ Ï‡Ì‰‡Ú Ò‡ Á‡˘ËÚÂÌË ÓÚ Û‚ÓÎÌÂÌËÂ. œ‡‚ÓÚÓ Ì‡ ËÌÙÓÏË‡ÌÂ Ë ÍÓÌÒÛÎÚË‡ÌÂ ÌÂ ÒÂ ÛÔ‡ÊÌˇ‚‡ ‡‚ÚÓÏ‡ÚË˜ÌÓ.»ÁËÒÍ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ Á‡ÍÓÌ‡ Â ‰‡ ÒÂ ÔÓ‚Â‰Â Œ·˘Ó Ò˙·‡ÌËÂ/Ì‡ Ô˙ÎÌÓÏÓ˘ÌËˆËÚÂ Á‡ ËÁ·Ó Ì‡ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎË. œ‡‚ÓÚÓ ‰‡ Ò‚ËÍ‚‡Ú Œ·˘ÓÚÓ Ò˙·‡ÌËÂ ËÏ‡Ú Í‡ÍÚÓ ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎˇÚ, Ú‡Í‡ Ë ˙ÍÓ‚Ó‰ÒÚ‚ÓÚÓ Ì‡ ÒËÌ‰ËÍ‡ÎÌ‡Ú‡ Ó„‡ÌËÁ‡ˆËˇ ËÎË ÔÓ ËÌËˆË‡ÚË‚‡ Ì‡ Â‰Ì‡ ‰ÂÒÂÚ‡ ÓÚ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ Ë ÒÎÛÊËÚÂÎËÚÂ(Ô˙ÎÌÓÏÓ˘ÌËˆËÚÂ) ÓÚ ÔÂ‰ÔËˇÚËÂÚÓ.  Â ‰‡ ÒÂ ÓÚ·ÂÎÂÊË, ˜Â Ì‡Û¯‡‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ Ô‡‚‡Ú‡ ÔÓ ËÌÙÓÏË‡ÌÂ Ë ÍÓÌÒÛÎÚË‡ÌÂ ÓÚ ÒÚ‡Ì‡ Ì‡ ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎˇ ÒÂ ÔË‡‚Ìˇ‚‡ Í˙Ï Ì‡Û¯ÂÌËˇÚ‡ Ì‡ ÚÛ‰Ó‚ËÚÂ Ô‡‚‡, ÍÓÂÚÓ ‚Ó‰Ë ‰Ó Ò‡ÌÍˆËË Á‡ ÌÂ„Ó. — Ú‡ÌÒÔÓÌË‡ÌÂÚÓ ‚ ·˙Î„‡ÒÍÓÚÓ Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÒÚ‚Ó Ì‡ ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡ 2002/14/≈— ·˙Î„‡ÒÍËÚÂ ‡·ÓÚÌËˆË Ë ÒÎÛÊËÚÂÎË ˘Â ÒÂ ÔÓÎÁ‚‡Ú ÓÚ Ô‡‚ÓÚÓ ÔÓ ËÌÙÓÏË‡ÌÂ Ë ÍÓÌÒÛÎÚË‡ÌÂ Í‡ÍÚÓ ‚ÒË˜ÍË ÚÛ‰Ó‚Ë ıÓ‡ ‚ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇ Ò˙˛Á.“Ó‚‡ Ô‡‚Ó Â ËÁ‰Ë„Ì‡ÚÓ ‚ Ó·˘‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍ‡ ˆÂÌÌÓÒÚ.  Ò˙˘ÓÚÓ ‚ÂÏÂ, ·˙Î„‡ÒÍÓÚÓ Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÒÚ‚Ó ÌÂ Â ‚ ‰ÓÒÚ‡Ú˙˜Ì‡ ÒÚÂÔÂÌ ÍÓÂÍÚÌÓ Í˙Ï ÌˇÍÓË ËÁËÒÍ‚‡ÌËˇ Ì‡ ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡. ŒÒÌÓ‚ÌËˇÚ ÌÂ‰ÓÒÚ‡Ú˙Í, Í‡ÍÚÓ Â ÓÚ·ÂÎˇÁ‡ÌÓ Ë ‚ ‡Ì‡ÎËÚË˜ÌËˇ Ï‡ÚÂË‡Î Á‡ Ú‡ÌÒÔÓÌË‡ÌÂÚÓ Ì‡ ‰ËÂÍÚË‚‡Ú‡ ‚ ÒÚ‡ÌËÚÂ ÓÚ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇ Ò˙˛Á, Â ÎËÔÒ‡Ú‡ Ì‡ ËÁËÒÍ‚‡ÌÂ Á‡ ÔÓÒÚË„‡ÌÂ Ì‡ ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËÂ ÏÂÊ‰Û ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎˇ Ë ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎËÚÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ Ë ÒÎÛÊËÚÂÎËÚÂ ÔÓ ‚˙ÔÓÒËÚÂ, ÔÓ ÍÓËÚÓ ÒÂ ÔÓ‚ÂÊ‰‡Ú ÍÓÌÒÛÎÚ‡ˆËË.“Ó‚‡, Ì‡Â‰ Ò ÏËÌËÏ‡ÎÌ‡Ú‡ ËÌÚÂÔÂÚ‡ˆËˇ Ì‡ ÔÂ‰‚Ë‰ÂÌËÚÂ ‚ ‰ËÂÍÚË‚‡Ú‡ ÏÂÍË, Ó„‡ÌË˜‡‚‡ ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚËÚÂ Á‡ ÔÓ-¯ËÓÍ ‰Ë‡ÎÓ„ ÏÂÊ‰Û ÚÛ‰‡ Ë Í‡ÔËÚ‡Î‡ ÔÓ ÔÓ-„ÓÎˇÏ Í˙„ ‚˙ÔÓÒË.«‡ ÔÂ‰ÔËˇÚËˇÚ‡, ‚ ÍÓËÚÓ ËÏ‡ ÒËÌ‰ËÍ‡ÎÌË Ó„‡ÌËÁ‡ˆËË, ÚÓÁË ‚˙ÔÓÒ ÏÓÊÂ ‰‡ ·˙‰Â Â¯ÂÌ ÔÓ Ô˙Úˇ Ì‡ ÔÂ„Ó‚ÓË Ë ‚ÍÎ˛˜‚‡ÌÂÚÓ ËÏ ‚“ƒ. “ ÌÂ Â Â¯ÂÌ ‚˙ÔÓÒ˙Ú Á‡ ÓÒË„Ûˇ‚‡ÌÂ Ì‡ Ô‡‚ÓÚÓ ÔÓ ËÌÙÓÏË‡ÌÂ Ë ÍÓÌÒÛÎÚË‡ÌÂ Ì‡ ‚ÒË˜ÍË ÌË‚‡ Ì‡ ÍÓÏÔ‡ÌËˇÚ‡.  ÔÓ‚Â˜ÂÚÓ ÓÚ ÒÚ‡ÌËÚÂ-˜ÎÂÌÍË Ì‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇ Ò˙˛Á Â ËÁ·‡Ì ÏÓ‰ÂÎ˙Ú Ì‡ ËÌÒÚËÚÛˆËÓÌ‡ÎËÁË‡ÌÓ ËÌÙÓÏË‡ÌÂ Ë ÍÓÌÒÛÎÚË‡ÌÂ ˜ÂÁ Ó„‡ÌË(–‡·ÓÚÌË˜ÂÒÍË Ò˙‚ÂÚ ËÎË ÔÓ‰Ó·ÌË Ó„‡ÌË) Ë ÚÂ Ò˙˘ÂÒÚ‚Û‚‡Ú Ì‡ ‚ÒˇÍÓ ‡‚ÌË˘Â. ¡˙Î„‡ÒÍËˇÚ ÏÓ‰ÂÎ(˜ÂÁ ËÁ·‡ÌË ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎË) ÌÂ ‰‡‚‡ ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚ ‰‡ ÒÂ ËÁ„‡‰Ë ÒËÒÚÂÏ‡ Ì‡ ‚ÒË˜ÍË ÌË‚‡. ƒÛ„‡ ÓÔ‡ÒÌÓÒÚ Á‡ ËÁÍË‚ˇ‚‡ÌÂ Ì‡ Ë‰ÂˇÚ‡ Á‡ ËÌÙÓÏË‡ÌÂ Ë ÍÓÌÒÛÎÚË‡ÌÂ, Â ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚÚ‡ Œ·˘ÓÚÓ Ò˙·‡ÌËÂ Á‡ ËÁ·Ó Ì‡ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎË, ‰‡ ÏÓÊÂ ‰‡ ÒÂ Ò‚ËÍ‚‡ Ë ÓÚ ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎˇ.“ÓÁË ËÒÍ Ò˙˘ÂÒÚ‚Û‚‡ ‚ ÔÓ-„ÓÎˇÏ‡ ÒÚÂÔÂÌ ‚ ÔÂ‰ÔËˇÚËˇÚ‡, ‚ ÍÓËÚÓ ÌˇÏ‡ ÒËÌ‰ËÍ‡ÎÌ‡ Ó„‡ÌËÁ‡ˆËˇ. –ÂÒÛÒËÚÂ, Ò ÍÓËÚÓ Úˇ·‚‡ ‰‡ ‡ÁÔÓÎ‡„‡Ú ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎËÚÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ Ë ÒÎÛÊËÚÂÎËÚÂ, Á‡ ‰‡ ËÁÔ˙ÎÌˇ‚‡Ú ÚÂıÌËÚÂ ÙÛÌÍˆËË, Ò‡ Í‡ÈÌÓ Ó„‡ÌË˜ÂÌË.  ÌÂ‰ÓÒÚ‡Ú˙˜Ì‡ ÒÚÂÔÂÌ ËÎË ‚˙Ó·˘Â ÎËÔÒ‚‡Ú ‡ÁÔËÒ‡ÌË ÌÓÏË Á‡ ÚÓ‚‡, Í‡Í ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎËÚÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ Ë 104

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 8.5. БЪЛГАРИЯ: ИНФОРМИРАНЕ, КОНСУЛТИРАНЕ И УЧАСТИЕ НА РАБОТНИЦИТЕ И СЛУЖИТЕЛИТЕ ÒÎÛÊËÚÂÎËÚÂ ˘Â Â‡ÎËÁË‡Ú Ô‡‚ÓÚÓ ÒË ‰‡ Û˜‡ÒÚ‚‡Ú ‚ Ó·Û˜ÂÌËÂ ‚˙‚ ‚˙ÁÍ‡ Ò ÛÔ‡ÊÌˇ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÚÂıÌËÚÂ ÙÛÌÍˆËË? Ó·Û˜ÂÌËÂ, ÍÓÈ ˘Â„Ó Á‡ÔÎ‡˘‡, ‚ Í‡Í‚Ó ‚ÂÏÂ ˘Â ÒÂ ÔÓ‚ÂÊ‰‡? ÓÈ ˘Â Ó„‡ÌËÁË‡ ÚÓ‚‡ œÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎËÚÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ Ë ÒÎÛÊËÚÂÎËÚÂ ËÏ‡Ú Ô‡‚Ó Ì‡ ‰ÓÒÚ˙Ô ‰Ó ‚ÒË˜ÍË ‡·ÓÚÌË ÏÂÒÚ‡ ‚ ÔÂ‰ÔËˇÚËÂÚÓ ËÎË ÔÓ‰ÂÎÂÌËÂÚÓ, Á‡ ‰‡ Â‡ÎËÁË‡Ú Ò‚ÓËÚÂ ÙÛÌÍˆËË ÔÓ ËÌÙÓÏË‡ÌÂ Ë ÍÓÌÒÛÎÚË‡ÌÂ. œ‡‚ÓÚÓ ÏÓÊÂ ‰‡ ÒÂ ÛÔ‡ÊÌˇ‚‡, ‡ÍÓ ÚÂ Ò‡ ÓÒ‚Ó·Ó‰ÂÌË ÔÂÁ ÚÓ‚‡ ‚ÂÏÂ ÓÚ ÚÛ‰Ó‚ËÚÂ ÒË Á‡‰˙ÎÊÂÌËˇ, ÌÓ ÔÓ ÚÓÁË ‚˙ÔÓÒ Ò˙˘Ó ÌˇÏ‡ ÌÓÏ‡ ‚ Á‡ÍÓÌ‡. ◊ÂÁ ÔÂ‰‚Ë‰ÂÌÓÚÓ ÓÚ Á‡ÍÓÌ‡ ÒÍÎ˛˜‚‡ÌÂ Ì‡—ÔÓ‡ÁÛÏÂÌËÂ ÏÂÊ‰Û ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎËÚÂ Ë ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎˇ, ÏÓ„‡Ú ‰‡ ÒÂ ÛÂ‰ˇÚ ‚˙ÔÓÒËÚÂ, Á‡ ÍÓËÚÓ ÌˇÏ‡ ËÏÔÂ‡ÚË‚ÌË ÌÓÏË ‚ Ó‰ÂÍÒ‡ Ì‡ ÚÛ‰‡, ÌÓ ÚÓ‚‡ ËÁˆˇÎÓ ˘Â Á‡‚ËÒË ÓÚ ‚ÓÎˇÚ‡ Ì‡ ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎˇ. ≈‚ÓÔÂÈÒÍË ‡·ÓÚÌË˜ÂÒÍË Ò˙‚ÂÚË ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡ Á‡ ≈–— Â Ú‡ÌÒÔÓÌË‡Ì‡ ‚ ¡˙Î„‡Ëˇ Ò ÓÚ‰ÂÎÂÌ Á‡ÍÓÌ ≠«‡ÍÓÌ Á‡ ËÌÙÓÏË‡ÌÂ Ë ÍÓÌÒÛÎÚË‡ÌÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ Ë ÒÎÛÊËÚÂÎËÚÂ ‚ ÏÌÓ„ÓÌ‡ˆËÓÌ‡ÎÌË ÔÂ‰ÔËˇÚËˇ,„ÛÔË ÓÚ ÔÂ‰ÔËˇÚËˇ Ë Â‚ÓÔÂÈÒÍË ‰ÛÊÂÒÚ‚‡..  ÌÂ„Ó Ò‡ Á‡ÎÂ„Ì‡ÎË ‚ÒË˜ÍË ËÁËÒÍ‚‡ÌËˇ Ë ÌÓÏË Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍÓÚÓ Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÒÚ‚Ó.  ÒÚ‡Ì‡Ú‡ ÌË ÓÔÂË‡Ú ÓÍÓÎÓ 120 ÏÛÎÚËÌ‡ˆËÓÌ‡ÎÌË ÍÓÏÔ‡ÌËË, Í‡ÚÓ ÔË·ÎËÁËÚÂÎÌÓ 40 ÓÚ Úˇı ÔÓÔ‡‰‡Ú ÔÓ‰ ËÁËÒÍ‚‡ÌËˇÚ‡ Ì‡ ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡.«‡ ÒÂ„‡ ÌˇÏ‡ ·˙Î„‡ÒÍ‡ ÏÛÎÚËÌ‡ˆËÓÌ‡ÎÌ‡ ÍÓÏÔ‡ÌËˇ, ÍÓˇÚÓ Úˇ·‚‡ ‰‡ ÒÂ Ò˙Ó·‡Áˇ‚‡ Ò ÌÓÏËÚÂ Ì‡ ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡.  ÔÓ˜ÚË 3/4 ÓÚ ÔÓ‰ÂÎÂÌËˇÚ‡ Ì‡ ÃÕ ‚ ¡˙Î„‡Ëˇ, ÍÓËÚÓ ÔÓÔ‡‰‡Ú ÔÓ‰ ËÁËÒÍ‚‡ÌËˇÚ‡ Ì‡ ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡, ËÏ‡ ÒËÌ‰ËÍ‡ÎÌË Ó„‡ÌËÁ‡ˆËË Ì‡ Õ—¡.  Ò‡ ËÁ·‡ÌË Ó·˘Ó 7 ·˙Î„‡ÒÍË ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎË ‚ ≈–— Ì‡ ÒÎÂ‰ÌËÚÂ ÍÓÏÔ‡ÌËË: ≠ ‚ ì ÛÏÂËÓ-ÏÂ‰î; ì»Ì¡Â‚î; ìƒ‡ÌÓÌî; ì¡ÛÌ„Âî( ‡ÎË‡Í‡); ì—ÓÎ‚ÂÈî Ò‡ ËÁ·‡ÌË ˜ÎÂÌÓ‚Â Ì‡ Õ—¡; ≠ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎˇÚ ‚ ≈ON Â ËÁ·‡Ì ÔÓ ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËÂ ÏÂÊ‰Û“ ìœÓ‰ÍÂÔ‡î Ë ‰Û„ ÒËÌ‰ËÍ‡Ú; ≠ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎˇÚ ‚ ≈–— Ì‡ ì ‡ÙÚ ÙÛÛ‰Òî ÌÂ Â ÒËÌ‰ËÍ‡ÎÂÌ ˜ÎÂÌ. —≈Z-ì≈ÎÂÍÚÓ‡ÁÔÂ‰ÂÎÂÌËÂî ≠—ÓÙËˇ Ó·Î‡ÒÚ, œÂÌËÍ Ë œÎÂ‚ÂÌ, Ò‡ ËÁ·‡ÌË Á‡—ÔÂˆË‡ÎÌËˇ Ó„‡Ì Á‡ ÔÂ„Ó‚ÓË Ó·˘Ó ˜ÂÚËËÏ‡ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎË ≠ ÔÓ Â‰ËÌ ÓÚ ‰‚ÂÚÂ ÙÂ‰Â‡ˆËË Ì‡ Õ—¡ Ë ÓÚ“ ìœÓ‰ÍÂÔ‡î.—ÔÓ‡ÁÛÏÂÌËÂÚÓ Â ÔÓ‰ÔËÒ‡ÌÓ Ì‡ 3 ‡ÔËÎ 2007„Ó‰ËÌ‡, ÏÂÊ‰Û ËÁÎ˙˜ÂÌËˇ —ÔÂˆË‡ÎÂÌ Ó„‡Ì Á‡ ÔÂ„Ó‚ÓË Ë ˆÂÌÚ‡ÎÌËˇ Ó„‡Ì Á‡ ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂ Ì‡ ÍÓÏÔ‡ÌËˇÚ‡. ≈–— ˘Â ÒÂ Ò˙ÒÚÓË ÓÚ 23 ‰Û¯Ë Ë ˘Â ‚ÍÎ˛˜‚‡ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎË ÓÚ ÔÓ‰ÂÎÂÌËˇÚ‡ ‚ ◊ÂıËˇ, ¡˙Î„‡Ëˇ, –ÛÏ˙ÌËˇ Ë œÓÎ¯‡. œÂ‰‚ËÊ‰‡ ÒÂ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎËÚÂ Á‡ ≈–— ‰‡ ÒÂ ËÁÎ˙˜‚‡Ú ˜ÂÁ ÒËÌ‰ËÍ‡ÎÌËÚÂ Ó„‡ÌËÁ‡ˆËË.  ENEL ≠“≈÷ ìÃ‡Ëˆ‡î≠ 3 ÔÂÁ ÙÂ‚Û‡Ë 2007„. Á‡—ÔÂˆË‡ÎÌËˇ Ó„‡Ì Á‡ ÔÂ„Ó‚ÓË Â ËÁ·‡Ì ˜ÎÂÌ Ì‡“ ìœÓ‰ÍÂÔ‡î.  ì¿ÍÚ‡‚ËÒî ËÏ‡ Ì‡˜‡ÎÌË ‡Á„Ó‚ÓË Á‡ ÒÚ‡ÚË‡ÌÂ Ì‡ ÔÂ„Ó‚ÓË, ÌÓ ÓÙËˆË‡ÎÌÓ ËÒÍ‡ÌÂ Á‡ ÔÂ„Ó‚ÓË ÌÂ Â ÓÚÔ‡‚ÂÌÓ ≠ Úˇ·‚‡ ‰‡„Ó Ì‡Ô‡‚ˇÚ ·ËÚ‡ÌÒÍËÚÂ Ë ËÒÎ‡Ì‰ÒÍËÚÂ ‡·ÓÚÌËˆË ‚ Ú‡ÁË ÍÓÏÔ‡ÌËˇ.  Ó˘Â ÌˇÏ‡ ÔÓÚ‚˙Ê‰ÂÌËÂ ÓÚ ≈–— Á‡ ‰ÓÒÂ„‡¯ÌËÚÂ Ì‡·Î˛‰‡ÚÂÎË ‚ ì’ÓÎÒËÏî, ìÕÂÒÚÎÂî Ë ìÃËÓÎËÓî.«‡ ìÃÂÚÓî ËÏ‡—ÔÓ‡ÁÛÏÂÌËÂ ÓÚ 1999 Á‡ ≈–—, ‚ ÍÓÂÚÓ ÒÂ ÒÔÓÏÂÌ‡‚‡, ˜Â ÔÓÍË‚‡ Ë ¡˙Î„‡Ëˇ. ÓÏÔ‡ÌËˇÚ‡ ì¿ÏÂËÍ‡Ì ÒÚ‡Ì‰‡Úî ËÏ‡ ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËÂ Á‡ ≈–—, ÌÓ Â Ó·ˇ‚ËÎ‡ ÔÓ‰‡Ê·‡ Ì‡ ÔÂ‰ÔËˇÚËˇÚ‡ ÒË ‚ ¡˙Î„‡Ëˇ, ‡ ìﬁÌËÎÂ‚Âî Á‡ÍË‚‡ ÔÓËÁ‚Ó‰ÒÚ‚ÓÚÓ ÒË. ”˜‡ÒÚËÂÚÓ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ‚ ≈‚ÓÔÂÈÒÍ‡ ÍÓÏÔ‡ÌËˇ ≠ ÌÓ‚Ë ÒÚ‡Ì‰‡ÚË Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍÓ ‡‚ÌË˘Â —˙Á‰‡‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍ‡ ÍÓÏÔ‡ÌËˇ Â ÔÓ‰˜ËÌÂÌÓ Ì‡ Â„Î‡ÏÂÌÚ Ì‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇ Ò˙˛Á, ‡ ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡ 2001/86/≈— Á‡‰˙ÎÊ‡‚‡ ÚÓÁË ‚Ë‰ ÍÓÏÔ‡ÌËˇ ‰‡ ‚Ó‰Ë ÔÂ„Ó‚ÓË Ò ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎË Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ Ë ÒÎÛÊËÚÂÎËÚÂ Á‡ Û˜‡ÒÚËÂÚÓ ËÏ ‚ ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂÚÓ Ì‡ ÍÓÏÔ‡ÌËˇÚ‡ ≠ ‚ Õ‡‰ÁÓÌËˇ ËÎË ‚ ”Ô‡‚ËÚÂÎÌËˇ Ò˙‚ÂÚ, ‚ Á‡‚ËÒËÏÓÒÚ ÓÚ ÒÚÛÍÚÛ‡Ú‡ Ì‡ ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂ. ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡ 2001/86/≈— Â Ú‡ÌÒÔÓÌË‡Ì‡ ‚ ·˙Î„‡ÒÍÓÚÓ Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÒÚ‚Ó ˜ÂÁ«‡ÍÓÌ‡ Á‡ ËÌÙÓÏË‡ÌÂ Ë ÍÓÌÒÛÎÚË‡ÌÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ Ë ÒÎÛÊËÚÂÎËÚÂ ‚ ÏÌÓ„ÓÌ‡ˆËÓÌ‡ÎÌË ÔÂ‰ÔËˇÚËˇ,„ÛÔË ÓÚ ÔÂ‰ÔËˇÚËˇ Ë Â‚ÓÔÂÈÒÍË ‰ÛÊÂÒÚ‚‡. «‡ ‡ÁÎËÍ‡ ÓÚ Â‰Ëˆ‡ ÒÚ‡ÌË ≠ ˜ÎÂÌÍË Ì‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇ Ò˙˛Á Ë Ì‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍ‡ ÁÓÌ‡(19 Ì‡ ·ÓÈ), Í˙‰ÂÚÓ ËÏ‡ ¯ËÓÍË Ô‡‚‡ Á‡ Û˜‡ÒÚËÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ, ‚ ¡˙Î„‡Ëˇ ÌÓ‚ËˇÚ Á‡ÍÓÌ ‰‡‚‡ Â‰ËÌÒÚ‚ÂÌ‡Ú‡ ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚ Á‡ ÛÔ‡ÊÌˇ‚‡ÌÂ Ì‡ Ô‡‚ÓÚÓ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ Ë ÒÎÛÊËÚÂÎËÚÂ Á‡ Û˜‡ÒÚËÂ ‚ ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂÚÓ Ì‡ ÌË‚Ó ≈‚ÓÔÂÈÒÍ‡ ÍÓÏÔ‡ÌËˇ. 105

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 8.6. ИЗВОДИ — ÔÓ‰ÌÓ‚ÂÌËÚÂ ÛÒËÎËˇ ‰‡ ÒÂ ËÌÚÂ„Ë‡ ≈‚ÓÔ‡, ÔÂ‰‚Ë‰ÂÌËÚÂ Ô‡‚‡ Á‡ ËÌÙÓÏË‡ÌÂ Ë ÍÓÌÒÛÎÚË‡ÌÂ Ì‡ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎËÚÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ÌÂ Á‡ÚÛ‰Ìˇ‚‡Ú, ‡ ÔÓ-ÒÍÓÓ Û‚ÂÎË˜‡‚‡Ú ÍÓÌÍÛÂÌÚÓÒÔÓÒÓ·ÌÓÒÚÚ‡ Ì‡ ÍÓÏÔ‡ÌËËÚÂ Ì‡„ÎÓ·‡ÎÌËˇ Ô‡Á‡. ÃÌÓ„Ó ÍÓÏÔ‡ÌËË ÔÂ‰ÔËÂÏ‡Ú ÒÎË‚‡ÌËˇ Ë ÔË‰Ó·Ë‚‡ÌËˇ, ÍÓËÚÓ ËÏ‡Ú ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌË ÔÓÒÎÂ‰ÒÚ‚Ëˇ Á‡ Á‡ÂÚÓÒÚÚ‡.  ˜Â ÚËÚÂ ÓÒÌÓ‚ÌË Â‚ÓÔÂÈÒÍË ‰ËÂÍÚË‚Ë Á‡ ËÌÙÓÏË‡ÌÂÚÓ, ÍÓÌÒÛÎÚË‡ÌÂÚÓ Ë Û˜‡ÒÚËÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ÔÂ‰ÒÚ‡‚Îˇ‚‡Ú ‚‡ÊÂÌ ÔÓ„ÂÒ ‚ ËÌ‰ÛÒÚË‡ÎÌËÚÂ ÓÚÌÓ¯ÂÌËˇ Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍÓ ÌË‚Ó, ‚ÒÂ Ó˘Â ËÏ‡ ¯ËÓÍÓ ÔÓÎÂ Á‡ ÔÓ-Ì‡Ú‡Ú˙¯ÌÓ ÔÓ‰Ó·ÂÌËÂ. ÷ˇÎÓÒÚÌ‡Ú‡ ‡ÏÍ‡ Ì‡ ÔÓÎËÚËÍ‡Ú‡ ÔÓ ËÌ‰ÛÒÚË‡ÎÌË ÓÚÌÓ¯ÂÌËˇ ‚ÒÂ Ó˘Â Â ‚ ÔÓˆÂÒ Ì‡ ËÁ„‡Ê‰‡ÌÂ Ë ‚ Ú‡ÁË ‚˙ÁÍ‡ ÎËÔÒ‚‡˘ÓÚÓ Â‚ËÁË‡ÌÂ Ì‡ ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡ Á‡ ≈–—, ÌÂ Â ÔËÂÏÎË‚Ó. ¡ÂÁ Ú‡ÁË ÏˇÍ‡, ÛÒËÎËˇÚ‡ ‰‡ ÒÂ ÔÂ‰ÓÒÚ‡‚Ë Ì‡ ≈–— ˜ÂÁ ‡ÏÍÓ‚‡ ‰ËÂÍÚË‚‡ ‚Ó‰ÂÌÂÚÓ Ì‡ ÔÂ„Ó‚ÓË Á‡ ÒÍÎ˛˜‚‡ÌÂ Ì‡ ÍÓÎÂÍÚË‚ÂÌ ‰Ó„Ó‚Ó, ˘Â ·˙‰‡Ú Â¯‡‚‡˘Ë. ÷ÂÎÚ‡ Â ‰‡ ÒÂ ‚˙‚Â‰Â Ó·˘‡ Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÌÓ ÛÒÚ‡ÌÓ‚ÂÌ‡Ú‡ ÒÚÛÍÚÛ‡ Á‡ ‡·ÓÚÌË˜ÂÒÍÓÚÓ Û˜‡ÒÚËÂ ‚˙‚ ‚ÒË˜ÍË ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË, ÍÓˇÚÓ ‰‡ ·˙‰Â„Î‡‚ÂÌ ‡ÒÔÂÍÚ ËÎË ‰ÓË ÍÎ˛˜Ó‚ Ù‡ÍÚÓ Á‡ ÓÔÂ‰ÂÎˇÌÂÚÓ Ì‡ ÍÓÌÚËÌÂÌÚ‡ÎÌËˇ ÏÓ‰ÂÎ Ì‡ ÚÛ‰Ó‚Ë ÓÚÌÓ¯ÂÌËˇ ‚ ≈‚ÓÔ‡.  Ì‡ ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡ ‚˙ıÛ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌÓÚÓ Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÒÚ‚Ó ˘Â ·˙‰Â ÓÚ Ì‡È„ÓÎˇÏÓ ÁÌ‡˜ÂÌËÂ ‚ ÒÚ‡ÌËÚÂ Ò ‚ÓÎÛÌÚ‡ËÒÚË˜ÌË Ú‡‰ËˆËË, ‚ ÍÓËÚÓ ÌˇÏ‡ Ó·˘Ó Ë Á‡‰˙ÎÊËÚÂÎÌÓ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎÒÚ‚Ó Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ —‡‚ÌËÚÂÎÌËˇÚ ‡Ì‡ÎËÁ Ì‡ ÔËÎÓÊÂÌËÂÚÓ Ì‡ ƒËÂÍÚË‚‡ 2002/14/ ≈— ‚ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌÓÚÓ Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÒÚ‚Ó, Ì‡Ô‡‚ÂÌ ÓÚ NETLEX(Schomann et al. 2006), ÔÓÍ‡Á‚‡ ÚÛ‰ÌËˇ Ë Ï˙˜ËÚÂÎÂÌ Ô˙Ú Í˙Ï ‰ÂÏÓÍ‡ˆËˇÚ‡ ‚ ÔÂ‰ÔËˇÚËˇÚ‡ Ì‡ ≈‚ÓÔ‡. ÃÌÓ„Ó ÓÚ ÒÚ‡ÌËÚÂ-˜ÎÂÌÍË Ò‡ ÔËÂÎË ÏËÌËÏ‡ÎÌËÚÂ ÒÚ‡Ì‰‡ÚË, Á‡ÎÂ„Ì‡ÎË ‚ ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡, ‡ ÌˇÍÓË ‰ÓË Ó˘Â ÌÂ Ò‡ ˇ Ú‡ÌÒÔÓÌË‡ÎË. œÓ‰˙ÎÊ‡‚‡˘‡Ú‡ Ò˙ÔÓÚË‚‡ ÒÂ˘Û ÔËÎ‡„‡ÌÂÚÓ Ì‡ ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡ Ë Ò‚˙Á‡ÌËÚÂ Ò ÌÂˇ Ô‡‚‡ ÔÓ ËÌÙÓÏË‡ÌÂ Ë ÍÓÌÒÛÎÚË‡ÌÂ,, ‚ÚÓÓÚÓ ÓÚ ÍÓËÚÓ Â ÓÒÌÓ‚Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍ‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡ ˆÂÌÌÓÒÚ Ë ÙÛÌ‰‡ÏÂÌÚ‡ÎÌÓ ÒËÌ‰ËÍ‡ÎÌÓ Ô‡‚Ó, ËÁËÒÍ‚‡ ÏÓ·ËÎËÁ‡ˆËˇ Ì‡ ‚ÒË˜ÍË Á‡ÒÂ„Ì‡ÚË Ó„‡ÌËÁ‡ˆËË. ÕÂÓ·ıÓ‰ËÏÓ Â ÔÓ-Ì‡Ú‡Ú˙¯ÌÓ ÓÔÂ‰ÂÎˇÌÂ Ì‡ ÂÔÂËÚÂ ‚ ˜ÂÚËË ÒÙÂË: ‡) ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎÒÚ‚ÓÚÓ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ÏˇÒÚÓ ÒÂ ÌÛÊ‰‡Â ÓÚ ‡Á¯Ëˇ‚‡ÌÂ Ë ÒÔˇÏÓ Ï‡ÎÍËÚÂ Ë ÒÂ‰ÌËÚÂ ÔÂ‰ÔËˇÚËˇ, ÍÓËÚÓ ÔÓ‡‰Ë Ò˙˘ÂÒÚ‚Û‚‡˘ËÚÂ Ô‡„Ó‚Â, ÌÂ ÔÓÔ‡‰‡Ú ‚ Á‡‰˙ÎÊËÚÂÎÌËÚÂ ËÁËÒÍ‚‡ÌËˇÚ‡; ·) ËÁ‚ÂÒÚÌË Ò‡ Â‰Ëˆ‡ ÒÎÛ˜‡Ë, ‚ ÍÓËÚÓ Ò˙˘ÂÒÚ‚Û‚‡˘ËÚÂ Ô‡‚‡ ÔÓ ËÌÙÓÏË‡ÌÂ Ë ÍÓÌÒÛÎÚË‡ÌÂ ÌÂ ÒÂ ÒÔ‡Á‚‡Ú; ‚) ÌÂÓ·ıÓ‰ËÏË Ò‡ ÂÙÂÍÚË‚ÌË Ò‡ÌÍˆËË Á‡ Ï‡ÍÒËÏ‡ÎÌÓ Ò˙·Î˛‰‡‚‡ÌÂ Ì‡ ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡ Ë„) ËÌÙÓÏË‡ÌÂÚÓ Ë ÍÓÌÒÛÎÚË‡ÌÂÚÓ Úˇ·‚‡ ‰‡ ÒÂ ÔÓ‚ÂÊ‰‡ Ì‡ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ÏˇÒÚÓ, ÌÓ Ò˙˘Ó Ë Ì‡ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌÓ ÌË‚Ó ‚ ÷ÂÌÚ‡ÎÌËÚÂ ‡·ÓÚÌË˜ÂÒÍË Ò˙‚ÂÚË Ë Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍÓ ÌË‚Ó ‚ ≈–—. ŒÚ ÓÍÚÓÏ‚Ë 2004„. ÏÂÌË‰Ê˙ËÚÂ ÏÓ„‡Ú Ò‚Ó·Ó‰ÌÓ ‰‡ Ò˙Á‰‡‚‡Ú Â‚ÓÔÂÈÒÍË ÍÓÏÔ‡ÌËË/‰ÛÊÂÒÚ‚‡. ≈‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ ÔÓÎËÚËÍ‡ ÏÓÊÂ ‰‡ Ó·ÂÁˆÂÌË ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚËÚÂ Á‡ Ò˙Á‰‡‚‡ÌÂ Ì‡ ≈ƒ, ÒÚÂÏÂÈÍË ÒÂ ‰‡ Ì‡Ï‡ÎË ÒÚ‡Ì‰‡ÚËÚÂ Á‡ Û˜‡ÒÚËÂ, ÔÓÒÚË„Ì‡ÚË ‚ Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÒÚ‚ÓÚÓ Á‡ ≈ƒ. œÓÒÔÂˆË‡ÎÌÓ, ÚÓ‚‡ ÒÂ ÓÚÌ‡Òˇ ‰Ó ÔÓÒÎÂ‰‚‡˘ÓÚÓ Â‚ÓÔÂÈÒÍÓ Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÒÚ‚Ó Á‡ ÍÓÏÔ‡ÌËËÚÂ. œÓÌÂ ‚ ≈‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ ‰ËÂÍÚË‚‡ Á‡ Ú‡ÌÒÌ‡ˆËÓÌ‡ÎÌËÚÂ ÒÎË‚‡ÌËˇ, ÒÚ‡Ì‰‡ÚËÚÂ Á‡ Û˜‡ÒÚËÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ‚ ≈ƒ ·ˇı‡ ‰Ó„ÓÎˇÏ‡ ÒÚÂÔÂÌ Á‡Ô‡ÁÂÌË.—˙„Î‡ÒÌÓ ÀËÒ‡·ÓÌÒÍ‡Ú‡ ÒÚ‡ÚÂ„Ëˇ ÒÚ‡Ì‰‡ÚËÚÂ Á‡ ·˙‰Â˘ÂÚÓ ‡Á‚ËÚËÂ ‚ ÚÓ‚‡ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ Úˇ·‚‡ ‰‡ ÒÂ Ì‡Ò˙˜‡Ú, ‡ ÌÂ ‰‡ ÒÂ Ï‡„ËÌ‡ÎËÁË‡Ú. ≈ÙÂÍÚË‚ÌË –‡·ÓÚÌË˜ÂÒÍËÚÂ Ò˙‚ÂÚË ‚ ≈ƒ, ‰ÓÔ˙ÎÌÂÌË ÓÚ Ó˘Â Â‰ÌÓ ÌË‚Ó Ì‡ ‚ÎËˇÌËÂ ˜ÂÁ ÚÂıÌËÚÂ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎË ‚ Ó„‡ÌËÚÂ Á‡ ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂ, ÏÓÊÂ ‰‡ ‰ÓÔËÌÂÒÂ Á‡ Ò˙Á‰‡‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ‡‰ÂÍ‚‡ÚÌ‡ ÍÓÔÓ‡ÚË‚Ì‡ ÍÛÎÚÛ‡.  ‰Ûı Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌÓ Ô‡ÚÌ¸ÓÒÚ‚Ó, ÚÓ‚‡ ·Ë ÏÓ„ÎÓ ‰‡ ‰‡‰Â ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚ Â‰ÌÓ‚ÂÏÂÌÌÓ ‰‡ ÒÂ Ò˙·Î˛‰‡‚‡Ú ËÌÚÂÂÒËÚÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ Ë ÓÚ„Ó‚ÓÌÓÒÚÚ‡ Á‡ ·˙‰Â˘ÂÚÓ Ì‡ ÔÂ‰ÔËˇÚËÂÚÓ. 106

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 9. КОРПОРАТИВНО УПРАВЛЕНИЕ: РОЛЯТА НА РАБОТНИЧЕСКОТО УЧАСТИЕ И КОРПОРАТИВНАТА СОЦИАЛНА ОТГОВОРНОСТ  ÏÓÏÂÌÚ‡ ÒÂ ‰ËÒÍÛÚË‡ ‚˙ÔÓÒ˙Ú Á‡ ı‡‡ÍÚÂ‡ Ì‡ ‡Á‚Ë‚‡˘‡Ú‡ ÒÂ ≈‚ÓÔÂÈÒÍ‡ ÒËÒÚÂÏ‡ Ì‡ ÍÓÔÓ‡ÚË‚ÌÓ ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂ. Œ·Ò˙Ê‰‡ ÒÂ ÓÒÌÓ‚ÌËˇÚ ËÁ·Ó ÏÂÊ‰Û ‰‚Â ‡ÁÎË˜ÌË ÍÓÌˆÂÔˆËË Á‡ ÙËÏ‡Ú‡: ‡ÍˆËÓÌÂÌËˇ ÏÓ‰ÂÎ, ‚ ÍÓÈÚÓ ˆÂÎÚ‡ Ì‡ ÙËÏ‡Ú‡ Â Û‚ÂÎË˜‡‚‡ÌÂ ‰Ó ‚˙ÁÏÓÊÌ‡ Ì‡È„ÓÎˇÏ‡ ÒÚÂÔÂÌ ÒÚÓÈÌÓÒÚÚ‡ ‚ ËÌÚÂÂÒ Ì‡ ‡ÍˆËÓÌÂËÚÂ Ë ÏÓ‰ÂÎ˙Ú, ‚ ÍÓÈÚÓ ÙËÏ‡Ú‡ ÌÓÒË ÓÚ„Ó‚ÓÌÓÒÚ Á‡ ÔÓ-¯ËÓÍ Í˙„ ÓÚ Á‡ËÌÚÂÂÒÓ‚‡ÌË ÒÚ‡ÌË.  ÒÍ‡Ì‰‡Î‡ Ò ≈ÌÓÌ Ë ‰Û„ËÚÂ ÙËÌ‡ÌÒÓ‚Ë ÒÍ‡Ì‰‡ÎË ‚ —¿Ÿ, ‡ÍˆËÓÌÂÌËˇÚ ÏÓ‰ÂÎ(Ú‡Í˙‚, Í‡Í˙‚ÚÓ Ò˙˘ÂÒÚ‚Û‚‡ ‚—¿Ÿ), ÓÒÚ‡‚‡ ‰ÓÏËÌË‡˘ Á‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ Í˙„Ó‚Â, ÓÔÂ‰ÂÎˇ˘Ë ÔÓÎËÚËÍ‡Ú‡. ≈‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ÒËÌ‰ËÍ‡ÚË Ò‡ ÏÌÓ„Ó Á‡„ËÊÂÌË Á‡ ÚÓ‚‡, Ú˙È Í‡ÚÓ Ì‡ÂÏÌËˇÚ ÚÛ‰ Â ËÁÍÎ˛˜ÂÌ‡ ‚„ÓÎˇÏ‡ ÒÚÂÔÂÌ ÓÚ ÏÓ‰ÂÎ‡ Ì‡—¿Ÿ. ≈‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ ÍÓÏÔ‡ÌËˇ ÏÓÊÂ ‰‡ ÔÂ‰ÓÒÚ‡‚Ë ‰Ó·‡ ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚ Á‡ ‚˙‚ÂÊ‰‡ÌÂ ‚ Ô‡ÍÚËÍ‡Ú‡ Ì‡ ÔÓ‰ıÓ‰ˇ˘ ÂÊËÏ Á‡ ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂ Ì‡ Ú‡ÌÒ„‡ÌË˜Ì‡ ÍÓÏÔ‡ÌËˇ, ÍÓÈÚÓ ·‡Î‡ÌÒË‡ ËÁËÒÍ‚‡ÌÂÚÓ Á‡ ‰Ó·Ë ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍË ÂÁÛÎÚ‡ÚË Ò˙Ò ÒÓˆË‡ÎÌ‡Ú‡ ÍÓıÂÁËˇ Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ Ó·˘ÂÒÚ‚‡. ƒÌÂÒ Â ÌÂÓ·ıÓ‰ËÏ‡ Ì‡ÏÂÒ‡ ‚ ÏÛÎÚËÌ‡ˆËÓÌ‡ÎÌËÚÂ ÍÓÏÔ‡ÌËË Á‡ Ó·‚˙Á‚‡ÌÂÚÓ ËÏ Ò Ó·˘ÂÒÚ‚ÓÚÓ. ƒÓÏËÌË‡˘‡Ú‡ ÓÎˇ Ì‡„ÓÎÂÏËÚÂ ÍÓÏÔ‡ÌËË ÏÓÊÂ ‰‡ ÒÂ ËÎ˛ÒÚË‡ ÒÚ‡ÚËÒÚË˜ÂÒÍË: ÔÓ‚Â˜Â ÓÚ Â‰Ì‡ ˜ÂÚ‚˙Ú ÓÚ„ÎÓ·‡ÎÌ‡Ú‡ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍ‡ ‰ÂÈÌÓÒÚ ÒÂ ÍÓÌÚÓÎË‡ Ò‡ÏÓ ÓÚ 200 ÍÓÏÔ‡ÌËË, ‡ ÓÚ 100-ÚÂ Ì‡È-„ÓÎÂÏË Ò‚ÂÚÓ‚ÌË ÍÓÏÔ‡ÌËË, ÍÎ‡ÒË‡ÌË ÔÓ ÒÚÓÈÌÓÒÚ Ì‡ ‡ÍÚË‚ËÚÂ, 51 Ò‡ ÏÛÎÚËÌ‡ˆËÓÌ‡ÎÌË ÍÓÔÓ‡ˆËË. ÃÛÎÚËÌ‡ˆËÓÌ‡ÎÌËÚÂ ÍÓÏÔ‡ÌËË, ‚ÍÎ˛˜ËÚÂÎÌÓ Ë ‚˙ÚÂ¯ÌÓÙËÏÂÌËÚÂ Ú‡ÌÒÙÂË, ÓÒ˙˘ÂÒÚ‚ˇ‚‡Ú Ì‡‰ ‰‚Â ÚÂÚË ÓÚ ÏÂÊ‰ÛÌ‡Ó‰Ì‡Ú‡ Ú˙„Ó‚Ëˇ Ë ËÌ‚ÂÒÚËˆËË. œÓÎËÚËÍËÚÂ Ì‡ Ô‡‚ËÚÂÎÒÚ‚‡Ú‡ Ò‡ Ì‡ÒÓ˜ÂÌË Í˙Ï ÔË‚ÎË˜‡ÌÂ Ì‡ ËÌ‚ÂÒÚËÚÓË ˜ÂÁ ‚˙ÚÂ¯ÌÓ ‰ÂÂ„ÛÎË‡ÌÂ, Á‡ ‰‡ Ì‡Ò˙˜‡Ú Ô‡Á‡ÌË ÔËÌˆËÔË ËÎË ‰‚ÛÒÚ‡ÌÌË ËÌ‚ÂÒÚËˆËÓÌÌË ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËˇ(TUAC 2005).  ÔÓÎËÚË˜ÂÒÍ‡Ú‡ Ó·Î‡ÒÚ, ‰ÓË Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍÓ ÌË‚Ó ≠ Ì‡ÔËÏÂ ÔÎ‡Ì‡ Á‡ ‰ÂÈÒÚ‚ËÂ Ì‡ ÓÏËÒËˇÚ‡ Ì‡ ≈— Á‡ ÏÓ‰ÂÌËÁ‡ˆËˇ Ì‡ ÙËÏÂÌÓÚÓ Ô‡‚Ó Ë ‡Á¯Ëˇ‚‡ÌÂ Ì‡ ÍÓÔÓ‡ÚË‚ÌÓÚÓ ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂ ‚ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇ—˙˛Á(COM(2003)284) Ë ‚ÒË˜ÍË ÔÓÒÎÂ‰‚‡˘Ë ÏÂÍË ≠ ‰ÂÈÒÚ‚‡˘ËÚÂ ÎËˆ‡ ÒÂ ÓËÂÌÚË‡Ú Â‰ËÌÒÚ‚ÂÌÓ Í˙Ï ÔË„‡Ê‰‡ÌÂ Ì‡ Â„ÛÎ‡ÚÓÌËÚÂ ÒËÒÚÂÏË Í˙Ï ÌÛÊ‰ËÚÂ Ì‡ ÏÂÊ‰ÛÌ‡Ó‰ÌËÚÂ ËÌ‚ÂÒÚËÚÓË.  ËÌÚÂÂÒ Ì‡ ‚ÒË˜ÍË„‡Ê‰‡ÌË Â Â‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ÔÓÎËÚËÍË ÓÚÌÓ‚Ó ‰‡ ÔÓÂÏ‡Ú ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂÚÓ ˜ÂÁ ÒÚÂÏÂÊ Í˙Ï Ó·‚˙Á‚‡ÌÂ Ì‡ ·ËÁÌÂÒ‡ Ò Ó·˘ÂÒÚ‚ÓÚÓ, Í‡ÚÓ ÒÂ ËÁ„‡‰Ë ÔÓ‰ıÓ‰ˇ˘‡ ‡ÏÍ‡ ÔÓÒÂ‰ÒÚ‚ÓÏ Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÒÚ‚Ó Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍÓ ÌË‚Ó, Í‡ÚÓ ÒÂ„‡‡ÌÚË‡, ˜Â ÍÓÏÔ‡ÌËËÚÂ ˘Â ÔÓÂÏ‡Ú Ò‚ÓˇÚ‡ ÍÓÔÓ‡ÚË‚Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡ ÓÚ„Ó‚ÓÌÓÒÚ(—Œ) ÒÂËÓÁÌÓ, ‡ ÌÂ ÔÓÒÚÓ ‰‡ ˇ ‚˙ÁÔËÂÏ‡Ú Í‡ÚÓ ‡ÒÔÂÍÚ ÓÚ ‚˙ÁÍËÚÂ Ò Ó·˘ÂÒÚ‚ÂÌÓÒÚÚ‡ Ë, Ì‡Í‡ˇ, ‰‡ ÒÂ„‡‡ÌÚË‡, ˜Â ÏÂÌË‰ÊÏ˙ÌÚ˙Ú ˘Â Á‡˜ËÚ‡ Ô‡‚‡Ú‡ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ Á‡ Û˜‡ÒÚËÂ ‚ ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂÚÓ. ÷ÂÎÚ‡ Ì‡ Ì‡ÒÚÓˇ˘‡Ú‡„Î‡‚‡ Â ‰‡ ÔÂ‰ÒÚ‡‚Ë ‰Ó·Â ÙÛÌÍˆËÓÌË‡˘Ó ÍÓÔÓ‡ÚË‚ÌÓ ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂ, ÍÓÂÚÓ ÒÂ ÓÚÌ‡Òˇ ÒÂËÓÁÌÓ Í˙Ï—Œ Ë Ò˙ÓÚ‚ÂÚÒÚ‚‡ Ì‡ Ò˙‚ÂÏÂÌÌËÚÂ Á‡ÍÓÌÓ‚Ë ËÁËÒÍ‚‡ÌËˇ Ë Ô‡ÍÚËÍË, Á‡˜ËÚ‡ÈÍË ËÌÚÂÂÒËÚÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ‚ ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂÚÓ Ì‡ ÍÓÏÔ‡ÌËˇÚ‡ Ë ÒÚ‡ÚÂ„Ë˜ÂÒÍ‡Ú‡ ÓËÂÌÚ‡ˆËˇ Ì‡ ÙËÏÂÌ‡Ú‡ ÔÓÎËÚËÍ‡. Теми 9.1. œÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎÒÚ‚Ó ‚ ÛÔ‡‚ËÚÂÎÌËÚÂ Ó„‡ÌË Ì‡ ÍÓÏÔ‡ÌËˇÚ‡ 9.2. ËÚÂËÈ Á‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍÓ ÍÓÔÓ‡ÚË‚ÌÓ ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂ Á‡ Á‡ÍÓÌÓÛÒÚ‡ÌÓ‚ÂÌÓ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎÒÚ‚Ó ‚ ÛÔ‡‚ËÚÂÎÌËÚÂ Ó„‡ÌË, 9.3.—Œ Ë Â‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ËÌ‰ÛÒÚË‡ÎÌË ÒÂÍÚÓË 9.4.—Œ Ì‡ ÏÂÊ‰ÛÌ‡Ó‰ÌÓ ÌË‚Ó:„ÎÓ·‡ÎÌÓ ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËÂ Á‡ Ô‡‚‡Ú‡ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ 9.5. ¡˙Î„‡Ëˇ: ÓÔÓ‡ÚË‚Ì‡Ú‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡ ÓÚ„Ó‚ÓÌÓÒÚ 9.6.»Á‚Ó‰Ë 107

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 9.1. ПРЕДСТАВИТЕЛСТВО В БОРДОВЕТЕ СЪЩЕСТВУВАЩИ СИСТЕМИ В ЕС 25+ 3  19 ÓÚ 28-ÚÂ ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË Ì‡ ≈—-25 Ë ≈‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍ‡ ÁÓÌ‡(≈≈¿) Û˜‡ÒÚËÂÚÓ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ‚ ÛÔ‡‚ËÚÂÎÌËÚÂ Ò˙‚ÂÚË Ì‡ ÙËÏËÚÂ Â Á‡ÍÓÌÓ‚Ó ÛÒÚ‡ÌÓ‚ÂÌ ÂÎÂÏÂÌÚ Á‡ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌ‡Ú‡ ÒËÒÚÂÏ‡ Á‡ ÍÓÔÓ‡ÚË‚ÌÓ ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂ. ƒÓË ‚ ÔÓ‚Â˜ÂÚÓ ÓÚ 9-ÚÂ ÒÚ‡ÌË, ÍÓËÚÓ ÌˇÏ‡Ú Á‡ÍÓÌÓ‚Ë ‡ÁÔÓÂ‰·Ë, ÏÓ„‡Ú ‰‡ ÒÂ Ì‡ÏÂˇÚ ÔËÏÂË(Ï‡Í‡ Ë Í‡ÚÓ ËÁÍÎ˛˜ÂÌËˇ) Ì‡ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎÒÚ‚Ó Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ‚ ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂÚÓ Ì‡ ÍÓÏÔ‡ÌËˇÚ‡.  Ì‡È-Ï‡ÎÍÓ 12 ≈—/≈≈¿ ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË Â Ù‡ÍÚ ¯ËÓÍÓ ‡ÁÔÓÒÚ‡ÌÂÌÓÚÓ Û˜‡ÒÚËÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ‚ ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂÚÓ, ÌÂÁ‡‚ËÒËÏÓ ‰‡ÎË ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎËÚÂ„Ó Ó‰Ó·ˇ‚‡Ú ËÎË ÌÂ.“Ó‚‡ ÌÂ Á‡‚ËÒË ÓÚ ÒÚÛÍÚÛ‡Ú‡ Ì‡ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌ‡Ú‡ ÒËÒÚÂÏ‡ Ì‡ ÙËÏÂÌÓ ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂ, ÍÓÂÚÓ ÓÁÌ‡˜‡‚‡, ˜Â ÚÓ‚‡ ÓÒË„Ûˇ‚‡ Â‰ÌÓÒÚÂÔÂÌÌ‡ ÒËÒÚÂÏ‡(Í‡ÍÚÓ Â ‚ 13 ≈—/≈≈¿ ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË), ËÎË ‰‚ÛÒÚÂÔÂÌÌ‡ ÒËÒÚÂÏ‡(Í‡ÍÚÓ Â ‚ 11 ≈—/≈¿¿ ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË), ËÎË ÓÒË„Ûˇ‚‡ ËÁ·Ó ÏÂÊ‰Û ‰‚ÂÚÂ(Í‡ÍÚÓ Â ‚ ˜ÂÚËË ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË Ì‡ ≈—).  ·ÓÎ¯ËÌÒÚ‚ÓÚÓ ÓÚ ÒÚ‡ÌËÚÂ, ‚ ÛÔ‡‚ËÚÂÎÌËÚÂ Ò˙‚ÂÚË Ì‡ ÙËÏËÚÂ ÏÓ„‡Ú ‰‡ Û˜‡ÒÚ‚‡Ú Ò‡ÏÓ ‡·ÓÚÂ˘Ë ‚ ÍÓÏÔ‡ÌËˇÚ‡. ÕÓ, ‚ Â‰Ëˆ‡ ÒÚ‡ÌË ËÏ‡ ‡ÁÎË˜ÌË Ô‡‚ËÎ‡.  √ÂÏ‡ÌËˇ Ì‡ÔËÏÂ, ÌˇÍÓË ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎË ‚ ·Ó‰‡ ÌÂ ‡·ÓÚˇÚ ‚ ÍÓÏÔ‡ÌËˇÚ‡, ‡ Ò‡ ÓÔÂ‰ÂÎÂÌË ÓÚ ÒËÌ‰ËÍ‡ÚËÚÂ. –‡ÁÎË˜Ì‡ Â ÒËÚÛ‡ˆËˇÚ‡ ‚’ÓÎ‡Ì‰Ëˇ, Í˙‰ÂÚÓ ‡·ÓÚÌË˜ÂÒÍËˇÚ Ò˙‚ÂÚ ÏÓÊÂ ‰‡ ÔÂ‰ÎÓÊË Ò‡ÏÓ Í‡Ì‰Ë‰‡ÚË, ÍÓËÚÓ ÌÂ ‡·ÓÚˇÚ ‚ ÍÓÏÔ‡ÌËˇÚ‡.—˙ÓÚ‚ÂÚÌÓ, ÚÂÁË ˜ÎÂÌÓ‚Â ÓÙËˆË‡ÎÌÓ ÌÂ ÔÂ‰ÒÚ‡‚Îˇ‚‡Ú ËÌÚÂÂÒËÚÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ.‘ÓÏËÚÂ Ë Ô‡ÍÚËÍËÚÂ Á‡ Û˜‡ÒÚËÂ ‚ ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂÚÓ Ì‡ ÍÓÏÔ‡ÌËˇÚ‡ ‚‡Ë‡Ú ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌÓ ‚ ÓÚ‰ÂÎÌËÚÂ ÒÚ‡ÌË Ë ÚÓ‚‡ ‡ÁÌÓÓ·‡ÁËÂ ÒÂ ‡Á‡ÒÚ‚‡ ‚ ÂÁÛÎÚ‡Ú ÓÚ ‡Á¯ËÂÌËÂÚÓ Ì‡ ≈—. Õ‡ Ô˙‚ ÔÓ„ÎÂ‰ 28 ÒÚ‡ÌË, ‚ ÍÓËÚÓ ÏÓ„‡Ú ‰‡ ÒÂ ÓÒÌÓ‚‡Ú ≈‚ÓÔÂÈÒÍË ÓÏÔ‡ÌËË(25-ÚÂ ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË Ì‡ ≈— ÔÎ˛Ò»ÒÎ‡Ì‰Ëˇ, ÕÓ‚Â„Ëˇ Ë ÀËıÚÂÌ˘‡ÈÌ) ÏÓ„‡Ú ‰‡ ÒÂ ‡Á‰ÂÎˇÚ Ì‡ ÚË„ÛÔË: 1.—Ú‡ÌË Ò ¯ËÓÍ‡ ÒËÒÚÂÏ‡ Ì‡ ‡·ÓÚÌË˜ÂÒÍÓ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎÒÚ‚Ó ‚ ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂÚÓ,(Ú.Â., ÍÓˇÚÓ ÔÓÍË‚‡ Ë ÍÓÏÔ‡ÌËË ÓÚ ˜‡ÒÚÌËˇ ÒÂÍÚÓ): ¿‚ÒÚËˇ, ◊Â¯Í‡Ú‡ –ÂÔÛ·ÎËÍ‡, ƒ‡ÌËˇ,‘ËÌÎ‡Ì‰Ëˇ, √ÂÏ‡ÌËˇ,”Ì„‡Ëˇ, À˛ÍÒÂÏ·Û„,’ÓÎ‡Ì‰Ëˇ, ÕÓ‚Â„Ëˇ,—ÎÓ‚‡¯Í‡Ú‡ –ÂÔÛ·ÎËÍ‡,—ÎÓ‚ÂÌËˇ, ÿ‚ÂˆËˇ. 2.—Ú‡ÌË Ò Ó„‡ÌË˜ÂÌ ÓÔËÚ ‚ ‡·ÓÚÌË˜ÂÒÍÓÚÓ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎÒÚ‚Ó ‚ ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂÚÓ(Ì‡ÔËÏÂ, Ò‡ÏÓ ‚ ‰˙Ê‡‚ÌËÚÂ Ë ÔË‚‡ÚËÁË‡ÌËÚÂ ÍÓÏÔ‡ÌËË):‘‡ÌˆËˇ, √˙ˆËˇ,»Î‡Ì‰Ëˇ, Ã‡ÎÚ‡, œÓÎ¯‡, œÓÚÛ„‡ÎËˇ, ≈ÒÔ‡ÌËˇ. 3.—Ú‡ÌË ·ÂÁ ‡ÁÔÓÂ‰·Ë Á‡ ‡·ÓÚÌË˜ÂÒÍÓ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎÒÚ‚Ó ‚ ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂÚÓ: ¡ÂÎ„Ëˇ, ËÔ˙, ≈ÒÚÓÌËˇ,»ÒÎ‡Ì‰Ëˇ,»Ú‡ÎËˇ, À‡Ú‚Ëˇ, ÀËıÚÂÌ˘‡ÈÌ, ÀËÚ‚‡, .  ÒÚ‡Ì‡-˜ÎÂÌÍ‡ Â ‡Á‚ËÎ‡ Ò‚Óˇ ÒËÒÚÂÏ‡ Ë ‡·ÓÚÌË˜ÂÒÍÓÚÓ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎÒÚ‚Ó ‚ ÛÔ‡‚ËÚÂÎÌËÚÂ Ò˙‚ÂÚË Â Á‡ÎÂ„Ì‡ÎÓ ‚ ÔÓ-¯ËÓÍËˇ ÍÓÌÚÂÍÒÚ Ì‡ ÒËÒÚÂÏËÚÂ Ì‡ ËÌ‰ÛÒÚË‡ÎÌË ÓÚÌÓ¯ÂÌËˇ Ë Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌÓ ÙËÏÂÌÓ Ô‡‚Ó.“Ó‚‡ ÒÂ ÓÚÌ‡Òˇ Ë Á‡ ‰ÂÒÂÚÚÂ ÌÓ‚Ë ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË. Ã‡Í‡ ˜Â Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÒÚ‚ÓÚÓ Á‡ÔÓ˜Ì‡ ‰‡ ÒÂ ÔËÂÏ‡ Â‰‚‡ ÔÂÁ 1990„Ó‰ËÌ‡, ÒÚ‡ÌËÚÂ ÓÚ ÷ÂÌÚ‡ÎÌ‡ Ë»ÁÚÓ˜Ì‡ ≈‚ÓÔ‡ ÔËÒÚ˙ÔËı‡ Í˙Ï ÛÒÚ‡ÌÓ‚ˇ‚‡ÌÂ Ì‡ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌË ËÌ‰ÛÒÚË‡ÎÌË ÓÚÌÓ¯ÂÌËˇ Ë ÒËÒÚÂÏË Á‡ ‡·ÓÚÌË˜ÂÒÍÓ Û˜‡ÒÚËÂ ÔÓ ‡ÁÎË˜ÌË Ì‡˜ËÌË.“Ó‚‡ Â ‚‡ÊÌÓ ÌÂ Ò‡ÏÓ ÔÓ‡‰Ë ÚÓ‚‡, ˜Â ‚ÒˇÍ‡ 108

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 9.1. ПРЕДСТАВИТЕЛСТВО В БОРДОВЕТЕ СЪЩЕСТВУВАЩИ СИСТЕМИ В ЕС 25+ 3 ≈‚ÓÔÂÈÒÍ‡ ÓÏÔ‡ÌËˇ(≈) ÏÓÊÂ ‰‡ ËÁ·ÂÂ ÏÂÊ‰Û Â‰ÌÓÒÚÂÔÂÌÌ‡ ËÎË ‰‚ÛÒÚÂÔÂÌÌ‡ ÒÚÛÍÚÛ‡ Ì‡ ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂ, ÌÂÁ‡‚ËÒËÏÓ ‰‡ÎË ÒÚ‡Ì‡Ú‡, ‚ ÍÓˇÚÓ ÒÂ Ì‡ÏË‡ ÒÂ‰‡ÎË˘ÂÚÓ Ì‡ ≈ ÔÓÁ‚ÓÎˇ‚‡ Ì‡ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌËÚÂ ÒË ÍÓÏÔ‡ÌËË ‰‡ ÔËÎÓÊ‡Ú Ú‡ÁË ÒÚÛÍÚÛ‡. œÓ˜ÚË Ó·˘ÓÔËÂÚÓ Â ‚Â˜Â ‚ ‰Â·‡Ú‡, ˜Â ÌËÍÓˇ ≈ ÌˇÏ‡ ‰‡ ËÁ„ÎÂÊ‰‡ Í‡ÚÓ ‰Û„‡. œÓ-ÍÓÌÍÂÚÌÓ, ‚‡Ë‡ÌÚËÚÂ, ÍÓËÚÓ ‚Â˜Â Ò˙˘ÂÒÚ‚Û‚‡Ú ËÎË ÏÓÊÂ ‰‡ ÒÂ Ó˜‡Í‚‡Ú, ÒÂ ÓÚÌ‡ÒˇÚ Í˙Ï:: ï ÏËÌËÏ‡ÎÂÌ Ô‡„ Á‡ Ì‡ÂÚË, Ú.Â. ·ÓˇÚ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ, Ì‡‰ ÍÓÈÚÓ ‡·ÓÚÌË˜ÂÒÍÓÚÓ Û˜‡ÒÚËÂ ‚ ÛÔ‡‚ËÚÂÎÌËˇ Ò˙‚ÂÚ Â Á‡‰˙ÎÊËÚÂÎÌÓ, ‚‡Ë‡ ÓÚ 25 ‡·ÓÚÌËÍ‡ ‚ ÿ‚ÂˆËˇ ‰Ó 500, 1000 ËÎË 2000 ‚ √ÂÏ‡ÌËˇ; ï ·ÓˇÚ Ì‡ ˜ÎÂÌÓ‚Â Ì‡ ÛÔ‡‚ËÚÂÎÌËˇ Ò˙‚ÂÚ, Ì‡ ÍÓËÚÓ ËÏ‡Ú Ô‡‚Ó ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ‚‡Ë‡ ÓÚ Â‰ËÌ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎ ‰Ó Â‰Ì‡-ÚÂÚ‡ ËÎË ‰ÓË ÔÓÎÓ‚ËÌ‡Ú‡ ÓÚ ˜ÎÂÌÓ‚ÂÚÂ Ì‡ Ò˙‚ÂÚ‡; ï ÔÓˆÂ‰ÛËÚÂ Á‡ ËÁ·Ó ËÎË Ì‡ÁÌ‡˜‡‚‡ÌÂ ‚‡Ë‡Ú ÓÚ Ó·˘ ËÁ·Ó ÓÚ ‚ÒË˜ÍË ‡·ÓÚÌËˆË ‰Ó Ì‡ÁÌ‡˜‡‚‡ÌÂ ËÎË ËÁ·Ó ÓÚ ‡·ÓÚÌË˜ÂÒÍËÚÂ Ò˙‚ÂÚË ËÎË ÒËÌ‰ËÍ‡ÚËÚÂ; ï Ó·˘Ó ‚ÁÂÚÓ, ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎËÚÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ËÏ‡Ú Ò˙˘ËÚÂ Á‡ÍÓÌÌË Ô‡‚‡ Ë Á‡‰˙ÎÊÂÌËˇ, Í‡ÍÚÓ ˜ÎÂÌÓ‚ÂÚÂ Ì‡ Ì‡‰ÁÓÌËÚÂ ËÎË ‡‰ÏËÌËÒÚ‡ÚË‚ÌË Ò˙‚ÂÚË, ÍÓËÚÓ ÔÂ‰ÒÚ‡‚Îˇ‚‡Ú ‡ÍˆËÓÌÂËÚÂ. ÕÓ ÏÓ„‡Ú ‰‡ ÒÂ Ì‡ÏÂˇÚ Ë ËÁÍÎ˛˜ÂÌËˇ ÓÚ ÚÓ‚‡ Ô‡‚ËÎÓ, Ì‡ÔËÏÂ ‚ ÿ‚ÂˆËˇ, Í˙‰ÂÚÓ Ì‡ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎËÚÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ÌÂ Â ÔÓÁ‚ÓÎÂÌÓ ‰‡ Û˜‡ÒÚ‚‡Ú ‚ Â¯ÂÌËˇÚ‡ Ì‡ ÛÔ‡‚ËÚÂÎÌËˇ Ò˙‚ÂÚ, ÍÓËÚÓ Á‡Òˇ„‡Ú ËÌÚÂÂÒËÚÂ Ì‡ ÒËÌ‰ËÍ‡ÚËÚÂ(Ì‡ÔËÏÂ, ‚˙ÔÓÒË, Ò‚˙Á‡ÌË Ò ÍÓÎÂÍÚË‚ÌÓÚÓ ‰Ó„Ó‚‡ˇÌÂ). 109

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 9.1. ПРЕДСТАВИТЕЛСТВО В БОРДА СЪЩЕСТВУВАЩИ СИСТЕМИ В ЕС 25+ 3 ”˜‡ÒÚËÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ‚ ·Ó‰Ó‚ÂÚÂ ‚ 28 ÒÚ‡ÌË ≠ ÔËÎÓÊÂÌËÂ Ì‡ Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÒÚ‚ÓÚÓ Á‡ ≈ƒ ÇÀÑÅÃÍÀÒÈ ÊÎÌÏÀÍÈÈ ÄÚÐÆÀÂÍÀ ÑÎÁÑÒÂÅÍÎÑÒ ×ÀÑÒÅÍ ÑÅÊÒÎÐ ÏÐÎÏÎÐÖÈß ÍÀ ÐÀÁÎÒÍÈ×ÅÑÊÎÒÎ ÏÐÅÄÑÒÀÂÈÒÅËÑÒÂÎ Â ÁÎÐÄÎÂÅÒÅ Ï ÎÄÁÎÐ ÍÀ ÏÐÅÄÑÒÀÂÈÒÅËÈÒÅ ÍÀ ÐÀÁÎÒÍÈÖÈÒÅ Â ÁÎÐÄÎÂÅÒÅ ÎÒ ÑÈÍÄÈÊÀÒÈ ÐÀÁÎÒÍÈ ÈÇÁÎÐ ×ÅÑÊÈ ÊÐÈÒÅÐÈÉ ÇÀ ÈÇÁÎÐ : ÑÀÌÎ ÍÀÅÌÍÈ ÐÀÁÎÒÍÈÖÈ ? Ñ ÒÐÓÊÒÓÐÀ ÍÀ ÓÏÐÀÂËÅÍÈÅ ÅÄÍÎÑÒÅÏÅÍÍÀ  Å/ ÄÂÓÑÒÅÏÅÍÍÀ - Ä ÑÚÂÅÒ AT Ä Ä 1/3 Ä Ä Ä BE Å CY CZ Ä Ä 1/3 DE Ä Ä 1/3  1/2 Ä ñèíäèêàëíè ìåñòà DK Ä Ä 1/3 Ä Ä Äðóãè ìåñòà Ä Ä Â äúðæàâíè êîìïàíèè Ä åêñïåðòè çà ñèíäèêàëíèòå ìåñòà Ä Å Ä Ä Å/ Ä EE ES Ä .I Ä .R Ä GR Ä HU Ä IE Ä IS IT LI LT LU Ä LV MT Ä NL Ä NO Ä PL Ä PT Ä SE Ä SI Ä SK Ä UK 2 ÷ëåíîâå Ä Ä Ñïîðàçóìåíèå  Ä Ä ìàêñèìàëíî 4 ÷ëåíîâå Ãðóïè íà ïåðñîíàëà ( Ä) 1/3 ïðåäñòàâèòåëè Ä Ä 2-3 ÷ëåíà 2-3 ÷ëåíà Ä Ä Ä 1/3 Òðÿáâà äà ñå Ä Ä êîíñóëòèðà (îñíîâíî) 1/3 Ä Ä Ä 1/3 Ä Ä Ñèíäèêàëíè ìåñòà ìåòàëóðãèÿ 1 ÷ëåí Ä ìàêñèìóì 1/3 Ä Ä äî 1/3 (îñíîâíî) 2/5 1 ÷ëåí Ä 2-3 ÷ëåíîâå Ä Ä 1/3- 1/2 Ä (ôèðìåí óñòàâ) Ä ×àñòíà ôèðìà: 1/3 1 ìÿñòî â Äúðæàâíà ôèðìà:1/2 äúðæàâíà ôèðìà Ä áåç ìåòàëóðãè÷íè êîìïàíèè Ä íå E! Ä Ä Ä Ä Ä Ä Ä Ä Ä M Å èëè Ä Å èëè Ä Å Ä Å Å Å èëè Ä Å Å èëè Ä Å Ä Å Ä Å Ä Å Å Ä Ä Å √‡ÙËÍ‡ 1 ŒÚ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌËÚÂ Á‡ÍÓÌË ÌÂ ÏÓÊÂ ‰‡ ÒÂ ËÁ‚ÎÂ˜Â Â‰ËÌÂÌ Â‚ÓÔÂÈÒÍË ÒÚ‡Ì‰‡Ú. ÕÓ ‚ ÔÓ‚Â˜Â ÓÚ ÔÓÎÓ‚ËÌ‡Ú‡ ÓÚ ÒÚ‡ÌËÚÂ-˜ÎÂÌÍË Ì‡ ≈—, Á‡‰˙ÎÊËÚÂÎÌÓÚÓ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎÒÚ‚Ó Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ‚ ÛÔ‡‚ËÚÂÎÌËˇ Ò˙‚ÂÚ Ì‡ ÍÓÏÔ‡ÌËˇÚ‡ Â ˜‡ÒÚ ÓÚ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌ‡Ú‡ ÒËÒÚÂÏ‡ Á‡ ÍÓÔÓ‡ÚË‚ÌÓ ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂ. ŒÒ‚ÂÌ ÚÓ‚‡, ≈ ‚ÂÓˇÚÌÓ ˘Â ‚˙‚Â‰Â ÚÓÁË ÂÎÂÏÂÌÚ ‚ ÒÚ‡ÌË, Í˙‰ÂÚÓ ÔÂ‰Ë ÚÓ‚‡ ÌÂ Â ·ËÎ ÔÓÁÌ‡Ú. ÕˇÏ‡ ÌËÍ‡Í‚Ó ‰ÓÍ‡Á‡ÚÂÎÒÚ‚Ó Á‡ Ì‡Ô˙ÎÌÓ ÓÚÏÂÌˇÌÂ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎÒÚ‚ÓÚÓ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ‚ ËÏÂÚÓ Ì‡ ÏÓ‰ÂÌÓÚÓ ÍÓÔÓ‡ÚË‚ÌÓ ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂ.  ÒÚ‡Ì‡-˜ÎÂÌÍ‡ Ì‡ ≈— ÒÂ ÒÚÂÏË ‰‡ ÔËÒÔÓÒÓ·Ë Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌ‡Ú‡ ÒË ÒËÒÚÂÏ‡ Á‡ ÍÓÔÓ‡ÚË‚ÌÓ ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂ ‚ Ò˙ÓÚ‚ÂÚÒÚ‚ËÂ Ò ËÁËÒÍ‚‡ÌËˇÚ‡ Ì‡ ÍÓÏÔ‡ÌËËÚÂ, ÍÓËÚÓ ÓÔÂË‡Ú ‚ ‡ÏÍËÚÂ Ì‡„ÎÓ·‡ÎÌËÚÂ ÙËÌ‡ÌÒÓ‚Ë Ô‡Á‡Ë.—ÎÂ‰Ó‚‡ÚÂÎÌÓ, ‰‚ÛÒÚÂÔÂÌÌ‡Ú‡ ÒÚÛÍÚÛ‡ ÌÂ Â Á‡„Û·ËÎ‡ Ò‚ÓˇÚ‡ ‡ÍÚÛ‡ÎÌÓÒÚ, Í‡ÍÚÓ ÒÂ ÒÏˇÚ‡ ÔÓÌˇÍÓ„‡.—˙˘ÂÒÚ‚Û‚‡ ÚÂÌ‰ÂÌˆËˇ Í˙Ï ˇÒÌÓ ‡Á„‡ÌË˜‡‚‡ÌÂ ÏÂÊ‰Û ˙ÍÓ‚Ó‰ÌË Ë ÌÂ˙ÍÓ‚Ó‰ÌË ÙÛÌÍˆËË, Í‡ÍÚÓ ÓÙËˆË‡ÎÌÓ ÒÂ ‚˙ÁÔËÂÏ‡Ú ‚ ‰‚ÛÒÚÂÔÂÌÌ‡Ú‡ ÒËÒÚÂÏ‡, ‡ Ò˙˘Ó Ë ‚ ÒËÒÚÂÏËÚÂ Ò Â‰ËÌ ·Ó‰.—ÎÂ‰ ÒÍ‡Ì‰‡ÎË, Í‡ÚÓ ÚÓÁË Ò ≈Õ–ŒÕ, ÌÂ ÏÓÊÂ ‰‡ ËÏ‡ ‚Â˜Â ÌËÍ‡Í‚Ó Ò˙ÏÌÂÌËÂ, ˜Â ÌÂÁ‡‚ËÒËÏËˇ ÏÓÌËÚÓËÌ„ Ì‡ ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂÚÓ Â ÌÂÓ·ıÓ‰ËÏ.«‡ÍÓÌÓ‚ÓÚÓ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎÒÚ‚Ó Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ‚ ÛÔ‡‚ËÚÂÎÌËÚÂ Ó„‡ÌË Â Â‰ËÌ ÓÚ Ì‡˜ËÌËÚÂ Á‡„‡‡ÌÚË‡ÌÂ Ì‡ ‚˙Ì¯ÂÌ Ë ÌÂÁ‡‚ËÒËÏ ÍÓÌÚÓÎ. œÓÚË‚ÌÓ Ì‡ ÏÌÂÌËˇÚ‡, ËÁ‡ÁÂÌË ÓÚ ·ËÁÌÂÒ‡, ÓÎˇÚ‡ Ì‡ ‡·ÓÚÌË˜ÂÒÍËÚÂ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎË Úˇ·‚‡ ‰‡ ÒÂ Á‡ÒËÎË Ë ‰‡ ÌÂ ÒÂ ÚÂÚË‡ Í‡ÚÓ ÔÂÔˇÚÒÚ‚ËÂ ‚ ÍÓÔÓ‡ÚË‚Ì‡Ú‡ Ì‡‰ÁÓÌ‡ ÒÚÛÍÚÛ‡. Source: 110

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 9.2. ЗАКОНОУСТАНОВЕНОТО ПРЕДСТАВИТЕЛСТВО В УПРАВИТЕЛНИТЕ СЪВЕТИ КРИТЕРИЙ ЗА ЕВРОПЕЙСКО КОРПОРАТИВНО УПРАВЛЕНИЕ ЧАСТ ОТ ДОБРОТО ЕВРОПЕЙСКО КОРПОРАТИВНО УПРАВЛЕНИЕ »ÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍË ÂÁÛÎÚ‡ÚË ‚ ÒÚ‡ÌËÚÂ ÓÚ ≈— ‚ Á‡‚ËÒËÏÓÒÚ ÓÚ ‡Á‚ËÚËÂÚÓ Ì‡ Ô‡‚‡Ú‡ Á‡ Û˜‡ÒÚËÂ ‚ ·Ó‰Ó‚ÂÚÂ Ø ÈÐÎÊÈ ÏÐÀÂÀ ÇÀ Ó×ÀÑÒÈÅ Â ÁÎÐÄÎÂÅÒÅ Ò ÚÐÃÎÂÑÊÈ ÁÀËÀÍÑ / ÁÂÏ 1999-2003 G INI Ê ÎÅÔÈÖÈÅÍÒ ( CA . 2000) Ñ ÒÀ×ÍÎ ÍÈÂÎ 2000-02 ( ÄÍÈ ÍÀ ÑÒÀ×ÊÀ ÍÀ 1000 ÐÀÁÎÒÍÈ ÄÍÈ ) ÈÁÊ È ÍÄÅÊÑ ÇÀ ÊÎÍÊÓÐÅÍÒÍÎÑÏÎÑÎÁÍÎÑÒÒÀ ÍÀ ÁÈÇÍÅÑÀ ÑÒÐÀÍÈ Ñ ØÈÐÎÊÈ ÏÐÀÂÀ ( ÂÑÈ×ÊÈ ÑÅÊÒÎÐÈ (+) 3.9% 0.259 9.7 ÏÎÊÐÈÒÈ È Ñ ÏÎÂÅ×Å ÎÒ 1 ÏÐÅÄÑÒÀÂÈÒÅË )* Ðàíã 6.8 ÑÒÐÀÍÈ Ñ ÍÅÐÀÇÂÈÒÈ ÈËÈ ÁÅÇ ÏÐÀÂÀ ÇÀ Ó×ÀÑÒÈÅ Â ÁÎÐÄÎÂÅÒÅ ** (-) 2.0% 0.321 104.8 Ðàíã 19.9 * AT, CZ, DK, FI, DE, HU, LU, NL, NO, SK, SI, SE ** BE, CY, EE, FR, GR, IS, IE, IT, LT, LI, LV, MT, PL, PT, ES, UK Source: Vitols 2005 ÓÔÓ‡ÚË‚ÌÓÚÓ ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂ ‚ Â‚ÓÔÂÈÒÍ‡ ÔÂÒÔÂÍÚË‚‡ Úˇ·‚‡ ‰‡ ÓÚ‡Áˇ‚‡ Ù‡ÍÚ‡, ˜Â ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎËÚÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ‚ ÛÔ‡‚ËÚÂÎÌËÚÂ Ò˙‚ÂÚË Ì‡ ÍÓÏÔ‡ÌËËÚÂ Ë„‡ˇÚ ‚‡ÊÌ‡ ÓÎˇ ‚ ÏÌÓ„Ó ÓÚ ÒÚ‡ÌËÚÂ˜ÎÂÌÍË Ì‡ ≈—, Í‡ÍÚÓ Ë ‚ ·˙‰Â˘Ë ≈.“Â ÙÓÏË‡Ú ˜‡ÒÚ ÓÚ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌ‡Ú‡ ÒËÒÚÂÏ‡ Á‡ ÍÓÔÓ‡ÚË‚ÌÓ ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂ ˜ÂÁ ÍÓÌÚÓÎ Ì‡ ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂÚÓ Ë ‚ÎËˇÌËÂ ‚˙ıÛ Ó·˘‡Ú‡ ·ËÁÌÂÒ-ÒÚ‡ÚÂ„Ëˇ.  Ò˙ÓÚ‚ÂÚÒÚ‚ËÂ Ò ˆÂÎËÚÂ Ì‡ ÀËÒ‡·ÓÌÒÍ‡Ú‡ ÒÚ‡ÚÂ„Ëˇ, ÌÓ‚‡Ú‡ ‡ÏÍ‡ ÔÓÒÚ‡‚ˇ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ‚ ÔÓ-‰Ó·‡ ÔÓÁËˆËˇ, Á‡ ‰‡ ‰ÓÔËÌÂÒ‡Ú ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌÓ Ë Ò Ó·‚˙Á‚‡˘ ÂÙÂÍÚ Á‡ ÊÂÎ‡Ì‡Ú‡ Ô‡‚ËÎÌ‡ ‡ÎÚÂÌ‡ÚË‚‡ Á‡ ÔÂÒÚÛÍÚÛË‡ÌÂ Ë ÍÓÌÍÛÂÌÚÓÒÔÓÒÓ·ÌÓÒÚ Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ ËÌ‰ÛÒÚËˇ. √‡ÙËÍ‡ 2 ŒÔËÚ˙Ú ÔÓÚ‚˙Ê‰‡‚‡, ˜Â ÒËÎÌÓÚÓ Á‡ÍÓÌÓÛÒÚ‡ÌÓ‚ÂÌÓ Û˜‡ÒÚËÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ Â ·Î‡„ÓÔËˇÚÌÓ Á‡ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌËÚÂ ËÍÓÌÓÏËÍË.—‡‚ÌËÚÂÎÌËÚÂ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍË ‰‡ÌÌË ÌÂ ‚Ó‰ˇÚ ‰Ó ËÁ‚Ó‰‡, ˜Â Û˜‡ÒÚËÂÚÓ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ‚ ·Ó‰Ó‚ÂÚÂ Ò˙Á‰‡‚‡ ÔÂ˜ÍË Á‡ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌËÚÂ ËÍÓÌÓÏËÍË.—Ú‡ÌËÚÂ, ‚ ÍÓËÚÓ Ò‡ ÔÂ‰ÓÒÚ‡‚ÂÌË ¯ËÓÍË Ô‡‚‡ Á‡ ‡·ÓÚÌË˜ÂÒÍÓÚÓ Û˜‡ÒÚËÂ, ‡·ÓÚˇÚ ‰Ó·Â, Í‡ÍÚÓ ÔÓÍ‡Á‚‡Ú ÏËÍÓËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍË ÔÓÍ‡Á‡ÚÂÎË (Ú‡ÍË‚‡ Í‡ÚÓ»Ì‰ÂÍÒ Á‡ ÍÓÌÍÛÂÌÚÓÒÔÓÒÓ·ÌÓÒÚ Ì‡ ·ËÁÌÂÒ‡ ÓÚ—‚ÂÚÓ‚ÌËˇ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍË ÙÓÛÏ), Í‡ÍÚÓ Ë Ú‡ÍË‚‡ Ï‡ÍÓËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍË ÔÓÍ‡Á‡ÚÂÎË, Í‡ÚÓ Ò˙ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂÚÓ ÏÂÊ‰Û Ú˙„Ó‚ÒÍËˇ ·‡Î‡ÌÒ Ë ¡ /≈‚ÓÒÚ‡Ú 2004/. ŒÒ‚ÂÌ ÚÓ‚‡, ÍÓÂÙËˆËÂÌÚ˙Ú ƒÊËÌË ‰‡‚‡ ‰ÓÍ‡Á‡ÚÂÎÒÚ‚‡ Á‡ ÔÓ‰Ó·‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡ ÍÓıÂÁËˇ ‚ ÒÚ‡ÌË Ò˙Ò Á‡ÍÓÌÓÛÒÚ‡ÌÓ‚ÂÌÓ ‡·ÓÚÌË˜ÂÒÍÓ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎÒÚ‚Ó, ÔÓ‡‰Ë ÔÓ-„ÓÎˇÏÓÚÓ ‰Ó·ÎËÊ‡‚‡ÌÂ Ì‡ Ì‡È-‚ËÒÓÍËÚÂ Ë Ì‡ Ì‡È-ÌËÒÍËÚÂ ‰ÓıÓ‰Ë ‚ Ó·˘ÂÒÚ‚ÓÚÓ. ÕÓ, ÌÂ Úˇ·‚‡ ‰‡ ÒÂ Ô‡‚Ë Á‡ÍÎ˛˜ÂÌËÂ, ˜Â ÒÚ‡ÌËÚÂ ‡‚ÚÓÏ‡ÚË˜ÌÓ ÔÂ˜ÂÎˇÚ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍË ÓÚ Á‡ÍÓÌÓÛÒÚ‡ÌÓ‚ÂÌÓÚÓ Û˜‡ÒÚËÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ. ÕÓ ÚÓ Â ‡„ÛÏÂÌÚ ÔÓÚË‚ ÏÌÂÌËÂÚÓ, ˜Â ‡·ÓÚÌË˜ÂÒÍÓÚÓ Û˜‡ÒÚËÂ Â ËÁÚÓ˜ÌËÍ Á‡ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍË Á‡„Û·Ë. ƒÂÈÒÚ‚ËÚÂÎÌÓ, Á‡‰˙ÎÊËÚÂÎÌÓÚÓ Á‡˜ËÚ‡ÌÂ Ì‡ ËÌÚÂÂÒËÚÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ÏÓÊÂ ‰‡ ‰Ó‚Â‰Â ‰Ó ÌÂÓ·ıÓ‰ËÏË ÒÚÛÍÚÛÌË ÔÓÏÂÌË ‚ ÔÂ‰ÔËˇÚËˇÚ‡. Œ˘Â ÔÓ‚Â˜Â, ˜Â Ì‡ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌÓ ÌË‚Ó, Ó·˘ÂÒÚ‚ÓÚÓ Ó˜Â‚Ë‰ÌÓ ÒÂ Â Ì‡Û˜ËÎÓ ‰‡ ËÌÚÂ„Ë‡ ÔÓ‰ÛÍÚË‚ÌÓ ÚÓ‚‡ Û˜‡ÒÚËÂ.  ‚ÒÂÍË ÒÎÛ˜‡È, ÌˇÏ‡ ‰‡ Â ÓÚ ÔÓÎÁ‡ Ì‡Ï‡Îˇ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÒÂ„‡¯ÌÓÚÓ ÌË‚Ó Ì‡ ‡·ÓÚÌË˜ÂÒÍÓ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎÒÚ‚Ó ‚ ÛÔ‡‚ËÚÂÎÌËÚÂ Ò˙‚ÂÚË, Í‡ÚÓ ÓÔËÚ Á‡ ÔÓ‰Ó·ˇ‚‡ÌÂ Ì‡ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍ‡Ú‡ ÍÓÌÍÛÂÌÚÌÓÒÚ. ÍÓÌÚÂÍÒÚ‡ Ì‡„ÎÓ·‡ÎËÁ‡ˆËˇÚ‡ ÍÓÔÓ‡ÚË‚ÌÓÚÓ ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂ ËÁ„ÎÂÊ‰‡ Ú˙ÔË ‰Û„Ë ÌÂÛ‰‡˜Ë. Õ‡ ÚÓÁË ÙÓÌ ‚ ≈‚ÓÔ‡ ÒÂ ‡Á‚Ë‚‡ ‰Â·‡Ú Á‡ ÔÓ‰Ó·ˇ‚‡ÌÂ Ì‡ ÍÓÔÓ‡ÚË‚ÌÓÚÓ ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂ.“ÓÈ Úˇ·‚‡ ‰‡ ‰Ó‚Â‰Â Ò˙˘Ó ‰Ó Ì‡ÏË‡ÌÂ Ì‡ ı‡‡ÍÚÂËÒÚËÍË, ÍÓËÚÓ ‰‡ ÓÚÎË˜‡Ú ì≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇ Ô˙Úî ÓÚ Ú‚˙‰Â Á‡ÍÓÒÚÂÌÂÎËˇ ‡Ì„ÎÓÒ‡ÍÒÓÌÒÍË ‡ÍˆËÓÌÂÂÌ ÔÓ‰ıÓ‰. 111

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 9.3. КСО И ЕВРОПЕЙСКИТЕ ИНДУСТРИАЛНИ СЕКТОРИ ПОСТОЯННО НАСЪРЧАВАНЕ НА УЧАСТИЕТО И ПОДОБРЯВАНЕ НА КОРПОРАТИВНОТО ПОВЕДЕНИЕ Õ‡ÒÚÓˇ˘ËˇÚ ‰Â·‡Ú Á‡—Œ Â ÔÓÓ‰ÂÌ„Î‡‚ÌÓ ÓÚ ÍËÚË˜ÌË ËÌ‚ÂÒÚËÚÓË Ë ÒÂ ÔÓ‰ÂÏ‡ ÓÚ Â‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ ÔÓÎËÚËÍ‡. ≈‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ·‡Ì¯Ó‚Ë ÙÂ‰Â‡ˆËË Ò‡ ‰‚ËÊÂ˘‡ ÒËÎ‡ Á‡‰ ËÒÍ‡ÌÂÚÓ Á‡ ËÁÔÓÎÁ‚‡ÌÂÚÓ ∫ Í‡ÚÓ Ì‡˜ËÌ Á‡ ÓÒ˙˘ÂÒÚ‚ˇ‚‡ÌÂ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌÓÚÓ Ó·‚˙Á‚‡ÌÂ Ì‡ ÏÛÎÚËÌ‡ˆËÓÌ‡ÎÌËÚÂ ÍÓÏÔ‡ÌËË. ÕˇÍÓË ÒÂÍÚÓË, Í‡ÚÓ ÚÂÍÒÚËÎÌËˇ, Ú˙„Ó‚ËˇÚ‡ Ë Á‡ı‡ÌÓÚÓ ÔÓËÁ‚Ó‰ÒÚ‚Ó, Ò‡ ÓÒÓ·ÂÌÓ ‡ÍÚË‚ÌË Ë ‰‡‚‡Ú ÌÓ‚ ÚÎ‡Ò˙Í Á‡ Ó·˘Ë ‰ÂÈÒÚ‚Ëˇ, Í‡ÚÓ ‡Á¯Ëˇ‚‡Ú Ó·ı‚‡Ú‡ Ì‡ ‰Â·‡ÚËÚÂ ‚ ‰Û„Ë ÔÓÏË¯ÎÂÌË ÒÂÍÚÓË.. Œ·ËÍÌÓ‚ÂÌÓ ËÌËˆË‡ÚË‚ËÚÂ Á‡—Œ ÒÂ ÔÂ‰ÔËÂÏ‡Ú ÓÚ ÔÂ‰ÔËˇÚËˇÚ‡ ‰Ó·Ó‚ÓÎÌÓ. ¡ÂÁ ‰‡ Ò‡ Ó·‚˙Á‚‡˘Ë, ËÎË Ò‡ÏÓ ‰Ó ËÁ‚ÂÒÚÌ‡ ÒÚÂÔÂÌ, ÔÓ‚Â˜ÂÚÓ ‰ÓÍÛÏÂÌÚË Á‡—Œ ÔÂ‰ÒÚ‡‚Îˇ‚‡Ú ‰ÂÍÎ‡‡ˆËË, ÍÓËÚÓ ÌÂ ˆÂÎˇÚ ‰‡ ÛÔ‡ÊÌˇ‚‡Ú Ì‡ÚËÒÍ ‚˙ıÛ ÙËÏËÚÂ, ÌÓ ÒÂ ËÁÔÓÎÁ‚‡Ú ÔÓ-ÒÍÓÓ Í‡ÚÓ Ï‡ÍÂÚËÌ„Ó‚ ËÌÒÚÛÏÂÌÚ Á‡ ÔË‚ÎË˜‡ÌÂ Ì‡ ÍÎËÂÌÚË Ë ÌÓ‚Ë ‡ÍˆËÓÌÂË. ŒÒ‚ÂÌ ÚÓ‚‡, ÔÂ‰ÔÓÎ‡„‡ ÒÂ, ˜Â ‰ÂÈÒÚ‚ËˇÚ‡ Á‡—Œ Ì‡‰ı‚˙ÎˇÚ Ô‡‚ÌËÚÂ Ë ‰Ó„Ó‚ÓÌËÚÂ ËÁËÒÍ‚‡ÌËˇ. œÓ‚Â˜ÂÚÓ ‰ÓÍÛÏÂÌÚË Á‡—Œ, ‚˙ÔÂÍË ˜Â ÓÚ·ÂÎˇÁ‚‡Ú ÚÓ‚‡ ÛÒÎÓ‚ËÂ, ËÁ·Óˇ‚‡Ú Â‰Ëˆ‡ ÚÛ‰Ó‚Ë Ô‡‚‡, ‚Â˜Â ÒÔÓÏÂÌ‡ÚË ‚ Ó·‚˙Á‚‡˘ËÚÂ Á‡ÍÓÌË Ë ÍÓÎÂÍÚË‚ÌËÚÂ ‰Ó„Ó‚ÓË, ‡ÍÓ ÌÂ Ì‡ ÏÂÊ‰ÛÌ‡Ó‰ÌÓ ÌË‚Ó, ÚÓ ÔÓÌÂ Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍÓ Ë Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌÓ ÌË‚Ó, Ì‡ÔËÏÂ, ‚˙ÔÓÒË Á‡ ÌÂ‰ËÒÍËÏËÌ‡ˆËÓÌÌ‡ ÔÓÎËÚËÍ‡ ËÎË Á‰‡‚ÓÒÎÓ‚ÌË Ë ·ÂÁÓÔ‡ÒÌË ÛÒÎÓ‚Ëˇ Ì‡ ÚÛ‰.  ˜‡ÒÚÌÓÒÚ, ‚˙ÔÓÒ˙Ú Á‡ ËÌÙÓÏË‡ÌÂÚÓ Ë ÍÓÌÒÛÎÚË‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎËÚÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ÔÓ ÒÔÂˆËÙË˜ÌË ÒËÚÛ‡ˆËË ‚ ÚÂıÌËÚÂ ÔÂ‰ÔËˇÚËˇ ≠ Ú‡ÍË‚‡ Í‡ÚÓ ÔÂÒÚÛÍÚÛË‡ÌÂ ≠ ÒÂ ÔÓˇ‚ˇ‚‡Ú ÔÂËÓ‰Ë˜ÌÓ ‚ ‰ÓÍÛÏÂÌÚËÚÂ Á‡—Œ, ‚˙ÔÂÍË ˜Â ÚÓÁË ‚˙ÔÓÒ ÒÂ ÚÂÚË‡ ‚ ÔÓÌÂ ‰‚Â Â‚ÓÔÂÈÒÍË ‰ËÂÍÚË‚Ë(ÔÂÏÂÒÚ‚‡ÌÂ Ì‡ ÔÂ‰ÔËˇÚËˇÚ‡ Ë ËÌÙÓÏË‡ÌÂ Ë ÍÓÌÒÛÎÚË‡ÌÂ Ì‡ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌÓ ÌË‚Ó). ŒÒ‚ÂÌ ÚÓ‚‡, ËÁ·Ó˙Ú Ì‡ ‚˙ÔÓÒË, ÍÓËÚÓ ‰‡ ·˙‰‡Ú ÚÂÚË‡ÌË ÓÚ ‰ÓÍÛÏÂÌÚËÚÂ Á‡—Œ Ó˘Â Â ˜‡ÒÚË˜ÂÌ Ë ËÁ„ÎÂÊ‰‡ ÏÓÚË‚Ë‡Ì ÔÓ‚Â˜Â ÓÚ Ï‡ÍÂÚËÌ„Ó‚Ë Ò˙Ó·‡ÊÂÌËˇ, ÓÚÍÓÎÍÓÚÓ ÓÚ ‰ÂÈÒÚ‚ËÚÂÎÌËÚÂ ‡Ì„‡ÊËÏÂÌÚË ÓÚ ÒÚ‡Ì‡ Ì‡ ÏÂÌË‰ÊÏ˙ÌÚ‡ Á‡ Á‡˘ËÚ‡ Ì‡ ÍÓÌÍÂÚÌË Ô‡‚‡(ËÁ·ˇ„‚‡ÌÂ Ì‡ ‰ÂÚÒÍË ÚÛ‰ ËÎË Ô‡‚ÓÚÓ Ì‡ Ò‰ÛÊ‡‚‡ÌÂ).  Á‡ÍÎ˛˜ÂÌËÂ, Â‡ÎËÁ‡ˆËˇÚ‡ Â ÒÎ‡·ÓÒÚ ‚ ÔÓ‚Â˜ÂÚÓ ‰ÓÍÛÏÂÌÚË Á‡—Œ. ÔÓ‚Â˜ÂÚÓ ÒÎÛ˜‡Ë ÏÂÍËÚÂ Á‡ Â‡ÎËÁ‡ˆËˇ Ò‡ Ò‚˙Á‡ÌË Ò„Ó‰Ë¯ÌÓ Ò˙·‡ÌËÂ Á‡ Ó·ÏˇÌ‡ Ì‡ ÏÌÂÌËˇ ÔÓ ËÁÔ˙ÎÌÂÌËÂÚÓ Ì‡ ‰ÂÍÎ‡‡ˆËˇÚ‡ Á‡—Œ.  Â‰ÍË ÒÎÛ˜‡Ë ÏÓÌËÚÓËÌ„˙Ú Ì‡ ËÌÒÚÛÏÂÌÚËÚÂ Á‡—Œ Â ‚˙ÁÎÓÊÂÌ Ì‡ ‚˙Ì¯Ì‡, ·ÂÁÔËÒÚ‡ÒÚÌ‡, ÔÓ ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚ Ó·˘ÂÒÚ‚ÂÌ‡ Ë ÒÂÚËÙËˆË‡Ì‡ Ó„‡ÌËÁ‡ˆËˇ. ÕÂ ÒÂ ÔÂ‰‚ËÊ‰‡Ú ÌËÍ‡Í‚Ë ÍÓÌÍÂÚÌË ÔÓÒÎÂ‰‚‡˘Ë ÏÂÍË: ‚ ÒÎÛ˜‡È Ì‡ ÌÂËÁÔ˙ÎÌÂÌËÂ ˇ‰ÍÓ ÒÂ ÔËÎ‡„‡Ú Ò‡ÌÍˆËË. ŒÚ Ò˙‚ÏÂÒÚÌË ‰ÂÍÎ‡‡ˆËË ‰Ó ÔÓ‰ÔËÒ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ Ú‡Í‡ Ì‡Â˜ÂÌËÚÂ(‡ÏÍÓ‚Ë) ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËˇ, ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ Ô‡ÚÌ¸ÓË Ë ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎËÚÂ ÒÂ ‰Ó„Ó‚‡ˇÚ Á‡ ÔËÌˆËÔË Ë ÚÛ‰Ó‚Ë ÒÚ‡Ì‰‡ÚË, ÍÓËÚÓ ‰‡ ÒÂ ÔËÎ‡„‡Ú ‚ ÚÂıÌËˇ ·‡Ì¯, ‚ÍÎ˛˜ËÚÂÎÌÓ Á‡ ‰ÓÒÚ‡‚˜ËˆË, ÔÓ‰ËÁÔ˙ÎÌËÚÂÎË Ë ÏÂÊ‡Ú‡ ÓÚ Ò‚˙Á‡ÌË Ò Úˇı ÔÂ‰ÔËˇÚËˇ.. 112

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 9.3. КСО И ЕВРОПЕЙСКИТЕ ИНДУСТРИАЛНИ СЕКТОРИ ПОСТОЯННО НАСЪРЧАВАНЕ НА УЧАСТИЕТО И ПОДОБРЯВАНЕ НА КОРПОРАТИВНОТО ПОВЕДЕНИЕ œÓ‰·‡ÌË ËÌËˆË‡ÚË‚Ë Á‡ ÍÓÔÓ‡ÚË‚Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡ ÓÚ„Ó‚ÓÌÓÒÚ(—Œ) ‚ ÒÂÍÚÓËÚÂ Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍÓ ÌË‚Ó Õ ÎÒÅËÈ È ÐÅÑÒÎÐÀÍÒÈ Å ÂÐÎÏÅÉÑÊÈ ÊÎÌÈÒÅÒ ÇÀ ÑÎÖÈÀËÅÍ ÄÈÀËÎÃ Â ÑÅÊÒÎÐÀ ÍÀ ÅËÅÊÒÐÎÅÍÅÐÃÈßÒÀ Ï ÈÂÎÂÀÐÍÀ ÈÍÄÓÑÒÐÈß Ñïîðàçóìåíèå çà Èíèöèàòèâà çà ïîäîáðÿâàíå íà Êîðïîðàòèâíà ñîöèàëíà îòãîâîðíîñò(ÊÑÐ) â õîòåëèåðñêèÿ áðàíø, ïîäïèñàíî îò E..AT è HOTREC. Ñúâìåñòíî ñòàíîâèùå çà âàæíîñòòà íà íàñúð÷àâàíåòî íà ÿñíè âèñîêè ñòàíäàðòè â ÊÑÐ çà îïðåäåëÿíå íà êðèòåðèè çà áðàíøà. Èíèöèàòèâèòå çà ÊÑÐ òðÿáâà äà âêëþ÷âàò è àêöèîíåðèòå. Òðÿáâà äà ñå èìàò ïðåäâèä è âðúçêèòå ìåæäó èêîíîìè÷åñêèòå, ñîöèàëíèòå è åêîëîãè÷íèòå(íà îêîëíàòà ñðåäà) ëîñòîâå. Õàðòà çà åòè÷íè ñòàíäàðòè çà ñîöèàëíèòå ïàðòíüîðè, íàñúð÷àâàùà êîíñòðóêòèâíèÿ ñîöèàëåí äèàëîã è ïîäêðåïÿùà îñíîâíè êîíâåíöèè íà ILO, äèðåêòèâè íà ÅÑ è íàöèîíàëíîòî çàêîíîäàòåëñòâî çà òðóäîâèòå ïðàâà íà ðàáîòíèöèòå, ïîäïèñàíà îò Ïèâîâàðèòå êúì Êîíôåäåðàöèÿòà íà íåçàâèñèìèòå ñèíäèêàòè Áúëãàðèÿ(ÊÍÑÁ) è Ôåäåðàöèÿòà íà õðàíèòåëíàòà ïðîìèøëåíîñò êúì Êîíôåäåðàöèÿòà íà òðóäà Ïîäêðåïà(ÊÒ Ïîäêðåïà) è Ñúþçà íà ðàáîòîäàòåëèòå îò ïèâîâàðíàòà ïðîìèøëåíîñò. Äåêåìâðè 2004 Þíè 2005 Þëè 2005 √‡ÙËÍ‡ 3  ÔÓ‚Â˜ÂÚÓ ÒÎÛ˜‡Ë—Œ ÒÂ ‡ÒÓˆËË‡ Ò„ÓÎÂÏËÚÂ ÍÓÏÔ‡ÌËË. Õ‡ÒÍÓÓ, ≈‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ ÙÂ‰Â‡ˆËˇ Ì‡ ı‡ÌËÚÂÎÌ‡Ú‡ ÔÓÏË¯ÎÂÌÓÒÚ, ÒÂÎÒÍÓÚÓ ÒÚÓÔ‡ÌÒÚ‚Ó Ë ÚÛËÁÏ‡ Ò˙ÒÚ‡‚Ë ÍÎ‡ÒËÙËÍ‡ˆËˇ Ì‡ ‰‚ËÊÂ˘ËÚÂ ÒËÎË Ë ·‡ËÂËÚÂ ÔÂ‰ ËÌËˆË‡ÚË‚ËÚÂ Á‡—Œ, Á‡ ‰‡ ÛÎÂÒÌË ÔÓ-‰Ó·ÓÚÓ ‡Á·Ë‡ÌÂ Ì‡ Ë ‰‡ Ì‡Ò˙˜Ë—Œ ‚ Ï‡ÎÍËÚÂ Ë ÒÂ‰ÌËÚÂ ÔÂ‰ÔËˇÚËˇ(Ã—œ), ÍÓËÚÓ ÔÂ‰ÒÚ‡‚Îˇ‚‡Ú ÓÍÓÎÓ 90% ÓÚ ÔÂ‰ÔËˇÚËˇÚ‡ ‚ ÚÓÁË ÒÂÍÚÓ. œÓ‰Ó·ÓÚÓ ‡Á·Ë‡ÌÂ Ì‡ ÚˇıÌÓÚÓ ‚ÎËˇÌËÂ ‚˙ıÛ ÓÍÓÎÌ‡Ú‡ Ë ÒÓˆË‡ÎÌ‡Ú‡ ÒÂ‰‡ Ë ÔÓ‰Ó·ˇ‚‡ÌÂ Ì‡ ÁÌ‡ÌËÂÚÓ Ë ÛÏÂÌËˇÚ‡, ÌÂÓ·ıÓ‰ËÏË Á‡ ÔÓÂÏ‡ÌÂ Ì‡ ËÌËˆË‡ÚË‚Ë Á‡—Œ, ·Ëı‡ ÛÎÂÒÌËÎË ÓÚ‰ÂÎÌËÚÂ ÒÂÍÚÓË ‰‡ ËÁÔÓÎÁ‚‡Ú ÔÓ-‰Ó·Â—Œ.  ÏÌÓ„Ó ÒÂÍÚÓË ‚ ≈‚ÓÔ‡ ‚Â˜Â ÒÂ ‡·ÓÚË Á‡ ‡ÍÚÛ‡ÎËÁË‡ÌÂ Ì‡ ËÌËˆË‡ÚË‚ËÚÂ Á‡—Œ Ë Á‡ ‚ÍÎ˛˜‚‡ÌÂ Ì‡ ÚÓÁË ‚˙ÔÓÒ ‚ ÚÂıÌËÚÂ ÒÚ‡ÚÂ„ËË  Â ‰‡ ÒÂ Ì‡Í‡‡Ú„ÓÎÂÏËÚÂ ÍÓÔÓ‡ˆËË ‰‡„‡‡ÌÚË‡Ú ÒÔ‡Á‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÚÛ‰Ó‚ËÚÂ ÒÚ‡Ì‰‡ÚË ‚ ÂÊÂ‰ÌÂ‚Ì‡Ú‡ ËÏ ‰ÂÈÌÓÒÚ. Sources: authors 113

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 9.4. КСО НА МЕЖДУНАРОДНО НИВО ГЛОБАЛНИ СПОРАЗУМЕНИЯ ЗА ПРАВАТА НА РАБОТНИЦИТЕ ŒÚ Í‡ˇ Ì‡ 90-ÚÂ„Ó‰ËÌË ÏÛÎÚËÌ‡ˆËÓÌ‡ÎÌËÚÂ ÍÓÏÔ‡ÌËË ‡Á‡·ÓÚ‚‡Ú Ú‡Í‡ Ì‡Â˜ÂÌËÚÂ„ÎÓ·‡ÎÌË ËÎË ÏÂÊ‰ÛÌ‡Ó‰ÌË ‡ÏÍÓ‚Ë ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËˇ. Õ‡È-Ì‡ÔÂ‰ ÚÂ ·ˇı‡ ÒÍÎ˛˜ÂÌË ÓÚ ÏÛÎÚËÌ‡ˆËÓÌ‡ÎÌË ÍÓÏÔ‡ÌËË, ·‡ÁË‡ÌË ‚ ≈‚ÓÔ‡ /‘‡ÌˆËˇ, √ÂÏ‡ÌËˇ Ë—Í‡Ì‰ËÌ‡‚ÒÍËÚÂ ÒÚ‡ÌË/ Ë ‰ÂÈÒÚ‚ËÚÂÎÌÓ 80% ÓÚ ÚÂÁË ÍÓÏÔ‡ÌËË ‚ÒÂ Ó˘Â Ò‡ Ò ˆÂÌÚ‡ÎË ‚ ≈‚ÓÔ‡. ÃÌÓ„Ó ‰Û„Ë ÒÚ‡ÌË ÒÂ ÔËÒ˙Â‰ËÌˇ‚‡Ú ÒÂ„‡, Í‡ÚÓ—¿Ÿ /Ë ‚ ≈‚ÓÔ‡,»Ú‡ÎËˇ/. Õ‡ÈÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎÌËˇÚ ÒÂÍÚÓ Â ÏÂÚ‡ÎÓÓ·‡·ÓÚ‚‡ÌÂÚÓ/Ï‡¯ËÌÓÒÚÓÂÌÂÚÓ, ÒÎÂ‰‚‡Ì ÓÚ ÒÚÓËÚÂÎÒÚ‚ÓÚÓ Ë ‰˙‚ÓÓ·‡·ÓÚ‚‡ÌÂÚÓ, ÂÌÂ„ÂÚËÍ‡Ú‡/ÍÓÏÛÌ‡ÎÌËÚÂ ÛÒÎÛ„Ë, ı‡ÌËÚÂÎÌ‡Ú‡ ÔÓÏË¯ÎÂÌÓÒÚ Ë Ú˙„Ó‚ËˇÚ‡.  ÏÓÏÂÌÚ‡ ÓÍÓÎÓ 29 Ú‡ÍË‚‡ ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËˇ Ó·ı‚‡˘‡Ú Ì‡‰ 2.6 ÏËÎËÓÌ‡ ‡·ÓÚÌËˆË Ë ÚÂıÌËˇÚ ·ÓÈ ÒÂ Û‚ÂÎË˜‡‚‡ /TUAC 2005/. √ÎÓ·‡ÎÌËÚÂ ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËˇ ÒÂ ÔÓ‰ÔËÒ‚‡Ú ÏÂÊ‰Û ˙ÍÓ‚Ó‰ÒÚ‚ÓÚÓ Ë ÏÂÊ‰ÛÌ‡Ó‰ÌË ‡·ÓÚÌË˜ÂÒÍË ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎÌË Ó„‡ÌË, ‚ÍÎ˛˜‚‡˘Ë Â‚ÓÔÂÈÒÍË Ë Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌË ÒËÌ‰ËÍ‡ÎÌË Ó„‡ÌËÁ‡ˆËË Ë Ò‚ÂÚÓ‚ÌË, Â‚ÓÔÂÈÒÍË Ë Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌË ‡·ÓÚÌË˜ÂÒÍË Ò˙‚ÂÚË Á‡ ‚ÒÂÍË ÓÚ‰ÂÎÂÌ ÒÎÛ˜‡È. Õ‡È-˜ÂÒÚÓ ÔÓ‰ÔËÒ‚‡˘‡ ÒÚ‡Ì‡ Â √ÎÓ·‡ÎÌ‡Ú‡—ËÌ‰ËÍ‡ÎÌ‡‘Â‰Â‡ˆËˇ /√—‘/, ÍÓˇÚÓ Ó·Â‰ËÌˇ‚‡ ÒËÌ‰ËÍ‡ÚË ÓÚ ˆˇÎ Ò‚ˇÚ ÓÚ Â‰ËÌ Ë Ò˙˘Ë ÒÂÍÚÓ, Á‡Â‰ÌÓ Ò˙Ò ÒËÌ‰ËÍ‡ÚËÚÂ ‚ ÒÚ‡Ì‡Ú‡ Ì‡ ÏÛÎÚËÌ‡ˆËÓÌ‡ÎÌ‡Ú‡ ÍÓÏÔ‡ÌËˇ. ÃÂÊ‰ÛÌ‡Ó‰Ì‡Ú‡ ÙÂ‰Â‡ˆËˇ Ì‡ ÏÂÚ‡ÎËˆËÚÂ(IFM) Â ÙÂ‰Â‡ˆËˇÚ‡, ÍÓˇÚÓ Ì‡È-˜ÂÒÚÓ Â Û˜‡ÒÚÌËÍ ‚„ÎÓ·‡ÎÌË ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËˇ, ÒÎÂ‰‚‡Ì‡ ÓÚ ÃÂÊ‰ÛÌ‡Ó‰Ì‡Ú‡‘Â‰Â‡ˆËˇ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ÓÚ ıËÏËˇÚ‡, ÂÌÂ„ÂÚËÍ‡Ú‡ Ë Œ·˘Ëˇ Ò˙˛Á Ì‡ ÏËÌ¸ÓËÚÂ(ICEM) Ë ÃÂÊ‰ÛÌ‡Ó‰Ì‡Ú‡ ÏÂÊ‡ Ì‡ ÒËÌ‰ËÍ‡ÚËÚÂ ÓÚ ÛÒÎÛ„ËÚÂ(UNI). ≈‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ÔÓÏË¯ÎÂÌË ÙÂ‰Â‡ˆËË, Ó·Â‰ËÌˇ‚‡˘Ë ÒËÌ‰ËÍ‡ÚË ‚ ÓÔÂ‰ÂÎÂÌ ÒÂÍÚÓ ‚ ≈‚ÓÔ‡, Ò˙˘Ó Ò‡ Û˜‡ÒÚÌËˆË ‚„ÎÓ·‡ÎÌË ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËˇ. ÷ÂÎÚ‡ Ì‡„ÎÓ·‡ÎÌËÚÂ ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËˇ Â ‰‡ ‡Ì„‡ÊË‡ ÏÛÎÚËÌ‡ˆËÓÌ‡ÎÌËÚÂ ÍÓÏÔ‡ÌËË, Á‡Â‰ÌÓ Ò ÚÂıÌËÚÂ ‰ÓÒÚ‡‚˜ËˆË Ë ·ËÁÌÂÒ-Ô‡ÚÌ¸ÓË, ‰‡ Á‡˜ËÚ‡Ú ÓÒÌÓ‚ÌËÚÂ Ô‡‚‡ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ‚ ‰ÂÈÌÓÒÚÚ‡ ËÏ ‚ ˆˇÎ Ò‚ˇÚ.“Â ÒÂ ÓÚÌ‡ÒˇÚ Á‡ ÓÒÌÓ‚ÌË Ô‡‚‡ ÒÔÓÂ‰ ‚˙Ì¯ÌË ÏÂÊ‰ÛÌ‡Ó‰ÌË ÒÚ‡Ì‰‡ÚË ( ÓÌ‚ÂÌˆËË Ì‡ ÃŒ“, √ÎÓ·‡ÎÌËˇ ‰Ó„Ó‚Ó Ì‡ ŒŒÕ, Õ‡ÒÓÍËÚÂ Ì‡ Œ»–— Á‡ ÏÛÎÚËÌ‡ˆËÓÌ‡ÎÌËÚÂ ÍÓÏÔ‡ÌËË), Ï‡Í‡ ˜Â ÌˇÍÓË„ÎÓ·‡ÎÌË ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËˇ ËÁÎËÁ‡Ú ËÁ‚˙Ì ÔÓÒÓ˜ÂÌËÚÂ ÔÓ-„ÓÂ ÏÂÊ‰ÛÌ‡Ó‰ÌË ÒÚ‡Ì‰‡ÚË Ë ÔÓÍË‚‡Ú, Ò˙˘Ó Ú‡Í‡ Ë ÔÓÎËÚËÍËÚÂ Á‡ ÚÛ‰Ó‚‡ Á‡ÂÚÓÒÚ, ÔÂÒÓÌ‡Î Ë ËÌ‰ÛÒÚË‡ÎÌË ÓÚÌÓ¯ÂÌËˇ Ë ‰ÂÈÌÓÒÚÚ‡ Ì‡ ÍÓÏÔ‡ÌËËÚÂ. ÃÓ„‡Ú ‰‡ ÒÂ ‡ÁÎË˜‡Ú ‰‚‡ ÓÒÌÓ‚ÌË ÔÓ‰ıÓ‰‡ ÔÓ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ Ì‡ ÏÂÍËÚÂ Á‡ ÔËÎÓÊÂÌËÂ.»ÁÔÓÎÁ‚‡Ú ÒÂ ËÎË Ò˙˘ÂÒÚ‚Û‚‡˘ËÚÂ Ú‡ÌÒÌ‡ˆËÓÌ‡ÎÌË ÒÚÛÍÚÛË Ë ÔÓˆÂ‰ÛË, Ú‡ÍË‚‡ Í‡ÚÓ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ –‡·ÓÚÌË˜ÂÒÍË—˙‚ÂÚË(≈–— ËÁ„ÎÂÊ‰‡ Ë„‡ˇÚ ‚ÒÂ ÔÓ-„ÓÎˇÏ‡ ÓÎˇ ‚ Ú‡ÁË Ó·Î‡ÒÚ), ËÎË ÒÂ Ó„‡ÌËÁË‡ ÌÓ‚ Ì‡‰Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÂÌ ÙÓÛÏ ÏÂÌË‰ÊÏ˙ÌÚ ≠ ÒËÌ‰ËÍ‡Ú.“ÂÁË ‰‚‡ ÔÓ‰ıÓ‰‡ ÏÓÊÂ ‰‡ ÒÂ ÍÓÏ·ËÌË‡Ú, ËÎË ‰‡ ÒÂ ËÁÔÓÎÁ‚‡Ú Í‡ÚÓ ‡ÎÚÂÌ‡ÚË‚‡ ÍÓÌÒÛÎÚ‡ÚË‚ÌË ‡·ÓÚÌË˜ÂÒÍË ÒÚÛÍÚÛË, ‚ÍÎ˛˜‚‡˘Ë Ò˙Á‰‡‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ˙ÍÓ‚Ó‰ÌÓ ÌË‚Ó Ì‡ Ó„‡Ì, ÓÚ„Ó‚‡ˇ˘ Á‡ ÍÓÌÚÓÎ Ì‡ Ò˙ÓÚ‚ÂÚÒÚ‚ËÂÚÓ, ‡ÍÓ Â ÌÂÓ·ıÓ‰ËÏÓ Ò ÔË·ˇ„‚‡ÌÂ ‰Ó ‡·ËÚ‡Ê. Õ‡ ÏÂÊ‰ÛÌ‡Ó‰ÌÓ ÌË‚Ó ÒÂ Ì‡·Î˛‰‡‚‡ Á‡ÒËÎÂÌ‡ ËÌËˆË‡ÚË‚‡ ‚˙‚ ‚ÒË˜ÍË ÒÂÍÚÓË Á‡ ÔÓ‰ÔËÒ‚‡ÌÂ Ì‡„ÎÓ·‡ÎÌË ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËˇ Á‡ ÔËÌÛÊ‰‡‚‡ÌÂ Ì‡ ÏÛÎÚËÌ‡ˆËÓÌ‡ÎÌËÚÂ ÍÓÏÔ‡ÌËË ‰‡ ÒÔ‡Á‚‡Ú ÚÛ‰Ó‚ËÚÂ Ô‡‚‡ ‚˙‚ ‚ÒË˜ÍËÚÂ ÒË ÓÔÂ‡ˆËË ÔÓ Ò‚ÂÚ‡.  ÔÓ„‡Ï‡Ú‡ ÒË Á‡ ‰ÂÈÒÚ‚ËÂ ÔÂÁ 2005-2009„Ó‰ËÌ‡ ÃÂÊ‰ÛÌ‡Ó‰Ì‡Ú‡‘Â‰Â‡ˆËˇ Ì‡ ÃÂÚ‡ÎËˆËÚÂ ÔËÁÓ‚‡‚‡ ‚ÒË˜ÍË Ò‚ÓË ÒËÌ‰ËÍ‡ÎÌË ˜ÎÂÌÓ‚Â ‰‡ ÒÍÎ˛˜‡Ú Ú‡ÍË‚‡ „ÎÓ·‡ÎÌË ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËˇ Ë Á‡ Ú‡ÁË ˆÂÎ ‡Á‡·ÓÚË ÏÓ‰ÂÎ Ì‡ ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËÂ. œÂÁ Ï. ‡‚„ÛÒÚ 2005„ UNI ÔËÂ ÔÓ„‡Ï‡ ‚ Ú‡ÁË Ì‡ÒÓÍ‡. √ÎÓ·‡ÎÌËÚÂ ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËˇ Ò˙Á‰‡‚‡Ú ‰ËÌ‡ÏËÍ‡ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌËˇ ‰Ë‡ÎÓ„ Ë Ò‡ ÒÚËÏÛÎ Á‡ ‰Ó„Ó‚‡ˇÌÂ Ì‡ ÏÂÊ‰ÛÌ‡Ó‰ÌÓ ÌË‚Ó.  Ó˘Â ÏÌÓ„Ó ‚˙ÔÓÒË ÓÒÚ‡‚‡Ú ÓÚ‚ÓÂÌË, Í‡ÚÓ Ì‡ÔËÏÂ Á‡ Á‡‰˙ÎÊËÚÂÎÌËˇ ı‡‡ÍÚÂ Ì‡ ÚÂÁË ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËˇ Ë ÚˇıÌÓÚÓ ‚ÎËˇÌËÂ ‚˙ıÛ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ‚ ˆˇÎ Ò‚ˇÚ.  ÚÓ‚‡ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ ÚÛ‰ÌÓÒÚËÚÂ, ÍÓËÚÓ ÒÂ ÒÂ˘‡Ú Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍÓ ÌË‚Ó, Ò‡ ÔÓ‰Ó·ÌË Ì‡ ÚÂÁË Ì‡ ÏÂÊ‰ÛÌ‡Ó‰ÌÓ ÌË‚Ó. 114

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 9.5. БЪЛГАРИЯ: КОРПОРАТИВНАТА СОЦИАЛНА ОТГОВОРНОСТ Œ–œŒ–¿“»“¿—Œ÷»¿ÀÕ¿ Œ“√Œ—“  ¡⁄À√¿–—»“≈”—ÀŒ»ﬂ Õ‡ˆËÓÌ‡ÎÌ‡ Í˙„Î‡ Ï‡Ò‡ Á‡ ‚˙‚ÂÊ‰‡ÌÂ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌË ÒÚ‡Ì‰‡ÚË ‚ ·˙Î„‡ÒÍËÚÂ ÔÂ‰ÔËˇÚËˇ ÓÚ ¯Ë‚‡¯Í‡Ú‡ Ë ÚÂÍÒÚËÎÌ‡Ú‡ ÔÓÏË¯ÎÂÌÓÒÚ. »ÌËˆË‡ÚË‚‡Ú‡ Á‡ Ò˙Á‰‡‚‡ÌÂ Ì‡ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌË Í˙„ÎË Ï‡ÒË ÔÓ ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ ÒÚ‡Ì‰‡ÚË ‚ 11 ÒÚ‡ÌË, Í‡ÍÚÓ ‡Á‚Ë‚‡˘Ë ÒÂ, Ú‡Í‡ Ë ‚ ¡˙Î„‡Ëˇ, Ë ‚ –ÛÏ˙ÌËˇ, Â Ì‡ √ÂÏ‡ÌÒÍÓÚÓ ÙÂ‰Â‡ÎÌÓ ÏËÌËÒÚÂÒÚ‚Ó Á‡ Ò˙ÚÛ‰ÌË˜ÂÒÚ‚Ó Ë ‡Á‚ËÚËÂ Ë Ì‡ ¿ÒÓˆË‡ˆËˇÚ‡ Ì‡ ÌÂÏÒÍËÚÂ ‚˙Ì¯ÌÓÚ˙„Ó‚ÒÍË ÙËÏË Á‡ Ú˙„Ó‚Ëˇ Ì‡ ‰Â·ÌÓ. Õ‡ˆËÓÌ‡ÎÌ‡Ú‡ Í˙„Î‡ Ï‡Ò‡ Á‡ ‚˙‚ÂÊ‰‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌË ÒÚ‡Ì‰‡ÚË ‚ ¡˙Î„‡Ëˇ(Õ Ã——) Á‡ÔÓ˜‚‡ ‰‡ ÙÛÌÍˆËÓÌË‡ ÔÂÁ 2004 „.  ÌÂˇ Û˜‡ÒÚ‚‡Ú ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎË Ì‡: Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌÓ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎÌËÚÂ ÒÓˆË‡ÎÌË Ô‡ÚÌ¸ÓË, Ô‡‚ËÚÂÎÒÚ‚ÓÚÓ, ÌÂÔ‡‚ËÚÂÎÒÚ‚ÂÌËˇÚ ÒÂÍÚÓ. ŒÒÌÓ‚ÌËÚÂ ∫ ˆÂÎË Ò‡: ÔÓ‰Ó·ˇ‚‡ÌÂ Ì‡ ‰Ë‡ÎÓ„‡ Ë Ó·ÏÂÌ‡ Ì‡ ËÌÙÓÏ‡ˆËˇ ÏÂÊ‰Û Û˜‡ÒÚÌËˆËÚÂ; ÔÓ‚Ë¯‡‚‡ÌÂ Ì‡ ËÌÙÓÏË‡ÌÓÒÚÚ‡ Á‡ ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ ÒÚ‡Ì‰‡ÚË ÒÂ‰ Û˜‡ÒÚÌËˆËÚÂ, Ó·˘ÂÒÚ‚ÓÚÓ Ë ÔÓÎËÚË˜ÂÒÍËÚÂ ËÌÒÚËÚÛˆËË; ÔÓ‰ÍÂÔ‡ Ì‡ ÔÓˆÂÒ‡ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌÓ Ó‰ËÚË‡ÌÂ ‚˙‚ ÙËÏËÚÂ. œÂÁ ˛ÎË 2006„. Õ Ã—— Ó„‡ÌËÁË‡ Ô˙‚‡Ú‡ Á‡ ÒÚ‡Ì‡Ú‡ ÌË Õ‡ˆËÓÌ‡ÎÌ‡ ÍÓÌÙÂÂÌˆËˇ Ò ÏÂÊ‰ÛÌ‡Ó‰ÌÓ Û˜‡ÒÚËÂ Á‡ ÍÓÔÓ‡ÚË‚Ì‡Ú‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡ ÓÚ„Ó‚ÓÌÓÒÚ. Õ‡ ÍÓÌÙÂÂÌˆËˇÚ‡ ·ˇı‡ Ì‡„‡‰ÂÌË Û˜‡ÒÚÌËˆËÚÂ ‚ ÍÓÌÍÛÒ‡ Á‡ ÒÓˆË‡ÎÌÓ ÓÚ„Ó‚ÓÌÓ ÔÂ‰ÔËˇÚËÂ, Ó„‡ÌËÁË‡Ì ÓÚ Ã——, ‚ ÚË Í‡ÚÂ„ÓËË ≠„ÓÎˇÏÓ, ÒÂ‰ÌÓ Ë Ï‡ÎÍÓ ÔÂ‰ÔËˇÚËÂ. œÂ‰ÒÚÓË ÌÓ‚ ÍÓÌÍÛÒ Á‡ ÒÓˆË‡ÎÌÓ ÓÚ„Ó‚ÓÌÓ ÔÂ‰ÔËˇÚËÂ Ë Ó„‡ÌËÁË‡ÌÂÚÓ Ì‡ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌ‡ ÍÓÌÙÂÂÌˆËˇ ÔÓ ÍÓÔÓ‡ÚË‚Ì‡Ú‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡ ÓÚ„Ó‚ÓÌÓÒÚ. √ÎÓ·‡ÎÌËˇÚ ‰Ó„Ó‚Ó ‚ ¡˙Î„‡Ëˇ: Í‡Í‚Ó ÏÓÊÂ ‰‡ Ì‡Ô‡‚Ë ·ËÁÌÂÒ˙Ú Á‡ ˜Ó‚Â¯ÍËÚÂ Ô‡‚‡, ÚÛ‰Ó‚ËÚÂ ÌÓÏË, ÓÍÓÎÌ‡Ú‡ ÒÂ‰‡ Ë ÍÓÛÔˆËˇÚ‡? √ÎÓ·‡ÎÌËˇÚ ‰Ó„Ó‚Ó Â ‰Ó·Ó‚ÓÎÌ‡ ËÌËˆË‡ÚË‚‡, Ó·Â‰ËÌˇ‚‡˘‡ Ú˙„Ó‚ÒÍË ‰ÛÊÂÒÚ‚‡, ‡„ÂÌˆËË Ì‡ ŒŒÕ, ÒËÌ‰ËÍ‡ÚË, ·ËÁÌÂÒ Ë ÌÂÔ‡‚ËÚÂÎÒÚ‚ÂÌË Ó„‡ÌËÁ‡ˆËË. ÷ÂÎÚ‡ Ì‡ ÙÓÛÏ‡ Â ‰‡ ÔÓ‰ÍÂÔˇ ÛÒÚÓÈ˜Ë‚Ëˇ ‡ÒÚÂÊ Ë„‡Ê‰‡ÌÒÍ‡Ú‡ ÓÚ„Ó‚ÓÌÓÒÚ Ì‡ ·ËÁÌÂÒ‡ Í‡ÚÓ ÒÂ ÒÔ‡Á‚‡Ú ‰ÂÒÂÚÚÂ ÛÌË‚ÂÒ‡ÎÌË ÔËÌˆËÔ‡ Á‡ Ô‡‚‡Ú‡ Ì‡ ˜Ó‚ÂÍ‡, ÚÛ‰Ó‚ËÚÂ ÌÓÏË, ÓÔ‡Á‚‡ÌÂ Ì‡ ÓÍÓÎÌ‡Ú‡ ÒÂ‰‡ Ë ÔÓÚË‚ÓÔÓÒÚ‡‚ˇÌÂ Ì‡ ÍÓÛÔˆËˇÚ‡.“‡ÁË ËÌËˆË‡ÚË‚‡ ·Â¯Â Î‡ÌÒË‡Ì‡ ‚ ¡˙Î„‡Ëˇ ÔÂÁ 2003„. Ò ÔÓ‰ÍÂÔ‡Ú‡ Ì‡ œÂÁË‰ÂÌÚ‡ Ì‡ ÒÚ‡Ì‡Ú‡. ˙Ï √ÎÓ·‡ÌËˇ ‰Ó„Ó‚Ó ‚ ¡˙Î„‡Ëˇ Í˙Ï ÏÓÏÂÌÚ‡ Ò‡ ÒÂ ÔËÒ˙Â‰ËÌËÎË Ì‡‰ 120 ÙËÏË, ÍÓËÚÓ ÒÔ‡Á‚‡Ú ‚ÒÂÓ·˘ËÚÂ ÔËÌˆËÔË Ë ‰Ó·ÎËÊ‡‚‡Ú ·˙Î„‡ÒÍËˇ ·ËÁÌÂÒ ‰Ó ÒÚ‡Ì‰‡ÚËÚÂ Ì‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇ Ò˙˛Á. Ó‰ÂÍÒË Ì‡ ÔÓ‚Â‰ÂÌËÂ ‚ ·˙Î„‡ÒÍËÚÂ ÔÂ‰ÔËˇÚËˇ, ÔÓ‰ÂÎÂÌËˇ Ì‡ ÃÕ. Ó‰ÂÍÒËÚÂ Ì‡ ÔÓ‚Â‰ÂÌËÂ Ò˙‰˙Ê‡Ú ÂÚË˜ÌË ÒÚ‡Ì‰‡ÚË, ÍÓËÚÓ ÍÓÏÔ‡ÌËˇÚ‡ ‰Ó·Ó‚ÓÎÌÓ ÔËÂÏ‡ ‰‡ ÔÓ‰‰˙Ê‡ ‚ Ò‚ÓˇÚ‡ ‰ÂÈÌÓÒÚ Í‡ÍÚÓ ÔÓ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ, Á‡ÂÚË ‚ ÌÂˇ, Ú‡Í‡ Ë ÔÓ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ Ì‡ ÏÂÒÚÌËÚÂ Ó·˘ÌÓÒÚË Ë ‰ÓÒÚ‡‚˜ËˆËÚÂ ÒË. œË ÔÓ‚Â‰ÂÌÓÚÓ ËÁÒÎÂ‰‚‡ÌÂ ‚ ¡˙Î„‡Ëˇ, –ÛÏ˙ÌËˇ Ë“ÛˆËˇ ÔÂÁ 2005„. ÔÓ ÔÓÂÍÚ Ì‡ ÃŒ“ Ë ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇ Ò˙˛Á, ‚ 115

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 9.5. БЪЛГАРИЯ: КОРПОРАТИВНАТА СОЦИАЛНА ОТГОВОРНОСТ 30% ÓÚ ËÁÒÎÂ‰‚‡ÌËÚÂ 274 ·˙Î„‡ÒÍË ÔÂ‰ÔËˇÚËˇ ÓÚ ÎÂÍ‡Ú‡ ÔÓÏË¯ÎÂÌÓÒÚ ËÏ‡ ÍÓ‰ÂÍÒË Ì‡ ÔÓ‚Â‰ÂÌËÂ. √ÓÎÂÏËÚÂ ÃÕ, ÍÓËÚÓ ÓÔÂË‡Ú ‚ ¡˙Î„‡Ëˇ ËÏ‡Ú ‡Á‡·ÓÚÂÌË ÍÓ‰ÂÍÒË Ì‡ ÔÓ‚Â‰ÂÌËÂ Ë ·˙Î„‡ÒÍËÚÂ ÔÓ‰ÂÎÂÌËˇ Ò‡ Ó·‚˙Á‡ÌË Ò Úˇı.  ÒÂÍÚÓËÚÂ Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍÓ ÌË‚Ó Ò‡ ÔÓ‰ÔËÒ‡ÌË Â‰Ëˆ‡ ‰ÓÍÛÏÂÌÚË Á‡ ÍÓÔÓ‡ÚË‚Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡ ÓÚ„Ó‚ÓÌÓÒÚ ÏÂÊ‰Û ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ Ô‡ÚÌ¸ÓË, ÍÓËÚÓ ·Ë Úˇ·‚‡ÎÓ ‰‡ Ó·‚˙Ê‡Ú Ë ·˙Î„‡ÒÍËÚÂ ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎÒÍË Ë ÒËÌ‰ËÍ‡ÎÌË Ó„‡ÌËÁ‡ˆËË(‚ ıÓÚÂÎËÂÒÚ‚ÓÚÓ Ë ÂÒÚÓ‡ÌÚ¸ÓÒÚ‚ÓÚÓ, ‚ ÒÂÍÚÓ‡ Ì‡ ÂÎÂÍÚÓÂÌÂ„ËˇÚ‡), ÌÓ ÓÒÚ‡‚‡ ÓÚÍËÚ ÓÒÌÓ‚ÌËˇÚ ‚˙ÔÓÒ Ò ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎÌÓÒÚÚ‡ Ì‡ ÒËÌ‰ËÍ‡ÎÌËÚÂ Ë ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎÒÍËÚÂ Ó„‡ÌËÁ‡ˆËË Í‡ÍÚÓ Ì‡ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌÓ, Ú‡Í‡ Ë Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍÓ ÌË‚Ó. œÂÁ ˛ÎË 2005„. ‚ ¡˙Î„‡Ëˇ Â ÔÓ‰ÔËÒ‡Ì‡ Ô˙‚‡Ú‡ ’‡Ú‡ Á‡ ÂÚË˜ÌË ÒÚ‡Ì‰‡ÚË Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ Ô‡ÚÌ¸ÓË ‚ ÔË‚Ó‚‡ÌËˇ ÒÂÍÚÓ , Ì‡Ò˙˜‡‚‡˘‡ ÍÓÌÒÚÛÍÚË‚ÌËˇ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ‰Ë‡ÎÓ„ Ë ÔÓ‰ÍÂÔˇ˘‡ ÓÒÌÓ‚ÌË ÍÓÌ‚ÂÌˆËË Ì‡ ÃŒ“, ‰ËÂÍÚË‚Ë Ì‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇ Ò˙˛ÁË Ë Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌÓÚÓ Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÒÚ‚Ó.—Ú‡ÌË ÔÓ ı‡Ú‡Ú‡ Ò‡—ËÌ‰ËÍ‡Ú˙Ú Ì‡ ÔË‚ÓÔÓËÁ‚Ó‰ËÚÂÎËÚÂ Í˙Ï Õ—¡,‘Â‰Â‡ˆËˇÚ‡ Ì‡ ı‡ÌËÚÂÎÌ‡Ú‡ ÔÓÏË¯ÎÂÌÓÒÚ Í˙Ï“ ìœÓ‰ÍÂÔ‡î Ë—˙˛Á˙Ú Ì‡ ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎËÚÂ ÓÚ ÔË‚Ó‚‡Ì‡Ú‡ ÔÓÏË¯ÎÂÌÓÒÚ. √ÎÓ·‡ÎÌËÚÂ ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËˇ ‡Ì„‡ÊË‡Ú ÃÕ, Á‡Â‰ÌÓ Ò ÚÂıÌËÚÂ ‰ÓÒÚ‡‚˜ËˆË Ë ·ËÁÌÂÒ-Ô‡ÚÌ¸ÓË, ‰‡ Á‡˜ËÚ‡Ú Ô‡‚‡Ú‡ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ‚ ÚÂıÌËÚÂ ÔÓ‰ÂÎÂÌËˇ ÔÓ ˆˇÎ Ò‚ˇÚ.  ÏÓÏÂÌÚ‡ ‰ÂÈÒÚ‚‡˘Ë ÏÂÊ‰ÛÌ‡Ó‰ÌË ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËˇ, ÍÓËÚÓ Ó·‚˙Á‚‡Ú ÃÕ Ë ÌÂÈÌËÚÂ ÔÓ‰ÂÎÂÌËˇ Ò‡: ≠ ÃÂÊ‰ÛÌ‡Ó‰Ì‡Ú‡ ÙÂ‰Â‡ˆËˇ Ì‡ ‡·ÓÚÂ˘ËÚÂ ‚ ı‡ÌËÚÂÎÌ‡Ú‡ ÔÓÏË¯ÎÂÌÓÒÚ, ÁÂÏÂ‰ÂÎÒÍËÚÂ ‡·ÓÚÌËˆË Ë ıÓÚÂÎËÂÒÚ‚ÓÚÓ, ‚ ÍÓˇÚÓ ˜ÎÂÌÛ‚‡ ‘Õ—Œ’œ Í˙Ï Õ—¡ Ë—ËÌ‰ËÍ‡Ú˙Ú Ì‡ ÔË‚ÓÔÓËÁ‚Ó‰ËÚÂÎËÚÂ Í˙Ï Õ—¡. œÓ‰ÔËÒ‡ÌÓ Â ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËÂ Ò ìƒ‡ÌÓÌî, ÔÂ‰ÒÚÓË ÔÓ‰ÔËÒ‚‡ÌÂ Ò ìÕÂÒÚÎÂî. ƒÛ„Ó ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËÂ ËÏ‡ Ò ¿ Œ–(ÕÓ‚ÓÚÂÎ ìœÎÓ‚‰Ë‚î), ÌÓ Ú‡Ï ÌˇÏ‡ ÒËÌ‰ËÍ‡ÎÌ‡ Ó„‡ÌËÁ‡ˆËˇ. ÃÂÊ‰ÛÌ‡Ó‰Ì‡Ú‡ ÙÂ‰Â‡ˆËˇ Ì‡ ÏÂÚ‡ÎÓ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ËÏ‡ ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËÂ Ò˙Ò SKF, ÌÓ‘Â‰Â‡ˆËˇÚ‡ Ì‡ ÒËÌ‰ËÍ‡ÚËÚÂ ÓÚ  Í˙Ï Õ—¡ ÌÂ ˜ÎÂÌÛ‚‡ ‚ ÏÂÊ‰ÛÌ‡Ó‰Ì‡Ú‡ ÒËÌ‰ËÍ‡ÎÌ‡ ÒÚÛÍÚÛ‡, ÔÓ‰ÔËÒ‡Î‡ ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËÂÚÓ. ÃÂÊ‰ÛÌ‡Ó‰Ì‡Ú‡ ÙÂ‰Â‡ˆËˇ Ì‡ ÒÚÓËÚÂÎËÚÂ Ë ‡·ÓÚÂ˘ËÚÂ Ò ‰˙‚Ó ËÏ‡ ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËÂ Ò» ≈¿.  ·˙Î„‡ÒÍËÚÂ ÔÂ‰ÔËˇÚËˇ ≠ ÔÓ‰ËÁÔ˙ÎÌËÚÂÎË ≠ ìÀÛ‰Ó„ÓËÂ 91"- Û·‡Ú Ë ì—Â‰Ì‡„Ó‡î≠—Ú.«‡„Ó‡, ËÏ‡ ÒËÌ‰ËÍ‡ÎÌË Ó„‡ÌËÁ‡ˆËË Ì‡ Õ—¡ Í˙Ï‘Â‰Â‡ˆËˇÚ‡ Ì‡ ÒËÌ‰ËÍ‡ÎÌËÚÂ Ó„‡ÌËÁ‡ˆËË ÓÚ„ÓÒÍÓÚÓ ÒÚÓÔ‡ÌÒÚ‚Ó Ë ‰˙‚ÓÔÂ‡·ÓÚ‚‡˘‡Ú‡ ÔÓÏË¯ÎÂÌÓÒÚ, ÍÓˇÚÓ Â ˜ÎÂÌ Ì‡ ÏÂÊ‰ÛÌ‡Ó‰Ì‡Ú‡ ÒÚÛÍÚÛ‡, ÒÚ‡Ì‡ ÔÓ ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËÂÚÓ. ÃÂÊ‰ÛÌ‡Ó‰Ì‡Ú‡ ÙÂ‰Â‡ˆËˇ Ì‡ ÏËÌ¸ÓËÚÂ, ÂÌÂ„ÂÚËˆËÚÂ Ë ıËÏËˆËÚÂ ËÏ‡ ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËÂ Ò ìÀÛÍÓÈÎî, ÌÓ Ú‡Ï ÒËÌ‰ËÍ‡ÎÌ‡Ú‡ Ó„‡ÌËÁ‡ˆËˇ Õ—¡ Â Ï‡ÎÓ·ÓÈÌ‡. ≈‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ ÙÂ‰Â‡ˆËˇ Ì‡ ‡·ÓÚÂ˘ËÚÂ ‚ ÚÂÍÒÚËÎ‡, Ó·ÎÂÍÎÓÚÓ, ÍÓÊ‡ÒÍ‡Ú‡ Ë Ó·Û‚Ì‡Ú‡ ÔÓÏË¯ÎÂÌÓÒÚ ËÏ‡ ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËˇ (ı‡ÚË) Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ Ô‡ÚÌ¸ÓË ÓÚ ÚËÚÂ ·‡Ì¯‡ Ò˙Ò Ò˙ÓÚ‚ÂÚÌËÚÂ ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎÒÍË Ó„‡ÌËÁ‡ˆËË ≠ Á‡ ÚÂÍÒÚËÎ Ë Ó·ÎÂÍÎÓ, Á‡ ÍÓÊ‡ÒÍ‡ Ë Á‡ Ó·Û‚Ì‡. —ÔÓ‡ÁÛÏÂÌËˇÚ‡ ‚ ÏÓÏÂÌÚ‡ ÒÂ ‡ÍÚÛ‡ÎËÁË‡Ú Ë ÚÂ˜Â ÔÓˆÂ‰Û‡ Á‡ ÔÂÔÓ‰ÔËÒ‚‡ÌÂ. ¡˙Î„‡ÒÍËÚÂ ÔÂ‰ÔËˇÚËˇ, ‚ ÍÓËÚÓ ËÏ‡ ÒËÌ‰ËÍ‡ÎÌË Ó„‡ÌËÁ‡ˆËË Ì‡ Õ—¡ Ë“ ìœÓ‰ÍÂÔ‡î, ˘Â ·˙‰‡Ú Ó·‚˙Á‡ÌË Ò ÚÂÁË ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËˇ.  Â‰Ëˆ‡ ·˙Î„‡ÒÍË ÔÂ‰ÔËˇÚËˇ, ÔÓ‰ÂÎÂÌËˇ Ì‡ ÃÕ, ÔÓ‰ÔËÒ‡ÌËÚÂ ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËˇ Á‡ ÍÓÔÓ‡ÚË‚Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡ ÓÚ„Ó‚ÓÌÓÒÚ ÌˇÏ‡Ú Ó·‚˙Á‚‡˘‡ ÒËÎ‡.“Ó‚‡ ÒÂ ‰˙ÎÊË Ì‡ Ù‡ÍÚ‡, ˜Â ‚ Úˇı ËÎË ÌˇÏ‡ ÒËÌ‰ËÍ‡ÎÌ‡ Ó„‡ÌËÁ‡ˆËˇ, ËÎË Úˇ ÌÂ Â ˜ÎÂÌ Ì‡ ÏÂÊ‰ÛÌ‡Ó‰Ì‡Ú‡ ÒËÌ‰ËÍ‡ÎÌ‡ ÒÚÛÍÚÛ‡, ÒÚ‡Ì‡ ÔÓ ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËÂÚÓ.—Ú‡ÚÂ„ËˇÚ‡ Ì‡ Õ—¡ Úˇ·‚‡ ‰‡ ·˙‰Â Ì‡ÒÓ˜ÂÌ‡ Í˙Ï ÒËÌ‰ËÍ‡ÎËÁ‡ˆËˇÚ‡ Ì‡ ÚÂÁË ÔÂ‰ÔËˇÚËˇ Ë ÍÓÌÒÓÎË‰‡ˆËˇÚ‡ Ì‡ ÒÚÛÍÚÛËÚÂ ∫ ‚ ÓÒÌÓ‚ÌËÚÂ ˜ÎÂÌÓ‚Â, ÔÂ‰ÒÚ‡‚ÂÌË Ì‡ ÏÂÊ‰ÛÌ‡Ó‰ÌÓ ÌË‚Ó.  Ì‡ ·˙Î„‡ÒÍËÚÂ ÒËÌ‰ËÍ‡ÚË ËÎË ˜ÂÁ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎË ‚ ≈–—, ËÎË ˜ÂÁ ˜ÎÂÌÒÚ‚ÓÚÓ ËÏ ‚ ÏÂÊ‰ÛÌ‡Ó‰ÌËÚÂ ÒËÌ‰ËÍ‡ÎÌË ÒÚÛÍÚÛË, ˘Â ‰ÓÔËÌÂÒÂ Á‡ Ó·‚˙Á‚‡ÌÂÚÓ Ë Ì‡ ·˙Î„‡ÒÍËÚÂ ÔÂ‰ÔËˇÚËˇ Ò ÔËÌˆËÔËÚÂ Á‡ ÍÓÔÓ‡ÚË‚Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡ ÓÚ„Ó‚ÓÌÓÒÚ Ì‡ ÃÕ Ë ÓÒË„Ûˇ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ‰ÓÔ˙ÎÌËÚÂÎÌ‡ Á‡˘ËÚ‡ Ì‡ Ô‡‚‡ Ë ËÌÚÂÂÒË Ì‡ ıÓ‡Ú‡ Ì‡ Ì‡ÂÏÌËˇ ÚÛ‰ ‚ ÔÓ‰ÂÎÂÌËˇÚ‡ ‚ ¡˙Î„‡Ëˇ. 116

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 9.6. ИЗВОДИ ≈ œ Ë ÌÂÈÌËÚÂ ˜ÎÂÌÓ‚Â ÔÓÓ˘ˇ‚‡Ú ‚ËÒÓÍÓÔÓ‰ÛÍÚË‚Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍ‡ ËÍÓÌÓÏËÍ‡ Ë—ÓˆË‡ÎÌ‡ ≈‚ÓÔ‡, Í‡ÍÚÓ Â Á‡ÎÂ„Ì‡ÎÓ ‚ ÔÓ„‡Ï‡Ú‡ ÓÚ ÀËÒ‡·ÓÌ. œÓ„‡Ï‡Ú‡ ‰‡‚‡ ÔÂ‰ËÏÒÚ‚Ó Ì‡ ì¯ËÓÍËˇ Ô˙Úî ÔÂ‰ ìÚÂÒÌËˇ Ô˙Ú ËÌ‰ÛÒÚË‡ÎÌÓ ÔÂÒÚÛÍÚÛË‡ÌÂ Ë Ò˙Á‰‡‚‡ÌÂ Ì‡ ·Î‡„‡ Ì‡ ·‡Á‡Ú‡ Ì‡ ‚ËÒÓÍÓ Í‚‡ÎËÙËˆË‡Ì‡ Ë ‡Ì„‡ÊË‡Ì‡ ‡·ÓÚÌ‡ ÒËÎ‡ Ë ‚ËÒÓÍ‡ ÔÓËÁ‚Ó‰ËÚÂÎÌÓÒÚ. ÕÓ ÚÓ‚‡ ËÁËÒÍ‚‡ ÔËÂÏ‡ÌÂ ÓÚ ÒÚ‡Ì‡ Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ÍÓÏÔ‡ÌËË Ì‡ ÔÓ-¯ËÓÍÓ ‡Á·Ë‡ÌÂ Á‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡Ú‡ ÓÚ„Ó‚ÓÌÓÒÚ, ÓÚÍÓÎÍÓÚÓ Ò‡ÏÓ Ó„‡ÌË˜ÂÌÓ Ó·ÒÎÛÊ‚‡ÌÂ ËÌÚÂÂÒËÚÂ Ì‡ ‡ÍˆËÓÌÂËÚÂ. “Ó‚‡ Â ÍËÚÂËˇÚ, ÔÓ ÍÓÈÚÓ Úˇ·‚‡ ‰‡ ÒÂ ËÁÏÂ‚‡Ú Ì‡È-ÌÓ‚ËÚÂ ÔÓÎËÚËÍË Á‡ ÔÓ‰Ó·ˇ‚‡ÌÂ Ì‡ ÍÓÔÓ‡ÚË‚ÌÓÚÓ ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂ Ë ÍÓÔÓ‡ÚË‚Ì‡Ú‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡ ÓÚ„Ó‚ÓÌÓÒÚ Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍÓ ÌË‚Ó. Ã‡Í‡ ˜Â Ì‡ Ô˙‚ ÔÓ„ÎÂ‰ ÍÓÔÓ‡ÚË‚ÌÓÚÓ ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂ ËÁ„ÎÂÊ‰‡ Ò‡ÏÓ ‚˙ÔÓÒ Á‡ ·ËÁÌÂÒ-‡ÍÚ¸ÓËÚ, ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ Ò˙˘Ó ËÏ‡Ú Á‡ÍÓÌÌÓÚÓ ÓÒÌÓ‚‡ÌËÂ ‰‡ Û˜‡ÒÚ‚‡Ú.“Â ÌÂ Ò‡ÏÓ Ò‡ ÒÚ‡Ì‡ ÔÓ ÚÛ‰Ó‚ ‰Ó„Ó‚Ó, ÌÓ Ò˙˘Ó Ú‡Í‡ Ò‡ Ë Ô‡ÚÌ¸ÓË ‚ ‰ÂÈÌÓÒÚÚ‡ Ì‡ ÍÓÏÔ‡ÌËˇÚ‡, ËÌ‚ÂÒÚËÚÓË Ë „‡Ê‰‡ÌË.“Â Ò‡ Á‡ÒÂ„Ì‡ÚË ÓÚ ÍÓÔÓ‡ÚË‚ÌËÚÂ Â¯ÂÌËˇ ÔÓ ‡ÁÎË˜ÌË Ì‡˜ËÌË: ï ‡ÚÓ ‡·ÓÚÌËˆË, ÍÓËÚÓ Ú˙ÒˇÚ ËÁÚÓ˜ÌËÍ Á‡ ‰ÓıÓ‰Ë Ë ‰Ó·Ë ‡·ÓÚÌË ÛÒÎÓ‚Ëˇ, ÛÂ‰ÂÌË ‚ ÍÓÎÂÍÚË‚ÌËˇ ‰Ó„Ó‚Ó. ï ‡ÚÓ ·ËÁÌÂÒ-Ô‡ÚÌ¸ÓË Ò Ô‡‚Ó Ì‡ ÒÂËÓÁÌÓ Ë Á‡‰˙ÎÊËÚÂÎÌÓ Û˜‡ÒÚËÂ ÔË ‚ÁËÏ‡ÌÂ Ì‡ Â¯ÂÌËˇ ‚ ÍÓÏÔ‡ÌËˇÚ‡, ÍÓËÚÓ„Ë Á‡Òˇ„‡Ú. ï ‡ÚÓ ËÌ‚ÂÒÚËÚÓË, ÔËÚÂÊ‡‚‡˘Ë ‰ËÂÍÚÌÓ ËÎË ËÌ‰ËÂÍÚÌÓ ‡ÍˆËË, ÍÓËÚÓ ‚ ÔÓ-„ÓÎˇÏ‡Ú‡ ÒË ˜‡ÒÚ ÓÒË„Ûˇ‚‡Ú ÔÂÌÒËÓÌÂÌ ‰ÓıÓ‰.. ï ‡ÚÓ„‡Ê‰‡ÌË, ÍÓËÚÓ ÒÂ ËÌÚÂÂÒÛ‚‡Ú ÓÚ ÒÓˆË‡ÎÌ‡Ú‡ ÒÔ‡‚Â‰ÎË‚ÓÒÚ Ë ·ËÁÌÂÒ ÂÚËÍ‡Ú‡, Ë ÚÓ ÌÂ Ò‡ÏÓ Ì‡ ÏÂÒÚÌÓ, ÌÓ Ë Ì‡„ÎÓ·‡ÎÌÓ ÌË‚Ó. Õ‡ ÚÓÁË ÙÓÌ ‚ÒË˜ÍË ÛÒËÎËˇ ‰‡ ÒÂ ‡Á‚ËÂ ÒÚ‡·ËÎÌ‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍ‡ ‡ÏÍ‡ Á‡ ÍÓÔÓ‡ÚË‚ÌÓ ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂ Úˇ·‚‡ ‰‡ ÓÒË„ÛˇÚ ÔÓ‰ıÓ‰ˇ˘ËÚÂ Ó„‡ÌËÁ‡ˆËÓÌÌË ÛÒÎÓ‚Ëˇ Á‡ ÍÓÏÔ‡ÌËËÚÂ, Á‡ ‰‡ ÒÂ Ì‡Ò˙˜‡Ú ‰˙Î„ÓÒÓ˜Ì‡Ú‡ ÔÂ˜‡Î·‡ Ë ÔÂÒÔÂÍÚË‚ËÚÂ Á‡ ÚÛ‰Ó‚‡ Á‡ÂÚÓÒÚ, ÏÂı‡ÌËÁÏËÚÂ Á‡ ÔÂ‰ÓÚ‚‡Úˇ‚‡ÌÂ Ì‡ ÎÓ¯Ó ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂ, ÔÓÁ‡˜ÌÓÒÚ Ë ÓÚ˜ÂÚÌÓÒÚ ÔÓ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ Ì‡ ËÌ‚ÂÒÚËˆËËÚÂ Ë ÚˇıÌ‡Ú‡ ‚˙Á‚‡˘‡ÂÏÓÒÚ. ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇÚ Ò˙˛Á ÏÓÊÂ ‰‡ ËÏ‡ ÁÌ‡˜ËÚÂÎÂÌ ÔËÌÓÒ Á‡—Œ ˜ÂÁ Ò˙Á‰‡‚‡ÌÂ Ë ÔÓ‰‰˙Ê‡ÌÂ Ì‡ ‰Ó·Â ·‡Î‡ÌÒË‡Ì‡ Á‡ÍÓÌÓ‚‡ ‡ÏÍ‡ Á‡ ÍÓÔÓ‡ÚË‚ÌÓ ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂ, ÍÓÂÚÓ ÏÂÊ‰Û ‰Û„ÓÚÓ, ÓÔ‡‚‰‡‚‡ Ò˙˘ÂÒÚ‚Û‚‡ÌÂÚÓ Ë Ì‡ Â‰ÌÓÒÚÂÔÂÌÌ‡Ú‡ Ë Ì‡ ‰‚ÛÒÚÂÔÂÌÌ‡Ú‡ ÒËÒÚÂÏË ‚ ≈‚ÓÔ‡.. “‡ÁË ‡ÏÍ‡ Úˇ·‚‡ ‰‡ ÛÎÂÒÌË ÛÔ‡‚ËÚÂÎÌËÚÂ Ò˙‚ÂÚË Ì‡ ÍÓÏÔ‡ÌËËÚÂ Í‡ÚÂ„ÓË˜ÌÓ ‰‡ ÓËÂÌÚË‡Ú ÍÓÔÓ‡ÚË‚Ì‡Ú‡ ÔÓÎËÚËÍ‡ Ë ‚ÁÂÏ‡ÌÂÚÓ Ì‡ Â¯ÂÌËˇ Í˙Ï Ò˙Á‰‡‚‡ÌÂ Ì‡ ÛÒÚÓÈ˜Ë‚‡ ÔÂ˜‡Î·‡, Í‡ÚÓ ‚ Ò˙˘ÓÚÓ ‚ÂÏÂ ÓÚ˜ËÚ‡Ú Ó·˘ÂÒÚ‚ÂÌËˇ ËÌÚÂÂÒ Ë Û‚‡Ê‡‚‡Ú ÙÛÌ‰‡ÏÂÌÚ‡ÎÌË Ô‡‚‡ Ë ˆÂÌÌÓÒÚË. ¡ÂÁ Ò˙ÏÌÂÌËÂ, Á‡‰˙ÎÊËÚÂÎÌÓÚÓ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎÒÚ‚Ó Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ‚ ÛÔ‡‚ËÚÂÎÌËˇ Ò˙‚ÂÚ Ì‡ ÍÓÏÔ‡ÌËˇÚ‡ Úˇ·‚‡ ‰‡ ÒÂ ÔÓ‰‰˙Ê‡ Ë ‡Á‚Ë‚‡ Í‡ÚÓ ÓÒÌÓ‚ÂÌ ÂÎÂÏÂÌÚ ÓÚ ‰Ó·ÓÚÓ ÍÓÔÓ‡ÚË‚ÌÓ ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂ. ﬂÒÌÓ Â, ˜Â Ò˙‚ÏÂÒÚÌÓÚÓ ‚ÁÂÏ‡ÌÂ Ì‡ Â¯ÂÌËˇ Â ÔÓÎÓÊËÚÂÎÌÓ Á‡ ≈‚ÓÔ‡ Ë ÌˇÏ‡ ÌÂ„‡ÚË‚ÌË ÔÓÒÎÂ‰ËˆË Á‡ ÂÁÛÎÚ‡ÚËÚÂ ÓÚ ‰ÂÈÌÓÒÚÚ‡ Ì‡ ÍÓÏÔ‡ÌËˇÚ‡.—˙‚ÏÂÒÚÌÓÚÓ ‚ÁÂÏ‡ÌÂ Ì‡ Â¯ÂÌËˇ ÒÂ ÓÍ‡Á‚‡ ÛÒÔÂ¯ÌÓ ‚ ÏÌÓ„Ó ‡ÁÎË˜ÌË Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌË ÛÒÎÓ‚Ëˇ.—ÎÂ‰Ó‚‡ÚÂÎÌÓ, Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÒÚ‚ÓÚÓ Ì‡ ≈— Á‡ ÍÓÏÔ‡ÌËËÚÂ, ‚ ˜‡ÒÚÌÓÒÚ«‡ÍÓÌ˙Ú Á‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ ÍÓÏÔ‡ÌËˇ, ÏÂÊ‰ÛÌ‡Ó‰ÌËÚÂ ÒÎË‚‡ÌËˇ(10-Ú‡ ƒËÂÍÚË‚‡/ Ë ÏÂÊ‰ÛÌ‡Ó‰ÌËÚÂ ÔÂı‚˙ÎˇÌËˇ Ì‡ ÒÂ‰‡ÎË˘‡ Ì‡ ÙËÏË(‚ÂÏÂÌÌ‡ ƒËÂÍÚË‚‡ 14) ≠ Úˇ·‚‡ ‰‡ ËÏ‡Ú Á‡ ˆÂÎ ÌÂ Ò‡ÏÓ ‰‡ Á‡˘ËÚ‡‚‡Ú Ò˙˘ÂÒÚ‚Û‚‡˘ËÚÂ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌË Ô‡‚‡, ÌÓ ‰‡ ‡Á¯ËˇÚ ÚÂÁË Ô‡‚‡ Ë ‰Ûı‡ ËÏ ‚ ˆˇÎ‡ ≈‚ÓÔ‡. ÓÎÍÓÚÓ ‰Ó—Œ, ÏÌÓÊÂÒÚ‚ÓÚÓ Ò˙‚ÏÂÒÚÌË ‰ÓÍÛÏÂÌÚË Ë ‡ÁÌÓÓ·‡ÁËÂÚÓ ÓÚ ÏÂÍË Á‡ÚÛ‰Ìˇ‚‡Ú ‡Ì‡ÎËÁ‡.  ÍÓÌÚÂÍÒÚ‡ Ì‡ Ó·˘ÓÚÓ ÔÓÎÓÊËÚÂÎÌÓ ‡Á‚ËÚËÂ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌËˇ ‰Ë‡ÎÓ„ ÏÂÊ‰Û ÙËÏËÚÂ Ë ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎËÚÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ËÏ‡ Â‰Ëˆ‡ ÍËÚË˜ÌË ‡ÒÔÂÍÚË, Á‡ ÍÓËÚÓ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ËÌ‰ÛÒÚË‡ÎÌË ÙÂ‰Â‡ˆËË ‚Â˜Â Ò‡ ÔÂ‰ÎÓÊËÎË Â¯ÂÌËˇ. Õ‡Í‡ˇ,„ÎÓ·‡ÎÌËÚÂ ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËˇ ÔÂ‰ÒÚ‡‚Îˇ‚‡Ú Â‰Ì‡ ÌÓ‚‡ ·‡Á‡ Á‡ ‚˙‚ÂÊ‰‡ÌÂ Ë ÔËÎ‡„‡ÌÂ Ì‡ Ë‰ÂˇÚ‡ Á‡ Á‡˜ËÚ‡ÌÂ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ ËÌÚÂÂÒË ˜ÂÁ ÔÓÂÏ‡ÌÂ Ì‡ Ó·‚˙Á‚‡˘Ë ‡Ì„‡ÊËÏÂÌÚË Ò ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ Ë ÚÂıÌËÚÂ ÒËÌ‰ËÍ‡ÚË, Ì‡‰ı‚˙Îˇ˘Ë„‡ÌËˆËÚÂ Ì‡ ≈‚ÓÔ‡.“ÂÁË ËÌÒÚÛÏÂÌÚË ÛÎÂÒÌˇ‚‡Ú ËÁ„‡Ê‰‡ÌÂÚÓ Ì‡ ‡ÏÍ‡ Ì‡ ÓÒÌÓ‚‡Ú‡ Ì‡ ‡Ì„‡ÊË‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÍÓÏÔ‡ÌËËÚÂ ‰‡ ÔËÎ‡„‡Ú Ë Á‡˜ËÚ‡Ú ÓÒÌÓ‚ÌËÚÂ ÚÛ‰Ó‚Ë ÒÚ‡Ì‰‡ÚË Ì‡ ÃÂÊ‰ÛÌ‡Ó‰Ì‡Ú‡ Ó„‡ÌËÁ‡ˆËˇ ÔÓ ÚÛ‰(ÃŒ“). ÕÓ ÚÂÁË ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËˇ ÏÓÊÂ ‰‡ ·˙‰‡Ú ‡Á‚ËÚË Ú‡Í‡, ˜Â ‰‡ ÔÓÍËˇÚ ÔÓ-¯ËÓÍ Í˙„ ÓÚ ‚˙ÔÓÒË, ‚ÍÎ˛˜ËÚÂÎÌÓ Ë Ô‡‚‡Ú‡ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ‚ ÔÓˆÂÒ‡ Ì‡ ‚ÁËÏ‡ÌÂ Ì‡ Â¯ÂÌËˇ ‚„ÓÎÂÏËÚÂ ÏÛÎÚËÌ‡ˆËÓÌ‡ÎÌË ÍÓÏÔ‡ÌËË. œÓ ÚÓÁË Ì‡˜ËÌ ÚÂ ÒÚ‡‚‡Ú ˜‡ÒÚ ÓÚ ˇ‰ÓÚÓ Ì‡ ÍÓÔÓ‡ÚË‚ÌÓÚÓ ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂ Ì‡„ÎÓ·‡ÎÌËÚÂ ÍÓÏÔ‡ÌËË. 117

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 10. EВРОПЕЙСКИЯТ СОЦИАЛЕН ДИАЛОГ И НЕГОВАТА РЕАЛИЗАЦИЯ œÂÁ 2005„. ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇÚ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ‰Ë‡ÎÓ„ ÓÚÔ‡ÁÌÛ‚‡ Ò‚ÓˇÚ‡ 20„Ó‰Ë¯ÌËÌ‡: ÛÒÔÂ¯ÂÌ, ÌÓ Ë ÚÛ‰ÂÌ, ÛÒÚÓÈ˜Ë‚ Ë ‡Ï·ËˆËÓÁÂÌ ‚˙ÁıÓ‰ Í˙Ï ËÌÒÚËÚÛˆËÓÌ‡ÎËÁ‡ˆËˇ Ë ‡‚ÚÓÌÓÏÌÓÒÚ Ì‡ ÚÓÁË ÛÌËÍ‡ÎÂÌ ÔÓˆÂÒ Ì‡ ‚˙‚ÂÊ‰‡ÌÂ Ì‡ ËÌ‰ÛÒÚË‡ÎÌËÚÂ ÓÚÌÓ¯ÂÌËˇ Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍÓ ‡‚ÌË˘Â.“‡ÁË „Ó‰Ë¯ÌËÌ‡ Â ÔÓ‚Ó‰ ‰‡ ÓˆÂÌËÏ ‡Á‚ËÚËÂÚÓ Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍËˇ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ‰Ë‡ÎÓ„ Ë ‰‡ ‰ËÒÍÛÚË‡ÏÂ ·˙‰Â˘ËÚÂ ÔÂÒÔÂÍÚË‚Ë Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ ‰ÂÏÓÍ‡ˆËˇ Ì‡ Û˜‡ÒÚËÂÚÓ. œÂÁ 2005„. ·Â¯Â ÔÓ‚Â‰ÂÌ Ë ÁÌ‡˜ËÏ ‡Í‡‰ÂÏË˜ÂÌ ‰Â·‡Ú Á‡ ÓÎˇÚ‡ Ë ·˙‰Â˘ÂÚÓ Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍËˇ ÒÂÍÚÓÂÌ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ‰Ë‡ÎÓ„. ÕÂ˘Ó ÔÓ‚Â˜Â: ÔËÍÎ˛˜‚‡ ËÁÔ˙ÎÌÂÌËÂÚÓ Ì‡ Ô˙‚‡Ú‡ ‡‚ÚÓÌÓÏÌ‡ ‡·ÓÚÌ‡ ÔÓ„‡Ï‡ Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ÒÓˆË‡ÎÌË Ô‡ÚÌ¸ÓË 2003-2005 „. ŒˆÂÌÍËÚÂ Á‡ ËÁÔ˙ÎÌÂÌËÂÚÓ Ì‡ Ú‡ÁË ÔÓ„‡Ï‡ Ë ÔÂ„Ó‚ÓËÚÂ Á‡ ÔËÂÏ‡ÌÂ Ì‡ ÌÓ‚‡ ÔÓ„‡Ï‡ ‰‡‚‡Ú ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚ Á‡ ÓÒÏËÒÎˇÌÂ Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍËˇ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ‰Ë‡ÎÓ„. “‡ÁË„Î‡‚‡ Â ˜‡ÒÚ ÓÚ Ó·˘ÓÚÓ ‡Á„ÎÂÊ‰‡ÌÂ Ë Ó˜ÂÚ‡‚‡ÌÂ Ì‡ Ê‡ÎÓÌËÚÂ Ì‡ ‰ÂÈÒÚ‚ËˇÚ‡ Ë ÔÓÒÚËÊÂÌËˇÚ‡ Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍËˇ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ‰Ë‡ÎÓ„ Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍÓ Ë ÒÂÍÚÓÌÓ ‡‚ÌË˘Â ‚ ‡ÏÍËÚÂ Ì‡ ÔÓˆÂ‰Û‡Ú‡ Ì‡ ÍÓÌÒÛÎÚ‡ˆËË, Á‡ÎÓÊÂÌ‡ ‚ ˜Î. 138 Ë 139 Ì‡ ƒÓ„Ó‚Ó‡ Á‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ Ó·˘ÌÓÒÚË. ‡ÚÓ ÌÂÓÚÏÂÌÌ‡ ˜‡ÒÚ Ì‡ ËÌÒÚËÚÛˆËÓÌ‡ÎÌËÚÂ acquis Ì‡ Ó·˘ÌÓÒÚÚ‡ Ë ÒÎÂ‰ ‚˙‚ÂÊ‰‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËÂÚÓ ÔÓ ÒÓˆË‡ÎÌ‡Ú‡ ÔÓÎËÚËÍ‡ ‚ ƒÓ„Ó‚Ó‡ ÓÚ Ã‡‡ÒÚËıÚ ÔÂÁ 1992„. Â‚ÓÔÂÈÒÍËˇÚ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ‰Ë‡ÎÓ„ Ì‡ ‚ÒË˜ÍË ‡‚ÌË˘‡ Ë ‚˙‚ ‚ÒË˜ÍËÚÂ ÏÛ ÙÓÏË Â ÌÂÁ‡ÏÂÌËÏ ËÌÒÚÛÏÂÌÚ Á‡ Ò˙„Î‡ÒÛ‚‡ÌÂ Ì‡ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍËÚÂ ÂÁÛÎÚ‡ÚË Ë ÒÓˆË‡ÎÌËˇ ÔÓ„ÂÒ.“ÓÈ Â Ë Â‰Ì‡ ÓÚ ÓÔÂ‰ÂÎˇ˘ËÚÂ ı‡‡ÍÚÂËÒÚËÍË Ì‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ÏÓ‰ÂÎ(European Commission 1994). –Á„ÎÂ‰‡ÌË Ò‡ ‚ ÍËÚË˜ÂÌ ‰Ûı, ÌÓ Ë ÍÓÌÒÚÛÍÚË‚ÌÓ, ÂÁÛÎÚ‡ÚËÚÂ ÓÚ ÔÓˆÂ‰Û‡Ú‡ Ì‡ ÍÓÌÒÛÎÚË‡ÌÂ, Í‡ÍÚÓ Ë Ì‡ ÔÓ„‡Ï‡Ú‡ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ Ô‡ÚÌ¸ÓË. ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇÚ ÒÂÍÚÓÂÌ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ‰Ë‡ÎÓ„ Â ÙÓÍÛÒ Ì‡ ÌˇÍÓË ËÌÚÂÂÒÌË ÓˆÂÌÍË, ÍÓËÚÓ ÔÓ‰ı‡Ì‚‡Ú ÒÍÂÔÚËˆËÁÏ‡ ÔÓ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ Ì‡ ÂÁÛÎÚ‡ÚËÚÂ Á‡ 2005„. ≈‰Ì‡ ÓÚ ÔË˜ËÌËÚÂ Á‡ ÚÓÁË ÒÍÂÔÚËˆËÁ˙Ï Â ÔÓˆÂÒ˙Ú Ì‡ ‡Á¯Ëˇ‚‡ÌÂ, ÍÓÈÚÓ Í‡ÚÓ ˆˇÎÓ ÒÂ ‚˙ÁÔËÂÏ‡ Í‡ÚÓ ÔÂ‰ËÁ‚ËÍ‡ÚÂÎÒÚ‚Ó Á‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍËˇ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ‰Ë‡ÎÓ„. Теми 10.1. –ÂÁÛÎÚ‡ÚË ÓÚ ÒÓˆË‡ÎÌËˇ ‰Ë‡ÎÓ„ ‚ ≈— Ò˙„Î‡ÒÌÓ ◊ÎÂÌ 138 (2) ÓÚ ƒÓ„Ó‚Ó‡ Á‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ Ó·˘ÌÓÒÚË 10.2. –ÂÁÛÎÚ‡ÚË ÓÚ ‡‚ÚÓÌÓÏÌËˇ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ‰Ë‡ÎÓ„ 10.3. ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇÚ ÒÂÍÚÓÂÌ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ‰Ë‡ÎÓ„ 10.4.—ÓˆË‡ÎÌËˇÚ ‰Ë‡ÎÓ„ Ë ‡Á¯Ëˇ‚‡ÌÂÚÓ 10.5. ¡˙Î„‡Ëˇ: œÂ‰ËÁ‚ËÍ‡ÚÂÎÒÚ‚‡Ú‡ Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍËˇ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ‰Ë‡ÎÓ„ 10.6.»Á‚Ó‰Ë 118

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 10.1. РЕЗУЛТАТИ ОТ СОЦИАЛНИЯ ДИАЛОГ В ЕС СЪГЛАСНО ЧЛЕН 138(2) НА ДОГОВОРА ЗА ЕО ПРОЦЕСЪТ НА КОНСУЛТАЦИИ ПРЕЗ 2005 —˙„Î‡ÒÌÓ ‡Á‰ÂÎ XI ÓÚ ƒÓ„Ó‚Ó‡ Á‡ ≈Œ Á‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡Ú‡ ÔÓÎËÚËÍ‡, Ó·‡ÁÓ‚‡ÌËÂÚÓ, ÔÓÙÂÒËÓÌ‡ÎÌÓÚÓ Ó·Û˜ÂÌËÂ Ë ÏÎ‡‰ÂÊÚ‡, ÔÓˆÂ‰Û‡Ú‡ Á‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍËˇ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ‰Ë‡ÎÓ„ ÒÂ Ò˙‰˙Ê‡ ‚ ˜Î. 138 Ë ÛÔ˙ÎÌÓÏÓ˘‡‚‡ ÏÂÌË‰ÊÏ˙ÌÚ‡ Ë ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ‰‡ ÓÚ„Ó‚ÓˇÚ Ì‡ ËÌËˆË‡ÚË‚ËÚÂ Ì‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ ÍÓÏËÒËˇ ËÎË Í‡ÚÓ ‡ÁÔÓÒÚ‡ÌˇÚ ÏÌÂÌËˇ ËÎË ÔÂÔÓ˙ÍË, ËÎË ˜ÂÁ ËÌÙÓÏË‡ÌÂ Ì‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ ÍÓÏËÒËˇ Á‡ Ò‚ÓÂÚÓ ÊÂÎ‡ÌËÂ ‰‡ Á‡ÔÓ˜Ì‡Ú ÔÂ„Ó‚ÓË, ÍÓËÚÓ ÏÓ„‡Ú ‰‡ ‰Ó‚Â‰‡Ú ‰Ó ‰Ó„Ó‚ÓÌË ÓÚÌÓ¯ÂÌËˇ, ‚ ÚÓ‚‡ ˜ËÒÎÓ Ë ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËÂ(◊ÎÂÌ 139).  ÓÚ„Ó‚ÓË Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ÒÓˆË‡ÎÌË Ô‡ÚÌ¸ÓË Ì‡ ËÌËˆË‡ÚË‚ËÚÂ Ì‡ ÓÏËÒËˇÚ‡ ·ˇı‡ ËÁ‡·ÓÚÂÌË ÓÚ‰ÂÎÌÓ, ‡ÍˆÂÌÚË‡ÈÍË ‚˙ıÛ Ò˙ÓÚ‚ÂÚÌËÚÂ ÔÓÁËˆËË ≠ ‡ÁÎË˜‡‚‡˘Ë ‚˙‚ ‚ÒÂÍË ÒÎÛ˜‡È ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ Ô‡ÚÌ¸ÓË ÓÚ ‰ÂÈÒÚ‚ËˇÚ‡ Ì‡ Ó·˘ÌÓÒÚÚ‡. Õ‡ÔËÏÂ, ÔÓ ÍÓÌÒÛÎÚ‡ˆËˇÚ‡ ìœÂÒÚÛÍÚÛË‡ÌÂ Ì‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ‡·ÓÚÌË˜ÂÒÍË Ò˙‚ÂÚËî ≈ œ ÔÓ‰˙ÎÊ‡‚‡ ‰‡ ÔÓ‰‰˙Ê‡ Ò‚ÓÂÚÓ ÓÚ‰‡‚Ì‡¯ÌÓ ËÒÍ‡ÌÂ Á‡ Â‚ËÁË‡ÌÂ Ì‡ ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡ Á‡ ≈–—, ‰ÓÍ‡ÚÓ UNICE ˇ ÓÚı‚˙Îˇ. ÕÂ ÏÓÊÂ ‰‡ ÒÂ ÔÓÒÚË„ÌÂ ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËÂ Á‡ Ò˙‚ÏÂÒÚÌ‡ ÔÓÁËˆËˇ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ Ô‡ÚÌ¸ÓË Á‡ ÔÓ-Ì‡Ú‡Ú˙¯ÌË ‡Ì„‡ÊËÏÂÌÚ ÔÓ ÔÂÒÚÛÍÚÛË‡ÌÂÚÓ ËÎË ≈–—.“Ó‚‡ ÒÂ ÒÎÛ˜‚‡ ‚ ÍÓÌÚÂÍÒÚ, ‚ ÍÓÈÚÓ ÌÂ ÏÓÊÂ ‰‡ ÒÂ Ó˜‡Í‚‡ Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÌÓ ÔÂ‰ÎÓÊÂÌËÂ ÌËÚÓ ÔÓ Â‰ËÌËˇ, ÌËÚÓ ÔÓ ‰Û„Ëˇ ‚˙ÔÓÒ, ÓÚ ÒÚ‡Ì‡ Ì‡ ÓÏËÒËˇÚ‡. œÂÁ ÔÓÒÎÂ‰ÌËÚÂ ÓÍÓÎÓ ÚË„Ó‰ËÌË ÒÚ‡Ì‡ı‡ ÔÓÏÂÌË ‚ ÍÓÌÒÛÎÚ‡ˆËËÚÂ Ì‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ ÍÓÏËÒËˇ Ò˙Ò ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ Ô‡ÚÌ¸ÓË. Õ‡ÔËÏÂ, ‚ÍÎ˛˜‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ Ô‡ÚÌ¸ÓË ‚ ÌˇÍÓË ÒÎÛ˜‡Ë ·Â¯Â Ó„‡ÌË˜ÂÌÓ ‰Ó ‡‚ÌË˘ÂÚÓ Ì‡ Ó·˘ÂÒÚ‚ÂÌË ÍÓÌÒÛÎÚ‡ˆËË, ÍÓËÚÓ ÏÓ„‡Ú ‰‡ ÒÂ ÔËÂÏ‡Ú, ˜Â Ò‡ ‚ ‡ÁÂÁ Ò ˜Î. 138 ƒ≈Œ.  Â ‰‡ ÒÂ ÔÓ‰˜ÂÚ‡Â, ˜Â ƒÓ„Ó‚Ó˙Ú ÔÂ‰ÔÓÒÚ‡‚ˇ ÒÔÂˆË‡ÎÂÌ ÒÚ‡ÚÛÚ Á‡ ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ Ô‡ÚÌ¸ÓË ≠ ÚÂ ÌÂ Ò‡ ÔÓÒÚÓ ‰Û„‡ Á‡ËÌÚÂÂÒÓ‚‡Ì‡„ÛÔ‡. œÂ‰Ë¯Ì‡Ú‡ Ô‡ÍÚËÍ‡ Ì‡ ÍÓÌÒÛÎÚ‡ˆËË ÒÂ Ò˙ÒÚÓÂ¯Â ‚ Ó·˙˘‡ÌÂ Í˙Ï ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ Ô‡ÚÌ¸ÓË ˜ÂÁ ÙÓÏ‡ÎÌÓ ÔËÒÏÓ. ÕÓ ‚ ıÓ‰‡ Ì‡ ÔÂ‡Á„ÎÂÊ‰‡ÌÂ Ì‡ ƒËÂÍÚË‚‡Ú‡ ÔÓ ‡·ÓÚÌÓÚÓ ‚ÂÏÂ ÔÂÁ 2004„., Í‡ÍÚÓ Ë ÔË ÔÂÒÚÛÍÚÛË‡ÌÂÚÓ Ì‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ‡·ÓÚÌË˜ÂÒÍË Ò˙‚ÂÚË, ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ Ô‡ÚÌ¸ÓË ·ˇı‡ ÍÓÌÒÛÎÚË‡ÌË ˜ÂÁ ÍÓÏ˛ÌËÍÂ Ì‡ ÓÏËÒËˇÚ‡ Â‰ÌÓ‚ÂÏÂÌÌÓ Ò Ó·˘ÂÒÚ‚ÂÌÓÒÚÚ‡.“ÓÁË ÔÓ‰ıÓ‰ Ì‡ ÓÏËÒËˇÚ‡ Í˙Ï ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ Ô‡ÚÌ¸ÓË ËÁ„ÎÂÊ‰‡ ‚ÒÂ ÔÓ-‡ÁÔÓÒÚ‡ÌÂÌ.“‡ÁË Ô‡ÍÚËÍ‡ Â ÍËÚËÍÛ‚‡Ì‡ Í‡ÚÂ„ÓË˜ÌÓ ÓÚ ≈ œ. ÕÂ˘Ó ÔÓ‚Â˜Â, ÔÓ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ Ì‡ ÔÂÒÚÛÍÚÛË‡ÌÂÚÓ Ì‡ ≈–— Á‡ Ô˙‚ Ô˙Ú ÍÓÏËÒËˇÚ‡ ÔÓ‚Â‰Â Ò˙‚ÏÂÒÚÌ‡ ÍÓÌÒÛÎÚ‡ˆËˇ ÔÓ ‰‚‡ ÓÚ‰ÂÎÌË ÔÓ·ÎÂÏ‡ Ì‡ ‚ÚÓËˇ ÂÚ‡Ô Ì‡ ÍÓÌÒÛÎÚ‡ˆËËÚÂ. “ÛÍ ÓÚÌÓ‚Ó ≈ œ ËÁ‡ÁË Ò‚ÓÂÚÓ ‰˙Î·ÓÍÓ ·ÂÁÔÓÍÓÈÒÚ‚Ó Á‡ ËÁÔÓÎÁ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ Â‰Ì‡ ÌÂÔÓ‰ıÓ‰ˇ˘‡ ÔÓˆÂ‰Û‡. —ÔËÒ˙Í˙Ú Ì‡ ÔÓ·ÎÂÏË, ÔÓ‰ÎÂÊ‡˘Ë Ì‡ ÍÓÌÒÛÎÚ‡ˆËË Ò˙„Î‡ÒÌÓ ˜Î. 138(2) ƒ≈Œ, ÒÚ‡‚‡ ‚ÒÂ ÔÓ-Í˙Ò Ë ËÏ‡ ‚ÒÂ ÔÓ-Ï‡ÎÍÓ Ë ÔÓ-Ï‡ÎÍÓ ÍÓÌÒÛÎÚ‡ˆËË ÔÓ ÍÓÌÍÂÚÌË Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÌË ÔÂ‰ÎÓÊÂÌËˇ.“ÂÌ‰ÂÌˆËˇÚ‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ ÍÓÏËÒËˇ ‰‡ ËÌËˆËË‡ ÔÓ-Ï‡ÎÍÓ ËÌËˆË‡ÚË‚Ë ≠ ‚ ˜‡ÒÚÌÓÒÚ ‚ ÒÙÂ‡Ú‡ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌÓÚÓ Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÒÚ‚Ó ÌÂ ÏÓÊÂ ‰‡ ·˙‰Â ÔÂÌÂ·Â„Ì‡Ú‡.»Ï‡ Ï‡ÎÍ‡ Ì‡‰ÂÊ‰‡, ˜Â ÚÓ‚‡ ˘Â ÒÂ ÔÓÏÂÌË ‚ ÍÓÌÚÂÍÒÚ‡ Ì‡ ËÌËˆË‡ÚË‚ËÚÂ Ì‡ ÓÏËÒËˇÚ‡ Á‡ ìœÓ-‰Ó·‡ Â„ÛÎ‡ˆËˇî Á‡ Ì‡Ï‡Îˇ‚‡ÌÂ Ì‡ ·Óˇ Ì‡ Â„ÛÎ‡ˆËËÚÂ Ì‡ ‡‚ÌË˘ÂÚÓ Ì‡ ≈—. 119

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 10.2. РЕЗУЛТАТИ ОТ АВТОНОМНИЯ СОЦИАЛЕН ДИАЛОГ „ТАБЛО“ НА ИЗПЪЛНЕНИЕТО НА МНОГОГОДИШНАТА РАБОТНА ПРОГРАМА œ˙‚‡Ú‡ ‡·ÓÚÌ‡ ÔÓ„‡Ï‡ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ Ô‡ÚÌ¸ÓË ÔËÍÎ˛˜‚‡.  ‚ÒË˜ÍË ÔÎ‡ÌË‡ÌË ÒÙÂË Ò‡ ÔÂ‰ÔËÂÚË ÔÂ‰‚Ë‰ÂÌËÚÂ ‰ÂÈÒÚ‚Ëˇ, Ï‡Í‡ Ë Ò ‡ÁÎË˜ÌË ÂÁÛÎÚ‡ÚË.—ÎÂ‰ Ì‡Ô‡‚ÂÌËˇ Ò˙‚ÏÂÒÚÂÌ ‡Ì‡ÎËÁ Ì‡ ÓÒÌÓ‚ÌËÚÂ ÔÂ‰ËÁ‚ËÍ‡ÚÂÎÒÚ‚‡ ÔÂÁ ≈—, Í‡ÚÓ ‰ÂÏÓ„‡ÙÒÍ‡ ÔÓÏˇÌ‡, ÏË„‡ˆËˇ, ·‡Î‡ÌÒ ÏÂÊ‰Û ÒË„ÛÌÓÒÚ Ë„˙‚Í‡‚ÓÒÚ Ë ‰Û„Ë ÔÓ‰Ó·ÌË, Â‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ÒÓˆË‡ÎÌË Ô‡ÚÌ¸ÓË ˘Â ÔÓ‰˙ÎÊ‡Ú ‰‡ ËÁÔÓÎÁ‚‡Ú ‡ÁÎË˜ÌË ËÌÒÚÛÏÂÌÚË (‡‚ÚÓÌÓÏÌË ‡ÏÍÓ‚Ë ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËˇ, ÔÂÔÓ˙ÍË, ‡ÏÍÓ‚Ë ‰ÂÈÒÚ‚Ëˇ, ÒÂÏËÌ‡Ë Ë ‰.), Ì‡ÒÓ˜ÂÌË Í˙Ï Ò˙ÓÚ‚ÂÚÌËÚÂ ‡ÍÚ¸ÓË(ËÌÒÚËÚÛˆËËÚÂ Ì‡ ≈— Ë Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌËÚÂ ËÌÒÚËÚÛˆËË, Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌËÚÂ ÒÓˆË‡ÎÌË Ô‡ÚÌ¸ÓË Ë ‰.) ‚ Á‡‚ËÒËÏÓÒÚ ÓÚ ÚÓ‚‡ Í‡Í ·Ë ÏÓ„ÎÓ/Úˇ·‚‡ ‰‡ ÒÂ ÓÚ„Ó‚ÓË Ì‡È-‰Ó·Â Ì‡ ÚÂÁË ÔÂ‰ËÁ‚ËÍ‡ÚÂÎÒÚ‚‡. ≈‰Ì‡ ÓÚ ÓÒÌÓ‚ÌËÚÂ ˆÂÎË Â ‰‡ ÒÂ Ì‡Û˜ËÏ ÓÚ ÔÓÁËÚË‚ÌËˇ Ë ÌÂ„‡ÚË‚ÌËˇ ÓÔËÚ, ‰‡ ÒÂ ÔÓ‰Ó·ˇ‚‡ ÌÂÔÂÍ˙ÒÌ‡ÚÓ Í‡˜ÂÒÚ‚ÓÚÓ Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍËˇ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ‰Ë‡ÎÓ„ Ë ÌÂ„Ó‚ËÚÂ ÂÁÛÎÚ‡ÚË. œÂ„ÎÂ‰ Ì‡ ÂÁÛÎÚ‡ÚËÚÂ Ì‡ œÓ„‡Ï‡Ú‡ Á‡ ‡·ÓÚ‡ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ Ô‡ÚÌ¸ÓË 2003-2005 √‡ÙËÍ‡ 1 Ã ÐÀÔÈÊ Íàñîêè ïî çàåòîñòòà (20032005)(*) Ó÷åíå ïðåç öåëèÿ æèâîò (20032005)(**) ÇÀÅÒÎÑÒ Ñòðåñúò ïðè ðàáîòà (2003) Ðàâåíñòâî íà ïîëîâåòå(2003) Ïðåñòðóêòóðèðàíå (2003) Èíâàëèäíîñò (2003) Ìëàäåæè (20032005) Ðàñèçúì (2004) Îñòàðÿâàíå íà ðàáîòíàòà ñèëà (2004) Íàñèëèå (20042005) Ðàáîòà îò ðàçñòîÿíèå (20032005) Íåäåêëàðèðàí òðóä (2005) Èíäóñòðèàëíè îòíîøåíèÿ (20032005) Ñîöèàëåí äèàëîã (20032005) Ïðåñòðóêòóðèðàíå (20032004) Ó÷åíå ïðåç öåëèÿ æèâîò (ñåìèíàð 2004/äîêëàäâàíå: 2005) Âúâåæäàíå íà çàêîíîäàòåëíèòå=?GKEI(2004) Ñîöèàëíè ïîëèòèêè è ïîëèòèêè ïî çàåòîñòòà íà ÅÑ ñëåä ðàçøèðÿâàíåòî(2004) Ïëàí çà äåéñòâèÿ ïî êâàëèôèêàöèÿòà è ìîáèëíîñòòà (20032005) »ÁÚÓ˜ÌËÍ Ì‡ ‰‡ÌÌËÚÂ:»ÌÙÓÏ‡ˆËˇ Ì‡ ‡‚ÚÓ‡ ÐÀÇØÈÐßÂÀÍÅ ÌÎÁÈË ÍÎÑÒ Ï ÐÅÄÏÐÈÅÒÈ ÄÅÉÑÒÂÈß ² ñúâìåñòåí äîêëàä, ïðåäñòàâåí íà Òðèïàðòèòíàòà ñîöèàëíà ñðåùà íà âúðõà ïðåç ìàðò 2004 ²² ñúâìåñòåí äîêëàä, ïðèêëþ÷åí ïðåç ôåâðóàðè 2005 è ïðåäñòàâåí íà Òðèïàðòèòíàòà ñîöèàëíà ñðåùà íà âúðõà ïðåç ìàðò 2005 ² ñúâìåñòåí äîêëàä çà ïîñëåäâàùè äåéñòâèÿ 14/03/2003 ²² ñúâìåñòåí äîêëàä çà ïîñëåäâàùè äåéñòâèÿ ìàðò 2004 ²²² ñúâìåñòåí äîêëàä çà ïîñëåäâàùè äåéñòâèÿ ìàðò 2005 Îáù ñúâìåñòåí äîêëàä çà îöåíêà, îäîáðåí îò Êîìèòåòà ïî ñîöèàëåí äèàëîã, ÿíóàðè 2006 Ñåìèíàð: 2526/02/2003 Çàïî÷âàíå íà ïðåãîâîðè: 18/09/2003 Ðàìêîâî ñïîðàçóìåíèå, ïîäïèñàíî îò ETUCUNICE/UEAPMECEEP íà 8/10/2004 Ïðîåêò çà ïîñëåäâàùè äåéñòâèÿ, íà ÅÊÏ(íà÷àëî ñåïòåìâðè 2005) Ñåìèíàð: 1314/03/2003 Çàïî÷âàíå íà ïðåãîâîðè: 01/12/2003 Ðàìêà çà äåéñòâèÿ, ïîäïèñàíà ìàðò 2005 Ñåìèíàðè: îêòîìâðè 2002/ìàðò è ìàé 2003 Òåêñò íà åâðîïåéñêèòå ñîöèàëíè ïàðòíüîðè Íàñîêè çà ñïðàâêà ïðè óïðàâëåíèå íà ïðîìÿíàòà è íåéíèòå ñîöèàëíè ïîñëåäñòâèÿ(ïðèêëþ÷åíè 16/10/2003);Èçï. Êîìèòåò íà ÅÊÏ ñàì ñè âçå áåëåæêè çà äîêóìåíòà Ñúâìåñòíà äåêëàðàöèÿ íà åâðîïåéñêèòå ñîöèàëíè ïàðòíüîðè çà åâðîïåéñêàòà ãîäèíà íà õîðàòà ñ óâðåæäàíèÿ (20/01/2003) Íà÷àëî  íà÷àëîòî íà 2006 Íà÷àëî  íà÷àëîòî íà 2006 Ïúðâà ñúâìåñòíà ñðåùà íà 14/09/2005 Ïðîáëåìúò ñå ðàçãëåæäà è îò ãëåäíà òî÷êà íà åâåíòóàëíè áúäåùè ïðåãîâîðè è âêëþ÷âàíå â Ðàìêîâîòî ñïîðàçóìåíèå ïî ñòðåñà ïðè ðàáîòà ² êîíñóëòàöèÿ íà Êîìèñèÿòà ïî Íàñèëèå íà ðàáîòíîòî ìÿñòî- 23/12/2004; ñúâìåñòåí ñåìèíàð íà åâðîïåéñêèòå ñîöèàëíè ïàðòíüîðè-12 ìàé 2005, ïðåãîâîðèòå çàïî÷âàò 7/2/2006 Îáìåí íà èíôîðìàöèÿ çà íîâîòî ðàçâèòèå íà ñðåùèòå â îòäåëíèòå Êîìèòåòè ïî ñîöèàëåí äèàëîã; Ðåãóëÿðåí ñîáñòâåí ìîíèòîðèíãîâ äîêëàä è ìîíèòîðèíãîâ äîêëàä íà ÅÊÏ/Åâðîïåéñêèÿ ïðîôñúþçåí èíñòèòóò Ñúâìåñòåí ñåìèíàð 19/09/2005 Ñðåùà çà ïîäãîòîâêà íà ïðîåêò: 910/12/2003; Íà÷àëíà êîíôåðåíöèÿ: 910/01/2004(Ëþáëÿíà); íÿêîëêî ñúâìåñòíè ñåìèíàðà ñà ïðîâåäåíè â ïåò íîâè ñòðàíè ÷ëåíêè ïðåç 2004; ñëåäâàùè ñòúïêè ïðåç 2005, íàñî÷åíè êúì ðàçøèðÿâàíå íà ïðîåêòà êúì äðóãèòå íîâè ñòðàíè ÷ëåíêè è âòîðè êðúã ñåìèíàðè çà îöåíêà íà ðåàëèçàöèÿòà íà ïðèåòèòå ïëàíîâå çà äåéñòâèÿ Ñðåùè íà ðàçøèðåíèòå êîìèòåòè çà ñîöèàëåí äèàëîã: 29/01/2003, 01/10/2003, 05/03/2004, îò 05/2004 full ïúëíîïðàâíî ÷ëåíñòâî â êîìèòåòèòå Ïëàí çà ïðîåêòà, ïðèåò ïðåç åñåíòà íà 2004; 6 ñåìèíàðà, ïðîâåäåíè ïðåç 2005(HU, CZ, CY, MT, LT& PL); 4 äðóãè íàöèîíàëíè ñåìèíàðà+ 2 òåìàòè÷íè+ äîêëàä, ïðåäâèäåí çà ïðåäñòàâÿíå ïðåäè þíè 2006 Ñåìèíàð  ìàé 2004 Äâà ñåìèíàðà ñ ïðåäñòàâÿíå íà êåéñîâå çà ÅÐÑ(2223/10/2004; 2728/10/2004); ñúâìåñòíè èçâîäè  ìàðò 2005 Ñåãà å ÷àñò îò äîêëàäâàíåòî ïî Íàñîêèòå çà çàåòîñò è ó÷åíå ïðåç öåëèÿ æèâîò(âèæ ïî-ãîðå* è**) Ñåìèíàð íà Êîìèñèÿòà è ñîöèàëíèòå ïàðòíüîðè(13/02/2003  Áðþêñåë); íå ñå ïðåäâèæäàò êîíêðåòíè ïîñëåäâàùè äåéñòâèÿ 120

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 10.2. РЕЗУЛТАТИ ОТ АВТОНОМНИЯ СОЦИАЛЕН ДИАЛОГ ИЗПЪЛНЕНИЕ НА СПОРАЗУМЕНИЕТО ЗА ДИСТАНЦИОННА РАБОТА. ИЗПЪЛНЕНИЕ НА СПОРАЗУМЕНИЕТО ЗА СВЪРЗАНИЯ С РАБОТАТА СТРЕС. СЪСТОЯНИЕ НА НЕЩАТА КЪМ ЯНУАРИ 2006 —ÎÂ‰ ÓÙËˆË‡ÎÌÓÚÓ ËÁÚË˜‡ÌÂ Ì‡ Í‡ÈÌËˇ ÒÓÍ Á‡ ‚˙‚ÂÊ‰‡ÌÂ Ì‡—ÔÓ‡ÁÛÏÂÌËÂÚÓ Á‡ ‰ËÒÚ‡ÌˆËÓÌÌ‡ ‡·ÓÚ‡(˛ÎË 2005), ìÚ‡·ÎÓÚÓî Á‡ ÍÓÎË˜ÂÒÚ‚ÂÌÓ ËÁÔ˙ÎÌÂÌËÂ ËÁ„ÎÂÊ‰‡ ÔÓ ÒÎÂ‰ÌËˇ Ì‡˜ËÌ: ï  ÓÒÂÏ ÒÚ‡ÌË ˜ÎÂÌÍË Â‡ÎËÁË‡ÌÂÚÓ Ì‡ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌÓ ÏÂÊ‰Û-ÔÓÙÂÒËÓÌ‡ÎÌÓ ÌË‚Ó ÏÓÊÂ ‰‡ ÒÂ Ò˜ËÚ‡ Á‡ ÔËÍÎ˛˜ÂÌÓ(IT, FI, FR, NL, SE, UK, ES Ë BE), ‡ ‚ ‰Û„Ë ÒÂ‰ÂÏ ÒÚ‡ÌË ÏÂÊ‰Û-ÔÓÙÂÒËÓÌ‡ÎÌËÚÂ ÔÂ„Ó‚ÓË ÔÓ‰˙ÎÊ‡‚‡Ú(AT, GR, IE, IS, NO ≠ ÌÓ ‚ ÌˇÍÓË ÓÚ ÚÂÁË ÒÚ‡ÌË ÓÒÚ‡‚‡Ú ‰‡ ·˙‰‡Ú ÔÂÓ‰ÓÎÂÌË ÒÂËÓÁÌË ÚÛ‰ÌÓÒÚË) ËÎË Ò‡ ·ÎËÁÍÓ ‰Ó ÔËÍÎ˛˜‚‡ÌÂ(LU, PL). ï Õ‡ ÒÂÍÚÓÌÓ ÌË‚Ó Í‡ÚËÌ‡Ú‡ ÌÂ Â ÚÓÎÍÓ‚‡ ÓÁÓ‚‡. œÓÒÚË„Ì‡ÚË Ò‡ ÌˇÍÓË ÛÒÔÂıË(Í‡ÚÓ Ì‡ÔËÏÂ ‚ AT Ë IT), ÌÓ ÌÂ ËÁ„ÎÂÊ‰‡ ÚÂ ‰‡ Ò‡ Ò‚˙Á‡ÌË ‰ÓÒÚ‡Ú˙˜ÌÓ Ò˙Ò ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËÂÚÓ Ì‡ ≈— ‡‚ÌË˘Â.  ‰Û„Ë ÒÚ‡ÌË, Í‡ÚÓ DK, DE Ë SE, Í˙‰ÂÚÓ ‚˙‚ÂÊ‰‡ÌÂÚÓ ·Â¯Â ÔÂ‰‚Ë‰ÂÌÓ ˜ÂÁ ÒÂÍÚÓÌÓÚÓ ÍÓÎÂÍÚË‚ÌÓ ‰Ó„Ó‚‡ˇÌÂ, ÂÁÛÎÚ‡ÚËÚÂ, Ò ËÁÍÎ˛˜ÂÌËÂ Ì‡ SE, Á‡ Ò˙Ê‡ÎÂÌËÂ Ò˙˘Ó Ò‡ ÏÌÓ„Ó ÓÒÍ˙‰ÌË ËÎË ‚˙Ó·˘Â ÌˇÏ‡ ÂÁÛÎÚ‡ÚË. ï Õ‡·Î˛‰‡‚‡Ú ÒÂ Ë ÌˇÍÓË ËÌÚÂÂÒÌË ‡Á‚ËÚËˇ ‚ ÚË ÓÚ ÌÓ‚ËÚÂ ÒÚ‡ÌË ˜ÎÂÌÍË(CZ, HU Ë PL), ‚ ˜‡ÒÚÌÓÒÚ ‚”Ì„‡Ëˇ, Í˙‰ÂÚÓ ‚ Í‡ˇ Ì‡ ‡ÔËÎ 2004 ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇÚ ‡ÏÍÓ‚ ‰Ó„Ó‚Ó ·Â¯Â ‚˙‚Â‰ÂÌÓ ˜ÂÁ Á‡ÍÓÌ, ‚ ÍÓÈÚÓ ‡Á‰ÂÎ˙Ú Á‡ ‡·ÓÚ‡Ú‡ ÓÚ ‡ÁÒÚÓˇÌËÂ(telework) ÒÂ„‡ ÔÂ‰ÒÚ‡‚Îˇ‚‡ ËÌÚÂ„‡ÎÌ‡ ˜‡ÒÚ ÓÚ Ó‰ÂÍÒ‡ Ì‡ ÚÛ‰‡ ÓÚ 1992„.  ÏÌÓ„Ó ‰Û„Ë ÌÓ‚Ë ÒÚ‡ÌË ˜ÎÂÌÍË Ó·‡˜Â Ò‡ ÔÓÒÚË„Ì‡ÚË Ï‡ÎÍÓ ËÎË ÌËÍ‡Í‚Ë ÂÁÛÎÚ‡ÚË. ï Õ‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍÓ ÒÂÍÚÓÌÓ ‡‚ÌË˘Â ÏÓÊÂ ‰‡ ÒÂ ÔÓ‰˜ÂÚ‡ˇÚ ÔËÂÏ‡ÌÂÚÓ Ì‡ Ò˙‚ÏÂÒÚÌË ÚÂÍÒÚÓ‚Â ‚ ÒÂÍÚÓ‡ Ì‡ ÂÎÂÍÚÓÂÌÂ„ËˇÚ‡ Ë ‚ ÒÂÍÚÓ‡ Ì‡ Ó·˘ËÌÒÍËÚÂ Ë Â„ËÓÌ‡ÎÌËÚÂ ‚Î‡ÒÚË. –‡·ÓÚ‡ ÔÓ ËÁÔ˙ÎÌÂÌËÂÚÓ Ì‡—ÔÓ‡ÁÛÏÂÌËÂÚÓ Á‡ Ò‚˙Á‡ÌËˇ Ò ‡·ÓÚ‡Ú‡ ÒÚÂÒ Â Á‡ÔÓ˜Ì‡Î‡ ‚ Â‰Ëˆ‡ ÒÚ‡ÌË, ‚ ÌˇÍÓË ÓÚ ÍÓËÚÓ Ò‡ ÒÍÎ˛˜ÂÌË Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌË ÏÂÊ‰ÛÔÓÙÂÒËÓÌ‡ÎÌË ÍÓÎÂÍÚË‚ÌË ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËˇ Á‡ ÔÂ‚ÂÌˆËˇ Ì‡ ÒÚ‡Ò‡, ‡ ‚ ‰Û„Ë Ò‡ ÔÂ‰ÔËÂÚË ÓÔÂ‰ÂÎÂÌË ËÌËˆË‡ÚË‚Ë.  ‚ÒË˜ÍË ÒÎÛ˜‡Ë ‡·ÓÚ‡Ú‡ Â ÔÓ-‡ÍÚË‚Ì‡ ÓÚ Ú‡ÁË ÔÓ—ÔÓ‡ÁÛÏÂÌËÂÚÓ Á‡ ‰ËÒÚ‡ÌˆËÓÌÌ‡Ú‡ ‡·ÓÚ‡. œË˜ËÌËÚÂ Ò‡: Ò‚˙Á‡ÌËˇÚ Ò ‡·ÓÚ‡Ú‡ ÒÚÂÒ Â ÔÓ-Ó·˘ ÔÓ·ÎÂÏ, ÓÚÍÓÎÍÓÚÓ ‡·ÓÚ‡Ú‡ ÓÚ ‡ÁÒÚÓˇÌËÂ; Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌËÚÂ ÒÓˆË‡ÎÌË Ô‡ÚÌ¸ÓË ËÁ‚ÎˇÍÓı‡ ÔÓÛÍË ÓÚ Ò‚Óˇ ÓÔËÚ ÔÓ Â‡ÎËÁË‡ÌÂ Ì‡ Ô˙‚ÓÚÓ ‡‚ÚÓÌÓÏÌÓ ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËÂ, ÍÓÂÚÓ ÛÎÂÒÌË Ì‡˜‡ÎÓÚÓ Ì‡ ÔÓˆÂÒ‡ Ì‡ Â‡ÎËÁ‡ˆËˇ/ÔÂ„Ó‚ÓËÚÂ ÔÓ ÚÓ‚‡ ‚ÚÓÓ ‡‚ÚÓÌÓÏÌÓ ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËÂ. ÕÂ Úˇ·‚‡ Ò˙˘Ó Ë ‰‡ ÒÂ Á‡·‡‚ˇ, ˜Â Á‡ ‡ÁÎËÍ‡ ÓÚ ‡·ÓÚ‡Ú‡ ÓÚ ‡ÁÒÚÓˇÌËÂ, ÏÌÓ„Ó ÒÚ‡ÌË ‚Â˜Â ËÏ‡Ú Â„ÛÎ‡ÚÓÌ‡ Ë/ËÎË ‰Ó„Ó‚ÓÂÌ‡ ‡ÏÍ‡ ËÎË Í‡ÚÓ ˜‡ÒÚ ÓÚ ÔÓÎËÚËÍ‡Ú‡ ÔÓ Á‡˘ËÚ‡ Ì‡ ·ÂÁÓÔ‡ÒÌÓÒÚÚ‡ Ë Á‰‡‚ÂÚÓ ÔË ‡·ÓÚ‡, ËÎË Í‡ÚÓ ÒÔÂˆËÙË˜Ì‡ ÔÓÎËÚËÍ‡, Ì‡ÒÓ˜ÂÌ‡ Í˙Ï ÚÓÁË ÔÓ·ÎÂÏ. ƒÛ„ ‚‡ÊÂÌ Ù‡ÍÚÓ Â, ˜Â, ÔÓÌÂ ≈ œ, ÒË ‚ÁÂ ÔÓÛÍ‡ ÓÚ ÓÔËÚ‡ Ò ‚ÌÂ‰ˇ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËÂÚÓ ÔÓ ‰ËÒÚ‡ÌˆËÓÌÌ‡Ú‡ ‡·ÓÚ‡Ú‡.— ÔÓ‰ÍÂÔ‡Ú‡ Ì‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ ÍÓÏËÒËˇ, Úˇ Î‡ÌÒË‡ Â‡ÎËÁ‡ˆËˇ Ì‡ ÔÓÂÍÚ Ë ÔÓÒÎÂ‰‚‡˘Ë ‰ÂÈÒÚ‚Ëˇ, ‚ÍÎ˛˜‚‡˘Ë ÌˇÍÓÎÍÓ ‰ÂÈÌÓÒÚË/ËÌÒÚÛÏÂÌÚË, Á‡ ‰‡ ÔÓ‰ÔÓÏÓ„ÌÂ Ò‚ÓËÚÂ Ó„‡ÌËÁ‡ˆËË-˜ÎÂÌÍË, ÍÓÎÍÓÚÓ Â ‚˙ÁÏÓÊÌÓ ÔÓ-ÂÙÂÍÚË‚ÌÓ ‚ ÔÓˆÂÒ‡ Ì‡ Â‡ÎËÁ‡ˆËˇ. ¡ˇı‡ ÔÓ‚Â‰ÂÌË ÚË ‰ÂˆÂÌÚ‡ÎËÁË‡ÌË ËÌÙÓÏ‡ˆËÓÌÌË ÒÂ˘Ë Ë ÚÂÍÒÚ˙Ú Ì‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍÓÚÓ ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËÂ ·Â¯Â ÔÂ‚Â‰ÂÌ Ì‡ Ì‡ ‚ÒË˜ÍË ÓÙËˆË‡ÎÌË Á‡ ≈— ÂÁËˆË, ·Â¯Â ËÁ‰‡‰ÂÌ ÒÔ‡‚Ó˜ÌËÍ Ì‡ ≈ œ Ë ‡Á‡·ÓÚÂÌ‡ ÒÔÂˆË‡ÎÌ‡ ÛÂ·-ÒÂÍˆËˇ Ë ‰. 121

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 10.3. ЕВРОПЕЙСКИЯТ СЕКТОРЕН СОЦИАЛЕН ДИАЛОГ: ВРЪЩАНЕ КЪМ РЕАЛИЗМА И СКЕПТИЦИЗМА œÂÁ 2005„. Â‚ÓÔÂÈÒÍËˇÚ ÒÂÍÚÓÂÌ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ‰Ë‡ÎÓ„(E——ƒ) ·Â¯Â ¯ËÓÍÓ ‰ËÒÍÛÚË‡Ì Ì‡ ‡Í‡‰ÂÏË˜ÌË Ë ÔÓÙÂÒËÓÌ‡ÎÌË ÙÓÛÏË. ŒÚ Í‡ˇ Ì‡ 90-ÚÂ„Ó‰ËÌË E——ƒ ÔË‚ÎÂ˜Â ËÌÚÂÂÒ‡ Ë ËÏ‡ ÔÓ˜ÚË Ò˙˘ÓÚÓ ÁÌ‡˜ÂÌËÂ, ÍÓÎÍÓÚÓ Ë ÏÂÊ‰Û-ÒÂÍÚÓÌËˇÚ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ‰Ë‡ÎÓ„ Á‡ ÔÓˆÂÒ‡ Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍ‡ ËÌÚÂ„‡ˆËˇ. œÓÒÎÂ‰ÌËÚÂ ËÁÒÎÂ‰‚‡ÌËˇ(‚ËÊ Ì‡ÔËÏÂ, ETUI 2005; Marginson 2005) Ô‡‚ˇÚ ÓˆÂÌÍ‡ Ì‡ ‡Á‚ËÚËÂÚÓ Ì‡ ÔÓˆÂÒ‡, ÔÓ‰ÛÍÚËÚÂ Ë ‚ÎËˇÌËÂÚÓ Ì‡ ÒÂÍÚÓÌËˇ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ‰Ë‡ÎÓ„ Ë ‚ÎËˇÌËÂÚÓ ÏÛ Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍÓ ‡‚ÌË˘Â.“Â Ó˜ÂÚ‡‚‡Ú ÌˇÍÓË Ó·˘Ë ÚÂÌ‰ÂÌˆËË, Ì‡ÒÓÍË Ë ÔÂ‰ËÁ‚ËÍ‡ÚÂÎÒÚ‚‡. E——ƒ ÔÂ‰Î‡„‡ ÙÓÛÏ, Ì‡ ÍÓÈÚÓ ÒËÌ‰ËÍ‡ÚËÚÂ Ë ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎËÚÂ ‰‡ ÒË Ò˙ÚÛ‰ÌË˜‡Ú ‚ ‡Á‚ËÚËÂÚÓ Ì‡ ÔÓÚÂÍˆËÓÌËÒÚÍË ÔÓÎËÚËÍË Á‡ Â‚ÓÔÂËÁË‡ÌËÚÂ ËÌ‰ÛÒÚËË. ÕÂÓ·ıÓ‰ËÏ Â ÔÓˆÂÒ Ì‡ ËÁ„‡Ê‰‡ÌÂ Ì‡ ‰Ó‚ÂËÂ Ë ÔÎ‡ÚÙÓÏË Á‡ Ó·ÏˇÌ‡, ÔÂ‰Ë ‰‡ ÒÂ ÒÚË„ÌÂ ‰Ó ‡‚ÌË˘ÂÚÓ Ì‡ ÙÓÏ‡ÎÌËÚÂ, Á‡‰˙ÎÊËÚÂÎÌËÚÂ ÒÚÛÍÚÛË Ë ÂÁÛÎÚ‡ÚË Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍÓ ÌË‚Ó.  Ò‚Óˇ Ì‡ÒÚÓˇ˘ ÓÒÌÓ‚ÂÌ ÙÓÏ‡Ú E——ƒ Â ˜‡ÒÚ ÓÚ Â‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ ÒËÒÚÂÏ‡ Á‡ ÍÓÎÂÍÚË‚ÌÓ ‰Ó„Ó‚‡ˇÌÂ, ÍÓˇÚÓ ‚ÒÂ Ó˘Â ÒÂ ËÁ„‡Ê‰‡.‘‡ÍÚË˜ÂÒÍË, E——ƒ ÓÒÚ‡‚‡ Ì‡È-Ï‡ÎÍÓ ‡Á‚ËÚËˇÚ ∫ ÂÎÂÏÂÌÚ.”ÒÔÂ¯ÌÓÚÓ ·˙‰Â˘Ó ‡Á¯Ëˇ‚‡ÌÂ ËÁËÒÍ‚‡, Ì‡Â‰ Ò ‰Û„ÓÚÓ, ÒËÌ‰ËÍ‡ÚËÚÂ ‰‡ ÔÓÂÏ‡Ú ËÌËˆË‡ÚË‚‡Ú‡ Á‡ Ì‡Ò˙˜‡‚‡ÌÂ Ì‡ ‰Ë‡ÎÓ„‡ Ì‡ ÒÂÍÚÓÌÓ ÌË‚Ó. ÕÓ ËÁÒÎÂ‰‚‡ÌËˇÚ‡ ÔÓÍ‡Á‚‡Ú, ˜Â ÚÂ ÌÂ ËÁÔÓÎÁ‚‡Ú ‚ ‰ÓÒÚ‡Ú˙˜Ì‡ ÒÚÂÔÂÌ ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚËÚÂ, ÔÂ‰ÓÒÚ‡‚ˇÌË ÓÚ ÒÓˆË‡ÎÌËˇ ‰Ë‡ÎÓ„.“Ó‚‡ ÏÓÊÂ ‰‡ ÒÂ Ó·ˇÒÌË Ò ÌˇÍÓË ÒÚÛÍÚÛÌË ‰ÂÙÂÍÚË.‘‡„ÏÂÌÚË‡ÌËˇÚ ËÌÚÂÂÒ ‚ ÒÔÂˆËÙË˜ÌËˇ Á‡ ÒÂÍÚÓ‡ ‰Ë‡ÎÓ„ ÓÚ ÒÚ‡Ì‡ Ì‡ ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎÒÍËÚÂ ‡ÒÓˆË‡ˆËË, Í‡ÍÚÓ Ë ÎËÔÒ‡Ú‡ Ì‡ ÒÂÍÚÓÌÓ ËÁÏÂÂÌËÂ ‚ UNICE, ÂÙÎÂÍÚË‡ ‚ ÔÓ-Ó·˘‡ Ò˙ÔÓÚË‚‡ Á‡ ‡Ì„‡ÊË‡ÌÂ ‚ E——ƒ. ŒÚ ÒÚ‡Ì‡ Ì‡ ÒËÌ‰ËÍ‡ÚËÚÂ, Â‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ËÌ‰ÛÒÚË‡ÎÌË ÙÂ‰Â‡ˆËË, Ï‡Í‡ Ë ‰‡ Ò‡ ‰Ó·Â ËÁ„‡‰ÂÌË, ËÏ‡Ú Ó„‡ÌË˜ÂÌË ÂÒÛÒË Ë ˜ÂÒÚÓ ÌˇÏ‡Ú ˇÒÂÌ Ï‡Ì‰‡Ú ÓÚ Ò‚ÓËÚÂ ˜ÎÂÌÓ‚Â Á‡ ÔÂ„Ó‚ÓË. ÕÂ˘Ó ÔÓ‚Â˜Â, Á‡ ‡ÁÎËÍ‡ ÓÚ Â‚ÓÔÂÈÒÍËˇ ÏÂÊ‰Û-ÒÂÍÚÓÂÌ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ‰Ë‡ÎÓ„, ÓÚ E——ƒ ËÁ„ÎÂÊ‰‡ ÌÂ ÒÂ Ó˜‡Í‚‡ ÏÌÓ„Ó, ÓÒÓ·ÂÌÓ ‚ ÌÓ‚ËÚÂ ËÁÚÓ˜ÌÓÂ‚ÓÔÂÈÒÍË ÒÚ‡ÌË ÔÓ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ Ì‡ ÔÂˆËÁÌÓÒÚ, Á‡‰˙ÎÊËÚÂÎÌÓÒÚ Ë Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÒÚ‚Ó. ÃÂÍ‡Ú‡ Â„ÛÎ‡ˆËˇ ·Ë ÏÓ„Î‡ ‰‡ ËÏ‡ ÔÓ-„ÓÎˇÏÓ ‚ÎËˇÌËÂ, ‚˙ıÛ ËÌ‰ÛÒÚË‡ÎÌËÚÂ ÓÚÌÓ¯ÂÌËˇ, ÓÚÍÓÎÍÓÚÓ Á‡‰˙ÎÊËÚÂÎÌËÚÂ ËÌÒÚÛÏÂÌÚË, ÓÒË„Ûˇ‚‡ÈÍË ¯ËÓÍÓ ÔÓÎÂ Á‡ ‡Á‚ËÚËÂ Ì‡ ËÌÓ‚‡ÚË‚ÌË ÔÓ‰ıÓ‰Ë Ë Í‡ÚÓ ÒÂ‰ÒÚ‚Ó Á‡ ÔÓÒÚË„‡ÌÂ Ì‡ ÒÙÂË Ì‡ ÍÓÌÒÂÌÒÛÒ Á‡ ÔÓ-ÒÚÛÍÚÛË‡Ì Ë ÙÓÏ‡ÎÂÌ ÔÓˆÂÒ Ì‡ ÍÓÎÂÍÚË‚ÌÓ ‰Ó„Ó‚‡ˇÌÂ. œÓ‰ 2% ÓÚ ÔËÂÚËÚÂ ÚÂÍÒÚÓ‚Â Ò‡ ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËˇ Ò˙Ò Á‡‰˙ÎÊËÚÂÎÂÌ ÂÙÂÍÚ). ÓÌÒÛÎÚ‡ˆËˇÚ‡ Â ÔÂ‰ÔÓ˜ËÚ‡Ì‡ ÔÂ‰ ÔÓ‰ÔËÒ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ‰ÂÚ‡ÈÎÌË Á‡‰˙ÎÊËÚÂÎÌË ÚÂÍÒÚÓ‚Â. —ÔÓ‡ÁÛÏÂÌËˇ ÔÓ-˜ÂÒÚÓ ÒÂ ÒÍÎ˛˜‚‡Ú ‚ ÒÂÍÚÓË, Ò‚˙Á‡ÌË Ò Â‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ ÔÓÎËÚËÍ‡, Í‡ÚÓ Ú‡ÌÒÔÓÚ Ë ÒÂÎÒÍÓ ÒÚÓÔ‡ÌÒÚ‚Ó, ‰ÓÍ‡ÚÓ ÔÓ‚Â˜ÂÚÓ ÔÂÔÓ˙ÍË Ò‡ Ì‡Ô‡‚ÂÌË ‚ ÒÂÍÚÓË, ‚ ÍÓËÚÓ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌ‡Ú‡ ËÌ‰ÛÒÚËˇ ÔÂÏËÌ‡‚‡ ÔÂÁ ‰ÂÂ„ÛÎ‡ˆËˇ(ÚÂÎÂÍÓÏË, ÔÓ˘ÂÌÒÍË ÛÒÎÛ„Ë). Ó‰ÂÍÒË Ì‡ ÔÓ‚Â‰ÂÌËÂ ÏÓ„‡Ú ‰‡ ÒÂ Ì‡ÏÂˇÚ ‚ ÒÂÍÚÓË, ÍÓËÚÓ Ò‡ ËÁÎÓÊÂÌË Ì‡ ÏÂÊ‰ÛÌ‡Ó‰Ì‡ ÍÓÌÍÛÂÌˆËˇ(ÚÂÍÒÚËÎ Ë Á‡ı‡) ËÎË ‚ ÒÂÍÚÓË, Ì‡ÒÓ˜ÂÌË Í˙Ï ËÁ‰Ë„‡ÌÂ Ì‡ Ò‚Óˇ ÔÓÙËÎ(˜‡ÒÚÌÓ ÓÒË„Ûˇ‚‡ÌÂ Ë Á‡ÒÚ‡ıÓ‚‡ÌÂ, ÔÓ˜ËÒÚ‚‡˘‡ ËÌ‰ÛÒÚËˇ). Õ‡È-ÌÓ‚ËÚÂ ËÁÒÎÂ‰‚‡ÌËˇ ÔËÁÌ‡‚‡Ú, ˜Â ÔÂÓ·Î‡‰‡‚‡˘‡Ú‡ ˜‡ÒÚ ÓÚ ÂÁÛÎÚ‡ÚËÚÂ Ì‡ E——ƒ Ò‡ ·ÂÁ ÒÂËÓÁÌË ÔÓÒÎÂ‰ÒÚ‚Ëˇ Á‡ ÔÓ‰ÔËÒ‚‡˘ËÚÂ ÒÚ‡ÌË. ƒÓ·Ó‚ÓÎÌËˇÚ ÍÛÒ, Î‡ÌÒË‡Ì ÓÚ Â‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ÒÂÍÚÓÌË ÒÓˆË‡ÎÌË Ô‡ÚÌ¸ÓË, ÌÂ ‰‡‚‡ Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ÙÂ‰Â‡ˆËË ÓÚ ‚Ó‰Â˘ËÚÂ ÒÂÍÚÓË ÌËÚÓ Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÌ‡ ÒËÎ‡, ÌËÚÓ ÙÓÏ‡ÎÌ‡ ‚Î‡ÒÚ ‰‡ Ì‡Î‡„‡Ú ÒÔ‡Á‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÂÁÛÎÚ‡ÚËÚÂ ÓÚ Ò‚ÓËÚÂ ÔÂ„Ó‚ÓË.»ÁËÒÍ‚‡ÌËˇÚ‡ Á‡ ÏÓÌËÚÓËÌ„ Ë ÓˆÂÌÍ‡ ˇ‰ÍÓ Ò‡ ˜‡ÒÚ ÓÚ ÂÁÛÎÚ‡ÚËÚÂ, Ï‡Í‡ ˜Â ÚÂ ·Ëı‡ ÏÓ„ÎË ‰‡ ÓÒË„ÛˇÚ ‰ÂÈÒÚ‚ËÚÂÎÌ‡ Ë 122

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 10.3. ЕВРОПЕЙСКИЯТ СЕКТОРЕН СОЦИАЛЕН ДИАЛОГ: ВРЪЩАНЕ КЪМ РЕАЛИЗМА И СКЕПТИЦИЗМА ÂÙÂÍÚË‚Ì‡ Â‡ÎËÁ‡ˆËˇ. ƒÓ Ò˙‚ÒÂÏ ÒÍÓÓ ËÌ‰ÛÒÚË‡ÎÌËÚÂ ÒÂÍÚÓË Ò Ì‡È-„ÓÎˇÏÓ ÁÌ‡˜ÂÌËÂ Á‡ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌËÚÂ ËÍÓÌÓÏËÍË Ë ÚÂıÌËÚÂ ËÌ‰ÛÒÚË‡ÎÌË ÓÚÌÓ¯ÂÌËˇ, Í‡ÚÓ Ì‡ÔËÏÂ Ï‡¯ËÌÓÒÚÓÂÌÂÚÓ ËÎË ÔÛ·ÎË˜ÌËˇÚ ÒÂÍÚÓ, Ù‡ÍÚË˜ÂÒÍË ÔÓ˜ÚË ÓÚÒ˙ÒÚ‚‡ı‡..»ÁÒÎÂ‰‚‡ÌËˇÚ‡ ÔÓÍ‡Á‚‡Ú ÌÂ‡‚ÌÓÏÂÌÓ ‡ÁÔÂ‰ÂÎÂÌËÂ Ì‡ ‰ÂÈÌÓÒÚ ÏÂÊ‰Û ÒÂÍÚÓËÚÂ,„Î‡‚ÌÓ Ò˙˘ÂÒÚ‚Û‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ‰˙Î„ÓÒÓ˜ÌË Ó·˘Ë ÔÓÎËÚËÍË(ÒÂÎÒÍÓ ÒÚÓÔ‡ÌÒÚ‚Ó, ÏËÌË) ËÎË Ì‡ ‰ÂÂ„ÛÎ‡ˆËˇ Ë ÔË‚‡ÚËÁ‡ˆËˇ(ÚÂÎÂÍÓÏÛÌËÍ‡ˆËË, ÔÓ˘ÂÌÒÍË ÛÒÎÛ„Ë, ÂÎÂÍÚÓÒÌ‡·‰ˇ‚‡ÌÂ). E——ƒ Â Ë ÒÂ‰ÒÚ‚Ó Á‡ Ó·Â‰ËÌˇ‚‡ÌÂ Ì‡ ÒËÎËÚÂ ‚ ÚÛ‰ÌËÚÂ ‚ÂÏÂÌ‡, Ò ÍÓËÚÓ ÒÂ Ò·Î˙ÒÍ‚‡Ú ÒÂÍÚÓËÚÂ, ÍÓËÚÓ ÒÂ ÔÂÒÚÛÍÚÛË‡Ú, Í‡ÍÚÓ ÔÓÍ‡Á‚‡ √‡ÙËÍ‡ 3. œÓ‚Ó‰ Á‡ Á‡„ËÊÂÌÓÒÚ Ò‡ ÒÎ‡·ËÚÂ ‚˙ÁÍË ÏÂÊ‰Û ‡ÁÎË˜ÌËÚÂ ‡‚ÌË˘‡ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ‰Ë‡ÎÓ„(Â‚ÓÔÂÈÒÍË, ÏÂÊ‰Û-ÒÂÍÚÓÂÌ Ë ÒÂÍÚÓÂÌ ‰Ë‡ÎÓ„, ÓÚ‰ÂÎÌËÚÂ Â‚ÓÔÂÈÒÍË ÒÂÍÚÓË Ë Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌÓÚÓ ‡‚ÌË˘Â). œÓÌ‡ÒÚÓˇ˘ÂÏ, ÌˇÍÓË ÒÂÍÚÓË, Í‡ÚÓ ·‡ÌÍË Ë Á‡ÒÚ‡ıÓ‚‡ÌÂ, Î‡ÌÒË‡Ú ÒÚ‡ÚÂ„Ëˇ Á‡ ÔÓ‰Ó·ˇ‚‡ÌÂ Ì‡ ‚˙ÁÍ‡Ú‡ ÏÂÊ‰Û Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌÓÚÓ Ë Â‚ÓÔÂÈÒÍÓÚÓ ‡‚ÌË˘Â Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ‰Ë‡ÎÓ„.  Ó·‡ÁÓ‚‡ÌËÂÚÓ Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍÓ ‡‚ÌË˘Â ETUCE ÔËÂ ÔÎ‡Ì Á‡ ‰ÂÈÒÚ‚Ëˇ ÔÓ”ÍÂÔ‚‡ÌÂ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌËˇ ‰Ë‡ÎÓ„ ÔÂÁ 2005„.»ÌÒÚËÚÛˆËÓÌ‡ÎÌ‡Ú‡ ÂÙÓÏ‡ Ì‡ ÒÚÛÍÚÛËÚÂ Ì‡ E——ƒ, ÔÂ‰ÔËÂÚ‡ ÓÚ ≈‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ ÍÓÏËÒËˇ ÔÂÁ 1998„. ËÁ„ÎÂÊ‰‡, ˜Â ÌÂ ÔÓÒÚË„Ì‡ Ó˜‡Í‚‡ÌËÚÂ ÂÁÛÎÚ‡ÚË ‚ ÔÓ‰Ó·ˇ‚‡ÌÂ Ì‡ ÍÓÎË˜ÂÒÚ‚ÂÌËÚÂ Ë Í‡˜ÂÒÚ‚ÂÌËÚÂ ÂÁÛÎÚ‡ÚË Ì‡ E——ƒ. Œ·Ó·˘‡‚‡ÈÍË, ‡Á¯Ëˇ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ≈— Á‡ÔÎ‡¯‚‡ ‰‡ Á‡ÚÛ‰ÌË ‡Á‚ËÚËÂÚÓ Ì‡ E——ƒ, Í‡ÚÓ ÒÂ ËÏ‡ ÔÂ‰‚Ë‰ ÎËÔÒ‡Ú‡ Ì‡(ÒËÎÌ‡) ÒÂÍÚÓÌ‡ ‡ÏÍ‡ ‚ ÔÓ‚Â˜ÂÚÓ ÓÚ ÌÓ‚ËÚÂ ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË.  ÚÓ‚‡ ÔÓÍ‡Á‚‡, ˜Â E——ƒ Â Ì‡ Í˙ÒÚÓÔ˙Ú, Ò·Î˙ÒÍ‚‡ÈÍË ÒÂ Ò Â‰Ëˆ‡ ÒÚËÏÛÎË‡˘Ë, ÌÓ ÚÛ‰ÌÓ Â¯ËÏË ÔÂ‰ËÁ‚ËÍ‡ÚÂÎÒÚ‚‡. 123

√‡ÙËÍ‡ 2 БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 10.3. ЕВРОПЕЙСКИЯТ СЕКТОРЕН СОЦИАЛЕН ДИАЛОГ: ВРЪЩАНЕ КЪМ РЕАЛИЗМА И СКЕПТИЦИЗМА 124

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 10.3. ЕВРОПЕЙСКИЯТ СЕКТОРЕН СОЦИАЛЕН ДИАЛОГ: ВРЪЩАНЕ КЪМ РЕАЛИЗМА И СКЕПТИЦИЗМА √‡ÙËÍ‡ 3 »Á·‡ÌË ÒÂÍÚÓË, ‚ ÍÓËÚÓ ÒÂ ÔÓ‚ÂÊ‰‡ ÔÂÒÚÛÍÚÛË‡ÌÂ ÔÂÁ 2005„. S ECTOR C HEMICAL M INING INDUSTRY B ANKING SECTOR Ô ÈÐÌÀ / ÄÀÒÀ Continental AG, Õàíîâåð, Ãåðìàíèÿ BAS. Áåëãèÿ Ç ÀÃÓÁÅÍÈ ÐÀÁÎÒÍÈ ÌÅÑÒÀ 320 in 2006 203 Àäìèíèñòðàòèâ-íî óïðàâëåíèå Ðóìúíèÿ Áàíêîâèòå ãðóïè HVB, Ãåðìàíèÿ è UniCredito, Èòàëèÿ 5100 2500 â Ïîëøà I N.ORMATION AND TECHNOLOGY Telekomunikacja Polska SA, Ïîëøà 2800 M ETAL AND MACHINERY IBM Italy Whirlpool Europe T ELECOM MUNICATION TeliaSonera, Ôèíëàíäèÿ »ÁÚÓ˜ÌËÍ: ¿‚ÚÓËÚÂ Ìåæäó 10,000 è 13,000 1,000 çà 2007 650 Ì ÅÐÊÈ ÇÀ ÇÀÅÒÎÑÒ Ïëàí çà ïðåñòðóêòóðèðàíå, âúïðåêè ïàêòà çà çàåòîñò, ñêëþ÷åí ìåæäó êîìïàíèÿòà è ðàáîòíè÷åñêèÿ ñúâåò ïðåç ìàé 2005, â êîéòî êîìïàíèÿòà ñå äîãîâîðè äà ïîääúðæà ïðîèçâîäñòâîòî íà àâòîìîáèëíè ãóìè â St ö cken â çàìÿíà íà ïî-ïðîäúëæèòåëíî ðàáîòíî âðåìå áåç çàïëàùàíå íà êîìïåíñàöèè Çàêðèâàíå íà îñíîâíèòå ïðîèçâîäñòâåíè ëèíèè â.eluy(þæíà Áåëãèÿ. Î÷àêâà ñå ïðåñòðóêòóðèðàíåòî äà ñúêðàòè ñåãàøíèÿ ïðîèçâîäñòâåí êàïàöèòåò íà.eluy ñúñ 75- 80%. Ïëàíúò çà ïðåñòðóêòóðèðàíå ñå äèñêóòèðà Ñïîð ñúñ ñèíäèêàòèòå ïî ïëàíà çà ïðåñòðóêòóðèðàíå íà ìèíèòå ïî áðîÿ íà ñúêðàòåíèòå, ðàçìåðà íà êîìïåíñàöèèòå è äðóãè ìåðêè çà ñîöèàëíî ïîäïîìàãàíå Ñëèâàíå, çàñÿãàùî ôèëèàëèòå â Öåíòðàëíà Åâðîïà(Ïîëøà, Áúëãàðèÿ è Õúðâàòñêà). Ïîëñêèòå áàíêîâè ñèíäèêàòè ñå ñòðàõóâàò îò ãîëåìè çàãóáè íà ðàáîòíè ìåñòà Êîíôëèêò ïî ñúêðàùåíèÿòà íà îñíîâàòà íà íàðóøàâàíå íà ïðîöåäóðàòà ïî îòíîøåíèå íà êîëåêòèâíèòå ñúêðàùåíèÿ, êàêòî å ïîñî÷åíà â Çàêîíà îò 2003 ã. çà äåòàéëíèòå ïðèíöèïè íà ïðåêðàòÿâàíå íà òðóäîâèòå îòíîøåíèÿ íà îñíîâàíèÿ, êîèòî íå ñà ñâúðçàíè ñ ðàáîòíèêà: íà îñíîâàíèå, ÷å íå ñà ïðîâåäåíè êîíñóëòàöèè ñúñ ñèíäèêàëíèòå îðãàíèçàöèè; íà îñíîâàíèå íà íåâÿðíà èíôîðìàöèÿ çà èêîíîìè÷åñêèòå, îðãàíèçàöèîííèòå è òåõíîëîãè÷åñêèòå àðãóìåíòè, öèòèðàíè â ïîäêðåïà íà ñúêðúùåíèÿòà», òúé êàòî TP SA å êëàñèðàíà ñðåä 4-òå ïîëñêè êîìïàíèè, ïîñòèãíàëè íàé-äîáðè ôèíàíñîâè ðåçóëòàòè Ïëàí çà ïðåñòðóêòóðèðàíå íà åâðîïåéñêî íèâî(ñúêðàùåíèÿ, ðåîðãàíèçàöèÿ íà ïîäåëåíèÿòà íà IBM è çàòâàðÿíå íà íÿêîè çàâîäè). Ïëàí çà ïðåñòðóêòóðèðàíå, îáÿâåí îò àìåðèêàíñêàòà ÌÍÊ Whirlpool, áàçèðàíà â ÑÀÙ, íàé-ãîëåìèÿ ñâåòîâåí ïðîèçâîäèòåë íà äîìàêèíñêè óðåäè çà íåéíèòå çàâîäè. Ñïîðåä êîìïàíèÿòà ïëàíúò çà ïðåñòðóêòóðèðàíå å íåîáõîäèì êàòî ïðîòèâîäåéñòâèå íà ïîñòîÿííèÿ ñïàä íà êîíêóðåíòîñïîñîáíîñòòà â íÿêîè ñåãìåíòè íà ïðîèçâîäñòâîòî Ïðåñòðóêòóðèðàíå çà íàìàëÿâàíå íà ðàáîòíàòà ñèëà íà îñíîâàòà íà èêîíîìè÷åñêè îñíîâàíèÿ ñ öåë äà ñå ïîâèøè êîíêóðåíòîñïîñîáíîñòòà, êàòî òàêà ñòàíå ïî-ïå÷åëèâøà. Ðàáîòíèöèòå íà êîíñîðöèóìà âúâ Ôèíëàíäèÿ èìàò ìíîãî ïî-ñëàáà çàùèòà ïðè ñúêðàùåíèÿ, îòêîëêîòî òåçè â Øâåöèÿ 125

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 10.3. ЕВРОПЕЙСКИЯТ СОЦИАЛЕН ДИАЛОГ И РАЗШИРЯВАНЕТО: КАК ДА СВЪРЖЕМ ЕВРОПЕЙСКИЯ И НАЦИОНАЛНИЯ СОЦИАЛЕН ДИАЛОГ ≈‰ËÌ ÓÚ ÒÚ˙Î·Ó‚ÂÚÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌ‡Ú‡ ÔÓ„‡Ï‡ Ì‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ÒÓˆË‡ÎÌË Ô‡ÚÌ¸ÓË Á‡ 2003-2005 Â ‡Á¯Ëˇ‚‡ÌÂÚÓ(√‡ÙËÍ‡ 4). ≈‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ÒÓˆË‡ÎÌË Ô‡ÚÌ¸ÓË Ò˜ËÚ‡Ú, ˜Â ÚÓ‚‡ Â ‚‡ÊÌ‡ ÒÙÂ‡ Ì‡ ÚˇıÌ‡Ú‡ Ò˙‚ÏÂÒÚÌ‡ ‡·ÓÚ‡. œÓ‡‰Ë ÚÓ‚‡ Ì‡ ‡Á¯Ëˇ‚‡ÌÂÚÓ Â ÔÓÒ‚ÂÚÂÌ‡„ÓÎˇÏÓ ‚ÌËÏ‡ÌËÂ ‚ ÌÓ‚‡Ú‡ ‡·ÓÚÌ‡Ú‡ ÔÓ„‡Ï‡ 2006-2008„., ÍÓˇÚÓ ÔÓ‰˙ÎÊ‡‚‡ ÔÓÂÍÚ‡, ÔÂ‰ÒÚ‡‚ÂÌ ÔÓ-‰ÓÎÛ ‚ ÌÓ‚ËÚÂ ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË Ë„Ó ‡Á¯Ëˇ‚‡ Ë ‰Ó ÒÚ‡ÌËÚÂÍ‡Ì‰Ë‰‡ÚÍË.  ‡ÏÍËÚÂ Ì‡ ÒÚ˙Î·‡ Á‡ ‡Á¯Ëˇ‚‡ÌÂÚÓ, Â‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ÒÓˆË‡ÎÌË Ô‡ÚÌ¸ÓË ÔÂÁ 2003-2005„. Â¯Ëı‡ ‰‡ ÔÓ‰ÔÓÏÓ„Ì‡Ú ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ Ô‡ÚÌ¸ÓË Ì‡ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌÓ ÌË‚Ó ‚ ÒÚ‡ÌËÚÂ ÓÚ ÷»≈ Á‡ ÔÓÒÚË„‡ÌÂÚÓ Ì‡ Ô˙ÎÌÓ ‚ÍÎ˛˜‚‡ÌÂ ‚ Â‚ÓÔÂÈÒÍËˇ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ‰Ë‡ÎÓ„. ¡ˇı‡ ÔÓ‚Â‰ÂÌË ‰‚Û‰ÌÂ‚ÌË ÒÂÏËÌ‡Ë ‚˙‚ ‚ÒˇÍ‡ ÓÚ ÓÒÂÏÚÂ ÒÚ‡ÌË ÓÚ ÷»≈, Ì‡ ÍÓËÚÓ ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ Ô‡ÚÌ¸ÓË Ì‡ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌÓ ÌË‚Ó ·ˇı‡ ÔÓÏÓÎÂÌË ‰‡ ÔÓÒÓ˜‡Ú Ô‡ÍÚË˜ÂÒÍËÚÂ ÔÓ·ÎÂÏË, Ò ÍÓËÚÓ ÒÂ Ò·Î˙ÒÍ‚‡Ú Ë Ô‡ÍÚË˜ÂÒÍËÚÂ Â¯ÂÌËˇ Ì‡ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌÓ ÌË‚Ó, ÍÓËÚÓ ·Ëı‡ ËÏ ÔÓÏÓ„Ì‡ÎË ‰‡ ÙÛÌÍˆËÓÌË‡Ú ÔÓ-‰Ó·Â Ë ‰‡ ÔÂ‰ÒÚ‡‚Îˇ‚‡Ú Ò‚ÓËÚÂ ˜ÎÂÌÓ‚Â ‚ Â‚ÓÔÂÈÒÍËˇ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ‰Ë‡ÎÓ„.  ‚ÒË˜ÍËÚÂ ÓÒÂÏ ÒÚ‡ÌË ÚÓ˜ÍËÚÂ, ÔÂ‰ÒÚ‡‚ÂÌË Ì‡ √‡ÙËÍ‡ 4 ·ˇı‡ ‚‡ÊÌË ‚ ÔÓ-„ÓÎˇÏ‡ ËÎË ÔÓ-Ï‡ÎÍ‡ ÒÚÂÔÂÌ, ‚ Á‡‚ËÒËÏÓÒÚ ÓÚ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌËÚÂ ‡ÁÎË˜Ëˇ ‚˙‚ ‚ÒˇÍÓ ÓÚ ÒÚ‡ÌËÚÂ.  Ì‡˜‡ÎÓÚÓ Ì‡ ‰ËÒÍÛÒËËÚÂ Á‡ ·ËÔ‡ÚËÚÌËˇ Ë ÚËÔ‡ÚËÚÌËˇ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ‰Ë‡ÎÓ„ ÌÂÓ·ıÓ‰ËÏÓÒÚÚ‡ ÓÚ ‡‚ÚÓÌÓÏÂÌ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ‰Ë‡ÎÓ„ ÌÂ ·Â¯Â ‚ËÌ‡„Ë Ò˙‚ÒÂÏ ˇÒÌ‡. ◊ÂÒÚÓ ·ËÔ‡ÚËÚÌËˇÚ Ë ÚËÔ‡ÚËÚÌËˇÚ ‰Ë‡ÎÓ„ ·ˇı‡ ‚˙ÁÔËÂÏ‡ÌË Í‡ÚÓ ËÁÍÎ˛˜‚‡˘Ë ÒÂ, ‡ ÌÂ Í‡ÚÓ ‰ÓÔ˙Î‚‡˘Ë ÒÂ.—ÂÏËÌ‡ËÚÂ ‚ ÒÚ‡ÌËÚÂ ÔÓÍ‡Á‡ı‡ ÌÂÓ·ıÓ‰ËÏÓÒÚÚ‡ ‰‡ ÒÂ ‡Á‚Ë‚‡ ÒËÌÂ„ËˇÚ‡ Ì‡ ‚ÒË˜ÍË ‡‚ÌË˘‡(Â‚ÓÔÂÈÒÍÓ, ·‡Ì¯Ó‚Ó, Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌÓ Ë Ì‡ ‡‚ÌË˘Â ÔÂ‰ÔËˇÚËÂ) Ë ÓÚ ÒÔÂˆËÙË˜ÌË ‰ÂÈÒÚ‚Ëˇ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ Ô‡ÚÌ¸ÓË.—˙‚ÏÂÒÚÌËˇÚ ÔÓÂÍÚ Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ÒÓˆË‡ÎÌË Ô‡ÚÌ¸ÓË Ì‡‚ÎËÁ‡ ‚ ÂÚ‡Ô‡ Ì‡ ÔÂ„ÎÂ‰ Ì‡ ÔÓÒÚË„Ì‡ÚÓÚÓ. 126

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 10.3. ЕВРОПЕЙСКИЯТ СОЦИАЛЕН ДИАЛОГ И РАЗШИРЯВАНЕТО: КАК ДА СВЪРЖЕМ ЕВРОПЕЙСКИЯ И НАЦИОНАЛНИЯ СОЦИАЛЕН ДИАЛОГ √‡ÙËÍ‡ 4 Ï ÐÅÄÌÅÒ Á ÈÏÀÐÒÈÇÚÌ / Ò ÐÈÏÀÐÒÈÇÚÌ »Á„‡Ê‰‡ÌÂ Ì‡ Í‡Ô‡ˆËÚÂÚ Á‡ ÒÓˆË‡ÎÌËˇ ‰Ë‡ÎÓ„ Ä ÈÑÊÓÑÈß Ï ÐÀÊÒÈ×ÅÑÊÈ ÈÇÂÎÄÈ ++ Ïî-ìàëêà: LT, EE, SI Ïðîáëåìè, ñâúðçàíè ñ áèïàðòèòíèÿ ñîöèàëåí äèàëîã: • Ìàëêî íàëè÷íè ðåñóðñè  ñâúðçàíè ñ ÷ëåíñòâîòî • Ïðàâèòåëñòâîòî êàòî ðàáîòîäàòåë • Ñèëà+ ïðåäñòàâèòåëíîñò  ïðîáëåì çà âúâåæäàíåòî íà íàöèîíàëíèòå è åâðîïåéñêèòå äîãîâîðè áåç ïîìîùòà íà ïðàâèòåëñòâîòî • ×ëåíñòâî â îðãàíèçàöèèòå íà åâðîïåéñêî ðàâíèùå  ðåàëèçàöèÿ íà àâòîíîìíèòå ñïîðàçóìåíèÿ • Îáõâàò íà áèïàðòèòíèÿ äèàëîã  â åäíà ñðåäà, â êîÿòî ïðàâèòåëñòâîòî ñèëíî ðåãóëèðà ïàçàðèòå íà òðóäà • Èñêàíå îòãîðå íàäîëó çà íàöèîíàëåí áèïàðòèòåí äèàëîã  ñúùåñòâåíà ðîëÿ íà ñîöèàëíèÿ äèàëîã â ïðîöåñà íà âçåìàíå íà ðåøåíèÿ â ÅÑ Ð ÎËß ÍÀ ÏÐÀÂÈÒÅËÑÒÂÎÒÎ Ê ÎÎÐÄÈÍÀÖÈß ÍÀ ÑÎÖÈÀËÍÈÒÅ ÏÀÐÒÍÜÎÐÈ Ð ÅÑÓÐÑÈ + • Òðèïàðòèòíîòî ðàâíèùå ñàìî, çà äà çàñèëè ïîçèöèÿòà íà ïðàâèòåëñòâîòî, íî îòãîâîðíîñòòà å çàåäíî ñúñ ñîöèàëíèòå ïàðòíüîðè, òúé êàòî òå îáèêíîâåíî ñà ñêëîííè äà èçïîëçâàò Ïî-ìàëêà: LT, îïîçèöèÿ+áëîêèðàíå, îòêîëêîòî äà ðàçâèâàò ñúâìåñòåí äíåâåí ðåä EE, SI • Ïðàâèòåëñòâàòà âñå îùå ñà âàæíè ðàáîòîäàòåëè  ëèïñâà ðàçäåëÿíå íà ðîëèòå + • Àêî ùå èìàò ïî-åôåêòèâíî âëèÿíèå íà ðàâíèùå íà ÅÑ, íåîáõîäèìîñòòà îò ïîäîáðåíî ñúòðóäíè÷åñòâîòî íå ìîæå äà ñå ïðåíåáðåãâà îò ðúêîâîäñòâîòî íà ñîöèàëíèòå ïàðòíüîðè • Ôèíàíñîâè è ìàòåðèàëíè äåôèöèòè + • Ïî-ìàëêî îñòðè â ïðîôñúþçèòå • Êðàòêîñðî÷íîòî íàòîâàðâàíå ñ ðàáîòà å èçêëþ÷åíèå(âúâåæäàíå íà+ îïåðàöèîííî íà ðàâíèùå íà ÅÑl) Ê À×ÅÑÒÂÎ ÍÀ + ×ÎÂÅØÊÈÒÅ ÐÅÑÓÐÑÈ • Åçèêîâèòå óìåíèÿ íå ñà íåîáõîäèìè ïðè òåõíè÷åñêèòå åêñïåðòè »ÁÚÓ˜ÌËÍ:: Wild(2005) 127

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 10.5. БЪЛГАРИЯ: ПРЕДИЗВИКАТЕЛСТВАТА НА ЕВРОПЕЙСКИЯ СОЦИАЛЕН ДИАЛОГ  ‰Ó·Â ËÁ„‡‰ÂÌ‡Ú‡ ËÌÒÚËÚÛˆËÓÌ‡ÎÌ‡ ‡ÏÍ‡ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌËˇ ‰Ë‡ÎÓ„ ‚ ÒÚ‡Ì‡Ú‡, ‚ÒÂ Ó˘Â Ò˙˘ÂÒÚ‚Û‚‡Ú Â‰Ëˆ‡ ÔÓ·ÎÂÏË Ë ÔÂ‰ËÁ‚ËÍ‡ÚÂÎÒÚ‚‡, ‚ÍÎ˛˜ËÚÂÎÌÓ Ë ÓÚ„ÎÂ‰Ì‡ ÚÓ˜Í‡ Ì‡ ·˙‰Â˘ÓÚÓ ÌË ÂÙÂÍÚË‚ÌÓ ËÌÚÂ„Ë‡ÌÂ ‚ ÒËÒÚÂÏ‡Ú‡ Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍË ËÌ‰ÛÒÚË‡ÎÌË ÓÚÌÓ¯ÂÌËˇ. “ËÒÚ‡ÌÌÓÚÓ Ò˙ÚÛ‰ÌË˜ÂÒÚ‚Ó, Ï‡Í‡ Ë ËÌÒÚËÚÛˆËÓÌ‡ÎÌÓ ‚Â˜Â Ò‡‚ÌËÚÂÎÌÓ ‰Ó·Â ÛÂ‰ÂÌÓ, ÔÓ‰˙ÎÊ‡‚‡ ‰‡ ÒÂ ÔÓ‚ÂÊ‰‡ ÙÓÏ‡ÎÌÓ Ë ‚ Â‰Ëˆ‡ ÒÎÛ˜‡Ë ÌÂÂÙÂÍÚË‚ÌÓ: ≠ ÔÂÌÂ·Â„‚‡Ú ÒÂ ÏÌÂÌËˇÚ‡ Ë ÔÂ‰ÎÓÊÂÌËˇÚ‡ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ Ô‡ÚÌ¸ÓË ÔÓ ÓÒÌÓ‚ÌË ÔÓ·ÎÂÏË Ì‡ ‡Á‚ËÚËÂÚÓ Ì‡ ÒÚ‡Ì‡Ú‡; ≠ Ô‡‚ËÚÂÎÒÚ‚ÓÚÓ Â‰ÌÓÒÚ‡ÌÌÓ ÔËÂÏ‡ Â¯ÂÌËˇ Ë ÒÎÂ‰ ÚÓ‚‡ Ò‡ÏÓ ËÌÙÓÏË‡ ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ Ô‡ÚÌ¸ÓË; ≠ ËÁÔÓÎÁ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÛÚ‚˙‰ÂÌË ‚ Ô‡ÍÚËÍ‡Ú‡ Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ËÌ‰ÛÒÚË‡ÎÌË ÓÚÌÓ¯ÂÌËˇ ËÌÒÚÛÏÂÌÚË, Í‡Í‚ËÚÓ Ò‡ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌËÚÂ ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËˇ Ë ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ Ô‡ÍÚÓ‚Â, ·Â¯Â ÓÚÎÓÊÂÌÓ ‚˙‚ ‚ÂÏÂÚÓ;. ≠ Á‡ÒËÎÂÌ Ù‡„ÏÂÌÚ‡ˆËˇ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ Ô‡ÚÌ¸ÓË Ë ÒÓˆË‡ÎÌÓÚÓ Ô‡ÚÌ¸ÓÒÚ‚Ó ˜ÂÁ ÔËÁÌ‡‚‡ÌÂÚÓ ÔÂÁ 2004„. Á‡ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎÌË Ì‡ ÚË ÌÓ‚Ë Ó„‡ÌËÁ‡ˆËË≠—˙˛Á‡ Ì‡ ÒËÌ‰ËÍ‡ÚËÚÂ ‚ Ó·Â‰ËÌÂÌËÂ ìœÓÏˇÌ‡î, ¿ÒÓˆË‡ˆËˇ Ì‡ ËÌ‰ÛÒÚË‡ÎÌËˇ Í‡ÔËÚ‡Î ‚ ¡˙Î„‡Ëˇ Ë—˙˛Á Ì‡ ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎËÚÂ ‚ ¡˙Î„‡Ëˇ, Ò ÍÓÂÚÓ ·ÓˇÚ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ Ô‡ÚÌ¸ÓË, Û˜‡ÒÚ‚‡˘Ë ‚ Õ—“— ÒÚ‡‚‡ 9. ‘‡„ÏÂÌÚ‡ˆËˇÚ‡ Á‡ÚÛ‰Ìˇ‚‡ ÔÓˆÂÒ‡ Ì‡ ÍÓÌÒÓÎË‰Ë‡ÌÂ Ì‡ ÔÓÁËˆËËÚÂ Ì‡ Ó„‡ÌËÁ‡ˆËËÚÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ Ë Ì‡ ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎËÚÂ ‚ Ó„‡ÌËÚÂ Á‡ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ‰Ë‡ÎÓ„ ÔÓ ‚‡ÊÌË ÔÓ·ÎÂÏË, Á‡ÒËÎ‚‡ ÍÓÌÙÓÌÚ‡ˆËˇÚ‡ Ë Ì‡Ï‡Îˇ‚‡ ÂÙÂÍÚË‚ÌÓÒÚÚ‡ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌËˇ ‰Ë‡ÎÓ„. Œ˜Â‚Ë‰ÌË Ò‡ ÔÓÒÎÂ‰ÒÚ‚ËˇÚ‡ Á‡ ‰ÂÈÌÓÒÚÚ‡ Ì‡ ÓÒÚ‡Ì‡ÎËÚÂ ÏÌÓ„Ó·ÓÈÌË Ó„‡ÌË, ËÁ„‡‰ÂÌË Ì‡ ÚËÔ‡ÚËÚÂÌ ÔËÌˆËÔ. ÕÓ‚ÓÚÓ ‡Á‚ËÚËÂ ÔÓ ÔÓ‚Ó‰ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎÌÓÒÚÚ‡ ÔÓ‚Ú‡ˇ ÒËÚÛ‡ˆËˇÚ‡ ÓÚ ÔÂ‰Ë 10„Ó‰ËÌË, ÌÓ ‚ ìÓ„ÎÂ‰‡ÎÂÌ Ó·‡Áî, ÍÓ„‡ÚÓ ÔÓ ÍÓÌ˛ÌÍÚÛÌË Ò˙Ó·‡ÊÂÌËˇ ÒÓˆË‡ÎÌËˇÚ ‰Ë‡ÎÓ„ ·Â¯Â ÒËÎÌÓ Ù‡„ÏÂÌÚË‡Ì, ÌÓ ÚÓ„‡‚‡ ÒËÌ‰ËÍ‡ÚËÚÂ ·ˇı‡ 7, ‡ ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎÒÍËÚÂ Ó„‡ÌËÁ‡ˆËË ≠ 4. Õ‡ ‚ÒË˜ÍË Ô‡‚ËÚÂÎÒÚ‚‡ ‚ËÌ‡„Ë Â ËÁ„Ó‰ÌÓ ‰‡ ÌˇÏ‡Ú Ó·˘‡ ÔÓÁËˆËˇ ÒÂ˘Û ÒÂ·Â ÒË. ÕÓ Õ‡ˆËÓÌ‡ÎÌËˇÚ Ò˙‚ÂÚ Á‡ ÚËÒÚ‡ÌÌÓ Ò˙ÚÛ‰ÌË˜ÂÒÚ‚Ó ‚ ÚÓÁË Ò˙ÒÚ‡‚ ÌÂ ÔÓÒ˙˘ÂÒÚ‚Û‚‡ ‰˙Î„Ó. œÎÛ‡ÎËÁÏ˙Ú Â ËÁ‡Á Ì‡ ‰ÂÏÓÍ‡ÚË˜ÌÓÒÚÚ‡ Ì‡ ËÌ‰ÛÒÚË‡ÎÌËÚÂ ÓÚÌÓ¯ÂÌËˇ, ÌÓ ÔÓÒÚ‡‚ˇ ‚˙ÔÓÒ‡ Á‡ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎÌÓÒÚÚ‡, ÒÓˆË‡ÎÌËˇ Ï‡Ì‰‡Ú Ë ÒÔÓÒÓ·ÌÓÒÚÚ‡ Ì‡ Ó„‡ÌËÁ‡ˆËËÚÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ ‰‡ ‚Ó‰ˇÚ ÔÂ„Ó‚ÓË Ë ÔÓÂÏ‡Ú Á‡‰˙ÎÊÂÌËˇ.  ÔÓ-„ÓÎˇÏ‡ ‰ËÒÔÂÒËˇ ‚ ÒËÌ‰ËÍ‡ÎÌÓÚÓ ÔÓÒÚ‡ÌÒÚ‚Ó Ë ‚ÎËˇÌËÂ ‚ËÌ‡„Ë Â ËÏ‡Î‡ ÌÂ„‡ÚË‚ÂÌ ÂÙÂÍÚ ‚˙ıÛ ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚËÚÂ ‰‡ ÒÂ ‚Ó‰ˇÚ ÂÙÂÍÚË‚ÌË ÔÂ„Ó‚ÓË Ë ‰‡ ÒÂ ÔËÂÏ‡Ú Â¯ÂÌËˇ Ò ÍÓÌÒÂÌÒÛÒ. œÎÛ‡ÎËÁÏ˙Ú ‚ ÔÓÎÂÚÓ Ì‡ ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎËÚÂ Â Ó˘Â ÔÓ-„ÓÎˇÏ. ÕÂˇÒÌËˇÚ ÔÓÙËÎ Ì‡ ÌˇÍÓË ÓÚ ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎÒÍËÚÂ Ó„‡ÌËÁ‡ˆËË, Ò˙ÒÚÓˇÌËÂÚÓ Ì‡ ˜ÎÂÌÒÚ‚ÓÚÓ(‰‚ÓÈÌÓ Ë ÚÓÈÌÓ ˜ÎÂÌÒÚ‚Ó Ë ÌËÒÍ‡ ÔÎ˙ÚÌÓÒÚ) Ë ·‡Ì¯Ó‚ÓÚÓ ËÏ ÒÚÛÍÚÛË‡ÌÂ ÔÓÒÚ‡‚ˇÚ ÔÓ‰ ‚˙ÔÓÒ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎÌÓÒÚÚ‡ Ë ÎÂ„ËÚËÏÌÓÒÚÚ‡ Ì‡ ‡‚ÚÓÌÓÏÌËˇ ·ËÔ‡ÚËÚÂÌ ÒÓˆË‡ÎÌËˇ ‰Ë‡ÎÓ„, Á‡ ÍÓÈÚÓ ÒÏÂ ÒÂËÓÁÌÓ ÍËÚËÍÛ‚‡ÌË ‚˙‚ ‚ÒË˜ÍË ‰ÓÍÎ‡‰Ë Ì‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ ÍÓÏËÒËˇ.  ÔÓÒÎÂ‰ÌËˇ ÃÓÌËÚÓËÌ„Ó‚ ‰ÓÍÎ‡‰ Ì‡ ≈ ÓÚ 26.09.2006„. ÔÓ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌËˇ ‰Ë‡ÎÓ„ ÒÂ ÓÚ·ÂÎˇÁ‚‡:ì ËÚÂËËÚÂ Á‡ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎÌÓÒÚ Úˇ·‚‡ ‰‡ ·˙‰‡Ú ÔËÎÓÊÂÌË ·ÂÁÔËÒÚ‡ÒÚÌÓ Á‡ ‚ÒË˜ÍË Ó„‡ÌËÁ‡ˆËË Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ Ô‡ÚÌ¸ÓË. ”˜‡ÒÚËÂÚÓ ‚ ÚËÒÚ‡ÌÌËˇ ‰Ë‡ÎÓ„ Úˇ·‚‡ ‰‡ ·˙‰Â Ó„‡ÌË˜ÂÌÓ ‰Ó Ó„‡ÌËÁ‡ˆËË Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ Ô‡ÚÌ¸ÓË Ò˙Ò ÒÓˆË‡ÎÂÌ Ï‡Ì‰‡Ú. ¡˙Î„‡Ëˇ Úˇ·‚‡ ‰‡ Á‡ÒËÎË ÔÓ‰„ÓÚÓ‚Í‡Ú‡ ‚ Ú‡ÁË ÒÙÂ‡.î  ÓÚ„Ó‚Ó Ì‡ Ú‡ÁË ÔÂÔÓ˙Í‡, ÒÎÂ‰ Ó·Ò˙Ê‰‡ÌÂ ÓÚ ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ Ô‡ÚÌ¸ÓË, Ô‡‚ËÚÂÎÒÚ‚ÓÚÓ ‚ÌÂÒÂ ‚ œ‡Î‡ÏÂÌÚ‡ ÔÂ‰ÎÓÊÂÌËˇ Á‡ ËÁÏÂÌÂÌËÂ Ì‡“ ‚ ÔÓÒÓÍ‡ Ì‡ ÛÒ˙‚˙¯ÂÌÒÚ‚‡ÌÂ Ì‡ ÍËÚÂËËÚÂ Á‡ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎÌÓÒÚ Ë ÔÓˆÂ‰ÛËÚÂ Á‡ ÌÂÈÌÓÚÓ ÛÒÚ‡ÌÓ‚ˇ‚‡ÌÂ, ÍÓËÚÓ Ò‡ ÔËÂÚË Ì‡ Ô˙‚Ó ˜ÂÚÂÌÂ. 128

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 10.5. БЪЛГАРИЯ: ПРЕДИЗВИКАТЕЛСТВАТА НА ЕВРОПЕЙСКИЯ СОЦИАЛЕН ДИАЛОГ œÂÁ ÔÓÒÎÂ‰ÌËÚÂ„Ó‰ËÌË ‚ ‡Á‚ËÚËÂÚÓ Ì‡ ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎÒÍËÚÂ Ó„‡ÌËÁ‡ˆËË ÒÂ Á‡·ÂÎˇÁ‚‡Ú ‰‚Â ÔÓÚË‚ÓÔÓÎÓÊÌË ÚÂÌ‰ÂÌˆËË. œ˙‚‡Ú‡ Ó˜ÂÚ‡‚‡ ËÌÒÚËÚÛˆËÓÌ‡ÎËÁ‡ˆËˇÚ‡ Ì‡ ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎËÚÂ Ë ‰ËÙÂÂÌˆË‡ˆËˇÚ‡ Ë ÍÓÌÒÓÎË‰‡ˆËˇÚ‡ Ì‡ ËÌÚÂÂÒË. “‡ÁË ÚÂÌ‰ÂÌˆËˇ Â ÔÂ‰ÒÚ‡‚ÂÌ‡ ˜ÂÁ Ò˙Á‰‡‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÔÓ ËÌËˆË‡ÚË‚‡ Ì‡ ¡“œœ Ì‡ ¿ÒÓˆË‡ˆËˇ Ì‡ Ó„‡ÌËÁ‡ˆËËÚÂ Ì‡ ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎËÚÂ ‚ ¡˙Î„‡Ëˇ(¿Œ–¡) ÔÂÁ 1995„.“ÂÌ‰ÂÌˆËˇÚ‡ Ì‡ Ò‡ÏÓË‰ÂÌÚËÙËÍ‡ˆËˇ Ì‡ ÔËÓ‰‡Ú‡ Ë Ò˙˘ÌÓÒÚÚ‡ Ì‡ Ó„‡ÌËÁ‡ˆËËÚÂ ÔÓ‰˙ÎÊ‡‚‡ Ò Ó·Â‰ËÌÂÌËÂÚÓ Ì‡—˙˛Á‡ Ì‡ ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎËÚÂ ‚ ¡˙Î„‡Ëˇ(—–¡) Ë ¡˙Î„‡ÒÍ‡Ú‡ ÏÂÊ‰ÛÌ‡Ó‰Ì‡ ·ËÁÌÂÒ ‡ÒÓˆË‡ˆËˇ(¡»¡¿) ‚ Ó„‡ÌËÁ‡ˆËˇ Ì‡ Â‰Ëˇ Ë ÒÂ‰ÌËˇ ·ËÁÌÂÒ ÔÂÁ Ï‡È 2006„. Ë Ò˙Á‰‡‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÓÌÙÂ‰Â‡ˆËˇ Ì‡ ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎËÚÂ Ë ËÌ‰ÛÒÚË‡ÎˆËÚÂ ‚ ¡˙Î„‡Ëˇ( –»¡), ÍÓˇÚÓ ÒÂ Ò‡ÏÓË‰ÂÌÚËÙËˆË‡ Í‡ÚÓ ì√Î‡Ò˙Ú Ì‡ ·˙Î„‡ÒÍËˇ ·ËÁÌÂÒî ÔÂ‰ Ô‡‚ËÚÂÎÒÚ‚ÓÚÓ Ë ÔÂ‰ Â‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ÒÚÛÍÚÛË. ¡˙Î„‡ÒÍ‡Ú‡ ÒÚÓÔ‡ÌÒÍ‡ Í‡ÏÂ‡ Ë ¿ÒÓˆË‡ˆËˇÚ‡ Ì‡ ËÌ‰ÛÒÚË‡ÎÌËˇÚ Í‡ÔËÚ‡Î ‚ ¡˙Î„‡Ëˇ ÔÓ‰ÔËÒ‡ı‡—ÔÓ‡ÁÛÏÂÌËÂ Á‡ Ô‡ÚÌ¸ÓÒÚ‚Ó, ˆÂÎˇ˘Ó ÔÓ-ÂÙÂÍÚË‚ÌÓ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ˇÌÂ Ì‡ ÚÂıÌËÚÂ Ó·˘Ë ËÌÚÂÂÒË Ë ˆÂÎË. œÓˆÂÒ˙Ú Ì‡ ÍÓÌÒÓÎË‰‡ˆËˇ Ì‡ ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎÒÍËÚÂ ËÌÚÂÂÒË Ó˜Â‚Ë‰ÌÓ ˘Â ‰Ó‚Â‰Â Ë ‰Ó ÔÓ‰Ó·ÌË ÔÓˆÂÒË Ë ‚ ÒÙÂ‡Ú‡ Ì‡ Ï‡ÎÍËˇ ·ËÁÌÂÒ, ÔÓ‰Ó·ÌÓ Ì‡ Ô‡ÍÚËÍ‡Ú‡ ‚ ‰Û„ËÚÂ ÒÚ‡ÌË ÓÚ ≈—.«‡Â‰ÌÓ Ò ÚÓ‚‡ ÒÂ ÔÓˇ‚ˇ‚‡ Ë ‚ÚÓ‡ ÚÂÌ‰ÂÌˆËˇ Ì‡ Á‡ÒËÎ‚‡ÌÂ Ì‡ ÍÓÌÙÎËÍÚËÚÂ ÏÂÊ‰Û ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎÒÍËÚÂ Ó„‡ÌËÁ‡ˆËË. œÂÁ 2006„. ÔÂÚ ÓÚ ¯ÂÒÚÚÂ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌÓ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎÌË ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎÒÍË Ó„‡ÌËÁ‡ˆËË ÔÓ‰‡‰Óı‡ ËÒÍ ‚ Ò˙‰‡ ÒÂ˘Û Â„ËÒÚ‡ˆËˇÚ‡ Ì‡ ËÏÂÚÓ Ì‡ ì –»¡ ≠ √Î‡Ò˙Ú Ì‡ ·˙Î„‡ÒÍËˇ ·ËÁÌÂÒî, ÍÓÂÚÓ Ò˙Á‰‡‚‡ÎÓ Ò˙ÏÌÂÌËÂ ‚ ‡‚ÚÂÌÚË˜ÌÓÒÚÚ‡ Ë Ô‡‚ÓÚÓ Ì‡ ÓÒÚ‡Ì‡ÎËÚÂ ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎÒÍË Ó„‡ÌËÁ‡ˆËË ‰‡ ÔÂ‰ÒÚ‡‚Îˇ‚‡Ú ·ËÁÌÂÒ‡. –‡Á‚ËÚËÂ Ì‡ ‡‚ÚÓÌÓÏÌËˇ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ‰Ë‡ÎÓ„ œÓ‰˙ÎÊ‡‚‡ ‰‡ Ò˙˘ÂÒÚ‚Û‚‡ ‰ËÒ·‡Î‡ÌÒ˙Ú ÏÂÊ‰Û ‡‚ÌË˘‡Ú‡ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ‰Ë‡ÎÓ„. » ÚÓ‚‡ Â ÔÓ‚Â˜Â ‚ËÌ‡ Ì‡ ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎÒÍËÚÂ Ó„‡ÌËÁ‡ˆËË Ë ÒËÌ‰ËÍ‡ÚËÚÂ, ‡ ÌÂ ÚÓÎÍÓ‚‡ Ì‡ ‰˙Ê‡‚‡Ú‡. ŒÒ‚Ó·ÓÊ‰‡‚‡ÌÂÚÓ ÓÚ ìÒˇÌÍ‡Ú‡ Ì‡ ‰˙Ê‡‚‡Ú‡î ÏÓÊÂ ‰‡ ÒÚ‡ÌÂ, Ò‡ÏÓ ‡ÍÓ ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ Ô‡ÚÌ¸ÓË ËÏ‡Ú ˇÒÂÌ ÒÓˆË‡ÎÂÌ Ï‡Ì‰‡Ú ÓÚ Ò‚ÓËÚÂ ˜ÎÂÌÓ‚Â ‰‡ ‚Ó‰ˇÚ ÔÂ„Ó‚ÓË, ÍÓËÚÓ ·Ëı‡„Ë Ó·‚˙Á‡ÎË, Ú.Â., ‰‡ Ò‡ ‰ÓÒÚ‡Ú˙˜ÌÓ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎÌË. –‡Á‚ËÚËÂÚÓ Ì‡ ‡‚ÚÓÌÓÏÌËˇ ·ËÔ‡ÚËÚÂÌ ‰Ë‡ÎÓ„ Ì‡ ÓÚ‡ÒÎÓ‚Ó ÌË‚Ó ÒÂ Ò˜ËÚ‡ Á‡ ÒÎ‡·ÓÚÓ Á‚ÂÌÓ ‚ ÒËÒÚÂÏ‡Ú‡ Ì‡ ·˙Î„‡ÒÍËÚÂ ËÌ‰ÛÒÚË‡ÎÌË ÓÚÌÓ¯ÂÌËˇ. “Ó‚‡ ÒÂ ‰˙ÎÊË ‰Ó„ÓÎˇÏ‡ ÒÚÂÔÂÌ Ì‡ ÎËÔÒ‡Ú‡ Ì‡ ˇÒÌË ÍËÚÂËË Á‡ ·‡Ì¯ Ë ÓÚ‡Ò˙Î Ë ÌÂ‰ÓËÁ„‡‰ÂÌËÚÂ Ë ÌÂ‰ÓÒÚ‡Ú˙˜ÌÓ ÂÙÂÍÚË‚ÌË ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎÒÍË ÒÚÛÍÚÛË Ì‡ ·‡Ì¯Ó‚Ó ‡‚ÌË˘Â, ÏÌÓ„Ó ÓÚ ÍÓËÚÓ ÂÍÒÔÎÓ‡ÚË‡Ú ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎÌÓÒÚ, Â‰ËÌÒÚ‚ÂÌÓ Ì‡ ·‡Á‡ ˜ÎÂÌÒÚ‚ÓÚÓ ÒË ‚ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎÌ‡ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌ‡ Ó„‡ÌËÁ‡ˆËˇ. ì—Â˘‡Ú‡î Ì‡ ËÌÚÂÂÒËÚÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ Ë ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎËÚÂ Ì‡ ÚÓ‚‡ ÌË‚Ó ·Ë ÔÓÁ‚ÓÎËÎ‡ ‰ÓÒÚ‡Ú˙˜Ì‡„˙‚Í‡‚ÓÒÚ ÒÔÓÂ‰ ÛÒÎÓ‚ËˇÚ‡ Ë ÔÓËÁ‚Ó‰ËÚÂÎÌÓÒÚÚ‡ ‚ Ò˙ÓÚ‚ÂÚÌËˇ ÓÚ‡Ò˙Î/·‡Ì¯, ÌÓ Ë ‰ÓÒÚ‡Ú˙˜ÌÓ„‡‡ÌˆËË Á‡ Á‡˘ËÚ‡ Ì‡ ËÌÚÂÂÒËÚÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ Á‡ ÔÓÍË‚‡ÌÂ Ì‡ ÏËÌËÏ‡ÎÌËÚÂ ÒÚ‡Ì‰‡ÚË, ÓÒÓ·ÂÌÓ ‡ÍÓ ÒÂ ÔÓÒÚË„Ì‡Ú ì‡Á¯ËÂÌËˇî Ì‡ ¡‡Ì¯Ó‚ËÚÂ ÍÓÎÂÍÚË‚ÌË ÚÛ‰Ó‚Ë ‰Ó„Ó‚ÓË.  Ó˘Â ÌÂ‰ÓÒÚ‡Ú˙˜ÌÓ Ô˙ÎÌÓ ÒÂ ËÁÔÓÎÁ‚‡ Ë Ô‡ÍÚËÍ‡Ú‡ Ì‡ ÌˇÍÓË Â‚ÓÔÂÈÒÍË ÒÚ‡ÌË ‚ ÛÒÎÓ‚ËˇÚ‡ Ì‡ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍ‡ ÒÚ‡„Ì‡ˆËˇ ‰‡ ÒÂ ‰Ó„Ó‚‡ˇÚ ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËˇ ÔÓ ÓÚ‰ÂÎÌË Ì‡Ô‡‚ÎÂÌËˇ, ‚ÏÂÒÚÓ ‰‡ ÒÂ ‚˙‚Ë Í˙Ï Ô˙ÎÂÌ ÓÚÍ‡Á ÓÚ ‰Ó„Ó‚‡ˇÌÂ(‰Ó·Ó‚ÓÎÂÌ ÓÚÍ‡Á ÓÚ Ô‡‚‡). ÕÂ ÒÂ ËÁÔÓÎÁ‚‡Ú Ë ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚËÚÂ Ì‡ Ú. Ì‡. ÓÚ‚ÓÂÌË ÍÎ‡ÛÁË, ÍÓËÚÓ ÔÓÁ‚ÓÎˇ‚‡Ú ‰Ó„Ó‚‡ˇÌÂÚÓ ‰‡ ÒÂ Ò˙Ó·‡ÁË Ò ‡ÁÎË˜ÌÓÚÓ Ò˙ÒÚÓˇÌËÂ Ì‡ ÔÂ‰ÔËˇÚËˇÚ‡ ‚ Â‰ËÌ ÓÚ‡Ò˙Î ËÎË ·‡Ì¯ Ë ÚÓ‚‡ ÎË¯‡‚‡ ÓÚ‡ÒÎÓ‚ËÚÂ Ë ·‡Ì¯Ó‚ËÚÂ“ƒ ÓÚ ÌÂÓ·ıÓ‰ËÏ‡Ú‡„˙‚Í‡‚ÓÒÚ. «‡Â‰ÌÓ Ò ÚÓ‚‡ ÌˇÍÓÎÍÓ Ò‡ ÔÓÎÓÊËÚÂÎÌËÚÂ ‡Á‚ËÚËˇ Ì‡ ÚÓ‚‡ ‡‚ÌË˘Â: ≠ Á‡ÎÓÊÂÌËÚÂ ÔÓÏÂÌË ‚ Ó‰ÂÍÒ‡ Ì‡ ÚÛ‰‡, ‚ ÒËÎ‡ ÓÚ 1 ‡ÔËÎ 2001„. ÍÓËÚÓ ‰Ó‡Á‚Ë‚‡Ú ÌÓÏ‡ÚË‚Ì‡Ú‡ ·‡Á‡ Ì‡ ÍÓÎÂÍÚË‚ÌÓÚÓ ‰Ó„Ó‚‡ˇÌÂ Ë ‚ÍÎ˛˜‚‡Ú ÌˇÍÓË Â‚ÓÔÂÈÒÍË Ô‡ÍÚËÍË, ÍÓËÚÓ Ú‡Í‡ Ë ÌÂ ·ˇı‡ Â‡ÎËÁË‡ÌË(‡ÁÔÓÒÚË‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÍÓÎÂÍÚË‚ÌË ÚÛ‰Ó‚Ë ‰Ó„Ó‚ÓË ËÎË ÚÂıÌË ÍÎ‡ÛÁË ‚ ÓÚ‡Ò˙Î‡/·‡Ì¯‡); ≠ ÔÓ-Ì‡Ú‡Ú˙¯ÌÓ ‡Á‚ËÚËÂ Ì‡ ·ËÔ‡ÚËÚÌËˇ ‰Ë‡ÎÓ„ ˜ÂÁ ‰Ó„Ó‚‡ˇÌÂ Ì‡ ÏËÌËÏ‡ÎÌËÚÂ ÓÒË„ÛËÚÂÎÌË Ô‡„Ó‚Â(‚ ÒËÎ‡ ÓÚ 2002„.). ‡ÚÓ ÔÓÎÓÊËÚÂÎÌÓ, Ï‡Í‡ Ë Ú‚˙‰Â Á‡Í˙ÒÌˇÎÓ, ÏÓÊÂ ‰‡ ÒÂ ÓˆÂÌË ÔËÎ‡„‡ÌÂÚÓ Ì‡ Ô‡ÍÚËÍË, ı‡‡ÍÚÂÌË Á‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ËÌ‰ÛÒÚË‡ÎÌË ÓÚÌÓ¯ÂÌËˇ: ≠ œÓ‰ÔËÒ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ œ‡ÍÚ‡ Á‡ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍÓ Ë ÒÓˆË‡ÎÌÓ ‡Á‚ËÚËÂ 2007-2009 129

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 10.5. БЪЛГАРИЯ: ПРЕДИЗВИКАТЕЛСТВАТА НА ЕВРОПЕЙСКИЯ СОЦИАЛЕН ДИАЛОГ ≠“‡ÌÒÔÓÌË‡ÌÂ Ì‡ ƒËÂÍÚË‚ËÚÂ Á‡ ËÌÙÓÏË‡ÌÂ Ë ÍÓÌÒÛÎÚË‡ÌÂ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ Ë ÒÎÛÊËÚÂÎËÚÂ ≠—˙Á‰‡‚‡ÌÂÚÓ Ë ÛÚ‚˙Ê‰‡‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ‚‡ÊÌË Ó„‡ÌËÁ‡ˆËÓÌÌË ÒÚÛÍÚÛË, ÚËÔË˜ÌË Á‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ËÌ‰ÛÒÚË‡ÎÌË ÓÚÌÓ¯ÂÌËˇ ≠»ÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍËˇÚ Ë ÒÓˆË‡ÎÂÌ Ò˙‚ÂÚ Ë Õ‡ˆËÓÌ‡ÎÌËˇÚ ËÌÒÚËÚÛÚ Á‡ ÔÓÏËÂÌËÂ Ë ‡·ËÚ‡Ê. »ÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍËˇÚ Ë ÒÓˆË‡ÎÂÌ Ò˙‚ÂÚ(»——) Â ËÌÒÚÛÏÂÌÚ˙Ú, ÍÓÈÚÓ ‰Ó„ÓÎˇÏ‡ ÒÚÂÔÂÌ Á‡‚˙¯‚‡ ËÌÒÚËÚÛˆËÓÌ‡ÎÌÓÚÓ ËÁ„‡Ê‰‡ÌÂ Ì‡ ÒËÒÚÂÏ‡Ú‡ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ‰Ë‡ÎÓ„.»‰ÂˇÚ‡ Á‡ ËÁ„‡Ê‰‡ÌÂ Ì‡»ÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍË Ë ÒÓˆË‡ÎÂÌ Ò˙‚ÂÚ Ô˙‚ÓÌ‡˜‡ÎÌÓ ·Â¯Â ÔÓ‰ÍÂÔÂÌ‡ Ò‡ÏÓ ÓÚ Õ—¡ Ë ¡—. ŒÔÂ‰ÂÎÂÌË ÂÁÂ‚Ë ·ˇı‡ ËÁ‡ÁÂÌË ÓÚ ÌˇÍÓË ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎÒÍË Ó„‡ÌËÁ‡ˆËË Ë“ ìœÓ‰ÍÂÔ‡î.  Ò‚Óˇ ƒÂÍÎ‡‡ˆËˇ ÔÂÁ 2000„. ¡“œœ ÒÂ ÔÓÚË‚ÓÔÓÒÚ‡‚Ë Ì‡ Ò˙Á‰‡‚‡ÌÂÚÓ Ì‡»—— Ò ÏÓÚË‚‡, ˜Â Ú‡ÁË ÒÚÛÍÚÛ‡ ˘Â ËÁÏÂÒÚË Ë ‰Û·ÎË‡ Õ—“—, ˘Â ÔÓ„˙ÎÌÂ ·˛‰ÊÂÚÌË ÒÂ‰ÒÚ‚‡ Ë ˘Â Û‚ÂÎË˜Ë ·˛ÓÍ‡ÚËÁÏ‡.“Ó‚‡ ÒÂ ‰˙ÎÊÂ¯Â ‰Ó„ÓÎˇÏ‡ ÒÚÂÔÂÌ Ì‡ ÎËÔÒ‡Ú‡ Ì‡ ‰ÂÏÓÍ‡ÚË˜Ì‡ Ô‡ÍÚËÍ‡ Ë ÌÂÔÓÁÌ‡‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ı‡‡ÍÚÂÌË Á‡ ≈— Ô‡ÍÚËÍË Ì‡ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎÒÚ‚Ó Ì‡ „‡Ê‰‡ÌÒÍËˇ ËÌÚÂÂÒ.«‡ÍÓÌ˙Ú ·Â¯Â ÔËÂÚ ÔÂÁ 2001„., ÌÓ ÔÓ‡‰Ë ÎËÔÒ‡ Ì‡ ÔÓÎËÚË˜ÂÒÍ‡ ‚ÓÎˇ Ë ‡Ì„‡ÊË‡ÌÓÒÚ ÓÚ ÒÚ‡Ì‡ Ì‡ ‰‚ÂÚÂ ÔÓÒÎÂ‰Ó‚‡ÚÂÎÌË Ô‡‚ËÚÂÎÒÚ‚‡, Â‰‚‡ ÔÂÁ ‰ÂÍÂÏ‚Ë 2003„. ÒÂ ÔÓ‚Â‰Â Ô˙‚‡Ú‡ ÓÙËˆË‡ÎÌ‡ ÒÂÒËˇ Ì‡»——. ƒÓÍ‡ÚÓ ‚ ÓÒÚ‡Ì‡ÎËÚÂ ËÁÚÓ˜ÌÓÂ‚ÓÔÂÈÒÍË ÒÚ‡ÌË ÔÓ‰Ó·ÌË Ò˙‚ÂÚË ·ˇı‡ ÍÓÌÒÚÛË‡ÌË Ì‡ ÚËÔ‡ÚËÚÌ‡ ÓÒÌÓ‚‡, Ú.Â., Ò˙Ò Á‡Ô‡Á‚‡ÌÂ Ì‡ ÓÎˇÚ‡ Ì‡ ‰˙Ê‡‚‡Ú‡, ·˙Î„‡ÒÍËˇÚ»—— Á‡Ô‡ÁË ÓÒÌÓ‚ÌËˇ Á‡ÏËÒ˙Î Ì‡ ‡‚ÚÓÌÓÏÂÌ„‡Ê‰‡ÌÒÍË ‰Ë‡ÎÓ„ Ì‡ ÔÓ‰Ó·ÌË Ó„‡ÌË ‚ Á‡Ô‡‰ÌÓÂ‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ÒÚ‡ÌË, Ó·Â‰ËÌˇ‚‡˘Ë Ò‡ÏÓ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎË Ì‡ Ó„‡ÌËÁË‡ÌÓÚÓ„‡Ê‰‡ÌÒÍÓ Ó·˘ÂÒÚ‚Ó.—ÎÂ‰‚‡ÈÍË ÓÔËÚ‡ Ë ÏÓ‰ÂÎ‡ Ì‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍË Ë ÒÓˆË‡ÎÂÌ ÍÓÏËÚÂÚ(≈»—),»—— Â ËÁ„‡‰ÂÌ Í‡ÚÓ ÍÓÌÒÛÎÚ‡ÚË‚ÂÌ Ó„‡Ì, Ò˙ÒÚ‡‚ÂÌ ÓÚ ‡‚ÂÌ ·ÓÈ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎË Ì‡ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎÌËÚÂ Ó„‡ÌËÁ‡ˆËË Ì‡ ‡·ÓÚÓ‰‡ÚÂÎËÚÂ Ë ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ Ë ÌÂÔ‡‚ËÚÂÎÒÚ‚ÂÌËˇ ÒÂÍÚÓ. ŒÒÌÓ‚Ì‡ ÌÂ„Ó‚‡ ˆÂÎ Â ‰‡ ËÁ‡Áˇ‚‡ ‚ÓÎˇÚ‡ Ë ËÌÚÂÂÒËÚÂ Ì‡ Ó„‡ÌËÁË‡ÌÓÚÓ„‡Ê‰‡ÌÒÍÓ Ó·˘ÂÒÚ‚Ó ÔÓ ÓÒÌÓ‚ÌËÚÂ ÒÓˆË‡ÎÌË Ë ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍË ÔÓ·ÎÂÏË Ì‡ ÒÚ‡Ì‡Ú‡. ƒÓ ÒÂ„‡»—— Â ‡Á‡·ÓÚËÎ Ì‡‰ 18 ÒÚ‡ÌÓ‚Ë˘‡ Ë ‡Ì‡ÎËÁË ‚˙‚ ‚‡ÊÌË ÒÙÂË Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌÓ-ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍÓÚÓ ‡Á‚ËÚËÂ, ÔÂÓ·Î‡‰‡‚‡˘‡Ú‡ ˜‡ÒÚ ÓÚ Úˇı ÔÓ ÒÓ·ÒÚ‚ÂÌ‡ ËÌËˆË‡ÚË‚‡. ŒÚ ˇÌÛ‡Ë 2007„. 12 ˜ÎÂÌÓ‚Â Ì‡»—— ÓÚ ‚ÒË˜ÍËÚÂ ÚË„ÛÔË ÔÂ‰ÒÚ‡‚Îˇ‚‡Ú ·˙Î„‡ÒÍÓÚÓ„‡Ê‰‡ÌÒÍÓ Ó·˘ÂÒÚ‚Ó ‚ ≈»—. »ÌÒÚËÚÛˆËÓÌ‡ÎËÁ‡ˆËˇÚ‡ Ì‡»—— Í‡ÚÓ ÌÓ‚‡ ÙÓÏ‡ Ì‡ ‰Ë‡ÎÓ„ Ë ÍÓÌÒÛÎÚ‡ˆËË, ‡Á¯Ëˇ‚‡ÈÍË„Ë Ë ‚ÍÎ˛˜‚‡ÈÍË ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎË Ì‡ ‰Û„Ë ÌÂÔ‡‚ËÚÂÎÒÚ‚ÂÌË Ó„‡ÌËÁ‡ˆËË, Ò˙ÓÚ‚ÂÚÒÚ‚‡ Ì‡ ÌÂÓ·ıÓ‰ËÏÓÒÚÚ‡ ÓÚ ÔÓÏˇÌ‡ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡Ú‡ ÍÓÏÛÌËÍ‡ˆËˇ ‚ ÒÚ‡Ì‡Ú‡ Ë ÓÒË„Ûˇ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÌÂÁ‡‚ËÒËÏ ‰Â·‡Ú Ë ‰ÂÏÓÍ‡ÚË˜ÌÓ Û˜‡ÒÚËÂ ‚˙‚ ‚ÁÂÏ‡ÌÂÚÓ Ì‡ Â¯ÂÌËˇ ˜ÂÁ„‡Ê‰‡ÌÒÍË ‰Ë‡ÎÓ„ ‚ Ò˙ÓÚ‚ÂÚÒÚ‚ËÂ Ò Â‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ Ô‡ÍÚËÍË.»—— ÔÓ‰ÍÂÔˇ ‡Á‚ËÚËÂÚÓ Ì‡ ÍÓÌÒÂÌÒÛÒÌ‡ ÍÛÎÚÛ‡ Ë ‡Á¯Ëˇ‚‡ ‰ÂÏÓÍ‡ÚË˜ÌËˇ ÔÓˆÂÒ Ë ˆÂÌÌÓÒÚËÚÂ Ì‡„‡Ê‰‡ÌÒÍÓÚÓ Ó·˘ÂÒÚ‚Ó.  Ó˘Â Ó·‡˜Â Ò˙˘ÂÒÚ‚Û‚‡ ÌÂÂÙÂÍÚË‚Ì‡ ÍÓÏÛÌËÍ‡ˆËˇ ÏÂÊ‰Û ËÌÒÚËÚÛˆËËÚÂ Ì‡„‡Ê‰‡ÌÒÍËˇ ‰Ë‡ÎÓ„ Ë ÛÔ‡‚Îˇ‚‡˘ËÚÂ, ÍÓËÚÓ ÌÂ ÏÓ„‡Ú ËÎË ÌÂ Ò‡„ÓÚÓ‚Ë ‰‡ ËÁÔÓÎÁ‚‡Ú ÔÓÚÂÌˆË‡Î‡ Ì‡ Ó„‡ÌËÁË‡ÌÓÚÓ„‡Ê‰‡ÌÒÍÓ Ó·˘ÂÒÚ‚Ó, Í‡Í‚‡ÚÓ Â Ô‡ÍÚËÍ‡Ú‡ ‚ ≈—. —ÂËÓÁÌÓ ÔÂ‰ËÁ‚ËÍ‡ÚÂÎÒÚ‚Ó ÔÂ‰ ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ Ô‡ÚÌ¸ÓË Â ÔÓ‚Ë¯‡‚‡ÌÂ Ì‡ Í‡Ô‡ˆËÚÂÚ‡ ËÏ (ÓÚ„ÎÂ‰Ì‡ ÚÓ˜Í‡ Ì‡ ÔÓ‰„ÓÚÓ‚Í‡, ÒÓˆË‡ÎÂÌ Ï‡Ì‰‡Ú Ë ÔÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎÌÓÒÚ) Á‡ ËÌÚÂ„Ë‡ÌÂ ‚ ÒÚÛÍÚÛËÚÂ Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍËˇ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ‰Ë‡ÎÓ„ Ì‡ ‚ÒË˜ÍË ‡‚ÌË˘‡ Ë ÔÓÂÏ‡ÌÂ Ì‡ ÓÚ„Ó‚ÓÌÓÒÚËÚÂ, Ò‚˙Á‡ÌË Ò ÚÓ‚‡ Û˜‡ÒÚËÂ. œÂ‰ÒÚ‡‚ËÚÂÎËÚÂ Ì‡ ·˙Î„‡ÒÍËÚÂ ÒÓˆË‡ÎÌË Ô‡ÚÌ¸ÓË ˘Â Úˇ·‚‡ Ô˙ÎÌÓˆÂÌÌÓ Ë ÂÙÂÍÚË‚ÌÓ ‰‡ Û˜‡ÒÚ‚‡Ú ‚ ˆÂÎËˇ ˆËÍ˙Î Ì‡ ËÁ‡·ÓÚ‚‡ÌÂ, Ó„‡ÌËÁ‡ˆËˇ Ì‡ ËÁÔ˙ÎÌÂÌËÂ Ì‡ ÏÂÍËÚÂ Ë ÒÔÓ‰ÂÎˇÌÂ Ì‡ ÓÚ„Ó‚ÓÌÓÒÚÚ‡ Ì‡ ‡ÁÎË˜ÌËÚÂ ‡‚ÌË˘‡ ÔÓ ‚ÒË˜ÍË ‚‡ÊÌË ÔÓ·ÎÂÏË Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡Ú‡ ÔÓÎËÚËÍ‡ Ë ‚ ÍÓÓ‰ËÌË‡ÌÂ Ì‡ Ò˙‚ÏÂÒÚÌËÚÂ ÔÓÎËÚËÍË Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ÒÓˆË‡ÎÌË Ô‡ÚÌ¸ÓË. ì≈‚ÓÔÂËÁ‡ˆËˇÚ‡î Ì‡ ËÌ‰ÛÒÚË‡ÎÌËÚÂ ÓÚÌÓ¯ÂÌËˇ ÌÂ Ì‡Ï‡Îˇ‚‡ ÁÌ‡˜ÂÌËÂÚÓ Ì‡ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌËÚÂ ÒËÒÚÂÏË Ì‡ ‰Ó„Ó‚‡ˇÌÂ ≠ Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍÓ ÌË‚Ó ÒÂ ‰Ó„Ó‚‡ˇÚ ‡Á¯ËÂÌË ÏËÌËÏ‡ÎÌË ÒÚ‡Ì‰‡ÚË Ë ÒÂ Á‡ÒËÎ‚‡ ÔÓÎËÚËÍ‡Ú‡ ÔÓ ÍÓÓ‰ËÌ‡ˆËˇ Ì‡ ‰Ó„Ó‚ÓÌËˇ ÔÓˆÂÒ. ¡˙Î„‡ÒÍËÚÂ ÒÓˆË‡ÎÌË Ô‡ÚÌ¸ÓË Ì‡ ‚ÒË˜ÍË ‡‚ÌË˘‡ Úˇ·‚‡ ‰‡ ÛÏÂˇÚ ‰‡ ÒÂ ÔÓÎÁ‚‡Ú ÓÚ Ú‡ÍË‚‡ ËÌÒÚÛÏÂÌÚË Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍËˇ Ë„ÎÓ·‡ÎÌËˇ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ‰Ë‡ÎÓ„, Í‡ÚÓ Â‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ Ë ÎÓ·‡ÎÌËÚÂ ‡ÏÍÓ‚Ë ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËˇ, ÍÓ‰ÂÍÒËÚÂ Á‡ ÔÓ‚Â‰ÂÌËÂ, ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËˇÚ‡, Ò‚˙Á‡ÌË Ò˙Ò ÒÓˆË‡ÎÌ‡Ú‡ ÍÓÔÓ‡ÚË‚Ì‡ ÓÚ„Ó‚ÓÌÓÒÚ Ë ‰. 130

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА 10.6. ИЗВОДИ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇÚ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ‰Ë‡ÎÓ„ Â ˜‡ÒÚ ÓÚ ÒÂËˇ Ó·˘Ë ˆÂÌÌÓÒÚË, ÒÔÓ‰ÂÎˇÌË ÓÚ Â‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ÒÚ‡ÌË ˜ÎÂÌÍË Ë Ó·Ó·˘ÂÌË Ë ÍÓÌˆÂÔÚÛ‡ÎËÁË‡ÌË Í‡ÚÓ Â‚ÓÔÂÈÒÍËˇ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ÏÓ‰ÂÎ(COM(94) 333).“ÓÈ ·Â¯Â ÔÓÔÔÛÎˇËÁË‡Ì ‚ ÒÂ‰‡Ú‡ Ì‡ 80-ÚÂ„Ó‰ËÌË ÓÚ ∆‡Í ƒÂÎÓ, ÔÂÁË‰ÂÌÚ Ì‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ ÍÓÏËÒËˇ ÓÚ 1985 ‰Ó 1995. œËÁÌ‡‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍËˇ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ‰Ë‡ÎÓ„ Ì‡‡ÒÚÌ‡ ÒÎÂ‰ 90-ÚÂ, ‚ÍÎ˛˜‚‡ÈÍË ÒÓˆË‡ÎÌ‡Ú‡ ÍÓıÂÁËˇ ‚ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ acquis communautaire ÔÓ Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÂÌ Ì‡˜ËÌ.  Ò‚ÓˇÚ‡ ‰‚ÓˇÍ‡ ÙÛÌÍˆËˇ Ì‡ ‰‡‚‡˘ ‚˙ÁÏÓÊÌÓÒÚ Á‡ ÍÓÌÒÛÎÚ‡ˆËË ÏÂÊ‰Û ÒÓˆË‡ÎËÌÚÂ Ô‡ÚÌ¸ÓË Ì‡ ‡‚ÌË˘Â ≈— Ë ÔÂ‰ÓÒÚ‡‚ˇ˘ ËÏ Ô‡‚ÓÚÓ ‰‡ ‰Ó„Ó‚ÓˇÚ ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËˇ, ÍÓËÚÓ ÏÓ„‡Ú ‰‡ ·˙‰‡Ú Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÌÓ Á‡‰˙ÎÊËÚÂÎÌË ËÎË ‰‡ Ì‡Î‡„‡Ú Á‡‰˙ÎÊÂÌËˇ Ò‡ÏÓ Ì‡ ÔÓ‰ÔËÒ‡ÎËÚÂ„Ë ÒÚ‡ÌË, Â‚ÓÔÂÈÒÍËˇÚ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ‰Ë‡ÎÓ„ ÛÒÚ‡ÌÓ‚Ë Ò˙ÚÛ‰ÌË˜ÂÒÚ‚Ó ÏÂÊ‰Û ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍËÚÂ Ë ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ ‡ÍÚ¸ÓË, Ì‡Ò˙˜‡‚‡ÈÍË ÂÙÂÍÚË‚Ì‡Ú‡ ‡‰‡ÔÚ‡ˆËˇ Í˙Ï ÒÚÛÍÚÛÌ‡Ú‡ ÔÓÏˇÌ‡.”ÍÂÔÂÌË ÓÚ Ò‚ÓËÚÂ ‰ÓÒÂ„‡¯ÌË ÔÓÒÚËÊÂÌËˇ, Â‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ Ô‡ÚÌ¸ÓË Ì‡ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍÓ Ë ÒÂÍÚÓÌÓ ÌË‚Ó, ÔÓ‰ÍÂÔÂÌË ÓÚ ≈‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ ÍÓÏËÒËˇ, ‡·ÓÚˇÚ Á‡ ÔÓ-„ÓÎˇÏ‡ ‡‚ÚÓÌÓÏËˇ Ë Ì‡ÒÚÓˇ‚‡Ú Á‡ ÔÓ-„ÓÎˇÏÓ ËÁÔÓÎÁ‚‡ÌÂ Ì‡ Ú.Ì‡. Ò‡ÏÓ-Â„ÛÎ‡ˆËˇ(COM(2001) 428). Õ‡ÔËÏÂ, Â‚ÓÔÂÈÒ‰ÍËÚÂ ÒÓˆË‡ÎÌË Ô‡ÚÌ¸ÓË Ì‡ ÌË‚ÓÚÓ Ì‡ ËÍÓÌÓÏËÍ‡Ú‡ ÔËÂı‡ Ò‚ÓˇÚ‡ Ô˙‚‡ ÔÓ Ó‰‡ ÒË Ò˙‚ÏÂÒÚÌ‡ ÏÌÓ„Ó„Ó‰Ë¯Ì‡ ÔÓ„‡Ï‡ 2003-2005, ÔÓÍ‡Á‚‡ÈÍË Ò‚ÓˇÚ‡ ÔÓ‡ÍÚË‚ÌÓÒÚ.“Â ‰Ó„Ó‚ÓËı‡ Ë ÔÓ‰ÔËÒ‡ı‡ ‰‚Â ‡‚ÚÓÌÓÏÌË ‡ÏÍÓ‚Ë ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËˇ Ë ˘Â Á‡ÔÓ˜Ì‡Ú ÔÂ„Ó‚ÓË Á‡ ÚÂÚÓ ÔÂÁ 2006. ‡ÍÚÓ ÔÓÍ‡Á‚‡ Ú‡ÁË„Î‡‚‡, Â‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ÒÓˆË‡ÎÌË Ô‡ÚÌ¸ÓË ‚ ‡ÏÍËÚÂ Ì‡ ‡‚ÚÓÌÓÏÌËˇ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ‰Ë‡ÎÓ„ ÒÂ ÒÚÂÏˇÚ ‰‡ ÔÓÒÚË„‡Ú ÁÌ‡˜ËÏË ÂÁÛÎÚ‡ÚË ‚ Â‰Ì‡ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍ‡, ÒÓˆË‡ÎÌ‡, ÔÓÎËÚË˜ÂÒÍ‡ Ë ËÌÒÚËÚÛˆËÓÌ‡ÎÌ‡ ÒÂ‰‡, ÍÓˇÚÓ Ò˙‚ÒÂÏ ÌÂ Â ·Î‡„ÓÔËˇÚÌ‡. ¿‚ÚÓÌÓÏÌÓÒÚÚ‡ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌËˇ ‰Ë‡ÎÓ„ Â ÁÌ‡˜ËÚÂÎÌÓ ÔÂ‰ËÁ‚ËÍ‡ÚÂÎÒÚ‚Ó ÔÓ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ Ì‡ ÌÂ„Ó‚‡Ú‡ Â‡ÎËÁ‡ˆËˇ(‚ËÊ ÔÓ-„ÓÂ ìÚ‡·Î‡Ú‡î Ì‡ ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËˇÚ‡ Á‡ ‡·ÓÚ‡Ú‡ ÓÚ ‡ÁÒÚÓˇÌËÂ Ë Ò‚˙Á‡ÌËˇ Ò ‡·ÓÚ‡Ú‡ ÒÚÂÒ).“‡Í‡ ÒÚÓˇÚ ÌÂ˘‡Ú‡ ‚ ˜‡ÒÚÌÓÒÚ Ë ‚ ÍÓÌÚÂÍÒÚ‡ Ì‡ ËÁÚÓ˜ÌÓÚÓ ‡Á¯Ëˇ‚‡ÌÂ.—˙˘ËÚÂ ÚÛ‰ÌÓÒÚË Ë ‰ÓË ÔÓ-ÓÚ˜ÂÚÎË‚Ó ÒÂ ÔÓ‚Ú‡ˇÚ Ë ÔÓ ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍËˇ ÒÂÍÚÓÂÌ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ‰Ë‡ÎÓ„, Í˙‰ÂÚÓ„˙‚Í‡‚ËÚÂ Â„ÛÎ‡ˆËË Ò‡ ìËÌÒÚÛÏÂÌÚ˙Úî, ÍÓÈÚÓ Ì‡È-˜ÂÒÚÓ ÒÂ ËÁÔÓÎÁ‚‡, ·ÂÁ ÒÂËÓÁÌË ÔÓÒÎÂ‰ÒÚ‚Ëˇ Á‡ ÔÓ‰ÔËÒ‡ÎËÚÂ ÒÚ‡ÌË.. ÕÂ˘Ó ÔÓ‚Â˜Â, Ì‡ÎËˆÂ Â ÒÎ‡·‡ ‚˙ÁÍ‡ ÏÂÊ‰Û ‡ÁÎË˜ÌËÚÂ ‡‚ÌË˘‡ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ‰Ë‡ÎÓ„, ÓÒÓ·ÂÌÓ ‚ ÌÓ‚ËÚÂ ÒÚ‡ÌË-˜ÎÂÌÍË(Í‡ÍÚÓ Ë ‚ ÓÚ‰ÂÎÌË ÒÂÍÚÓË). ≈‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ÒÓˆË‡ÎÌË Ô‡ÚÌ¸ÓË ‚Ë‰ˇı‡ ˇÒÌ‡Ú‡ ÌÛÊ‰‡ ‰‡ ‡·ÓÚˇÚ Á‡Â‰ÌÓ Ò ÍÓÎÂ„ËÚÂ ÒË ÓÚ ÒÚ‡ÌËÚÂ ÓÚ ÷»≈ ÔÓ ‚˙ÁÍËÚÂ ÏÂÊ‰Û ÒÓˆË‡ÎÌËˇ ‰Ë‡ÎÓ„ Ì‡ Ì‡ˆËÓÌ‡ÎÌÓ Ë Â‚ÓÔÂÈÒÍÓ ÌË‚Ó Ë ‰‡ ÔÓÒÚË„Ì‡Ú ÚˇıÌÓÚÓ Ô˙ÎÌÓ ‚ÍÎ˛˜‚‡ÌÂ ‚ Â‚ÓÔÂÈÒÍËˇ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ‰Ë‡ÎÓ„. œÓÒÎÂ‰ÌÓÚÓ ‡Á‚ËÚËÂ ÔÓÍ‡Á‚‡, ˜Â Â‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ÒÓˆË‡ÎÌË Ô‡ÚÌ¸ÓË Ì‡ ÏÂÊ‰ÛÒÂÍÚÓÌÓ ÌË‚Ó ËÁ·Ë‡Ú Í‡ÚÓ ‚Ó‰Â˘ ÔËÌˆËÔ ìÏ‡ÎÍÓ, ÌÓ Í‡˜ÂÒÚ‚ÂÌÓîÔË ‡Á‡·ÓÚ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÌÓ‚‡Ú‡ ‡·ÓÚÌ‡ ÔÓ„‡Ï‡ Á‡ ‡‚ÚÓÌÓÏÂÌ ÒÓˆË‡ÎÂÌ ‰Ë‡ÎÓ„ Á‡ ÔÂËÓ‰‡ 2006-2008„.—ÎÂ‰ ÔËÂÏ‡ÌÂ ÓÚ Ò˙ÓÚ‚ÂÚÌËÚÂ ˙ÍÓ‚Ó‰ÌËÚÂ Ó„‡ÌË, Â‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ÒÓˆË‡ÎÌË Ô‡ÚÌ¸ÓË ˘Â ÔÂ‰ÒÚ‡‚ˇÚ ÔÓ„‡Ï‡Ú‡ Ì‡“ËÒÚ‡ÌÌ‡Ú‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡ ÒÂ˘‡ Ì‡ ‚˙ı‡ ÔÂÁ Ï‡Ú 2006. Õ‡È-Ó·ÂÁÔÓÍÓËÚÂÎÌ‡ Â ËÌËˆË‡ÚË‚‡Ú‡, ÔËÂÚ‡ ÔÂÁ Ï‡Ú ÓÚ ÓÏËÒËˇÚ‡ ¡‡ÓÁÛ Á‡ ìœÓ-‰Ó·Ë Â„ÛÎ‡ˆËË Á‡ ‡ÒÚÂÊ Ë ‡·ÓÚÌË ÏÂÒÚ‡ ‚ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇ Ò˙˛Áî(COM(2005) 97).»ÌËˆË‡ÚË‚‡Ú‡ Á‡ÔÓ˜Ì‡ Ò ÔÓˆÂÒ‡ Ì‡ ÔÂ„ÎÂ‰ Ì‡ 183 ÔÂ‰ÎÓÊÂÌËˇ Á‡ Á‡ÍÓÌË Ì‡ ≈—, ÍÓËÚÓ ·ˇı‡ ÔÂ‰ÒÚ‡‚ÂÌË Á‡ ‡Á„ÎÂÊ‰‡ÌÂ ÓÚ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇ Ô‡Î‡ÏÂÌÚ Ë—˙‚ÂÚ‡(COM(2005) 462). œÓ‚Â˜Â ÓÚ Â‰Ì‡ ÚÂÚ‡ ÓÚ Úˇı(68 ‰ËÂÍÚË‚Ë) ·ˇı‡ ÓÚÚÂ„ÎÂÌË, ‚ ÚÓ‚‡ ˜ËÒÎÓ Ë Á‡ ÒÚ‡ÚÛÚ‡ Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍÓÚÓ ‰ÛÊÂÒÚ‚Ó Ë Á‡ ÒÚ‡ÚÛÚ‡ Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍÓÚÓ ‚Á‡ËÏÓÒÔÓÏ‡„‡ÚÂÎÌÓ ‰ÛÊÂÒÚ‚Ó, ‰‚ÂÚÂ ÔÓ‡‰Ë Ù‡ÍÚ‡, ˜Â ÌÂ ÏÓÊ‡ ‰‡ ·˙‰Â ÔÓÒÚË„Ì‡Ú ÒÔÓ‡ÁÛÏÂÌËÂ ÔÓ ‚ÍÎ˛˜‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ‡·ÓÚÌËˆËÚÂ, Í‡ÍÚÓ Ë ÔÓ ÛÒÎÓ‚ËˇÚ‡ Á‡ ‚ÎËÁ‡ÌÂ Ë ÔÂ·Ë‚‡‚‡ÌÂ Ì‡„‡Ê‰‡ÌË Ì‡ ÚÂÚË ÒÚ‡ÌË Ò ˆÂÎ ÔÎ‡ÚÂÌ‡ Á‡ÂÚÓÒÚ ËÎË Ò‡ÏÓÁ‡ÂÚÓÒÚ. ŒÒ‚ÂÌ ÚÓ‚‡, ÓÏËÒËˇÚ‡ ÒË Á‡Ô‡Á‚‡ Ô‡‚ÓÚÓ ‰‡ ÔÂ‡Á„ÎÂ‰‡ ÔÂ‰ÎÓÊÂÌËÂÚÓ Á‡ ‚ÂÏÂÌÌËÚÂ ‡·ÓÚÌËˆË ‚ Ò‚ÂÚÎËÌ‡Ú‡ Ì‡ ·˙‰Â˘ËÚÂ ‰ËÒÍÛÒËË ÔÓ ‰Û„Ë ÔÂ‰ÎÓÊÂÌËˇ. ÕÂ˘Ó ÔÓ‚Â˜Â, ÓÚ ÚÛÍ Ì‡Ú‡Ú˙Í ‚ÒˇÍÓ ÌÓ‚Ó Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÌÓ ÔÂ‰ÎÓÊÂÌËÂ ˘Â ÔÂÏËÌ‡‚‡ ÔÂÁ ‡Ì‡ÎËÁ Á‡ ÓˆÂÌÍ‡ Ì‡ ‚ÎËˇÌËÂÚÓ Ò Ó„ÎÂ‰ ÓÒË„Ûˇ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ Ò˙ÓÚ‚ÂÚÒÚ‚ËÂ Ò ˆÂÎËÚÂ Á‡ ‡ÒÚÂÊ Ë ‡·ÓÚÌË ÏÂÒÚ‡. ƒÛ„‡ ÒÚ˙ÔÍ‡ Á‡ ÔÓ‰Ó·ˇ‚‡ÌÂ Ì‡ Í‡˜ÂÒÚ‚ÓÚÓ Ì‡ ÌÓ‚ËÚÂ ÔÂ‰ÎÓÊÂÌËˇ Ì‡ ÓÏËÒËˇÚ‡ Â ËÁÔÓÎÁ‚‡ÌÂÚÓ Ì‡ ÔÛ·ÎË˜ÌË ÍÓÌÒÛÎÚ‡ˆËË.—‡ÏÓ ÔÓ ÒÂ·Â ÒË ÚÓ‚‡ ÌÂ Â ÔÓ·ÎÂÏ‡ÚË˜ÌÓ, ÌÓ ˘Ó ÒÂ ÓÚÌ‡Òˇ ‰Ó Â‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ ÒÓˆË‡ÎÌË Ô‡ÚÌ¸ÓË, ÓÏËÒËˇÚ‡ Úˇ·‚‡ ‰‡ Ò˙·Î˛‰‡‚‡ ÔÓˆÂ‰Û‡Ú‡ Á‡ ÍÓÌÒÛÎÚ‡ˆËË, Á‡ÎÓÊÂÌ‡ ‚ ƒÓ„Ó‚Ó‡ Á‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍËˇ Ò˙˛Á. “‡ÁË„Î‡‚‡ ÔÓÍ‡Á‚‡, ˜Â ÓÏËÒËˇÚ‡ ‚ÒÂ ÔÓ-ÌÂÓıÓÚÌÓ ÓÚ˜ËÚ‡ ÚÓ‚‡.» Ì‡Í‡ˇ, ÓÏËÒËˇÚ‡ ÔÂ‰ÔËÂÏ‡ Â‰ÌÓ ÓÔÓÒÚˇ‚‡ÌÂ Ë Ì‡Ï‡Îˇ‚‡ÌÂ Ì‡ ˆˇÎ‡Ú‡ Ò˙‚ÍÛÔÌÓÒÚ Ì‡ ≈‚ÓÔÂÈÒÍÓÚÓ Á‡ÍÓÌÓ‰‡ÚÂÎÒÚ‚Ó, ÔËÂÚÓ ÒÎÂ‰ 1957. ŒÁÌ‡˜‡‚‡ ÎË ÚÓ‚‡ ‡ÁÛ¯‡‚‡ÌÂ Ì‡ ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ acquis communautaire? ≈ œ ËÁ‡ÁË Ò‚ÓÂÚÓ ‰˙Î·ÓÍÓ ·ÂÁÔÓÍÓÈÒÚ‚Ó ÓÚÌÓÒÌÓ ÔÓ‰Ó·ÌË ËÌËˆË‡ÚË‚Ë Ë ÔËÁÓ‚‡ ‰‡ ·˙‰‡Ú Ò˙·Î˛‰‡‚‡ÌË ÌÂ ËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍËÚÂ ÔË‰Ó·Ë‚ÍË ÔÓ ÒÓˆË‡ÎÌËÚÂ ‰ËÂÍÚË‚Ë, Í‡ÚÓ ÒÂ ÔËÁÌ‡‚‡Ú ËÒÍ‡ÌËˇÚ‡ Ì‡ Â‚ÓÔÂÈÒÍËÚÂ„‡Ê‰‡ÌË Á‡ ÔÓ‚Â˜Â ÒÓˆË‡ÎÌ‡ ≈‚ÓÔ‡ Ë ÒÓˆË‡ÎÌ‡ Á‡˘ËÚ‡. 131

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА ГРУПАТА ПО БЕНЧМАРКИНГ John Monks, ETUC, „ÂÌÂ‡ÎÂÌ ÒÂÍÂÚ‡ Henning Jorgensen, ETUI-REHS, ‰ËÂÍÚÓ Ì‡ ËÁÒÎÂ‰Ó‚‡ÚÂÎÒÍË ‰ÂÔ‡Ú‡ÏÂÌÚ √Î‡‚‡ 1: ≈‚ÓÔÂÈÒÍË ÒÓˆË‡ÎÂÌ ÏÓ‰ÂÎ Reiner Hoffmann, ETUC, Á‡ÏÂÒ ÚÌËÍ„ÂÌÂ‡ÎÂÌ ÒÂÍÂÚ‡ √Î‡‚‡ 2: Ã‡ÍÓËÍÓÌÓÏË˜ÂÒÍÓ ‡Á‚ËÚËÂ Ë ÔÓÎËÚË˜ÂÒÍË ÔÓ·ÎÂÏË Béla Galgóczi , ETUI-REHS, ÒÚ‡¯Ë ËÁÒÎÂ‰Ó‚‡ÚÂÎ Andrew Watt, ETUI-REHS, ÒÚ‡¯Ë ËÁÒÎÂ‰Ó‚‡ÚÂÎ √Î‡‚‡ 3:«‡ÂÚÓÒÚ Sara Geerdes, ÃÂÊ‰ÛÌ‡Ó‰ÂÌ ÛÌË‚ÂÒËÚÂÚ ≠ ¡ÂÏÂÌ, ËÁÒÎÂ‰Ó‚‡ÚÂÎ Klaus Schımann, ÃÂÊ‰ÛÌ‡Ó‰ÂÌ ÛÌË‚ÂÒËÚÂÚ ≠ ¡ÂÏÂÌ, ÔÓÙÂÒÓ √Î‡‚‡ 4:«‡ÔÎ‡ÚË ‚ ≈— Maarten Keune, ETUI-REHS, ÒÚ‡¯Ë ËÁÒÎÂ‰Ó‚‡ÚÂÎ √Î‡‚‡ 5: –‡·ÓÚÌÓ ‚ÂÏÂ Béla Galgóczi , ETUI-REHS, ÒÚ‡¯Ë ËÁÒÎÂ‰Ó‚‡ÚÂÎ Maarten Keune, ETUI-REHS, ÒÚ‡¯Ë ËÁÒÎÂ‰Ó‚‡ÚÂÎ Wiebke Warneck, ETUI-REHS, ËÁÒÎÂ‰Ó‚‡ÚÂÎ √Î‡‚‡ 6:—ÓˆË‡ÎÌ‡ Á‡˘ËÚ‡ Ë ÒÂÏÂÈÒÚ‚‡Ú‡ Maria Jepsen, ETUI-REHS, ÒÚ‡¯Ë ËÁÒÎÂ‰Ó‚‡ÚÂÎ √Î‡‚‡ 7:”˜ÂÌÂ ÔÂÁ ˆÂÎËˇ ÊË‚ÓÚ Klaus Schımann, ÃÂÊ‰ÛÌ‡Ó‰ÂÌ ÛÌË‚ÂÒËÚÂÚ ≠ ¡ÂÏÂÌ, ÔÓÙÂÒÓ Liuben Siarov, ÃÂÊ‰ÛÌ‡Ó‰ÂÌ ÛÌË‚ÂÒËÚÂÚ ≠ ¡ÂÏÂÌ, ËÁÒÎÂ‰Ó‚‡ÚÂÎ √Î‡‚‡ 8:»ÌÙÓÏ‡ˆËˇ, ÍÓÌÒÛÎÚ‡ˆËˇ Ë Û˜‡ÒÚËÂ Peter Kerckhorfs EMCEF, ÔÓÎËÚË˜ÂÒÍË ÒÂÍÂÚ‡ Norbert Kluge, ETUI-REHS, ÒÚ‡¯Ë ËÁÒÎÂ‰Ó‚‡ÚÂÎ Isabelle Schımann, ETUI-REHS, ÒÚ‡¯Ë ËÁÒÎÂ‰Ó‚‡ÚÂÎ Michael Stollt, ETUI-REHS, ËÁÒÎÂ‰Ó‚‡ÚÂÎ Jeremy Waddington, Ã‡Ì˜ÂÒÚÂÒÍË ÛÌË‚ÂÒËÚÂÚ, ÔÓÙÂÒÓ , ETUIREHS √Î‡‚‡ 9: ÓÔÓ‡ÚË‚ÌÓ ÛÔ‡‚ÎÂÌËÂ: ÓÎˇÚ‡ Ì‡ ‡·ÓÚÌË˜ÂÒÍÓÚÓ Û˜‡ÒÚËÂ Ë ÍÓÔÓ‡ÚË‚Ì‡Ú‡ ÒÓˆË‡ÎÌ‡ ÓÚ„Ó‚ÓÌÓÒÚ Norbert Kluge, ETUI-REHS, ÒÚ‡¯Ë ËÁÒÎÂ‰Ó‚‡ÚÂÎ Isabelle Schımann, ETUI-REHS, ÒÚ‡¯Ë ËÁÒÎÂ‰Ó‚‡ÚÂÎ Michael Stollt, ETUI-REHS, ËÁÒÎÂ‰Ó‚‡ÚÂÎ √Î‡‚‡ 10: ≈‚ÓÔÂÈÒÍË ÒÓˆË‡ÎÂÌ ÏÓ‰ÂÎ Ë ÔËÎÓÊÂÌËÂ Stefan Clauwaert, ETUI-REHS, ÒÚ‡¯Ë ËÁÒÎÂ‰Ó‚‡ÚÂÎ Isabelle Schımann, ETUI-REHS, ÒÚ‡¯Ë ËÁÒÎÂ‰Ó‚‡ÚÂÎ Wiebke Warneck, ETUI-REHS, ËÁÒÎÂ‰Ó‚‡ÚÂÎ √Î‡‚‡ 11: ≈— ‚ Ò‚ÂÚÓ‚Ì‡Ú‡ ËÍÓÌÓÏËÍ‡ Gintare Kemekliene, ETUI-REHS, ËÁÒÎÂ‰Ó‚‡ÚÂÎ Andrew Watt, ETUI-REHS, ÒÚ‡¯Ë ËÁÒÎÂ‰Ó‚‡ÚÂÎ ETUI-REHS –ÂÒÛÒÂÌ ˆÂÌÚ˙ James Patterson, Â‰‡ÍÚÓ Irmgard Pas, ETUI-REHS, ÏÂÌ‡ÊÂ ÔÓ Ó·‡·ÓÚÍ‡ Ì‡ ‰‡ÌÌËÚÂ Eric Van Heymbeeck, ETUI-REHS, ÓÙÓÏËÚÂÎ Isabelle Schımann, ETUI-REHS, ÒÚ‡¯Ë ËÁÒÎÂ‰Ó‚‡ÚÂÎ ÓÓ‰ËÌ‡ÚÓ Ì‡ Benchmarking group 2006 ETUI-REHS Â ÙËÌ‡ÌÒÓ‚Ó ÔÓ‰ÔÓÏÓ„Ì‡Ú ÓÚ ≈‚ÓÔÂÈÒÍ‡Ú‡ ÍÓÏËÒËˇ «‡ ËÌÙÓÏ‡ˆËˇ: http://www.etuc.org http://www.etui-rehs.org http://www.labourline.org 132

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА КОДОВЕ НА СТРАНИТЕ AT Àâñòðèÿ HK Õîíã Êîíã BA Áîñíà è Õåðöîãîâèíà HR Õúðâàòñêà BE Áåëãèÿ HU Óíãàðèÿ BG Áúëãàðèÿ IE Èðëàíäèÿ CA Êàíàäà IS Èñëàíäèÿ CH Øâåéöàðèÿ IT Èòàëèÿ CN Êèòàé JP ßïîíèÿ CY Êèïúð LI Ëèõòåíùàéí CZ ×åøêà ðåïóáëèêà LT Ëèòâà DE Ãåðìàíèÿ LU Ëþêñåìáóðã DK Äàíèÿ EE Åñòîíèÿ LV Ëàòâèÿ MT Ìàëòà ES Èñïàíèÿ NL Õîëàíäèÿ EU Åâðîïåéñêè ñúþç .I Ôèíëàíäèÿ .R Ôðàíöèÿ GR Ãúðöèÿ NO Íîðâåãèÿ PL Ïîëøà PT Ïîðòóãàëèÿ RO Ðóìúíèÿ 133 SE SI SK UK US EEA Øâåöèÿ Ñëîâåíèÿ Ñëîâàêèÿ Âåëèêîáðèòàíèÿ ÑÀÙ Åâðîïåéñêà Èêîíîìè÷åñêà Çîíà EU-15 Ñòðàíèòå-÷ëåíêè äî 2004 EU-25 Ñòðàíèòå ÷ëåíêè ñëåä 2004 EUR-12 Ñòðàíèòå îò åâðî çîíàòà NMS Íîâèòå ñòðàíè-÷ëåíêè ñëåä 2004 OPEC Îðãàíèçàöèÿ íà ñòðàíèòå èçíîñèòåëêè íà ïåòðîë

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА БЪЛГАРИЯ В ЦИФРИ œËÎÓÊÂÌËÂ 1 ОСНОВНИ МАКРОИКОНОМИЧЕСКИ ПОКАЗАТЕЛИ 1.1. РЕАЛНИ И СТРУКТУРНИ ИЗМЕНЕНИЯ В ИКОНОМИКАТА, 2000 ≠ 2006 ГОДИНА Íàñåëåíèå- ñðåäíîãîäèøíî Çàåòè ëèöà- ñðåäíîãîäèøåí áðîé Íàåòè ëèöà- ñðåäíîãîäèøåí áðîé Áðóòåí âúòðåøåí ïðîäóêò(ÁÂÏ) ïî êîìïîíåíòè- ìëí. ëâ. Êðàéíî ïîòðåáëåíèå â ò.÷. êðàéíè ïîòðåá. ð-äè íà äîìàêèíñòâàòà(ÊÏÐä) Áðóòî îáðàçóâàíå íà îñíîâåí êàïèòàë Âúíøíîòúðãîâñêî ñàëäî(âíîñ-èçíîñ) Áðóòíà äîáàâåíà ñòîéíîñò(ÁÄÑ), ìëí. ëâ. Êîìïåíñàöèÿ íà íàåòèòå ëèöà, ìëí. ëâ. Êîåôèöèåíòè íà: Èêîíîìè÷åñêà àêòèâíîñò-% Çàåòîñò-% Áåçðàáîòèöà-% ÁÄÑ â% ÁÂÏ Ðàçõîäè çà êîìïåíñàöèÿ íà íàåòè ëèöà- â% ÁÂÏ - â% ÁÄÑ Ñîöèàëíè ðàçõîäè- â% êúì ÁÂÏ Ïî èêîíîìè÷åñêè ñåêòîðè ÁÂÏ Ñåëñêî è ãîðñêî ñòîïàíñòâî Èíäóñòðèÿ Óñëóãè Çàåòè ëèöà Ñåëñêî è ãîðñêî ñòîïàíñòâî Èíäóñòðèÿ Óñëóãè 2000 8170200 2980108 1900940 26753 23291 18396 4206 -1432 23697 9245 2001 7913300 2968069 1899874 29709 25818 20511 5415 -2250 26356 10138 2002 2003 2004 7868900 7823500 7781100 2978562 3166499 3226343 1927690 2079932 2152301 32402 34628 38823 28894 30922 34070 22898 24183 26732 5909 6694 7969 -2723-3729-4480 28107 29604 32437 11034 12020 12972 Ñúîòíîøåíèÿ: 2005 7740200 3276111 1 2177226 42797 37742 29842 10347 -6926 35220 14254 2006 1 7699000 . 2207733 49091 42495 33762 12878 -9320 39972 15807 47.5 50.4 50.3 49.2 49.7 49.7 51.3 40.6 39.8 40.7 42.4 43.7 44.7 46.7 16.8 19.7 17.8 13.7 12.0 10.1 9.0 88.6 88.7 86.7 85.5 83.6 82.3 81.4 34.6 34.9 34.1 34.7 33.4 33.3 32.2 39.0 38.5 39.3 40.6 40.0 40.5 39.5 22.7 22.3 22.7 24.0 22.2 22,8 1 . Ñòðóêòóðà-% 100.0 12.3 26.7 49.6 100.0 26.2 28.3 45.5 100.0 11.9 26.3 50.6 100.0 25.8 28.0 46.0 100.0 10.6 24.9 51.3 100.0 25.8 27.8 46.3 100.0 10.0 24.9 50.6 100.0 25.5 27.2 47.3 100.0 9.2 24.4 49.9 100.0 24.9 27.0 48.1 100.0 7.8 24.2 50.4 100.0 24.5 27.5 48.0 100.0 7.0 25.6 48.9 . . . . 134

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА БЪЛГАРИЯ В ЦИФРИ ÁÂÏ ïî êîìïîíåíòè Êðàéíî ïîòðåáëåíèå Áðóòî îáðàçóâàíå íà îñíîâåí êàïèòàë Âúíøíîòúðãîâñêî ñàëäî(âíîñ-èçíîñ) Íàñåëåíèå- ñðåäíîãîäèøíî Çàåòè ëèöà- ñðåäíîãîäèøåí áðîé Íàåòè ëèöà- ñðåäíîãîäèøåí áðîé Áðóòåí âúòðåøåí ïðîäóêò(ÁÂÏ) ïî êîìïîíåíòè- ìëí. ëâ. Êðàéíî ïîòðåáëåíèå â ò.÷. êðàéíè ïîòðåá. ð-äè íà äîìàêèíñòâàòà(ÊÏÐä) Áðóòî îáðàçóâàíå íà îñíîâåí êàïèòàë Áðóòíà äîáàâåíà ñòîéíîñò(ÁÄÑ), ìëí. ëâ. 100.0 87.1 15.7 -5.4 100.0 86.9 18.3 -7.6 Èíäåêñè:% 96.9 99.6 99.9 104.1 104.4 105.2 123.3 103.9 100.0 100.0 100.0 100.0 89.2 89.3 87.8 88.2 18.2 19.3 20.5 24.2 -8.4-10.8-11.5-16.2 ïðè áàçà ïðåäøåñòâàùà ãîäèíà= 100 99.4 100.4 101.5 99.4 106.3 107.9 99.5 101.9 103.5 99.5 101,5 1 101.2 104.5 105.0 106.6 106.2 104.2 105.9 105.4 105.3 104.2 105.4 105.9 106.1 108.5 113.9 113.5 123.3 105.4 104.2 104.8 105.3 100.0 86.6 26.2 -19.0 99.5 . 101.4 106.1 106.5 107.6 117.6 106.0 1.2. РЕАЛНИ И СТРУКТУРНИ ИЗМЕНЕНИЯ В ДОХОДИТЕ НА НАСЕЛЕНИЕТО, 2000 ≠ 2006 ГОДИНА Ñðåäíè äîõîäè ÁÂÏ íà ÷îâåê îò íàñåëåíèåòî ÊÏÐä íà ÷îâåê îò íàñåëåíèåòî ÁÂÏ íà çàåòî ëèöå ÁÄÑ íà íàåòî ëèöå Èçäðúæêà íà æèâîòà(ÈÆ) íà ëèöå îò äîìàêèíñòâî Îáù äîõîä(ÎÄ) íà ëèöå îò äîìàêèíñòâîòî Ïàðè÷åí äîõîä(ÏÄ) íà ëèöå îò äîìàêèíñòâîòî Ñðåäíà ðàáîòíà çàïëàòà(ÑÐÇ) Ñðåäíà íåòíà ðàáîòíà çàïëàòà(ÑÍÐÇ) Ñðåäíà ïåíñèÿ(ÑÏ) 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 1 Ëåâîâå, ñðåäíîìåñå÷íî ïî öåíè ía ñúîòâåòíàòà ãîäèíà 273 188 748 1039 245.42 131.16 106.16 225 174 86 313 216 834 1156 262.93 132.42 110.66 240 191 92 343 242 906 1215 284.46 165.42 126.00 258 204 102 369 258 911 1186 300.61 177.42 138.16 273 218 111 416 286 1003 1256 321.33 191.50 152.75 292 233 125 461 321 1089 1348 340.04 201.25 169.25 324 254 135 531 365 . 1509 370.70 221.58 195.26 355 283 148 135

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА БЪЛГАРИЯ В ЦИФРИ Ìèíèìàëíè äîõîäè è ñîöèàëíè ïëàùàíèÿ ÈÆ íà áåäíèòå íà ëèöå Ìèíèìàëíà ðàáîòíà çàïëàòà(ÌÐÇ) Ìèíèìàëíà ñîöèàëíà ïåíñèÿ(ÌÑÏ) Äîáàâêà çà äåöà Ãàðàíòèðàí ìèíèìàëåí äîõîä(ÃÌÄ) ÊÏÐä ÎÄ ÏÄ ÍÐÇ ÑÏ ÌÐÇ Â% êúì ÈÆ Â% êúì ÑÐÇ ÏÄ â% êúì ÎÏ ÌÑÏ â% êúì ÑÏ Ñðåäíè äîõîäè ÁÂÏ íà ÷îâåê îò íàñåëåíèåòî ÊÏÐä íà ÷îâåê îò íàñåëåíèåòî ÁÂÏ íà çàåòî ëèöå ÁÄÑ íà íàåòî ëèöå Èçäðúæêà íà æèâîòà(ÈÆ) íà ëèöå îò äîìàêèíñòâî Îáù äîõîä(ÎÄ) íà ëèöå îò äîìàêèíñòâîòî Ïàðè÷åí äîõîä(ÏÄ) íà ëèöå îò äîìàêèíñòâîòî Ñðåäíà ðàáîòíà çàïëàòà(ÑÐÇ) Ñðåäíà íåòíà ðàáîòíà çàïëàòà(ÑÍÐÇ) Ñðåäíà ïåíñèÿ(ÑÏ) Ìèíèìàëíè äîõîäè è ñîöèàëíè ïëàùàíèÿ ÈÆ íà áåäíèòå íà ëèöå Ìèíèìàëíà ðàáîòíà çàïëàòà(ÌÐÇ) Ìèíèìàëíà ñîöèàëíà ïåíñèÿ(ÌÑÏ) 92.39 75 40 8.56 38.65 100.39 87 42 8.56 40 108.0 117.63 127.20 100 110 120 46 49 52 15 15 18 40 40 40 Ñúîòíîøåíèÿ: 137.56 150 57 18 49 147.25 160 63 . . 76.6 82.2 85.1 85.8 89.0 53.4 50.4 58.2 59.0 59.6 43.2 42.1 44.3 46.0 47.5 94.4 98.5 59.2 59.8 49.8 52.7 77.5 79.6 79.2 79.9 79.8 78.4 79.7 38.2 38.3 39.5 40.7 42.8 41.7 41.7 33.3 36.3 38.8 40.3 41.1 46.3 45.1 80.9 83.6 76.2 77.9 79.8 84.1 88.1 46.5 45.7 45.1 44.1 41.6 42.2 42.6 Èíäåêñè:% ïðè áàçà ïðåäøåñòâàùà ãîäèíà= 100 107.4 108.7 104.5 104.0 107.1 101.0 104.2 106.7 109.8 106.9 108.7 116.0 105.0 105.1 104.8 104.1 103.8 108.2 124.9 113.9 107.5 106.8 110.7 107.6 114.9 109.5 105.6 106.0 98.8 96.6 105.7 107.3 109.7 105.8 106.9 108.2 108.9 110.0 106.5 107.1 106.4 104.6 101.3 106.9 107.9 110.6 107.0 106.9 112.6 108.1 109.1 106.1 106.7 106.6 104.6 104.1 105.9 105.1 110.8 111.0 109.0 108.0 108.0 125.0 109.6 106.6 108.1 . 104.5 109.0 110.1 115.4 109.6 111.4 109.6 107.0 106.7 110.5 »ÁÚÓ˜ÌËÍ : Õ—», ÕŒ» Ë ËÁ˜ËÒÎÂÌËˇ Ì‡»——» Ì‡ Õ—¡ —ÚÛÍÚÛËÚÂ Ë Ò˙ÓÚÌÓ¯ÂÌËˇÚ‡ Ò‡ ËÁ˜ËÒÎÂÌË ÓÚ ÒÚÓÈÌÓÒÚÌËÚÂ Ó·ÂÏË ÔÓ ˆÂÌË Ì‡ Ò˙ÓÚ‚ÂÚÌ‡Ú‡„Ó‰ËÌ‡, ‡% Á‡ Â‡ÎÌËÚÂ ËÁÏÂÌÂÌËˇ, Ò‡ ÓÚ Ó·ÂÏË ÔÓ Ò˙ÔÓÒÚ‡‚ËÏË(·‡ÁËÒÌË) ˆÂÌË 1 œÂ‰‚‡ËÚÂÎÌË ‰‡ÌÌË 136

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА БЪЛГАРИЯ В ЦИФРИ œËÎÓÊÂÌËÂ 2 2. ЗАЕТОСТ И БЕЗРАБОТИЦА 2.1 ЗАЕТИ ЛИЦА ПО ПОЛ, ВЪЗРАСТ, СТАТУС НА ЗАЕТОСТ, СТЕПЕН НА ОБРАЗОВАНИЕ И ИКОНОМИЧЕСКИ СЕКТОРИ, 2000 ≠ 2006 ГОДИНА Îáùî Ïî ïîë Ìúæå Æåíè Ãðóïè ïî âúçðàñò 15-24 25-34 35-44 45-54 55-64 65 è ïîâå÷å Ïî ñòàòóñ íà çàåòîñò Ðàáîòîäàòåëè Ñàìîñòîÿòåëíî çàåòè ëèöà Íàåòè â ÷àñòåí ñåêòîð â îáùåñòâåí ñåêòîð Íåïëàòåíè ñåìåéíè ðàáîòíèöè Ïî ñòåïåí íà îáðàçîâàíèå Âèñøå Ñðåäíî Îñíîâíî Íà÷àëíî è ïî-íèñêî Ïî èêîíîìè÷åñêè ñåêòîðè Ñåëñêî è ãîðñêî ñòîïàíñòâî Èíäóñòðèÿ Óñëóãè 2000 2795 2001 2699 2002 2740 îáùî 2834 2003 ìúæå æåíè Áðîé, õèëÿäè 1500 1334 îáùî 2922 2004 ìúæå 1551 æåíè 1371 îáùî 2980 2005 ìúæå 1591 æåíè 1389 îáùî 3110 2006 ìúæå 1653 æåíè 1457 1488 1307 1409 1290 1438 1302 1500 1334 1500 1334 1551 1371 1551 1371 1591 1389 1591 1389 1653 1457 1653 1457 224 216 211 220 116 104 228 126 102 227 127 100 676 678 694 707 386 321 704 385 319 715 396 319 850 768 768 798 404 394 830 422 407 850 432 418 826 772 777 773 380 393 803 400 403 818 410 408 191 233 257 286 179 107 312 186 126 336 203 133 26 32 33 50 35 15 46 31 15 35 24 11 67 303 2372 1072 1300 39 96 264 2285 1205 1080 42 90 259 2335 1319 1016 44 100 272 2400 1418 982 55 75 178 1223 748 475 20 25 94 1177 670 507 35 111 271 2479 1570 909 55 82 178 1267 835 432 19 29 93 1212 735 477 36 115 258 2556 1691 865 45 83 167 1323 920 403 14 32 91 1233 771 462 31 123 247 2702 1842 860 38 640 720 716 732 307 425 757 313 444 764 314 450 1588 1457 1539 1586 891 695 1622 920 702 1682 959 723 500 434 435 449 265 184 468 276 193 463 277 186 67 48 50 67 37 30 75 42 33 71 41 30 297 255 263 286 185 101 282 181 101 266 171 95 252 937 879 896 930 549 381 967 578 390 1020 629 401 1072 1554 1558 1578 1617 766 851 1670 791 880 1692 800 892 1786 137

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА БЪЛГАРИЯ В ЦИФРИ Îáùî Ïî ïîë Ìúæå Æåíè Ãðóïè ïî âúçðàñò 15-24 25-34 35-44 45-54 55-64 65 è ïîâå÷å Ïî ñòåïåí íà îáðàçîâàíèå Âèñøå Ñðåäíî Îñíîâíî Íà÷àëíî è ïî-íèñêî Êîåôèöèåíò íà çàåòîñò*-% 40.6 39.8 40.7 42.4 46.8 38.4 43.7 48.4 39.5 44.7 49.7 40.0 46.7 51.8 42.0 44.8 43.1 44.3 46.8 46.8 48.4 48.4 49.7 49.7 51.8 51.8 36.7 36.8 37.3 38.4 38.4 39.5 39.5 40.0 40.0 42.0 42.0 18.8 19.0 18.9 20.7 21.7 19.6 21.5 23.4 19.6 21.6 23.9 19.3 63.1 63.1 63.2 65.4 70.0 60.6 67.4 72.7 61.9 69.4 75.6 63.0 73.6 72.0 72.5 74.4 75.3 73.4 76.2 77.4 75.0 77.1 78.1 76.1 68.6 66.4 67.1 67.9 68.8 67.1 69.8 70.6 69.1 72.1 73.3 71.0 20.8 23.9 27.0 30.1 40.6 21 32.5 42.2 24.2 34.7 45.5 25.5 2.0 2.4 2.4 3.6 5.9 1.9 3.3 5.2 1.9 2.5 4.0 1.4 68.7 66.1 66.6 67.9 68.9 67.2 69.3 69.9 68.8 69.3 69.6 69.0 53.6 52.8 53.5 55.7 60.7 50.4 57.1 62.3 57.6 56.5 64.1 52.1 23.3 20.6 20.9 22.0 25.9 18.1 22.8 26.9 18.8 22.9 27.7 18.3 9.0 7.1 7.7 9.5 13.9 6.8 10.8 16.2 7.6 10.7 16.1 7.3 *) Ñúîòíîøåíèå ìåæäó áðîÿ íà çàåòèòå ëèöà è íàñåëåíèåòî íà 15 è ïîâå÷å íàâúðøåíè ãîäèíè 138

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА БЪЛГАРИЯ В ЦИФРИ 2.2 БЕЗРАБОТНИ ЛИЦА ПО ПОЛ, ВЪЗРАСТ, СТАТУС НА ЗАЕТОСТ, СТЕПЕН НА ОБРАЗОВАНИЕ И ИКОНОМИЧЕСКИ СЕКТОРИ, 2000 ≠ 2006 ГОДИНА Îáùî Ïî ïîë - ìúæå - æåíè Ãðóïè ïî âúçðàñò 15-24 25-34 35-44 45-54 55-64 1 65 è ïîâå÷å Ïî ñòåïåí íà îáðàçîâàíèå - âèñøå - ñðåäíî - îñíîâíî - íà÷àëíî è ïî-íèñêî Ïðîäúëæèòåëíîñò íà áåçðàáîòèöàòà ïî-ìàëêî îò 1 ìåñåö 1-5 ìåñåöà 6-11 ìåñåöà 12-17 ìåñåöà 18-23 ìåñåöà 24-35 ìåñåöà 3 è ïîâå÷å ãîäèíè íåïîñî÷èëè 2000 567 2001 664 2002 592 2003 îáùî ìúæå Áðîé, õèëÿäè 449 246 æåíè 203 îáùî 400 2004 ìúæå 222 æåíè 178 îáùî 334 2005 ìúæå 183 æåíè 151 2006 îáùî 306 306 364 328 246 246 222 222 183 183 157 261 300 264 203 203 178 178 151 151 149 122 141 121 86 52 34 79 46 33 65 38 26 58 141.7 168 158 120 66 54 102 56 46 81 43 38 136.5 151 133 100 54 47 91 51 40 78 40 38 135.0 154 134 104 51 53 91 46 45 78 41 37 29.4 48 45 38 23 15 36 23 13 32 20 12 1.6 2 2 50 70 64 53 19 34 45 16 29 33 14 19 33 302 357 317 228 126 102 203 116 87 171 95 76 150 173 194 168 134 83 51 116 70 46 95 55 40 123 42 43 43 34 18 16 35 19 16 35 19 16 10.1 30.4 19.8 19.5 10.2 9.2 21.4 12.6 8.7 15.2 8.2 7 122.6 121.2 106.3 78.4 43.1 35.3 87.8 51.3 36.4 75.1 42.6 32.5 100.9 97.1 74.5 56.3 30.7 25.5 52.6 29.0 23.6 43.2 24.1 19.3 80.2 94 76.3 49.8 26.6 23.3 48.0 26.4 21.6 41.4 22.5 18.9 23.1 35.3 38.0 21.8 13.5 8.3 17.5 9.7 7.8 16.4 8.7 7.7 61.1 71.6 69.0 50.7 26.3 24.4 34.1 18.2 15.9 28.0 14.5 13.6 164.5 209.2 205.8 171.4 94.8 76.5 137.6 73.7 63.8 113.7 51.5 52.3 4.1 5.2 2.7 1.3 0.8 0.5 1.0 0.7 0.3 0.9 0.5 0.4 139

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА БЪЛГАРИЯ В ЦИФРИ Îáùî Ïî ïîë - ìúæå - æåíè Ãðóïè ïî âúçðàñò 15-24 25-34 35-44 45-54 55-64 1 65 è ïîâå÷å Ïî ñòåïåí íà îáðàçîâàíèå - âèñøå - ñðåäíî - îñíîâíî - íà÷àëíî è ïî-íèñêî Êîåôèöèåíò íà áåçðàáîòèöà 2 -% 16.8 19.7 17.8 13.7 14.1 13.2 12.0 12.5 11.5 10.1 10.3 9.8 9.0 17.1 20.5 18.5 14.1 14.1 12.5 12.5 10.3 10.3 8.6 16.7 18.9 16.9 13.2 13.2 11.5 11.5 9.8 9.8 9.3 35.4 34.0 36.4 28.2 31.0 24.8 25.8 26.7 24.5 22.3 23.3 21.1 19.5 17.3 18.7 18.5 14.5 14.7 14.4 12.7 12.6 12.7 10.2 9.8 10.5 13.8 14.5 14.8 11.1 11.7 10.5 9.9 10.8 9.0 8.4 8.5 8.4 14.0 14.1 14.7 11.9 11.9 11.9 10.2 10.4 10.0 8.7 9.0 8.3 13.3 17.1 14.9 10.2 9.7 11.2 9.1 9.4 8.7 8.0 8.2 7.7 7.0 5.9 5.7 7.2 9 8.2 6.8 5.9 7.4 5.6 5.0 6.1 4.1 4.3 4.0 15.9 19.2 17.1 12.6 12.4 12.8 11.1 11.2 11.1 9.2 9.0 9.5 25.8 30.9 27.9 22.9 23.8 21.6 19.8 20.2 19.3 17.0 16.5 17.7 38.0 47.4 46.0 33.5 32.4 34.8 31.9 31.4 32.5 32.6 31.9 34.4 »ÁÚÓ˜ÌËÍ: Õ—», ËÁ‰. ì«‡ÂÚÓÒÚ Ë ·ÂÁ‡·ÓÚËˆ‡î ƒ‡ÌÌËÚÂ Ò‡ ÓÚ Õ‡·Î˛‰ÂÌËÂÚÓ Ì‡ ‡·ÓÚÌ‡Ú‡ ÒËÎ‡.«‡ 2000, 2001 Ë 2002 Ò‡ ÒÂ‰ÌË ÓÚ Ï. Ï‡Ú, ˛ÌË, ÒÂÔÚÂÏ‚Ë Ë ‰ÂÍÂÏ‚Ë, ‡ ÓÚ 2003 Ò‡ ÒÂ‰ÌÓ„Ó‰Ë¯ÌË 1 «‡ 2003 Ë ÒÎÂ‰‚‡˘ËÚÂ„Ó‰ËÌË ≠ 55 Ë ÔÓ‚Â˜Â„Ó‰ËÌË 2 —˙ÓÚÌÓ¯ÂÌËÂ ÏÂÊ‰Û ·Óˇ Ì‡ ·ÂÁ‡·ÓÚÌËÚÂ Ë ‡·ÓÚÌ‡Ú‡ ÒËÎ‡ 140

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА БЪЛГАРИЯ В ЦИФРИ œËÎÓÊÂÌËÂ 3 3. ИЗДРЪЖКА НА ЖИВОТА И РАБОТНА ЗАПЛАТА 3.1. МЕСЕЧНА СРЕДНА РАБОТНА ЗАПЛАТА, НЕТНА РАБОТНА ЗАПЛАТА И МИНИМАЛНА РАБОТНА ЗАПЛАТА, 2000 ≠ 2006 ГОДИНА ÑÐÇ çà ñò ðàíàò à â ò. ÷. ì úæ å æ åíè â ò. ÷ . îáùåñò â åí ñåêò îð ÷àñò åí ñåêò îð â ò. ÷. áþäæ åò íè îðãàíèçàöèè ò úðãîâ ñêè äðóæ åñò â à, ïðåäïðèÿò èÿ ÍÐÇ çà ñò ðàíàò à Ì ÐÇ çà ñò ðàíàò à ÑÐÇ çà ñò ðàíàò à â ò. ÷. ì úæ å æ åíè â ò. ÷ . îáùåñò â åí ñåêò îð ÷àñò åí ñåêò îð â ò. ÷. áþäæ åò íè îðãàíèçàöèè ò úðãîâ ñêè äðóæ åñò â à, ïðåäïðèÿò èÿ ÍÐÇ çà ñò ðàíàò à Ì ÐÇ çà ñò ðàíàò à 2000 225 256 194 263 193 224 225 174 75 2001 240 273 209 291 204 253 237 191 87 106.7 106.6 107.7 110.6 105.7 112.9 105.3 109.8 116.0 2002 258 290 227 323 218 294 2003 Ëåâîâå 273 303 246 343 233 307 2004 292 321 265 367 254 333 248 264 282 204 218 233 100 110 120 Èíäå êñè íà íîìèíàëíè ÐÇ È íäåêñè, áàçà ïðåäø. ãîä.= 100 107.5 105.8 107.0 106.2 104.5 105.9 108.6 108.4 107.7 111.0 106.2 107.0 106.9 106.9 109.0 116.2 104.4 108.5 104.6 106.5 106.8 106.8 114.9 106.9 110.0 106.9 109.1 2005 324 356 293 401 288 360 314 254 150 111.0 110.9 110.6 109.3 113.4 108.1 111.3 109.0 125.0 2006 1) 355 384 325 439 317 404 343 283 160 109.6 107.9 110.9 109.5 110.1 112.2 109.2 111.4 106.7 141

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА БЪЛГАРИЯ В ЦИФРИ ÑÐÇ çà ñòðàíàòà â ò. ÷. ì úæå æåíè â ò. ÷ . îáùåñòâåí ñåêòîð ÷àñòåí ñåêòîð â ò. ÷. áþäæåòíè îðãàíèçàöèè òúðãîâñêè äðóæåñòâà, ïðåäïðèÿòèÿ ÍÐÇ çà ñòðàíàòà ÌÐÇ çà ñòðàíàòà Èçòî÷íèê: ÍÑÈ, ÈÑÑÈ íà ÊÍÑÁ 99.3 99.3 100.3 103.0 98.4 105.2 98.1 102.2 108.0 Èíäåêñè íà ðåàëíè ÐÇ Èíäåêñè, áàçà ïðåäø. ãîä.= 100 101.6 103.4 100.8 100.4 102.1 99.8 102.6 106.0 101.5 104.9 103.8 100.8 101.0 104.5 102.7 109.8 102.1 102.3 98.9 104.1 100.7 101.0 108.6 104.5 107.5 100.7 102.8 105.7 105.6 105.3 104.1 108.0 103.0 106.0 103.8 119.0 102.1 100.6 103.3 102.0 102.6 104.6 101.8 103.8 99.4 142

БЪЛ ГА Р И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА БЪЛГАРИЯ В ЦИФРИ 3.2. ИЗДРЪЖКА НА ЖИВОТА НА ЛИЦЕ ОТ ДОМАКИНСТВО ПО ПОЛ, ДЕЦА ПО ВЪЗРАСТОВИ ГРУПИ, РАБОТЕЩ И БЕДЕН 2000 ≠ 2006 Çà 4-÷ëåííî äîìàêèíñòâî Èçâúí 4-÷ëåííî äîìàêèíñòâî Ãîäèíè, Ãðóïè Îáùî Ìúæ Æåíà Äåöà 14- 18 7- 13 Äåöà 4- 6 1- 3 Îáùî Îáùî »ÁÚÓ˜ÌËÍ:»——» Ì‡ Õ—¡ 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2001 2002 2003 2004 2005 2006 245.44 262.93 284.46 300.61 321.22 340.04 370.70 107.1 108.2 105.7 106.9 105.9 109.0 267.98 288.00 311.94 328.35 354.04 370.75 413.07 107.5 108.3 105.3 107.8 104.7 111.4 143 Ëåâîâå 262.61 235.13 217.38 284.07 250.21 229.87 309.10 269.33 247.41 329.47 284.76 259.94 352.54 304.37 274.38 367.64 328.16 293.67 402.92 350.44 315.25 Èíäåêñè, ïðåäø. ãîäèíà= 100 108.2 106.4 105.7 108.8 107.6 107.6 106.6 105.7 105.1 107.0 106.9 105.6 104.3 107.8 107.0 109.6 106.8 107.3 152.78 159.86 169.26 182.62 191.89 202.39 215.87 104.6 105.9 107.9 105.1 105.5 106.7 139.73 147.31 158.40 171.51 178.66 188.93 202.31 105.4 107.5 108.3 104.2 105.7 107.1

БЪЛ ГАР И Я В КОН Т У Р И ТЕ Н А ТРУДО В А Е В РО ПА —Ú‡ÚËÒÚË˜ÂÒÍËÚÂ ‰‡ÌÌË Ë ÍÓÏÂÌÚ‡Ë Á‡ ¡˙Î„‡Ëˇ Ò‡ ÔÓ‰„ÓÚ‚ÂÌË ÓÚ ÍÓÎÂÍÚË‚ Ì‡»——»: Õ.Ò. À˛·ÂÌ“ÓÏÂ‚, ‰.Ë. Õ.Ò., Õ‡‰ÂÊ‰‡ ƒ‡ÒÍ‡ÎÓ‚‡, ‰.Ë. Õ.Ò.“‡ÚˇÌ‡ ÃËı‡ÈÎÓ‚‡ —Ú‡ÌÍ‡ Ó‚‡˜Â‚‡ ≠ ËÁÒÎÂ‰Ó‚‡ÚÂÎ »‚‡ÌÓ‚‡ ≠ ËÁÒÎÂ‰Ó‚‡ÚÂÎ ƒË‡Ì‡“‡ÍËÂ‚‡ ≠ ËÁÒÎÂ‰Ó‚‡ÚÂÎ ≈Í‡ÚÂËÌ‡ –Ë·‡Ó‚‡, ‰.Ë. –˙ÍÓ‚Ó‰ËÚÂÎ Ì‡ ÍÓÎÂÍÚË‚‡ ‰Óˆ. ‰- ∆ÂÎˇÁÍÓ’ËÒÚÓ‚, ‰.Ï. œÂ‚Ó‰: Õ‡‰ÂÊ‰‡ ƒ‡ÒÍ‡ÎÓ‚‡,“‡ÚˇÌ‡ ÃËı‡ÈÎÓ‚‡,—ÌÂÊ‡Ì‡ ƒËÏËÚÓ‚‡, ƒ‡ËÌÍ‡ Ë˜Â‚‡, ¿Ì„ÂÎËÌÍ‡ ÕËÍÓÎÓ‚‡,»Ì„Ë‰ 144