Конфедерация на труда„ПОДКРЕПА“ ÌÅÌÎÐÀÍÄÓÌ ÍÀ ÊÎÍÔÅÄÅÐÀÖÈß ÍÀ ÒÐÓÄÀ„ÏÎÄÊÐÅÏÀ“ ÇÀ ÈÊÎÍÎÌÈ×ÅÑÊÀ, ÔÈÍÀÍÑÎÂÀ È ÑÎÖÈÀËÍÀ ÑÒÀÁÈËÍÎÑÒ ÍÀ ÐÅÏÓÁËÈÊÀ ÁÚËÃÀÐÈß Â ÓÑËÎÂÈßÒÀ ÍÀ ÃËÎÁÀËÍÀ ÊÐÈÇÀ ÄÎ 2013 ã.

Êîíôåäåðàöèÿ íà òðóäà„ÏÎÄÊÐÅÏÀ“ ÌÅÌÎÐÀÍÄÓÌ ÍÀ ÊÎÍÔÅÄÅÐÀÖÈß ÍÀ ÒÐÓÄÀ„ÏÎÄÊÐÅÏÀ“ ÇÀ ÈÊÎÍÎÌÈ×ÅÑÊÀ, ÔÈÍÀÍÑÎÂÀ È ÑÎÖÈÀËÍÀ ÑÒÀÁÈËÍÎÑÒ ÍÀ ÐÅÏÓÁËÈÊÀ ÁÚËÃÀÐÈß Â ÓÑËÎÂÈßÒÀ ÍÀ ÃËÎÁÀËÍÀ ÊÐÈÇÀ ÄÎ 2013 ã. Ñîôèÿ, þíè 2009

© Êîíôåäåðàöèÿ íà òðóäà“ÏÎÄÊÐÅÏÀ” Ñîôèÿ, þíè 2009

ÌÅÌÎÐÀÍÄÓÌ íà êîíôåäåðàöèÿ íà òðóäà„ÏÎÄÊÐÅÏÀ“ çà èêîíîìè÷åñêà, ôèíàíñîâà è ñîöèàëíà ñòàáèëíîñò íà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ â óñëîâèÿòà íà ãëîáàëíà êðèçà äî 2013 ã. Ïðèåò îò Êîíôåäåðàòèâíèÿ Ñúâåò íà ÊÒ„Ïîäêðåïà“(Ñîôèÿ, 14 ìàé 2009 ã.) Áúëãàðèÿ å èçïðàâåíà ïðåä ñóðîâî èçïèòàíèå. Ñâåòîâíàòà èêîíîìè÷åñêà è ôèíàíñîâà êðèçà, êîÿòî ùå ãåíåðèðà äúëáîêà ñîöèàëíà êàòàñòðîôà, ùå ñå îòðàçè èçêëþ÷èòåëíî íåãàòèâíî íà íîâèòå äåìîêðàöèè, â ò.÷. è íà íàøàòà ñòðàíà. Îò ñåïòåìâðè 2008 ã. êðèçàòà âëåçå â íîâ åòàï- çàïî÷íà ðåöåñèÿ â ñòðàíèòå- îñíîâíè ïàðòíüîðè íà Áúëãàðèÿ. Îñîáåíîñòèòå íà áúëãàðñêàòà êðèçà ñà âúâ ôàêòà, ÷å òÿ ñòàðòèðà ñ èêîíîìè÷åñêà è áëàãîäàðåíèå íà íåàäåêâàòíèòå äåéñòâèÿ íà áúëãàðñêîòî ïðàâèòåëñòâî è íà Áúëãàðñêàòà íàðîäíà áàíêà è ïðåäèçâèêà ôèíàíñîâè òðóñîâå. Àíàëèçúò íà ñèòóàöèÿòà ïîêàçâà, ÷å çà âðåìåòî íà ñâåòî óïðàâëåíèå íàñòîÿùîòî ïðàâèòåëñòâî íå ìîæà äà ñå âúçïîëçâà îò ïðåäèìñòâàòà íà åâðî-÷ëåíñòâîòî è òîçè ìàíäàò áåøå áåëÿçàí îò ðàäîñòòà è åóôîðèÿòà ñ âëèçàíåòî íà Áúëãàðèÿ â Åâðîïåéñêèÿ ñúþç, íî è ñ îãîð÷åíèåòî, ÷å Áúëãàðèÿ å íàé-áåäíà, íàé-êîðóìïèðàíà è åäèíñòâåíàòà ñ íàé-âèñîêè ñàíêöèè ñòðàíà-÷ëåíêà. Äàëå÷å îñòàíàõà íàäåæäèòå çà âèñîêà êîíêóðåíòíîñïîñîáíîñò, ÷îâåøêè ïðîñïåðèòåò, îñíîâàí íà âèñîêè äîõîäè, ðåôîðìèðàíà è åôåêòèâíà îáðàçîâàòåëíà ñèñòåìà, ìîäåðíî çäðàâåîïàçâàíå è ñïðàâåäëèâà ñîöèàëíà ïîëèòèêà. Òåæêîòî íàñëåäñòâî îò ïðåäõîäíèòå äâå óïðàâëåíèÿ- êîðóïöèÿ, îðãàíèçèðàíà ïðåñòúïíîñò, ñèâà èêîíîìèêà è èìèòàöèÿ íà ðåôîðìè â îñíîâíèòå ïóáëè÷íè ñèñòåìè, íå ñàìî íå áåøå ïðåîäîëÿíî, à çàäúëáî÷åíî â íåãàòèâåí ïëàí. Ãåíåçèñúò íà íåãàòèâíèòå òåíäåíöèè â óïðàâëåíèåòî íà äúðæàâàòà ñå êîðåíè â ëèïñàòà íà êîàëèöèîííà êóëòóðà, êîÿòî èçèñêâà ÿñíî è òî÷íî ðàçïðåäåëåíèå íà îòãîâîðíîñòèòå íà ïàðòèèòå ó÷àñòíèöè â êîàëèöèÿòà ïî ðåñîðè è èêîíîìè÷åñêè äåéíîñòè è ìèíèñòåðñòâà, íà áàçàòà íà îáùà ñòðàòåãèÿ. Âìåñòî òîâà, êâîòíîòî óïðàâëåíèå ñúçäàäå õàîñ, ðàçìè îòãîâîðíîñòèòå è ãîëåìèÿò ãóáåù, êîéòî íîñè íåãàòèâèòå îò òîâà óïðàâëåíèå å ÁÑÏ. Ïîëó÷è ñå òàêà, ÷å ïðåç öåëèÿ ìàíäàò ÍÄÑ ñå äúðæè êàòî îïîçèöèÿ, êîÿòî íå íîñè îòãîâîðíîñò, íî óìåëî ðåêåòèðà îñòàíàëèòå ó÷àñòíèöè â ñâîÿ ïîëçà. Òàêîâà ïîâåäåíèå å âðåäíî êàêòî çà êîàëèöèÿòà, òàêà è íàé-ìíîãî çà ðàçâèòèåòî íà ñòðàíàòà è íåéíîòî ÷ëåíñòâî â ÅÑ. 3

×óäîâèùíàòà êîðóïöèÿ è ñðàñòâàíåòî íà âëàñòòà ñ îðãàíèçèðàíàòà ïðåñòúïíîñò, êîÿòî èçëåçå îò äåòñêàòà ñè âúçðàñò è ïðèäîáè íîâè ïðåôèíåíè ôîðìè íà åäúð áèçíåñ è íåâåðîÿòíè êîíôèãóðàöèè íà ëîáèðàíå, äîâåäå äî áåçïðåöåäåíòíè ìåðêè îò ñòðàíà íà ÅÑ. Âìåñòî ùåäðî îòïóñêàíèòå ñðåäñòâà îò åâðîïåéñêèòå ôîíäîâå äà óñêîðÿò êîíâåðãåíöèÿòà, íà ïðàêòèêà Áúëãàðèÿ ñàìà òðÿáâà äà ôèíàíñèðà ñåëñêîòî ñè ñòîïàíñòâî è òðàíñïîðòíàòà èíôðàñòðóêòóðà ïîðàäè ñïèðàíå íà åâðî-ðåñóðñèòå. Òîâà íàëàãà ïðåñòðóêòóðèðàíå íà ïðèîðèòåòèòå â áþäæåòà íà ñòðàíàòà è çà äúëãî âðåìå îáðå÷å Áúëãàðèÿ äà îñòàíå íà ïîñëåäíî ìÿñòî ïî äîõîäè. Óñïîðåäíî ñ òîâà, íàòèñêúò íà äúðæàâíèòå ìîíîïîëè çà ïîâèøàâàíå íà öåíèòå íà ïðèðîäíèÿ ãàç, îò åäíà ñòðàíà, ùå ïîâèøè èíôëàöèÿòà, êîåòî îòäàëå÷àâà âëèçàíåòî íà Áúëãàðèÿ â åâðîçîíàòà, à îò äðóãà- ïîäêîïàâà èêîíîìè÷åñêèÿ ðàñòåæ, îòòåãëÿíå íà ÷óæäèòå èíâåñòèöèè îò ñòðàíàòà, è å ðåàëíà çàïëàõà çà çàåòîñòòà, çàìðàçÿâàíå íà äîõîäèòå è âñè÷êî òîâà ñå ñëó÷âà íà ôîíà íà ôèíàíñîâîòî öóíàìè, ïðåäèçâèêàíî îò ñâåòîâíàòà èïîòå÷íà è ôèíàíñîâà êðèçà.  òîçè êîíòåêñò, áîäðÿøêîòî ïîâåäåíèå íà ïðàâèòåëñòâîòî â óñëîâèÿ íà êðèçà, èçãëåæäà öèíè÷íî íåàäåêâàòíî è áè áèëî êîìè÷íî, àêî íå áåøå òðàãè÷íî çà ñòðàíàòà. Èêîíîìèêàòà, êàêòî å èçâåñòíî å èíåðòíà ñèñòåìà è ïîëèòèêàòà å îíçè êîðåêòèâ, êîéòî áè òðÿáâàëî äà ÿ äúðæè â ðàìêè, ïîëåçíè çà ðàçâèòèåòî íà ñòðàíàòà è ñúäáàòà íà öÿëîòî îáùåñòâî. Ëèïñàòà íà ïðàâèëíà âèçèÿ èëè íàöèîíàëíà äîêòðèíà, îáåäèíÿâàùà îòäåëíèòå ïîëèòèêè å ãåíåðàòîð íà õàîñ, â ÷èèòî ïîäñòúïè ñå íàìèðàìå è å ïðåäâåñòíèê íà òîòàëíà êðèçà, îñíîâåí èíäèêàòîð, çà êîÿòî å ëèïñàòà íà äîâåðèå êúì âñè÷êè èíñòèòóöèè.  êðàÿ íà ìàíäàòà ñè òðîéíàòà êîàëèöèÿ óñïÿ íà ïðàêòèêà äà äîâåäå ñòðàíàòà äî ôàêòè÷åñêà ïîëèòè÷åñêà è èêîíîìè÷åñêà êðèçà è îùå ïî-ñòðàøíî- äî êðèçà íà èíñòèòóöèîíàëíèÿ ìîäåë íà ñòðàíàòà. Êîå è êàê äîâåäå ñòðàíàòà äî òîçè êîëàïñ? ÏÚÐÂÎ: Âúíøíè ôàêòîðè Êðèçàòà, ðàçðàçèëà ñå ïðåç 2008 ã. å ñòðÿñêàùî ãîëÿìà è âñå îùå íèêîé íå ñå íàåìà äà ïîòâúðäè, ÷å íåéíèÿò ïèê å ïðåìèíàò. Ïîñëåäèöèòå îò íåÿ ùå ñå óñåùàò ìíîãî äúëãî âðåìå, òúé êàòî èêîíîìè÷åñêàòà ñèñòåìà å èíåðöèîííà. 4

Êàêòî ïðè âñÿêà êðèçà, ôóíäàìåíòàëíàòà ïðè÷èíà å àë÷íîñòòà çà ïå÷àëáè. Êúì òîâà ñëåäâà äà ñå ïðèáàâè: ä íååôåêòèâíàòà ñèñòåìà çà îöåíêà íà ðèñêà â èíâåñòèöèîííèÿ ïðîöåñ; ä êîðóïöèîííàòà è íåàäåêâàòíà ñðåäà, ñúçäàäåíà îò ðåéòèíãîâèòå àãåíöèè; ä ïðåíåáðåæåíèåòî ñïðÿìî ñèãóðíîñòòà; ä íåãëèæèðàíå è íà ìàëêîòî ñúùåñòâóâàùè ïðàâèëà è ðåãóëàòîðè. Äå ôàêòî , àêöèîíåðèòå íà ôèíàíñîâèòå èíñòèòóöèè óïðàâëÿâàõà äî â÷åðà ïàçàðà è îùå ïî-íåïðèÿòíî å, ÷å ìåæäóíàðîäíèòå ðåãóëàòîðíè îðãàíè ñå ïîääàäîõà íà àë÷íîñòòà íà àêöèîíåðèòå. Òîâà ïîçâîëè äà ñå ëèáåðàëèçèðàò èçèñêâàíèÿòà çà êàïèòàëîâà àäåêâàòíîñò, èçâåñòíà êàòî“Áàðåë II”, êîåòî îò ñâîÿ ñòðàíà, äîâåäå äî íåïðàâèëíà îöåíêà íà ðèñêà. Íà ïðàêòèêà ñå ïðåíåáðåãâà èíòåðåñúò íà âëîæèòåëèòå, êîèòî äåïîçèðàò ðåàëíè ïàðè çà ñìåòêà íà ïå÷àëáèòå íà áàíêèòå è ãîëåìèòå êîðïîðàòèâíè êëèåíòè. Ëèïñàòà íà òî÷íè è ïðîçðà÷íè ðåãóëàòîðè äîâåäå äî èìàãèíåðíè ðåéòèíãè, äàâàíè îò ðåéòèíãîâèòå àãåíöèè íà áàçà êîðóïöèÿ, îòòàì äî èìàãèíåðíè ïå÷àëáè è ÷èéòî ðåçóëòàò å ñâåòîâåí êîëàïñ íà ôèíàíñîâèòå ïàçàðè. ÂÒÎÐÎ: Ôàêòîðè çà íàöèîíàëíèÿ ñòàòóñ Îãðîìíèòå ïðîáëåìè íà áàíêèòå â ÅÑ ñå îòðàçèõà ïàãóáíî è íà áúëãàðñêèÿ ôèíàíñîâ ïàçàð. Áúëãàðñêàòà ôîíäîâà áîðñà å ïðåä êîëàïñ, áàíêèòå, îïåðèðàùè íà òåðèòîðèÿòà íà ñòðàíàòà èçïèòâàò ñåðèîçíè òðóäíîñòè, çàùîòî îãðîìíàòà ÷àñò îò íàòðóïàíèòå ïå÷àëáè èçòè÷àò êúì áàíêèòå-ìàéêè è íÿìà ñèëà, êîÿòî äà ãè ñïðå, ïîðàäè ôàêòà, ÷å ïî÷òè âñè÷êèòå ñà äúùåðíè äðóæåñòâà íà ãîëåìè áàíêè, äåñòàáèëèçèðàíè îò ãëîáàëíàòà ôèíàíñîâà êðèçà. Íåàäåêâàòíîòî ïîâåäåíèå íà ÁÍÁ ñ íàìàëÿâàíå íà ìèíèìàëíèòå ðåçåðâè íà òúðãîâñêèòå áàíêè áåç ÿñíî ôîðìóëèðàíè óñëîâèÿ- ïàðè÷íèÿò ðåñóðñ äà îñòàíå â ñòðàíàòà- íà ïðàêòèêà îñâîáîäè 2 ìëðä. ëåâà, êîèòî ìîìåíòàëíî èçòåêîõà êúì áàíêèòå-ìàéêè èçâúí ñòðàíàòà. Òîâà íàëîæè: ä ðÿçêî ñâèâàíå íà äîñòúïà äî êðåäèòåí ðåñóðñ çà áúëãàðñêèòå òúðãîâñêè äðóæåñòâà; ä çíà÷èòåëíî ïîâèøàâàíå íà ëèõâèòå ïî êðåäèòèòå. Ëèïñàòà íà ñâåæ ïàðè÷åí ðåñóðñ ïîäòèêíà áàíêèòå êúì ñïèðàëàòà çà íàääàâàíå è íåçäðàâîñëîâíî ïîâèøàâàíå íà ëèõâèòå ïî äåïîçèòèòå, êîåòî â êðàéíà ñìåòêà êðèå ñåðèîçíà îïàñíîñò îò áàíêîâè ôàëèòè. 5

Îñíîâíèòå íàöèîíàëíè èêîíîìè÷åñêè ïîêàçàòåëè íà ñâåòà ïîêàçâàò òðàéíà òåíäåíöèÿ êúì âëîøàâàíå. Ðúñò íà Áðóòåí âúòðåøåí ïðîäóêò ãîäèíà 2007 2008 ãðóïà ñòðàíè î÷àêâàíî ãëîáàëíà èêîíîìèêà 4,7 3,7 G-7 2,2 1,0 USA 2,0 1,0 EÑ 2,6 1,7 Èíôëàöèÿ ãîäèíà 2007 2008 ãðóïà ñòðàíè ãëîáàëíà èêîíîìèêà 3,6 5,6 G-7 2,2 3,6 USA 3,9 7,6 EÑ 2,1 3,5 2009 ïðîãíîçà 2,3 0,1 0,1 -0,2 2009 ïðîãíîçà 3,6 2,2 2,5 3,6 Îñíîâíèòå èíäèêàòîðè íà ñâåòîâíàòà èêîíîìèêà ïðåç ïîñëåäíèòå 20 ãîäèíè íà ÕÕ âåê ÷óâñòâèòåëíî ñå âëîøèõà. ä ñ 50% íàìàëÿ ñïåñòîâíàòà êâîòà íà ÷àñòíèòå äîìàêèíñòâà; ä áåçðàáîòèöàòà ñå å óâåëè÷èëà ñ îò 2 äî 7%; ä ïðîìèøëåíîòî ïðîèçâîäñòâî ðÿçêî ñå ñâè è ãîëåìèòå èêîíîìèêè, êàòî ÑÀÙ ñà âå÷å â ðåöåñèÿ, êîÿòî ñå çàäúëáî÷àâà. Áúëãàðèÿ è äðóãèòå íîâè ÷ëåíêè íà ÅÑ ñà èçêëþ÷èòåëíî ëàáèëíè è ÷óâñòâèòåëíè è ãëîáàëíàòà êðèçà ùå íè ñå îòðàçè ìíîãî ïî-òåæêî è êàòàñòðîôàëíî. Ñúñòîÿíèåòî íà áúëãàðñêàòà èêîíîìèêà â òàçè ñèòóàöèÿ å äîñòà ñëîæíî. Îñíîâíèòå âàæíè õàðàêòåðèñòèêè íà òîâà ñúñòîÿíèå, êîèòî îáâúðçâàò íàøàòà èêîíîìèêà ñúñ ñâåòîâíèòå ïðîöåñè ñà: 1. Áúëãàðñêàòà èêîíîìèêà å îòâîðåíà. Èçíàñÿìå äâå òðåòè îò áðóòíèÿ ñè ïðîäóêò è âíàñÿìå ÷åòèðè ïåòè îò íåãî. Íÿìà íà÷èí äà îñòàíåì èçîëèðàíè îò åâåíòóàëíà ñâåòîâíà êðèçà. 2. Ñ âúâåæäàíåòî íà Âàëóòíèÿ áîðä íà Áúëãàðñêàòà öåíòðàëíà áàíêà è íà áúëãàðñêîòî ïðàâèòåëñòâî å ôàêòè÷åñêè çàáðàíåíî äà ïðîâåæäàò êàêâàòî è äà å ìîíåòàðíà ïîëèòèêà, à áúëãàðñêèÿò 6

ëåâ å ôèêñèðàí êúì åâðîòî. Çàòîâà âñÿêàêâà íàøà àíòèêðèçèñíà ïðîãðàìà òðóäíî ìîæå äà áúäå êîïèðàíà îò ñòðàíèòå, êîèòî èìàò ñâîÿ âàëóòà, è äîðè îò ñòðàíèòå îò åâðîçîíàòà. 3. Áúëãàðñêàòà èêîíîìèêà å â ñúñòîÿíèå íà íåïðåêúñíàò ðàñòåæ îò 1997 ã. äîñåãà. Çà ñúùèÿ ïåðèîä îáà÷å ðàñòåøå è ñâåòîâíàòà èêîíîìèêà, ïðè òîâà çà ïúðâè ïúò â èñòèíñêà ãëîáàëèçèðàíà ñðåäà. 4. Áúëãàðèÿ èìà îãðîìåí òúðãîâñêè äåôèöèò. Äîñåãà òîâà íå áåøå òðåâîæíî, çàùîòî òîçè äåôèöèò ñå êîìïåíñèðàøå îò âñå ïîíàðàñòâàùèòå ÷óæäè èíâåñòèöèè. Êàêòî è äà ñå ðàçâèå êðèçàòà, ïðè âñÿêî ïîëîæåíèå ùå èìà íàìàëåíèå íà ïðåêèòå ÷óæäè èíâåñòèöèè çà îïðåäåëåí ïåðèîä. Ñâèâàíåòî íà äåôèöèòà ïî òåêóùàòà ñìåòêà çà ïîñëåäíèòå ìåñåöè íå å äîáðà íîâèíà, çàùîòî íà ïðàêòèêà îçíà÷àâà êîëàïñ âúâ âúòðåøíîòî ïîòðåáëåíèå íà èíâåñòèöèîííè ñòîêè. Ôàêò å, ÷å ñ 50% ñïàäíà ðúñòúò íà ïðîìèøëåíîòî ïðîèçâîäñòâî, î÷àêâà ñå ñòàãíàöèÿ â òóðèçìà, à ñòðîèòåëñòâîòî å ïî÷òè çàìðÿëî. 5. Ìíîãî ìàëêà ÷àñò îò áúëãàðñêèòå òúðãîâñêè äðóæåñòâà ðàç÷èòàò íà áúëãàðñêàòà èëè íà äðóãè ôîíäîâè áîðñè çà ïðèâëè÷àíå íà ñâåæè ïàðè. Èçòî÷íèê íà ôèíàíñèðàíå íà áúëãàðñêèòå ôèðìè â ìîìåíòà ñà èëè ÷óæäèòå èíâåñòèòîðè, èëè áúëãàðñêèòå áàíêè. Ïî÷òè öÿëàòà áúëãàðñêà áàíêîâà ñèñòåìà îáà÷å å ñîáñòâåíîñò íà ðàçëè÷íè åâðîïåéñêè áàíêè. Òîâà ïðàâè êðèçàòà íà ðîäíèÿ êàïèòàëîâ ïàçàð ïðåíåáðåæèìî áåçèíòåðåñíà, íî åâåíòóàëíàòà êðèçà â åâðîïåéñêàòà áàíêîâà ñèñòåìà ùå ïîâëèÿå ñèëíî âúðõó íàøàòà èêîíîìèêà. 6. Áúëãàðñêàòà èêîíîìèêà å íàé-ñëàáî êîíêóðåíòíîñïîñîáíà â Åâðîïåéñêèÿ ñúþç è ñå íóæäàå îò çíà÷èòåëíè è öåëåíàñî÷åíè íîâè èíâåñòèöèè çà ïîâèøàâàíå íà êîíêóðåíòíîñïîñîáíîñòòà ñè. Íàìàëÿâàíåòî íà ïîòîêà îò èíâåñòèöèè ùå áëîêèðà îïèòèòå çà óñêîðåíî ðàçâèòèå íà êîíêóðåíòíè ïðåäèìñòâà íà áúëãàðñêè ñòîêè è óñëóãè. Ïðåç ñëåäâàùèòå äâå äî òðè ãîäèíè â Áúëãàðèÿ ñå î÷àêâà äúëáîêà ðåöåñèÿ ñ íóëåâ ðúñò íà ÁÂÏ, ñ ðúñò íà áåçðàáîòèöàòà 12-13% çà 2009 ã. è çà 2010 ã. íà ãîäèøíà áàçà. Èíôëàöèÿòà áåëåæè íèçõîäÿùà òåíäåíöèÿ, à äúëãîñðî÷íèòå êàïèòàëîâè èíâåñòèöèè ùå ñå ïîíèæàò çà 2009 ã. ñ 15%, à çà 2010 ã.- ñ 13 äî 14%. Ïðåêèòå ÷óæäè èíâåñòèöèè ùå íàìàëåÿò ñ 20% çà 2009 ã. ñïðÿìî 2008 ã. è ñ 11% çà 2010 ã. ñïðÿìî 2009 ã. Ïðîãíîçàòà çà îáåìà íà èçíîñà ñå î÷àêâà äà áúäå íåãàòèâíà. Çà 2009 ã. î÷àêâàíèÿò ñïàä å 13% ñïðÿìî 2008 ã., à çà 2010 ã. ñ îùå 5% ñïðÿìî 2009 ã. Âíîñúò ñúùî ùå íàìàëåå ñ 14% çà 2009 ã. è ñ 6,8% çà 2010 ã. 7

7. Áúëãàðèòå èìàò íàé-íèñêèòå äîõîäè â Åâðîïåéñêèÿ ñúþç. Íåèíôëàöèîííîòî íàðàñòâàíå íà òåçè äîõîäè å âúçìîæíî ñàìî ïðè óâåëè÷àâàíå è ïðåñòðóêòóðèðàíå íà èçíîñà. Íàìàëÿâàíåòî íà èíâåñòèöèèòå â èíâåñòèöèîííè ñòîêè ùå íàìàëè òåìïîâåòå íà íàðàñòâàíå íà áúëãàðñêèÿ èçíîñ è ùå çàêîòâè äîõîäèòå íè íà íàéíèñêîòî ñòúïàëî â Åâðîïà. Êàòî ÷å ëè íå ñà äîñòàòú÷íè èíäóöèðàíèòå îòâúí ïðîáëåìè, òà äíåøíîòî ïðàâèòåëñòâî âçåìà ðåøåíèÿ è èçâúðøâà äåéñòâèÿ, êîèòî ñúçäàâàò äîïúëíèòåëíè ïðîáëåìè â ìàêðîèêîíîìè÷åñêàòà ñèòóàöèÿ, êàêòî è â ñàìàòà ðåàëíà èêîíîìèêà. 1. Ðåøåíèåòî çà èçðàçõîäâàíå íà áëèçî ìèëèàðä è ïîëîâèíà îò áþäæåòíèÿ èçëèøúê ïðåèìóùåñòâåíî â ïðåêè ñóáñèäèè êúì íàñåëåíèåòî îçíà÷àâà, ÷å òåçè ïàðè ùå èçëÿçàò âåäíàãà íà ïîòðåáèòåëñêèÿ ïàçàð è ùå ïîìïàò èíôëàöèÿòà. 2. Çíàêúò, êîéòî ïîäàâàò óïðàâëÿâàùèòå ñúñ ñõåìàòà çà èçðàçõîäâàíå íà èçëèøúêà, ïðåäîïðåäåëÿ è ôèëîñîôèÿòà íà ðàçõîäíàòà ÷àñò íà áþäæåòà çà èçáîðíàòà 2009 ã. Êàêòî îòáåëÿçàõìå ïîãîðå, íå ñå çàáåëÿçâà Ìèíèñòåðñòâîòî íà ôèíàíñèòå äà å òðúãíàëî äà ñè ñúáèðà îáðàòíî ðàçïðàòåíèÿ ïî âåäîìñòâàòà çà ñúãëàñóâàíå ïðîåêòîáþäæåò è äà èíèöèèðà äåáàò çà ïðîìÿíàòà ìó. 3. Íå ñà ïîäãîòâåíè è íå ñå ïðåäâèæäàò ïðîìåíè â äàíú÷íîòî è îñèãóðèòåëíîòî çàêîíîäàòåëñòâî, êîèòî äà îñòàâÿò â ðúöåòå íà ïðåäïðèåìà÷èòå ïîâå÷å ïàðè, çà äà ïîåìàò ñ òÿõ ÷àñò îò ðèñêîâåòå íà êðèçàòà. Íàïðîòèâ, óïðàâëÿâàùèòå êàòåãîðè÷íî îòêàçâàò äà äèñêóòèðàò äîðè ðàçóìíèòå ïðåäëîæåíèÿ çà íàìàëÿâàíå íà ÄÄÑ è çà âðúùàíå íà äàíú÷íèÿ êðåäèò íà êðàéíèÿ ïîòðåáèòåë(èçöÿëî èëè ÷àñòè÷íî) çà íÿêîè ñòîêè îò ïúðâà íåîáõîäèìîñò, ëåêàðñòâà, ó÷åáíèöè è äð. 4. Ïîâèøàâàíåòî íà öåíàòà íà ïðèðîäíèÿ ãàç áåç ïðåäâàðèòåëíî àíîíñèðàíå ñ îáùî 50 íà ñòî â ñëåäâàùèòå òðè ìåñåöà ïðàùà â êîøà çà áîêëóê âñè÷êè ðàç÷åòè íà ãîëÿì áðîé áúëãàðñêè ïðåäïðèÿòèÿ çà ñåáåñòîéíîñò, öåíîîáðàçóâàíå, òðóäîâè âúçíàãðàæäåíèÿ, ïå÷àëáè, èíâåñòèöèè. Âúðõó åíåðãîåìêèòå èíäóñòðèè, ïàðàëåëíî ñúñ ñâåòîâíàòà êðèçà ñå ñòîâàðâà îùå ïî-òåæêà íàøåíñêà ãàçîâî-ôèíàíñîâà êðèçà, ñúçäàäåíà ñàìî ñ ïîäïèñèòå íà øåôîâåòå íà äúðæàâíèÿ ìîíîïîëèñò è óæ íåçàâèñèìèÿ ðåãóëàòîð. 5. Íåîáîñíîâàíî óâåëè÷àâàíå íà òàêñè çà àäìèíèñòðàòèâíè óñëóãè, êîèòî âñå ïîâå÷å ïðèäîáèâàò äàíú÷åí õàðàêòåð è îïðåäåëåíî çàòðóäíÿâàò ãðàæäàíèòå è áèçíåñà. 8

Îñíîâíèòå öåëè ïðåç ñëåäâàùèòå ÷åòèðè ãîäèíè ñà: ä âúçñòàíîâÿâàíå äîâåðèåòî íà åâðîïåéñêèòå èíñòèòóöèè è ñâúðçàíèòå ñ òÿõ âúçìîæíîñòè çà äîñòúï äî åâðîôîíäîâåòå; ä çàïàçâàíå íà Âàëóòíèÿ áîðä äî âëèçàíå íà Áúëãàðèÿ â åâðîçîíàòà; ä çàïàçâàíå íà èêîíîìè÷åñêàòà è ôèíàíñîâà ñòàáèëíîñò íà ñòðàíàòà; ä èçãðàæäàíå íà íàöèîíàëíà äîêòðèíà çà ðàçâèòèåòî íà ñòðàíàòà â ñëåä êðèçèñíèÿ ïåðèîä; ä ñúçäàâàíå íà óñëîâèÿ çà óñïåøíî ðåàëèçèðàíå íà Ëèñàáîíñêàòà ñòðàòåãèÿ; ä ïîâèøàâàíå íà îáðàçîâàòåëíîòî è êâàëèôèêàöèîííî ðàâíèùå íà òðóäîâèÿ ðåñóðñ; ä ñúçäàâàíå íà ñèãóðíîñò è çàêîííîñò â áúëãàðñêîòî îáùåñòâåíî ðàçâèòèå è ðåôîðìèðàíå íà ñúäåáíàòà ñèñòåìà; ä ñâåæäàíå íà êîðóïöèÿòà äî ïîíîñèìè çà îáùåñòâîòî ðàçìåðè; ä çàïàçâàíå íà ñîöèàëíèÿ ìèð ÷ðåç åôåêòèâíî ðàçâèòèå íà ñîöèàëíèÿ äèàëîã; ä ñïðàâåäëèâî ðàçïðåäåëåíèå íà òåæåñòèòå îò êðèçàòà ìåæäó îñíîâíèòå êîíòðàãåíòè íà èíäóñòðèàëíèòå îòíîøåíèÿ; ä îãðàíè÷àâàíå íà ñèâàòà èêîíîìèêà. ÊÒ“Ïîäêðåïà” ñ÷èòà çà ñâîé äúëã è ïðàâî äà ïðåäñòàâè ïðåä ïîëèòè÷åñêèòå ñèëè ñâîÿòà âèçèÿ çà ïðèîðèòåòè íà îáùåñòâåíî-èêîíîìè÷åñêîòî è ñîöèàëíî ðàçâèòèå ïðåç ñëåäâàùèòå ÷åòèðè ãîäèíè. Îòíîøåíèåòî íà âñè÷êè ïàðëàìåíòàðíè è èçâúíïàðëàìåíòàðíè ïîëèòè÷åñêè ñèëè êúì íàøàòà âèçèÿ ùå îïðåäåëè è íàøåòî ïîâåäåíèå ïî âðåìå íà íàöèîíàëíèòå ïàðëàìåíòàðíè èçáîðè è èçáîðèòå çà Åâðîïåéñêè ïàðëàìåíò. Íàöèîíàëíè ïðèîðèòåòè Ïîëèòè÷åñêèòå ñèëè è ñîöèàëíèòå ïàðòíüîðè ñà äëúæíè äà ïîñòèãíàò ñúãëàñèå ïî íàöèîíàëíèòå ïðèîðèòåòè çà ñëåäâàùèòå ÷åòèðè ãîäèíè â äâà îñíîâíè àñïåêòà: I. Ïðèîðèòåòè è ìåðêè çà òÿõíîòî ïîñòèãàíå ïî âðåìå íà ãëîáàëíà êðèçà. II. Ïðèîðèòåòè çà ïîäîáðÿâàíå è ñòàáèëèçèðàíå íà ôèíàñîâîèêîíîìè÷åñêèÿ è ñîöèàëåí ñòàòóñ íà ñòðàíàòà â ñëåä êðèçèñíèÿ ïåðèîä. 9

 òàçè âðúçêà ñëåä ïðèêëþ÷âàíå íà ïàðëàìåíòàðíèòå èçáîðè è ñôîðìèðàíå íà ïðàâèòåëñòâî, ñëåäâà äà ñå ðàçðàáîòè è ñêëþ÷è Ïàêò ñ ïëàí çà äåéñòâèå ïðåç äâàòà öèòèðàíè ïåðèîäà ìåæäó íàöèîíàëíî ïðåäñòàâèòåëíèòå ñèíäèêàëíè è ðàáîòîäàòåëñêè îðãàíèçàöèè è ïðàâèòåëñòâîòî. Îñíîâíèòå àêöåíòè â íåãî ïðåäëàãàìå äà îáõâàùàò: ÏÚÐÂÎ: Àíòèêðèçèñíè ïðèîðèòåòíè ïîëèòèêè I. Çàïàçâàíå íà ôèíàñîâî èêîíîìè÷åñêàòà ñòàáèëíîñò Ïîëîæèòåëíè ïðåäïîñòàâêè: 1. Íàëè÷èå íà Âàëóòåí áîðä; 2. Îòíîñèòåëíî âèñîê ôèñêàëåí è âàëóòåí ðåçåðâ. Íåãàòèâíè ñòðàíè çà ïîñòèãàíå íà òîçè ïðèîðèòåò: 1. Ëèïñà íà âúçìîæíîñò çà îïðåäåëÿíå ïèêà íà êðèçàòà; 2. Ôàêòúò, ÷å ôèíàíñîâàòà êðèçà â Áúëãàðèÿ ùå äîéäå ïîêúñíî ïðåç èêîíîìè÷åñêà ðåöåñèÿ; 3. Ôèñêàëíèòå è âàëóòíè ðåçåðâè íà ñòðàíàòà ïðåç ñëåäâàùèòå äâå äî òðè ãîäèíè íÿìà äà èìàò âúçìîæíîñò äà áúäàò ïîïúëíåíè ïîðàäè íóëåâ ðúñò íà ÁÂÏ; 4. Íåñòàáèëíà ïîëèòè÷åñêà îáñòàíîâêà, òúé êàòî Áúëãàðèÿ å â óñëîâèÿ íà èçáîðè è ñìÿíàòà íà ïðàâèòåëñòâîòî, ïåðèîä, êîéòî íà ïðàêòèêà ïîêàçâà, ÷å íîâèòå óïðàâëÿâàùè èìàò íóæäà îò òåõíîëîãè÷íî âðåìå äà âëÿçàò âúâ âëàñòòà, à àêî îñòàíàò ñòàðèòå óïðàâëÿâàùè ëèïñàòà íà äîâåðèå îò ñòðàíà íà ÅÑ ùå áëîêèðà äîñòúïà íà åâðîïàðè äî áúëãàðñêàòà èêîíîìèêà. Ìåðêè çà îñúùåñòâÿâàíå íà ïðèîðèòåòà: 1. Ñòàáèëèçèðàíå è ïîäîáðÿâàíå íà áèçíåñ êëèìàòà: ä ñòèìóëèðàíå íà áèçíåñ êðåäèòèðàíåòî ÷ðåç íàìàëÿâàíå íà ëèõâèòå ïî áèçíåñ êðåäèòå è ðåâîëâèðàíå íà ñòàðèòå è ëîøè êðåäèòè; ä ñòèìóëèðàíå íà âúòðåøíîòî ïîòðåáëåíèå À) Óâåëè÷àâàíå íà ìèíèìàëíàòà ðàáîòíà çàïëàòà çà ñòðàíàòà íà 360- 400 ëâ. è óâåëè÷àâàíå ñúîáðàçíî ñ òîâà íà ðàâíèùåòî íà ìèíèìàëíèÿ îñèãóðèòåëåí äîõîä(ïðàãîâå) ïî áðàíøîâå è êàòåãîðèè ïåðñîíàë îò 1 þëè 2009 ã.; Á) Ðàçâèòèå íà ñèñòåìàòà çà âàó÷åðíî õðàíåíå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, êàòî: 10

ä ñå óâåëè÷è áðîÿò íà îáõâàíàòèòå ïðåäïðèÿòèÿ è ëèöà ÷ðåç ïðåìàõâàíå íà êâîòèòå íà îïåðàòîðèòå; ä ïðåðàçãëåæäàíå íà èçèñêâàíèÿòà êàêòî çà îïåðàòîðèòå, òàêà è çàùèòèòå, îò÷èòàíåòî è ñúõðàíåíèåòî íà âàó÷åðèòå; ä îòíåìàíå íà ëèöåíçèòå íà íåàêòèâíèòå îïåðàòîðè; ä ïðåäâèæäàíå íà ñðåäñòâà â ñúîòâåòíèòå áþäæåòè ñ öåë îñèãóðÿâàíå íà âúçìîæíîñòè è çà äúðæàâíèòå ñëóæèòåëè è çàåòèòå â àäìèíèñòðàöèÿòà äà èìàò äîñòúï äî òàçè ïðèäîáèâêà; ä óâåëè÷àâàíå íà íåîáëàãàåìàòà ìåñå÷íà ñóìà çà åäíî ëèöå îò 60 íà 80 ëåâà. Îñâåí ïîëçè çà ðàáîòíèöèòå, òåõíèòå ñåìåéñòâà è ðàáîòîäàòåëèòå, âñè÷êî òîâà ùå ñòèìóëèðà ïðîèçâîäñòâîòî è ïîòðåáëåíèåòî íà õðàíèòåëíè ñòîêè â íèñêèÿ öåíîâè ñåãìåíò, ò.å. ùå ñå ðàçâèå áúëãàðñêîòî ïðîèçâîäñòâî è ùå ñå ñúçäàäàò íîâè óñòîé÷èâè ðàáîòíè ìåñòà. 2. Äàíú÷íè îáëåê÷åíèÿ À) Çàìðàçÿâàíå íèâîòî íà àêöèçèòå äî êðàÿ íà êðèçàòà; Á) Ïðîìÿíà â ñòàâêàòà íà ÄÄÑ îò 20 íà 18%; Â) Óñêîðÿâàíå ñðîêà çà âúçñòàíîâÿâàíå íà äàíú÷íè êðåäèòè. 3. Ìèíèìèçèðàíå íà íåëîÿëíàòà êîíêóðåíöèÿ ÷ðåç ðàçïðîñòèðàíå íà áðàíøîâèòå êîëåêòèâíè òðóäîâè äîãîâîðè. II. Çàùèòà íà òðóäîâèÿ ïàçàð è ïðåäîòâðàòÿâàíå íà òåæêèòå ïîðàæåíèÿ âúðõó ñèñòåìàòà çà ñîöèàëíà ñèãóðíîñò Ìåðêè çà îñúùåñòâÿâàíå íà ïðèîðèòåòà 1. Óâåëè÷àâàíå íà ðàçìåðèòå íà ïàðè÷íèòå îáåçùåòåíèÿ çà áåçðàáîòèöà ÷ðåç óâåëè÷àâàíå íà ìèíèìàëíîòî äíåâíî îáåçùåòåíèå îò 6 íà 12 ëåâà, íà ìàêñèìàëíîòî îáåçùåòåíèå îò 12 íà 24, ëèáåðàëèçèðàíå íà óñëîâèÿòà çà ïîëó÷àâàíå íà îáåçùåòåíèåòî è íåãîâàòà ïðîäúëæèòåëíîñò ñúîáðàçíî íàðàñíàëèÿ îñèãóðèòåëåí ðèñê â óñëîâèÿ íà êðèçà; ïðîìÿíà â ìåõàíèçìà íà ïàðè÷íè îáåçùåòåíèÿ çà áåçðàáîòèöà ïî îòíîøåíèå íà ñåçîííèòå è âðåìåííèòå ðàáîòíèöè; 2. Óâåëè÷àâàíå íà ðàçìåðà íà ìèíèìàëíîòî îáåçùåòåíèå çà çàñåãíàòè ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè â ñëó÷àé íà ôàëèò íà ðàáîòîäàòåëÿ îò ôîíä“Ãàðàíòèðàíè âçåìàíèÿ íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå” ïðè íåñúñòîÿòåëíîñò íà 400 ëåâà ìåñå÷íî, óäúëæàâàíå íà 11

ñðîêà íà íåãîâîòî ïîëó÷àâàíå îò òðè íà øåñò ìåñåöà; îáëåê÷àâàíå íà àäìèíèñòðàòèâíèòå ïðîöåäóðè çà äîñòúï çà ïîëó÷àâàíå íà îáåçùåòåíèåòî è âðúùàíå íà ðàçìåðà íà âíîñêàòà îò ðàáîòîäàòåëÿ íà ðàâíèùåòî º îò 2008 ã.- 0.5% âìåñòî 0.1%; 3. Îñèãóðÿâàíå íà äúðæàâíè ãàðàíöèè çà èçïëàùàíå íà äîãîâîðåíèòå â êîëåêòèâíèòå òðóäîâè äîãîâîðè îáåçùåòåíèÿ íà óâîëíåíè ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè íàä îïðåäåëåíèòå ìèíèìàëíè òàêèâà ïî Êîäåêñà íà òðóäà; 4. Íîðìàòèâíè è ðåãóëàòîðíè ïðîìåíè ñ öåë íåäîïóñêàíå íà ïî-íàòàòúøíè çàãóáè íà ïåíñèîííèòå ôîíäîâå îò äîïúëíèòåëíîòî çàäúëæèòåëíî îñèãóðÿâàíå(âòîðèÿ ñòúëá) è òåõíèòå âëîæèòåëè, öåëÿùè óâåëè÷àâàíå íà âúçìîæíîñòèòå çà èíâåñòèöèè â áàíêîâè äåïîçèòè â áúëãàðñêè áàíêè; 5. Íåçàáàâíî ïðåðàçãëåæäàíå íà Íàöèîíàëíèÿ ïëàí çà äåéñòâèå ïî çàåòîñòòà ñ öåë íåãîâîòî ñïåøíî ñòðóêòóðíî ïðåîðèåíòèðàíå â êîíòåêñòà íà êðèçèñíàòà ñèòóàöèÿ íà áúëãàðñêèÿ òðóäîâ ïàçàð è ñúçäàâàíå íà åôåêòèâíè ïðîãðàìè çà ðàçêðèâàíå íà íîâè ðàáîòíè ìåñòà, ïðèîðèòåòíî çà ñåêòîðèòå, çàñåãíàòè îò êðèçàòà è çà çàãóáèëèòå ðàáîòàòà ñè ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè ïðè ìàñîâè ñúêðàùåíèÿ â îòäåëíè ïðåäïðèÿòèÿ, â òîâà ÷èñëî è ñïåöèàëíà ïðîãðàìà çà“Êðåìèêîâöè” ÀÄ è äðóãè ñåêòîðíî çàñòðàøåíè ôèðìè; 6. Ñïåøíî ðàçâèòèå íà íîâè ìåðêè è ïîëèòèêè ÷ðåç Îïåðàòèâíèòå ïðîãðàìè“Ðàçâèòèå íà ÷îâåøêèòå ðåñóðñè” è“Àäìèíèñòðàòèâåí êàïàöèòåò” çà îáó÷åíèå è ïðåêâàëèôèêàöèÿ íà ÷îâåøêèòå ðåñóðñè ñ öåë óâåëè÷àâàíå íà òÿõíàòà ìîáèëíîñò è àäàïòèâíîñò êúì ðåàëíèòå óñëîâèÿ ïî âðåìå íà êðèçà çà ðåàëèçàöèÿ íà ïàçàðà íà òðóäà. 7. Íåçàáàâíî äà áúäàò ïðåäïðèåòè ìåðêè çà çàÿâÿâàíå ïðåä Åâðîïåéñêàòà êîìèñèÿ íóæäèòå îò ñúôèíàíñèðàíå íà àêòèâíèòå ìåðêè íà ïàçàðà íà òðóäà îò ðàçëè÷íèòå ôîíäîâå è ïðîãðàìè íà Åâðîïåéñêèÿ ñúþç, ïîïàäàùè â ïðèëîæíîòî ïîëå íà ÌÒÑÏ( ÅÑÔ; ÅÔÏÃ; Ïðîãðåñ). III. Çàùèòà íà äîõîäèòå, ïîêóïàòåëíàòà ñïîñîáíîñò è äîñòèãíàòèÿ æèçíåí ñòàíäàðò íà íàñåëåíèåòî â ïåðèîäà íà êðèçà. Ìåðêè çà îñúùåñòâÿâàíå íà ïðèîðèòåòà 1. Ïðîìÿíà â ïîëèòèêàòà íà ÁÍÁ è äúðæàâàòà ïî îòíîøåíèå íà âúçìîæíîñòèòå òúðãîâñêèòå áàíêè äà ïðîìåíÿò ïîä íàòèñê 12

óñëîâèÿòà ïî ñòàðè ïîòðåáèòåëñêè êðåäèòè â óùúðá íà êðåäèòîïîëó÷àòåëèòå; 2. Ïðîìåíè â çàêîíà çà ÄÄÑ ñ öåë ïúëíî èëè ÷àñòè÷íî âúçñòàíîâÿâàíå íà äàíú÷íèÿ êðåäèò ïðè êðàéíèÿ ïîòðåáèòåë íà áàçà êàñîâ áîí, îñîáåíî çà ñòîêè îò æèçíåíî çíà÷åíèå, êàòî íàïð. ëåêàðñòâà, äèåòè÷íè õðàíè, êíèãè è ó÷åáíèöè; è ñïåöèôè÷íè óñëóãè - íàïð. àäâîêàòñêè, òóðèñòè÷åñêè, òðàíñïîðòíè; 3. Íàìàëÿâàíå íà àäìèíèñòðàòèâíèòå òàêñè çà îáñëóæâàíå íà ãðàæäàíèòå îò äúðæàâíàòà è îáùèíñêà àäìèíèñòðàöèÿ. ÂÒÎÐÎ: Ïîëèòèêè çà ñòàáèëèçèðàíå è ïîäîáðÿâàíå íà ôèíàíñîâî-èêîíîìè÷åñêèÿ è ñîöèàëåí ñòàòóñ íà ñòðàíàòà ñëåä êðèçàòà: I. Èíñòèòóöèîíàëíè ïðîáëåìè â óïðàâëåíñêèÿ ìîäåë íà ñòðàíàòà Çàäúëáî÷àâàùàòà ñå ïðîïàñò è êðèçàòà íà äîâåðèå ìåæäó ãðàæäàíèòå, îò åäíà ñòðàíà, è ïîëèòèöèòå è äúðæàâíèòå èíñòèòóöèè, îò äðóãà, íàëàãàò íåîáõîäèìîñòòà îò ñúùåñòâåíè êîðåêöèè â îñíîâíèÿ îáùåñòâåí äîãîâîð(Êîíñòèòóöèÿòà íà ñòðàíàòà) èçâúí òåçè, ïðîäèêòóâàíè îò ÷ëåíñòâîòî íè â ÅÑ. Çà ñëåäâàùèòå ÷åòèðè ãîäèíè ÷àêàò ñâîåòî ðåøåíèå ïðîáëåìèòå, ñâúðçàíè ñ áàëàíñà, êîíòðîëà è âçàèìîäåéñòâèåòî íà òðèòå ÷àñòè íà äúðæàâíàòà âëàñò - çàêîíîäàòåëíà, èçïúëíèòåëíà è ñúäåáíà. Íåäîñòàòú÷íî äîáðå ñà óðåäåíè â ñåãàøíàòà íîðìàòèâíà óðåäáà ñëåäíèòå ïðîáëåìè: 1. Ïðàêòè÷åñêîòî ïðèëîæåíèå íà èçðè÷íàòà íîðìà, çàáðàíÿâàùà äåòñêèÿ òðóä, êîíòðîëà è ñàíêöèèòå. 2. Ãðèæàòà çà õîðàòà â íåðàâíîñòîéíî ïîëîæåíèå, â ò.÷. äåöàòà áåç ðîäèòåëñêà ãðèæà è ñîöèàëíî ñëàáèòå âúçðàñòíè õîðà. 3. Ïîä çíàêà íà ãúâêàâàòà ñèãóðíîñò è ãëîáàëíàòà êðèçà ñå íàðóøàâà êîíñòèòóöèîííàòà ãàðàíöèÿ çà ïðàâîòî íà âñåêè ðàáîòíèê îò çàùèòà ñðåùó íåîñíîâàòåëíî óâîëíåíèå. 4. Ñåðèîçíèòå ïðîïóñêè â Çàêîí çà çàùèòà íà âçåìàíèÿòà íà ðàáîòíèöèòå ïðè ôàëèò, îñòàâÿò ðàáîòíèöèòå è áåç îáåçùåòåíèÿòà, êîëêîòî è ìàëêè äà ñà òå. 5. Êîíñòèòóöèîííî çàêðåïåíîòî ïðàâî íà âñåêè ÷îâåê çà äîñòúï äî ìåäèöèíñêà ïîìîù, îïàçâàíå íà ÷îâåøêîòî çäðàâå è ïðåâàíòèâíè çäðàâíè ãðèæè, íÿìà ðåàëíà ðåàëèçàöèÿ ïîðàäè ëèïñà íà ñòèêîâêà ìåæäó îòäåëíèòå çàêîíè, óðåæäàùè òàçè ìàòåðèÿ. 13

6. Êîíñòèòóöèîííèÿò ìîäåë íà ñúäåáíàòà âëàñò â Áúëãàðèÿ ñå íóæäàå îò ñåðèîçíè ïðîìåíè, çà äà ãàðàíòèðà ïî-ïúëíî ñïàçâàíåòî íà èíäèâèäóàëíèòå òðóäîâè ïðàâà íà ãðàæäàíèòå, â ò.÷.: À) Íàëîæèòåëíî å ðàäèêàëíî ïîäîáðÿâàíå íà ïðîöåñà íà ïðàâîðàçäàâàíå, â ò.÷. è íà òðóäîâèòå äåëà, êàêòî è ñúçäàâàíåòî íà ñïåöèàëèçèðàí òðóäîâ ñúä; Á) Íåîáõîäèìè ñà êîíñòèòóöèîííè ãàðàíöèè çà ïðàâàòà íà ãðàæäàíèòå(ïðàâîòî íà èíäèâèäóàëíà è êîëåêòèâíà æàëáà ïðåä Êîíñòèòóöèîííèÿ ñúä), êîèòî äî òîçè ìîìåíò íÿìàò äîñòúï äî Êîíñòèòóöèîííèÿ ñúä è íÿìàò ïðàâíà çàùèòà ïðè ïðîòèâîðå÷àùè ñå çàêîíè èëè ïúê çàêîíè, ïðîòèâîðå÷àùè ñ êîíñòèòóöèÿòà; 7. Ïîâèøàâàíå åôåêòèâíîñòòà è êîíòðîëúò âúðõó âëàñòîâèòå êîìïåòåíöèè íà èçïúëíèòåëíàòà âëàñò è ïðåçèäåíòñêàòà èíñòèòóöèÿ, â ò.÷.: À) Ñúçäàâàíå íà ïðàâíà âúçìîæíîñò çà îòçîâàâàíå íà îòäåëåí ìèíèñòúð ïî èñêàíå íà åäíà äåñåòà îò èçáèðàòåëèòå; Á) Âúâåæäàíå íà çàêîíîäàòåëíà èíèöèàòèâà íà ïðåçèäåíòñêàòà èíñòèòóöèÿ; Â) Ãàðàíòèðàíå íà îòãîâîðåí ñîöèàëåí è ãðàæäàíñêè äèàëîã êàêòî ñ èçïúëíèòåëíàòà, òàêà è ñúñ çàêîíîäàòåëíàòà âëàñò. 8. Èçáèðàòåëíàòà ñèñòåìà íà ñòðàíàòà ñå íóæäàå îò êàðäèíàëíè ïðîìåíè, êîèòî äà ñå èçâúðøâàò ñëåä îáùåñòâåí äåáàò è íàé-ìàëêî åäíà ãîäèíà ïðåäè ñëåäâàùèòå èçáîðè. Òîâà, êîåòî íàïðàâè 40-òî Íàðîäíî ñúáðàíèå ñ èçáèðàòåëíèÿ çàêîí, áðîåíè äíè ïðåäè ïàðëàìåíòàðíèòå èçáîðè å áåçïðåöåäåíòíî íàðóøåíèå íà èçáèðàòåëíèòå ïðàâà è ìèìèêðèÿ ñ æåëàíèåòî íà ñóâåðåíà(áúëãàðñêèÿ íàðîä) çà ìàæîðèòàðíî èçáèðàòåëíà ñèñòåìà. 9. Çà äà áúäå ïî-åôåêòèâåí çàêîíîäàòåëíèÿò ïðîöåñ, ñëåäâà äà ñå ãàðàíòèðà ðîëÿòà è çíà÷åíèåòî íà íàöèîíàëíèòå è ìåñòíè ðåôåðåíäóìè ñ íîâ çàêîí çà ðåôåðåíäóìèòå, â êîéòî âîëÿòà íà ñóâåðåíà(áúëãàðñêèÿ íàðîä) äà áúäå çàäúëæèòåëíà çà íàðîäíèòå èçáðàíèöè. II. Ïðîìåíè â òðóäîâîòî çàêîíîäàòåëñòâî: 1. Çàêîí çà ïðàâîòî íà ñòà÷êà- ïðàâîòî íà ñòà÷êà å îïðåäåëåíî ñ Êîíñòèòóöèÿòà íà Ð Áúëãàðèÿ, íî ôàêòè÷åñêè óðåäáàòà ìó ëèïñâà, çàùîòî Çàêîíúò çà óðåæäàíå íà êîëåêòèâíèòå òðóäîâè ñïîðîâå íå èç÷åðïâà îáõâàòà íà ïîíÿòèåòî è ïðîöåäóðèòå ïî ïðî14

âåæäàíåòî íà ñòà÷êèòå, îñîáåíî ùî ñå êàñàå çà íàöèîíàëíè òàêèâà è ñòà÷êè ïðè è ïî ïîâîä íåñúãëàñèå ñ ðåøåíèå íà èíñòèòóöèè è îòäåëíè ìèíèñòåðñòâà è âåäîìñòâà. 2. Ïðîìåíè â Çàêîíà çà äîõîäèòå íà ôèçè÷åñêèòå ëèöà ïî îòíîøåíèå íà: À) Íåîáëàãàåì ìèíèìóì; Á) Âúâåæäàíå íà ïðîãðåñèâíà ñèñòåìà íà äàíú÷íî îáëàãàíå çà âèñîêèòå äîõîäè; Â) Îáõâàòà íà äàíú÷íàòà îñíîâà; Ã) Äàíú÷íî îáëàãàíå íà ñàìîíàåòè è ñâîáîäíè ïðîôåñèè. 3. Ïðîìåíè â ÊÒ ïî îòíîøåíèå íà: À) Óñúâúðøåíñòâàíå íà ñîöèàëíèÿ äèàëîã; Á) Óñúâúðøåíñòâàíå íà êîëåêòèâíîòî è òðóäîâî äîãîâàðÿíå; Â) Ïðåöèçèðàíå íà êîíòðîëíèòå ôóíêöèè íà ñîöèàëíèòå ïàðòíüîðè; Ã) Ñèãóðíîñòòà è ãúâêàâîñòòà íà òðóäîâîïðàâíèòå îòíîøåíèÿ. III. Çàêîíîäàòåëíè èíèöèàòèâè è èíñòðóìåíòàðèóì ïî îòíîøåíèå îïòèìèçèðàíåòî íà íîðìàòèâíàòà áàçà, ðàçïðîñòèðàíåòî íà äîáðèòå ïðàêòèêè è îãðàíè÷àâàíåòî íà ëîøèòå òàêèâà, äåéíîñòòà ïî çäðàâîñëîâíè è áåçîïàñíè óñëîâèÿ íà òðóä ÷ðåç: 1. Ðàçâèòèå íà ñèñòåìíèÿ ïîäõîä ÷ðåç âúâåæäàíåòî íà ìåòîäè÷åñêîòî ðúêîâîäñòâî íà ÌÎÒ- ILO 2001 è OHSAS 18000. 2. Îïòèìèçèðàíå è ðàçøèðÿâàíå íà ôóíêöèèòå è ñúçäàâàíå íà åôåêòèâåí ðåãëàìåíò çà äåéíîñòòà íà êîìèòåòèòå è ãðóïèòå ïî óñëîâèÿ íà òðóä. 3. Çàêîíîäàòåëíî ðàçøèðÿâàíå íà ñèíäèêàëíàòà ñèãíàëíà ôóíêöèÿ ïî îòíîøåíèå óñëîâèÿòà çà áåçîïàñåí è çäðàâîñëîâåí òðóä. 4. Ñúçäàâàíå íà íîâ ðåãëàìåíò ñ öåë ïî-ãîëÿìà åôåêòèâíîñò íà îðãàíèòå çà ñîöèàëåí äèàëîã, ñâúðçàíè ñ áåçîïàñíîñòòà è çäðàâåòî ïðè ðàáîòà. 5. Îïòèìèçèðàíå íà ñèñòåìèòå çà îöåíêà è àíàëèç íà ðèñêà íà ðàáîòíèòå ìåñòà. 6. Èíñòèòóöèîíàëíî óñúâúðøåíñòâàíå íà âúòðåøíèÿ îäèò â ïðåäïðèÿòèÿòà ïî ïðîáëåìèòå íà ðèñêà ïðè ðàáîòà, çäðàâîñëîâíè è áåçîïàñíè óñëîâèÿ íà òðóä. 15

7. Îïòèìèçèðàíå íà äîêóìåíòîîáîðîòà â îáëàñòòà íà çäðàâîñëîâíèòå è áåçîïàñíè óñëîâèÿ íà òðóä.  ìîìåíòà íàöèîíàëíàòà ñèñòåìà çà áåçîïàñíîñò è çäðàâå ïðè ðàáîòà ñå óïðàâëÿâà ÷ðåç ïîâå÷å îò 700 äîêóìåíòà. Êúì òÿõ êàòî ñå ïðèáàâÿò èçãîòâåíèòå ïúðâè÷íè äîêóìåíòè â ïðåäïðèÿòèåòî, ñèñòåìàòà çà äîêóìåíòîîáîðîòà ñòàâà òðóäíî îáõâàòíà, òðîìàâà è íååôåêòèâíà. IV. Ïîëèòèêè ïî çàåòîñòòà è ïàçàðà íà òðóäà 1. Ñèòóèðàíå íà ðàáîòåùè â ìðåæà ðåàëíè òðèïàðòèäíè ñúâåòè êúì ÌÒÑÏ è íåéíèòå ïîäåëåíèÿ íà íàöèîíàëíî, ðåãèîíàëíî è ìåñòíî íèâî çà äèàëîã è èçãðàæäàíå íà ñòàíîâèùà çà êîíñåíñóñíè ìåðêè è ïðîãðàìè â êðàòêîñðî÷åí, îïåðàòèâåí(òðèìåñå÷åí), ñðåäíîñðî÷åí(ãîäèøåí) è äúëãîñðî÷åí ïîðÿäúê ñ îãëåä ïðåâàíòèâíî ôîðìèðàíå íà îáùîíàöèîíàëíà ïîëèòèêà, êàñàåùà çàåòîñòòà è ïàçàðà íà òðóäà â Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ îùå â åòàïà íà íåéíàòà ïîäãîòîâêà, ñ ïðèîðèòåòè è äåéñòâèÿ, âîäåùè äî îñåçàåìè è ïîëîæèòåëíè ðåçóëòàòè ñ òðàéíè åôåêòè è äúëãîñðî÷íî âúçäåéñòâèå. 2. Èçãðàæäàíå ñëåä àíàëèç íà ïîòðåáíîñòèòå è ñúãëàñóâàíîñò íà öåëèòå, íà àäåêâàòíè ïëàíîâå çà äåéñòâèå ïî çàåòîñòòà, ñúäúðæàùè ïðîãðàìè è ìåðêè â êîíòåêñòà íà êîíêðåòíà ñèòóàöèÿ, îñèãóðÿâàùè äîáðî ñúîòíîøåíèå íà ðàçõîäèòå ñïðÿìî ðåçóëòàòèòå ïðè âçàèìíà îáâúðçàíîñò íà ðàçðàáîòâàíèòå ïîëèòèêè è ñïàçâàíåòî íà âúòðåøíàòà ëîãèêà, ïðåäõîæäàùà òÿõíîòî ïðîåêòèðàíå è ïîñëåäâàùî îñúùåñòâÿâàíå. 3. Ïðåäïðèåìàíå íà ðåôîðìè â ïóáëè÷íèòå óñëóãè ïî çàåòîñò, ñ îãëåä ïîäîáðÿâàíå íà òÿõíàòà àäåêâàòíîñò, ïîëåçíîñò è äîñòúïíîñò ÷ðåç: À) Àóòñîðñèíã íà íåñïåöèôè÷íèòå äåéíîñòè çà âñè÷êè àãåíöèè êúì ÌÒÑÏ. Á) Ñïîäåëÿíå íà äåéíîñòè è îòãîâîðíîñòè ñúñ ñîöèàëíèòå ïàðòíüîðè îò íàöèîíàëíàòà ïîëèòèêà îòíîñíî íàáëþäåíèåòî, âúçäåéñòâèåòî è êîíòðîëà âúðõó ïàçàðà íà òðóäà. Â) Àäìèíèñòðàòèâíî îïðîñòÿâàíå è åëåêòðîíèçàöèÿ íà ïðîöåäóðèòå ïî îáñëóæâàíå íà ãðàæäàíèòå. 4. Ñúñðåäîòî÷àâàíå íà äåéíîñòèòå îò äúðæàâíàòà ïîëèòèêà âúðõó ïîäïîìàãàíå íà ãðóïèòå â íåðàâíîñòîéíî ïîëîæåíèå, áåçðàáîòíèòå áåç îáðàçîâàíèå è ñëó÷àèòå íà ìàñîâè ñúêðàùåíèÿ. 5. Ïðîãðàìèðàíå íà Íàöèîíàëíèÿ ïëàí ïî çàåòîñò ñ îãëåä, ðåäóöèðàíå íà íåðàáîòåùèòå ãîäèíè íàðåä ïðîãðàìè è ìåðêè, 16

îïðîñòÿâàíå è ïîâèøàâàíå íà íåãîâàòà åôåêòèâíîñò ñ àêöåíò âúðõó öåëåâèòå ãðóïè, èìàùè íóæäà îò äúðæàâíà ïîäêðåïà êàòî ìîäóëíî áúäàò îáîñîáåíè ñàìîñòîÿòåëíî ñëåäíèòå ìåðêè: À) Àíòèêðèçèñíè ìåðêè; Á) Ìåðêè, ïðåäíàçíà÷åíè çà áåçðàáîòíè ëèöà; Â) Ìåðêè, ïðåäíàçíà÷åíè çà ðàáîòîäàòåëè; Ã) Ìåðêè, ïðåäíàçíà÷åíè çà áåçðàáîòíè ëèöà îò ãðóïè â íåðàâíîñòîéíî ïîëîæåíèå; Ä) Ðåãèîíàëíè ìåðêè è ïðîãðàìè. 6. Íàöèîíàëíèÿò ïëàí çà äåéñòâèå ïî çàåòîñòòà äà ñúäúðæà ñàìîñòîÿòåëíè ìîäóëè, îáîáùàâàùè îòäåëíèòå âúçìîæíîñòè, ïðåäâèäåíè çà âñÿêà ïðèîðèòåòíà öåëåâà ãðóïà. 7. ×ðåç öåëåâè äåéñòâèÿ ïî ðàçïðîñòðàíåíèå, âêëþ÷èòåëíî è ÷ðåç ïîìîùòà íà ñîöèàëíèòå ïàðòíüîðè, êîíêðåòíàòà èíôîðìàöèÿ, êàñàåùà ìåðêèòå îò Íàöèîíàëíèÿ ïëàí çà äåéñòâèå ïî çàåòîñòòà äà äîñòèãíå äî âñåêè êîíêðåòåí ïîòðåáèòåë è áåíåôèöèåíò çà âñÿêà åäíà ìÿðêà. 8. Îïðîñòÿâàíå äî ìèíèìóì íà ïðîöåäóðèòå çà ïîëçâàíå íà àíòèêðèçèñíè ìåðêè îò öåëåâèòå ãðóïè ïî òÿõ. 9. Ïðåïðîãðàìèðàíå íà Îïåðàòèâíà ïðîãðàìà“Ðàçâèòèå íà ÷îâåøêèòå ðåñóðñè” ñ îãëåä ïîâèøàâàíå íà íåéíàòà ãúâêàâîñò ïî îòíîøåíèå íà ðåàëíèòå(êîíêðåòíè) è äúëãîñðî÷íèòå(ïðîãíîçíè) íóæäè íà ðåàëíèÿ ïàçàð íà òðóäà. 10. Ïîâèøàâàíå íà ïóáëè÷íîñòòà è èíôîðìèðàíîñòòà îòíîñíî èçãîòâÿíåòî, óòâúðæäàâàíåòî, èçïúëíåíèåòî è ïîñòèãíàòèÿ êðàåí åôåêò îò íàöèîíàëíèòå ìåðêè è åâðîïåéñêèòå ïðîãðàìè, êàñàåùè ïàçàðà íà òðóäà. 11. Èçãðàæäàíå íà íîâà íàöèîíàëíà ïðîãðàìà, óïðàâëÿâàíà íà òðèïàðòèòåí ïðèíöèï çà äîïúëíèòåëíî âúíøíî è áåçâúçìåçäíî ôèíàíñèðàíå íà Àêòèâíàòà äúðæàâíà ïîëèòèêà íà ïàçàðà íà òðóäà ñ äúëãîñðî÷íà âèçèÿ è ñåêòîðíà íàñî÷åíîñò, ÷ðåç ñðåäñòâà îò Åâðîïåéñêèÿ ôîíä çà ïðèñïîñîáÿâàíå êúì ãëîáàëèçàöèÿòà. V. Ïîëèòèêà ïî äîõîäèòå, ãàðàíòèðàùà ðåàëíîòî íàìàëÿâàíå íà òðàéíàòà ïîëÿðèçàöèÿ íà äîõîäèòå è èçãóáåíàòà ïîêóïàòåëíà ñïîñîáíîñò ÅÊÏ èçëåçå ñ íàðî÷íà äåêëàðàöèÿ, â êîÿòî íàñòîÿâà çà íîâ ñîöèàëåí ïàêò â Åâðîïà. Áúëãàðñêèòå ñèíäèêàëíè îðãàíèçàöèè â óíèñîí ñúñ ñèíäèêàòèòå â ÅÑ ñà êîíñòàòèðàëè åäíî âàæíî îáñòîÿòåëñòâî, ÷å ðàáîòíèöèòå íÿìàò íèêàêâà âèíà çà íàñòîÿùàòà ãëî17

áàëíà êðèçà, íî ñà ïðèíóäåíè äà ïëàùàò îñîáåíî âèñîêà öåíà ïîðàäè íåàäåêâàòíèòå è áåçóñïåøíè îïèòè íà áèçíåñ ñðåäèòå çà ñïðàâÿíå ñ íåãàòèâíèòå ïîñëåäèöè îò íåÿ. ÊÒ“Ïîäêðåïà” êîíñòàòèðà è îùå åäíî äðóãî îáñòîÿòåëñòâî, ÷å áúëãàðñêèÿò áèçíåñ íàñòîÿòåëíî îïèòâà äà ñòîâàðè öÿëàòà òåæåñò íà êðèçàòà âúðõó õîðàòà íà òðóäà ñ öåë äà çàïàçè ñâîèòå ïå÷àëáè. Åòî çàùî, â ðàìêèòå íà òîçè íîâ ñîöèàëåí ïàêò ÊÒ“Ïîäêðåïà” íàñòîÿâà çà ïðèåìàíå íà ìàùàáíà ïðîãðàìà çà âúçñòàíîâÿâàíå íà áúëãàðñêàòà èêîíîìèêà, ïðåäâèæäàùà ñúçäàâàíå íà íîâè è êà÷åñòâåíè ðàáîòíè ìåñòà, íàñî÷âàíå íà èíâåñòèöèèòå êúì ïðîèçâîäñòâà ñ íîâè IT òåõíîëîãèè. Íàðàñòâàíåòî íà ðàáîòíèòå çàïëàòè è ïåíñèèòå è ïîäîáðÿâàíå íà ôèíàíñîâàòà ñòàáèëíîñò íà ñòðàíàòà ùå äîâåäå äî ñòèìóëèðàíå íà ïîòðåáëåíèåòî è äî èêîíîìè÷åñêè ðàñòåæ íà áúëãàðñêîòî ïðîèçâîäñòâî. Åòî çàùî, ÊÒ“Ïîäêðåïà” íàñòîÿâà çà ãåíåðèðàíå íà íîâà ïîëèòèêà ïî äîõîäèòå ñ öåë: 1. Ðÿçêî ïîâèøàâàíå íà ìèíèìàëíàòà ðàáîòíà çàïëàòà. 2. Ðàçðàáîòâàíå íà íîâ ìåõàíèçúì çà ïðàãà íà áåäíîñò, îñíîâàâàù ñå íà àêòóàëíè äàííè îò ïðåäõîäíà ãîäèíà. 3. Ïðîäúëæàâàíå íà ïðàêòèêàòà íà äîãîâàðÿíå íà ìèíèìàëíèòå îñèãóðèòåëíè ïðàãîâå, êîèòî äà ñå ïðåâúðíàò â ìèíèìàëíè ðàáîòíè çàïëàòè ïî èêîíîìè÷åñêè äåéíîñòè è ãðóïè ïðîôåñèè. 4. Ñúçäàâàíå íà íîðìàòèâíà îñíîâà è ìåõàíèçúì çà ó÷àñòèå íà ðàáîòíèöèòå â ñîáñòâåíîñòòà è ïå÷àëáàòà. 5. Íàöèîíàëíèÿò èíäåêñ íà ðúñòà íà ðàáîòíèòå çàïëàòè, äîãîâîðåí íà áèïàðòèòåí ïðèíöèï äà íå áúäå ïðåïîðú÷èòåëåí, à çàäúëæèòåëåí. 6. Äà ñå ïðåóñòàíîâè íàìàëåíèåòî íà îñèãóðèòåëíàòà òåæåñò çà ðàáîòîäàòåëèòå ñ öåë îñèãóðÿâàíå óñòîé÷èâîñò íà îñèãóðèòåëíèòå ôîíäîâå. 7. ßâëåíèåòî íåïëàòåíè, íî çàðàáîòåíè çàïëàòè äà ñå êðèìèíàëèçèðà. 8. Íèâîòî íà ìèíèìàëíèòå ïëàùàíèÿ äîðè è òåçè, êîèòî èìàò êà÷åñòâîòî íà çàìåñòâàù äîõîä êàòî ìèíèìàëíà ïåíñèÿ, íå ñëåäâà äà áúäàò ïî-íèñêè îò ïðàãà íà áåäíîñò, ñ êîåòî ùå ñå ãàðàíòèðà äîñòîåí æèâîò íà áúëãàðñêèòå ãðàæäàíè êàòî ÷ëåíîâå íà ÅÑ. 9. Âúâåæäàíå íà êîëåêòèâíî òðóäîâî äîãîâàðÿíå â áþäæåòíèòå îðãàíèçàöèè, â ò.÷. è â äúðæàâíàòà àäìèíèñòðàöèÿ. 18

VI. Ïîëèòèêè çà ìîäåðíèçèðàíå íà ñîöèàëíî-îñèãóðèòåëíàòà ñèñòåìà â êîíòåêñòà íà åâðîïåéñêèÿ ñîöèàëåí ìîäåë 1. Ñ èçãðàæäàíåòî íà ìíîãîñòúëáîâàòà ïåíñèîííà ñèñòåìà ñ îñíîâåí àêöåíò çàùèòíàòà ðîëÿ íà ñîëèäàðíèÿ ñòúëá, äà ñå äîñòèãíå ãàðàíòèðàù ìèíèìóì îò 50% íà çàìåñòâàíå íà äîõîäèòå îò òðóä. 2. Ñ öåë îãðàíè÷àâàíå âúçìîæíîñòèòå çà çàîáèêàëÿíå íà òðóäîâîòî è îñèãóðèòåëíîòî çàêîíîäàòåëñòâî äà ñå êðèìèíàëèçèðà íåïëàùàíåòî íà îñèãóðèòåëíèòå âíîñêè. 3. Ïðåîñìèñëÿíå ðàçïðåäåëåíèåòî íà îáùàòà îñèãóðèòåëíà âíîñêà ñ îðèåíòàöèÿ êúì ìàñîâàòà åâðîïåéñêà ïðàêòèêà â ñúîòíîøåíèå äâå òðåòè çà ñìåòêà íà ðàáîòîäàòåëÿ è åäíà òðåòà çà ñìåòêà íà ðàáîòíèêà è ñëóæèòåëÿ. 4. Äà ñå ïðîäúëæè îïòèìèçàöèÿòà çà ïîäîáðÿâàíå íà ôîðìóëàòà çà îïðåäåëÿíå íà ïåíñèÿòà îò ïúðâè ñòúëá ñ öåë óâåëè÷àâàíå òåæåñòòà íà òðóäîâèÿ ñòàæ. 5. Ïðåêðàòÿâàíå íà ïðàêòèêàòà çà èçïëàùàíå íà ïåíñèè, íåîáåçïå÷åíè ñ îñèãóðèòåëåí ïðèíîñ çà ñìåòêà íà ñîëèäàðíèÿ ïåíñèîíåí ñòúëá. Èçòî÷íèê çà èçïëàùàíå íà òåçè ïåíñèè ñëåäâà äà áúäå ñèñòåìàòà çà ñîöèàëíî ïîäïîìàãàíå èëè äðóãè ñðåäñòâà íà áþäæåòà. 6. Âêëþ÷âàíå â ñèñòåìàòà íà çàäúëæèòåëíîòî îñèãóðÿâàíå íà çàåòèòå â àðìèÿòà, ïîëèöèÿòà è äúðæàâíèòå ñëóæèòåëè. VII. Ïîëèòèêè çà ñòàáèëèçèðàíå è ïîäîáðÿâàíå åôåêòèâíîñòòà íà ñðåäíîòî îáðàçîâàíèå 1. Óâåëè÷àâàíå íà ïóáëè÷íèòå ðàçõîäè çà ñðåäíî îáðàçîâàíèå äî ðàçìåð íå ïî-ìàëêî îò 6% îò ÁÂÏ. 2. Îáåçïå÷àâàíå íà ñðåäñòâà çà äúðæàâíèòå è îáùèíñêè ó÷èëèùà çà öÿëîñòíî îáíîâëåíèå íà ìàòåðèàëíî-òåõíè÷åñêàòà áàçà. 3. Ñúçäàâàíå íà íîðìàòèâíà îñíîâà è ðåãëàìåíò çà îïðåäåëÿíå âèäà íà ñïåöèàëíîñòèòå â ñúîòâåòñòâèå ñ èçèñêâàíèÿòà íà ïàçàðà íà òðóäà. 4. Ñúçäàâàíå íà ôèíàíñîâà âúçìîæíîñò çà óâåëè÷åíèå íà ðàáîòíèòå çàïëàòè íà ó÷èòåëèòå ñ íå ïî-ìàëêî îò 30% íà áàçàòà íà óâåëè÷åíèå íà åäèííèÿ ðàçõîäåí ñòàíäàðò çà ó÷åíèê, êàêòî ñëåäâà: À) Çà 2010 ã.- 1750 ëåâà. Á) Çà 2011 ã.- 1950 ëåâà. Â) Çà 2012 ã.- 2200 ëåâà. 19

5. Ñ öåë îáåçïå÷àâàíå êâàëèôèêàöèîííîòî ðàâíèùå íà ó÷èòåëèòå, ñúçäàâàíå íà ñèñòåìà çà êâàëèôèêàöèîííè âàó÷åðè, êîèòî äà îáåçïå÷àò òÿõíîòî îáó÷åíèå ïðåç öåëèÿ æèâîò. VIII. Ïîëèòèêè çà ñïåøíà ìîäåðíèçàöèÿ íà ñèñòåìàòà íà çäðàâåîïàçâàíå Íàëîæèòåëíà å îñíîâíà ïðåîöåíêà íà ôèëîñîôèÿòà è àðõèòåêòóðàòà íà çäðàâíàòà ðåôîðìà ñ öåë ãàðàíòèðàíå äîñòúï çà âñè÷êè äî êà÷åñòâåíè çäðàâíè ãðèæè, êàòî ñå äåôèíèðàò ÿñíî ïðàâàòà è çàäúëæåíèÿòà íà ïàöèåíòèòå, êàêòî è àíãàæèìåíòèòå íà äúðæàâàòà çà äîñòàòú÷íî ôèíàíñèðàíå íà çäðàâåîïàçâàíåòî.  òàçè âðúçêà ïðåç ñëåäâàùèòå ÷åòèðè ãîäèíè ñ÷èòàìå, ÷å å íåîáõîäèìî: 1. Âúâåæäàíå íà ðåàëåí òðèïàðòèçúì â óïðàâëåíèåòî íà ÍÇÎÊ, â ò.÷. è â ñòðóêòóðèðàíåòî íà Îáùîòî ñúáðàíèå íà Êàñàòà. 2. Íåîáõîäèìà å çàêîíîäàòåëíà ïðîìÿíà â ïîñîêà äîãîâàðÿíå íà öåíèòå è îáåìèòå íà çäðàâíèòå óñëóãè ïðÿêî ñ èçïúëíèòåëèòå íà ìåäèöèíñêè óñëóãè. 3. Ñïåøíî å íàëîæèòåëíî äà ñå ïðîìåíè ðåãëàìåíòúò ñúñ çàêîí íà êîíòðîëà, îñúùåñòâÿâàí îò ÍÇÎÊ, à íå òîé äà ñå äîãîâàðÿ ñ èçïúëíèòåëèòå. 4. Îáâúðçâàíå íà àêðåäèòàöèÿòà íà ëå÷åáíèòå çàâåäåíèÿ, òÿõíàòà îöåíêà è ïðàâîòî íà ÍÇÎÊ äà ñêëþ÷âà äîãîâîðè ñ òÿõ, ñ öåë çàâèøàâàíå åôåêòèâíîñòòà íà îêàçàíèòå ìåäèöèíñêè óñëóãè, êîèòî ñå çàïëàùàò ñ ïóáëè÷íè ñðåäñòâà. 5. Ñëåä àíàëèç íà ñúñòîÿíèåòî íà ôèíàíñèòå íà Çäðàâíàòà êàñà äà ñå îïðåäåëè àäåêâàòíà çäðàâíà âíîñêà çà ïîêðèâàíå íà ðàçõîäèòå ïî ìåäèöèíñêèòå óñëóãè. 6. Çàäúëæèòåëåí ðåãëàìåíò íà òåêóùèòå è êàïèòàëîâè ðàçõîäè ïî èçäðúæêà íà ëå÷åáíèòå çàâåäåíèÿ, êîéòî äà çàäúëæè ñîáñòâåíèöèòå è ïðèíöèïàëèòå íà òåçè çàâåäåíèÿ äà ãè ïîåìàò èçöÿëî. 7. Äà ñå ðàçðàáîòÿò è âúâåäàò ñòàíäàðòè çà âñè÷êè âèäîâå ìåäèöèíñêà äåéíîñò. 8. Äà ñå ðàçðàáîòÿò è âúâåäàò ïðàâèëà çà äîáðà ìåäèöèíñêà ïðàêòèêà. 9. Ñïåøíî äà ñå âúâåäå çäðàâíà êàðòà, ñúîáðàçíî íóæäèòå íà ñòðàíàòà îò çäðàâíè çàâåäåíèÿ.  òîçè ñìèñúë, äî êðàÿ íà 2009 ã. äà ñå îïðåäåëè áðîÿò íà áîëíè÷íèòå çàâåäåíèÿ çà àêòèâíî ëå÷åíèå, ñúîáðàçíî çäðàâíàòà êàðòà è äà ñå îáåçïå÷è ôèíàíñèðàíåòî èì ñ ïóáëè÷íè ñðåäñòâà. Çà áîëíè÷íèòå çàâåäåíèÿ, êîèòî íå âëè20

çàò â çäðàâíàòà êàðòà äà ñå èçâúðøè ïðåñòðóêòóðèðàíå, êàòî ñå ïðåâúðíàò â òàêèâà çà äîëåêóâàíå, ðåõàáèëèòàöèÿ è õîñïèñè. 10. Äà ñå ïðåðàçãëåäà ñòðàòåãèÿòà çà ïðèâàòèçàöèÿòà íà áîëíè÷íèòå çàâåäåíèÿ êàòî ñå ñúñòàâè èíäèêàòèâåí ñïèñúê çà òåçè, êîèòî ñà çàùèòåíè è ñå ðàçðàáîòè ÿñåí ìåõàíèçúì çà ïðèâàòèçàöèÿ íà îñòàíàëèòå. 11. Äà ñå ðàçðàáîòÿò êðèòåðèé è ìåõàíèçúì çà ãàðàíòèðàíå íà äåëà íà äúðæàâàòà çà ôèíàíñèðàíå íà ñêúïî ñòðóâàùî ëå÷åíèå (îíêîáîëíè, ðåäêè çàáîëÿâàíèÿ è äð.) 12. Îïòèìèçèðàíå íà ðàçõîäèòå çà ëåêàðñòâà è ëå÷åíèå íà ñîöèàëíî-çíà÷èìè çàáîëÿâàíèÿ è ñêúïî ñòðóâàùè ïðîãðàìè çà ëåêàðñòâà, ñúîáðàçíî áþäæåòà íà ÍÇÎÊ, ñ öåë ïî-åôåêòèâíî ïîëçâàíå íà ñðåäñòâàòà â èíòåðåñ íà ïàöèåíòà. 13. Êîíñîëèäèðàíå íà ãîäèøíèòå ðàçõîäè çà çäðàâåîïàçâàíå, âêëþ÷èòåëíî è öåëåâè òðàíñôåðè îò ðåïóáëèêàíñêèÿ áþäæåò â ðàçìåð íå ïî-ìàëêî îò 6% îò ÁÂÏ. 14. Äà ñå îòìåíÿò ïîòðåáèòåëñêèòå òàêñè, ïëàùàíè îò îñèãóðåíèòå. IÕ. Ïîëèòèêè ïî êâàëèôèêàöèÿòà è ïðåêâàëèôèêàöèÿòà íà ðàáîòíèöèòå Íà îñíîâàíèå Ëèñàáîíñêàòà ñòðàòåãèÿ çà îáó÷åíèå ïðåç öåëèÿ æèâîò ïðåç ñëåäâàùèÿ ìàíäàò, ñëåäâà äà ñå îáåçïå÷è: 1. Äîñòúïúò íà ðàáîòíèöèòå äî îáó÷åíèå ïðåç öåëèÿ àêòèâåí æèâîò ÷ðåç ìåðêè çà ìîáèëíà èíòåãðàöèÿ íà âñè÷êè, âêëþ÷èòåëíî è íà õîðàòà â íåðàâíîñòîéíî ïîëîæåíèå. Óñïîðåäíî ñ ïðèëàãàíåòî íà êâàëèôèêàöèÿ, ñëåäâà äà ñå îáåçïå÷àò íàñúð÷èòåëíè ìåðêè çà óñúâúðøåíñòâàíå íà òîçè ïðîöåñ íà íàöèîíàëíî è ñåêòîðíî ðàâíèùå. 2. Óñêîðåíî ðàçðàáîòâàíå íà íàöèîíàëíà êâàëèôèêàöèîííà ðàìêà â ñúîòâåòñòâèå ñ åâðîïåéñêàòà òàêàâà ïðè àêòèâíîòî ó÷àñòèå íà ñîöèàëíèòå ïàðòíüîðè. Íà áàçà íà íàöèîíàëíàòà ðàçðàáîòêà äà ñå èçãðàäÿò ñåêòîðíè êâàëèôèêàöèîííè ðàìêè íà îñíîâàíèå íà áèïàðòèòåí äèàëîã. Òîâà ùå äàäå âúçìîæíîñò äà ñå îñèãóðè ïðîçðà÷íîñò è ïóáëè÷íîñò ïðè ñúãëàñóâàíå íà îñíîâíèòå ïîëèòèêè â îáëàñòòà íà ïðîôåñèîíàëíîòî îáó÷åíèå è íà ïðîôåñèîíàëíîòî îðèåíòèðàíå. 3. Îïòèìèçàöèÿ íà ïðàâèëàòà çà âàëèäèðàíå íà ðåçóëòàòèòå îò íåôîðìàëíîòî èëè ñàìîñòîÿòåëíî ó÷åíå â óíèñîí ñ èçèñêâàíèÿòà íà Ëèñàáîíñêàòà ñòðàòåãèÿ è íåîáõîäèìîñòòà îò âçàèìíî ïðèçíàâàíå íà êâàëèôèêàöèèòå â ðàìêèòå íà öåëèÿ ÅÑ. 21

4. Ðàçðàáîòâàíå ñúâìåñòíî ñúñ ñîöèàëíèòå ïàðòíüîðè íà îñíîâíèòå ïðèíöèïè, îñèãóðÿâàùè êà÷åñòâî íà ïðîôåñèîíàëíîòî îáó÷åíèå è îðèåíòèðàíå çà âñè÷êè êâàëèôèêàöèîííè ãðóïè, ñúîáðàçåíè ñ åâðîïåéñêèòå èçèñêâàíèÿ. 5. Ðàçðàáîòâàíå íà ñòðàòåãèÿ çà âçàèìíà îáâúðçàíîñò ìåæäó îáðàçîâàíèå, îáó÷åíèå è òðóäîâà çàåòîñò. Òîâà áè îáëåê÷èëî èçãðàæäàíåòî íà çäðàâè âðúçêè ìåæäó ôîðìàëíîòî, íåôîðìàëíîòî è ñàìîñòîÿòåëíîòî ó÷åíå è áè âàëèäèðàëî ðåçóëòàòèòå îò îáó÷åíèåòî, ñ öåë ñïàçâàíåòî íà èçèñêâàíèÿòà íà åâðîïåéñêàòà êâàëèôèêàöèîííà ðàìêà. Òåçè ãëîáàëíè ìåðêè ñå îòíàñÿò êàêòî çà ðàáîòåùèòå, òàêà è çà õîðàòà, çàñòðàøåíè îò áåçðàáîòèöà èëè âå÷å ðåãèñòðèðàíè â áþðàòà ïî òðóäà. Òåçè ïîëèòèêè áèõà äàëè âúçìîæíîñò çà ïî-øèðîê äîñòúï äî åâðîïåéñêèÿ ïàçàð íà òðóäà. Õ. Ðàçâèòèå íà ñîöèàëíèÿ äèàëîã è êîëåêòèâíîòî òðóäîâî äîãîâàðÿíå Ñîöèàëíèÿò äèàëîã è êîëåêòèâíîòî òðóäîâî äîãîâàðÿíå ñà íåîòìåíèì åëåìåíò íà åâðîïåéñêèÿ ñîöèàëåí ìîäåë. Ïîäîáðÿâàíåòî íà òÿõíàòà èíñòèòóöèîíàëèçàöèÿ å åäíî îò ïðåäèçâèêàòåëñòâàòà çà ñëåäâàùèòå ÷åòèðè ãîäèíè, êàòî îñíîâíàòà íàñîêà ñëåäâà äà áúäå íåãîâàòà åôåêòèâíîñò è çàäúëæèòåëíîñò. Ñàìî òàêà ñëåäâàùîòî ïðàâèòåëñòâî è ïàðëàìåíò áèõà èìàëè ðåàëíà ïîäêðåïà îò ñòðàíà íà ñîöèàëíèòå ïàðòíüîðè. Íåîáõîäèìè ìåðêè: 1. Óêðåïâàíå íà òðèïàðòèçìà è ãàðàíòèðàíå íà íåãîâàòà åôåêòèâíîñò.  òàçè âðúçêà å íåîáõîäèìî: À) Çàêîíîâà ðåãëàìåíòàöèÿ è ãàðàíòèðàíå íà òðèñòðàííîòî ñúòðóäíè÷åñòâî êàêòî îò èçïúëíèòåëíàòà, òàêà è îò çàêîíîäàòåëíàòà âëàñò. Á) Ñêëþ÷âàíå íà íîâ ñîöèàëíî-èêîíîìè÷åñêè ïàêò çà ðàçâèòèå íà ñòðàíàòà äî 2013 ã. ìåæäó ïðàâèòåëñòâîòî è ïðåäñòàâèòåëíèòå îðãàíèçàöèè íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå è íà ðàáîòîäàòåëèòå. Â) Äà ñå ïðåöèçèðà íîðìàòèâíàòà óðåäáà, ñâúðçàíà ñ ÿñíî ðàçãðàíè÷àâàíå ðîëÿòà íà Èêîíîìè÷åñêèÿ è ñîöèàëåí ñúâåò è Íàöèîíàëíèÿ ñúâåò çà òðèñòðàííî ñúòðóäíè÷åñòâî. Ã) Äà ñå àêòóàëèçèðà ñòðóêòóðàòà íà ÍÑÒÑ è íåéíèòå êîìèñèè, ñúîáðàçíî êðèçèñíèÿ è ñëåäêðèçèñíèÿ ïåðèîä. 22

Ä) Äà ñå ïðåöèçèðàò êðèòåðèèòå çà ïðåäñòàâèòåëíîñò íà íàöèîíàëíî ðàâíèùå íà ñîöèàëíèòå ïàðòíüîðè ïî îòíîøåíèå íà ðåàëíèòå èêîíîìè÷åñêè äåéíîñòè, êîèòî ñå èçâúðøâàò â ñòðàíàòà, îò åäíà ñòðàíà, è ðåàëíîòî ÷ëåíñòâî íà ñòîïàíñêèòå ñúâåòè, ÷ëåíóâàùè â ðàáîòîäàòåëñêèòå îðãàíèçàöèè. 2. Ïîäîáðÿâàíå åôåêòèâíîñòòà íà ó÷àñòèå íà ñîöèàëíèòå ïàðòíüîðè â åâðîïåéñêèòå ñòðóêòóðè çà ñîöèàëåí äèàëîã. Òîâà ïðåäïîëàãà: À) Ðàçðàáîòâàíå íà èíôîðìàöèîííà ñèñòåìà çà ëåñåí äîñòúï äî ñòàíîâèùàòà, ðåøåíèÿòà è ïðîèçòè÷àùèòå îò òîâà äåéíîñòè íà íàøèòå ó÷àñòíèöè â åâðîïåéñêèòå ñòðóêòóðè íà ñîöèàëíèÿ äèàëîã. Á) Ïîâèøàâàíå åôåêòèâíîñòòà íà ìîíèòîðèíãîâèòå êîìèòåòè ïî óñâîÿâàíåòî íà åâðîïåéñêèòå ôîíäîâå. Òàçè ìÿðêà å èçêëþ÷èòåëíî íàëîæèòåëíà, ñ öåë âúçâðúùàíå íà äîâåðèåòî íà åâðîïåéñêèòå ñòðóêòóðè êúì Áúëãàðèÿ è óëåñíÿâàíå äîñòúïà äî åâðîïåéñêè ïàðè çà áúëãàðñêàòà èêîíîìèêà. Åòî çàùî, ó÷àñòèåòî íà ñîöèàëíèòå ïàðòíüîðè â òåçè êîìèòåòè òðÿáâà äà ñå ïðåâúðíå îò ôîðìàëíî â åôåêòèâíî ÷ðåç ïîäîáðÿâàíå íà íîðìàòèâíèÿ èíñòðóìåíòàðèóì. Â) Çà óñêîðåíîòî ðàçâèòèå íà êàïàöèòåòà íà ñîöèàëíèòå ïàðòíüîðè, ñëåäâà äà ñå óëåñíè äîñòúïúò íà ñîöèàëíèòå ïàðòíüîðè äî îïåðàòèâíà ïðîãðàìà“Àäìèíèñòðàòèâåí êàïàöèòåò” è äà ñå íàìåðè ôîðìà çà êîíòðîë íà ìèíèñòúðà, óïðàâëÿâàù òàçè ïðîãðàìà, ñ öåë äà ñå îãðàíè÷àò êîðóïöèîííèòå ïðàêòèêè è äà ñå ïðåêðàòè îáñåáâàíåòî íà åâðîïåéñêèòå ïàðè ñàìî îò äúðæàâíàòà àäìèíèñòðàöèÿ. 3. Ðàçâèòèå íà àâòîíîìíèÿ áèïàðòèòåí äèàëîã Åäíà îò íàé-âàæíèòå ïðèäîáèâêè îò ÷ëåíñòâîòî íà Áúëãàðèÿ â ÅÑ å ïîëîæèòåëíèÿò îïèò íà ñòðàíèòå-÷ëåíêè â îáëàñòòà íà àâòîíîìíèÿ áèïàðòèòåí äèàëîã. Çà óñúâúðøåíñòâàíå íà áúëãàðñêàòà ïðàêòèêà â òàçè íàñîêà å íåîáõîäèìî: À) Íîðìàòèâíî îïòèìèçèðàíå çà ïðàâèëàòà è îáõâàòà íà òîçè äèàëîã ïî îòðàñëè è áðàíøîâå, ñ öåë ðàçøèðÿâàíå îáõâàòà íà êîëåêòèâíîòî òðóäîâî äîãîâàðÿíå. Á) Îáåçïå÷àâàíå íà íîðìàòèâíà óðåäáà îò ñòðàíà íà äúðæàâàòà çà íàñúð÷àâàíå íà êîëåêòèâíîòî òðóäîâî äîãîâàðÿíå ÷ðåç îáåçïå÷àâàíå íà âúçìîæíîñò çà äîãîâàðÿíå íà ðàâíèùå îáëàñò, îáùèíà çà îòäåëåí îòðàñúë, áðàíø 23

èëè ãðóïà ïðåäïðèÿòèÿ. Íåîáõîäèìî å äà ñå âúâåäå èìïåðàòèâíî çàäúëæåíèå çà ìèíèñòúðà íà òðóäà è ñîöèàëíàòà ïîëèòèêà ïî ðàçïðîñòèðàíå íà îòðàñëîâèòå(áðàíøîâè) ÊÒÄ. Â) Àêòóàëèçàöèÿ íà ïðàâíàòà ðàìêà, óðåæäàùà êîëåêòèâíîòî äîãîâàðÿíå ñ öåë ñúçäàâàíå íà òàêàâà âúçìîæíîñò â áþäæåòíàòà ñôåðà, âêëþ÷èòåëíî è â äúðæàâíàòà àäìèíèñòðàöèÿ. Íàñòîÿùèÿò ìåìîðàíäóì å íàøàòà ïðîòåãíàòà ðúêà è äîáðà âîëÿ êúì ïðåäñòàâèòåëèòå íà ðàáîòîäàòåëñêèòå îðãàíèçàöèè è áúäåùèòå óïðàâëÿâàùè. ÊÒ“Ïîäêðåïà” îñúçíàâà îãðîìíàòà ðàáîòà, êîÿòî ñòîè ïðåä âñåêè, êîéòî ïðèïîçíàâà èçïîâÿäàíèòå îò íàñ öåííîñòè. Ñúäáàòà íà Áúëãàðèÿ å íàøà îáùà ñúäáà. Åòî çàùî, ñìå ãîòîâè íà ñúòðóäíè÷åñòâî è ïàðòíüîðñòâî â èìåòî íà åäèí ïî-äîáúð è äîñòîåí æèâîò íà áúëãàðèòå. 24

ÄÎ ÌÈÍÈÑÒÚÐ-ÏÐÅÄÑÅÄÀÒÅËß ÍÀ ÐÅÏÓÁËÈÊÀ ÁÚËÃÀÐÈß Ã-Í ÑÅÐÃÅÉ ÑÒÀÍÈØÅ ÏÐÅÄËÎÆÅÍÈÅ Îò ä-ð Êîíñòàíòèí Òðåí÷åâ, ïðåçèäåíò íà ÊÒ„ÏÎÄÊÐÅÏÀ“ ÎÒÍÎÑÍÎ: Îáñúæäàíå íà àíòèêðèçèñíè ïîëèòèêè è ìåðêè ÓÂÀÆÀÅÌÈ ÃÎÑÏÎÄÈÍ ÑÒÀÍÈØÅ , Ñëåä ïðîâåäåíîòî ïúðâî çàñåäàíèå íà Àíòèêðèçèñíèÿ ùàá è ñúñòîÿëèòå ñå ðàçãîâîðè ìåæäó ó÷àñòíèöèòå, êàêòî è ïðåäâèä èçêëþ÷èòåëíàòà âàæíîñò íà âúïðîñèòå, ñâúðçàíè ñ íàâðåìåííàòà ðåàëèçàöèÿ íà ïîëèòèêè è ìåðêè, íàñî÷åíè êúì ïðåîäîëÿâàíå íà íåãàòèâíèòå ïîñëåäñòâèÿ îò ãëîáàëíàòà ôèíàíñîâà è èêîíîìè÷åñêà êðèçà çà Áúëãàðèÿ, ñè ïîçâîëÿâàì äà Âè ïðåäëîæà çà îáñúæäàíå ñëåäíèòå òåìè è ïðåäëîæåíèÿ çà ðåøåíèå. Ïúðâî: Çàùèòà íà òðóäîâèÿ ïàçàð è ïðåäîòâðàòÿâàíå íà òåæêè ïîðàæåíèÿ âúðõó ñèñòåìèòå çà ñîöèàëíà ñèãóðíîñò. 1. Óâåëè÷àâàíå íà ìèíèìàëíàòà ðàáîòíà çàïëàòà çà ñòðàíàòà íà 360- 400 ëâ. è óâåëè÷àâàíå ñúîáðàçíî ñ òîâà íà ðàâíèùåòî íà ìèíèìàëíèÿ îñèãóðèòåëåí äîõîä(ïðàãîâå) ïî áðàíøîâå è êàòåãîðèè ïåðñîíàë îò 1 þëè 2009 ã.; 2. Óâåëè÷àâàíå íà ðàçìåðèòå íà ïàðè÷íèòå îáåçùåòåíèÿ çà áåçðàáîòèöà ÷ðåç óâåëè÷àâàíå íà ìèíèìàëíîòî äíåâíî îáåçùåòåíèå îò 6 íà 12 ëåâà, íà ìàêñèìàëíîòî îáåçùåòåíèå îò 12 íà 24, ëèáåðàëèçèðàíå íà óñëîâèÿòà çà ïîëó÷àâàíå íà îáåçùåòåíèåòî è íåãîâàòà ïðîäúëæèòåëíîñò ñúîáðàçíî íàðàñíàëèÿ îñèãóðèòåëåí ðèñê â óñëîâèÿ íà êðèçà; ïðîìÿíà â ìåõàíèçìà íà ïàðè÷íè îáåçùåòåíèÿ çà áåçðàáîòèöà ïî îòíîøåíèå íà ñåçîííèòå è âðåìåííèòå ðàáîòíèöè; 25

3. Óâåëè÷àâàíå íà ðàçìåðà íà ìèíèìàëíîòî îáåçùåòåíèå çà çàñåãíàòè ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè â ñëó÷àé íà ôàëèò íà ðàáîòîäàòåëÿ îò ôîíä“Ãàðàíòèðàíè âçåìàíèÿ íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå” ïðè íåñúñòîÿòåëíîñò íà 400 ëåâà ìåñå÷íî, óäúëæàâàíå íà ñðîêà íà íåãîâîòî ïîëó÷àâàíå îò òðè íà øåñò ìåñåöà; îáëåê÷àâàíå íà àäìèíèñòðàòèâíèòå ïðîöåäóðè çà äîñòúï çà ïîëó÷àâàíå íà îáåçùåòåíèåòî è âðúùàíå íà ðàçìåðà íà âíîñêàòà îò ðàáîòîäàòåëÿ íà ðàâíèùåòî º îò 2008 ã.- 0.5% âìåñòî 0.1%; 4. Îñèãóðÿâàíå íà äúðæàâíè ãàðàíöèè çà èçïëàùàíå íà äîãîâîðåíèòå â êîëåêòèâíèòå òðóäîâè äîãîâîðè îáåçùåòåíèÿ íà óâîëíåíè ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè íàä îïðåäåëåíèòå ìèíèìàëíè òàêèâà ïî Êîäåêñà íà òðóäà; 5. Íîðìàòèâíè è ðåãóëàòîðíè ïðîìåíè ñ öåë íåäîïóñêàíå íà ïî-íàòàòúøíè çàãóáè íà ïåíñèîííèòå ôîíäîâå îò äîïúëíèòåëíîòî çàäúëæèòåëíî îñèãóðÿâàíå(âòîðèÿ ñòúëá) è òåõíèòå âëîæèòåëè, öåëÿùè óâåëè÷àâàíå íà âúçìîæíîñòèòå çà èíâåñòèöèè â áàíêîâè äåïîçèòè â áúëãàðñêè áàíêè; 6. Ðàçâèòèå íà ñèñòåìàòà çà âàó÷åðíî õðàíåíå íà ðàáîòíèöèòå è ñëóæèòåëèòå, êàòî: • ñå óâåëè÷è áðîÿ íà îáõâàíàòèòå ïðåäïðèÿòèÿ è ëèöà ÷ðåç ïðåìàõâàíå íà êâîòèòå íà îïåðàòîðèòå; • ïðåðàçãëåæäàíå íà èçèñêâàíèÿòà êàêòî çà îïåðàòîðèòå, òàêà è çàùèòèòå, îò÷èòàíåòî è ñúõðàíåíèåòî íà âàó÷úðèòå; • îòíåìàíå íà ëèöåíçèòå íà íåàêòèâíèòå îïåðàòîðè; • ïðåäâèæäàíå íà ñðåäñòâà â ñúîòâåòíèòå áþäæåòè ñ öåë îñèãóðÿâàíå íà âúçìîæíîñòè è çà äúðæàâíèòå ñëóæèòåëè è çàåòèòå â àäìèíèñòðàöèÿòà äà èìàò äîñòúï äî òàçè ïðèäîáèâêà; • óâåëè÷àâàíå íà íåîáëàãàåìàòà ìåñå÷íà ñóìà çà åäíî ëèöå îò 60 íà 80 ëåâà. Îñâåí ïîëçè çà ðàáîòíèöèòå, òåõíèòå ñåìåéñòâà è ðàáîòîäàòåëèòå, âñè÷êî òîâà ùå ñòèìóëèðà ïðîèçâîäñòâîòî è ïîòðåáëåíèåòî íà õðàíèòåëíè ñòîêè â íèñêèÿ öåíîâè ñåãìåíò, ò.å. ùå ñå ðàçâèå áúëãàðñêîòî ïðîèçâîäñòâî è ùå ñå ñúçäàäàò íîâè óñòîé÷èâè ðàáîòíè ìåñòà. 7. Íåçàáàâíî ïðåðàçãëåæäàíå íà Íàöèîíàëíèÿò ïëàí çà äåéñòâèå ïî çàåòîñòòà ñ öåë ñúçäàâàíå íà åôåêòèâíè ïðîãðàìè çà ðàçêðèâàíå íà íîâè ðàáîòíè ìåñòà íà çàñåãíàòè îò êðèçàòà è çàãóáèëè ðàáîòàòà ñè ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè, â òîâà ÷èñëî è ñïåöèàëíà ïðîãðàìà çà“Êðåìèêîâöè” ÀÄ è äðóãè ñåêòîðíî çàñòðàøåíè ôèðìè; 26

8. Ñïåøíî ðàçâèòèå íà ìåðêè è ïîëèòèêè ÷ðåç Îïåðàòèâíèòå ïðîãðàìè“Ðàçâèòèå íà ÷îâåøêèòå ðåñóðñè” è“Àäìèíèñòðàòèâåí êàïàöèòåò” çà îáó÷åíèå è ïðåêâàëèôèêàöèÿ íà ÷îâåøêèòå ðåñóðñè ñ öåë óâåëè÷àâàíå íà òÿõíàòà ìîáèëíîñò è àäàïòèâíîñò êúì ðåàëíèòå óñëîâèÿ ïî âðåìå íà êðèçà çà ðåàëèçàöèÿ íà ïàçàðà íà òðóäà. Âòîðî: Çàùèòà íà äîõîäèòå, ïîêóïàòåëíàòà ñïîñîáíîñò è äîñòèãíàòèÿ æèçíåí ñòàíäàðò íà íàñåëåíèåòî â ïåðèîäà íà êðèçà. 9. Ïðîìÿíà â ïîëèòèêàòà íà ÁÍÁ è äúðæàâàòà ïî îòíîøåíèå íà âúçìîæíîñòèòå òúðãîâñêèòå áàíêè äà ïðîìåíÿò ïîä íàòèñê óñëîâèÿòà ïî ñòàðè ïîòðåáèòåëñêè êðåäèòè â óùúðá íà êðåäèòîïîëó÷àòåëèòå; 10. Ïðîìåíè çàêîíà çà ÄÄÑ ñ öåë ïúëíî èëè ÷àñòè÷íî âúçñòàíîâÿâàíå íà äàíú÷íèÿ êðåäèò ïðè êðàéíèÿ ïîòðåáèòåë íà áàçà êàñîâ áîí, îñîáåíî çà ñòîêè îò æèçíåíî çíà÷åíèå, êàòî íàïð. ëåêàðñòâà, äèåòè÷íè õðàíè, êíèãè è ó÷åáíèöè; è ñïåöèôè÷íè óñëóãè íàïð. àäâîêàòñêè, òóðèñòè÷åñêè, òðàíñïîðòíè; 11. Íàìàëÿâàíå íà àäìèíèñòðàòèâíèòå òàêñè çà îáñëóæâàíå íà ãðàæäàíèòå îò äúðæàâíàòà è îáùèíñêà àäìèíèñòðàöèÿ; Ñîôèÿ 14 àïðèë 2009 ã. Ñ óâàæåíèå: Ä-ð Êîíñòàíòèí Òðåí÷åâ Ïðåçèäåíò íà ÊÒ“ÏÎÄÊÐÅÏÀ” 27

ÑÒÀÍÎÂÈÙÅ ÍÀ ÊÒ„ÏÎÄÊÐÅÏÀ“ ÎÒÍÎÑÍÎ ÏËÀÍ ÍÀ ÏÐÀÂÈÒÅËÑÒÂÎÒÎ ÇÀ ÈÊÎÍÎÌÈ×ÅÑÊÀ ÑÒÀÁÈËÍÎÑÒ È ÍÀÏÐÅÄÚÊ 2009 Îòíîâî áúëãàðñêîòî ïðàâèòåëñòâî å èçïàäíàëî â îïàñåí îïòèìèçúì. Çà íåãî äóìàòà êðèçà å“òàáó”. Âúâ âñè÷êè ðàçâèòè ñòðàíè ïðàâèòåëñòâàòà è âîäåùè èêîíîìèñòè ïðàâÿò àíòèêðèçèñíè ñòðàòåãèè, ñàìî íèå â Áúëãàðèÿ ïðàâèì Ïëàí çà èêîíîìè÷åñêà ñòàáèëíîñò è íàïðåäúê.  ïðåàìáþëà íà äîêóìåíòà èìà ìàëúê îïèò çà àíàëèç, ñúäúðæàù íåòî÷íè äàííè îòíîñíî ðúñòà íà ÁÂÏ çà 2008 ã. Ïî äàííè íà ÍÑÈ ðåàëíèÿò ðúñò íà ÁÂÏ çà 2008 ã., ñïðÿìî 2007 ã. å 6%, êàòî ñàìî çà IV òðèìåñå÷èå íà 2008 ã., ñïðÿìî 2007 ã. ÁÂÏ å íàðàñíàë ñ 3,6%, à áðóòíàòà äîáàâåíà ñòîéíîñò çà ñúùèÿ ïåðèîä å íàðàñíàëà ñ 2,9%. Íàëèöå å çàáàâÿíå íà òåìïîâåòå, çàùîòî IV òðèìåñå÷èå íà 2008 ã., ñïðÿìî 2007 ã. ðúñòúò íà ÁÄÑ å áèë 3,2%.  ñúùîòî âðåìå âúíøíîòî òúðãîâñêî ñàëäî çàäúëáî÷àâà íåãàòèâíàòà òåíäåíöèÿ è çà 2008 ã., à òÿ å 26,6% îò ÁÂÏ. Äåôèöèòúò ïî òåêóùàòà ñìåòêà å íàðàñíàë äî 24,3% îò ÁÂÏ ñïðÿìî 21,8% çà 2007 ã. Îñíîâíè ôàêòîðè çà óâåëè÷àâàíå íà òîçè äåôèöèò ñà íàðàñíàëèòå äåôèöèòè ïî òúðãîâñêîòî ñàëäî(ñ 1530 ìèëèîíà åâðî) è ïî ñòàäèÿ“äîõîä”, êîåòî âêëþ÷âà äâå êàòåãîðèè: êîìïåíñàöèÿ íà íåòíèÿ è èíâåñòèöèîíåí äîõîä(ñ 645,3 ìèëèîíà åâðî).  ñúùîòî âðåìå ïðåêèòå ÷óæäè èíâåñòèöèè íàìàëÿâàò, êàòî çà 2008 ã. òå ñà 16 % îò ÁÂÏ èëè 543,2 ìèëèîíà åâðî ïðè 22,6% îò ÁÂÏ çà 2007 ã. ïðè 656 ìèëèîíà åâðî. Çà ïåðèîäà ÿíóàðè- äåêåìâðè 2008 ã. ïî òåêóùàòà è êàïèòàëîâà ñìåòêà èìà äåôèöèò îò 8001,1 ìèëèîíà åâðî èëè 23,5% îò ÁÂÏ çà 2008 ã. ïðè äåôèöèò îò 20,6% îò ÁÂÏ èëè 5947,2 ìèëèîíà åâðî çà ñúùèÿ ïåðèîä íà 2007 ã. Íà ôîíà íà òåçè ñòîéíîñòè îïòèìèçìúò å íå ñàìî íåçäðàâîñëîâåí, íî è òâúðäå îïàñåí çà èêîíîìè÷åñêàòà ñòàáèëíîñò íà ñòðàíàòà. Áúëãàðèÿ å ñòðàíà ñ îòâîðåíà èêîíîìèêà. Èçíàñÿìå äâå òðåòè îò ÁÂÏ, à âíàñÿìå ÷åòèðè ïeòè îò íåãî. Òîâà íà ïðàêòèêà îçíà÷àâà, ÷å íÿìà êàê äà îñòàíåì èçîëèðàíè îò ñâåòîâíàòà èêîíîìè÷åñêà êðèçà è àêî íàøèòå êîíòðàãåíòè ñà â ðåöåñèÿ, òî òÿ ùå äîéäå è ïðè íàñ, ò.å. òâúðäåíèåòî, ÷å êðèçàòà íå íè çàñÿãà è ùå ñïå÷åëèì îò íåÿ, ñà òâúðäå îïàñíè è ðèñêîâàíè. 28

Òîâà ñå ïîòâúðæäàâà è îò ôàêòà, ÷å: ä ðåöåñèÿòà âúâ âúíøíîèêîíîìè÷åñêèòå íè ïàðòíüîðè îò ÑÀÙ è ÅÑ ùå ñðèíàò íàøèÿ ðåàëåí ñåêòîð; ä ó íàñ ùå ñå ðàçðàçè ôèíàíñîâà êðèçà, êîÿòî ùå âëåçå ïðåç èêîíîìè÷åñêàòà, ò.å. ñïàäúò â ðåàëíèÿ ñåêòîð ùå äîâåäå äî çàòðóäíåíèÿ â îáñëóæâàíåòî íà âå÷å âçåòè êðåäèòè îò áèçíåñà, à áåçðàáîòèöàòà ùå ëèøè îò âúçìîæíîñòòà ãðàæäàíèòå äà îáñëóæâàò èïîòå÷íèòå è ïîòðåáèòåëñêèòå ñè êðåäèòè; ä ïî÷òè âñè÷êè áúëãàðñêè áàíêè ñà äúùåðíè ôèðìè íà ãîëåìèòå åâðîïåéñêè è ñâåòîâíè áàíêè, êîèòî èçïèòâàò ãîëåìè çàòðóäíåíèÿ âúâ âðúçêà ñúñ ñðèâà íà ôèíàíñîâèòå ïàçàðè; ä ñâàëÿíåòî íà ìåæäóáàíêîâèòå ëèõâè íå ïîäîáðè ëèêâèäíîñòòà íà áúëãàðñêèòå áàíêè, íî ïîçâîëè èçòè÷àíåòî íà ñâåæ ôèíàíñîâ ðåñóðñ êúì áàíêèòå ìàéêè. Âñëåäñòâèå íà òîâà, áúëãàðñêèòå áàíêè áÿõà ïðèíóäåíè äà íàáàâÿò òàêúâ ðåñóðñ ÷ðåç ðÿçêî âäèãàíå íà ëèõâèòå ïî äåïîçèòèòå è ëèõâèòå ïî âå÷å âçåòè êðåäèòè. Òîâà îáñòîÿòåëñòâî ãè âêàðà â ñïèðàëàòà íà íåîáñëóæåíèòå êðåäèòè è ôàêòè÷åñêè òå ïðåóñòàíîâèõà êðåäèòíàòà ñè äåéíîñò, ñ êîåòî çàäóøèõà ðåàëíèÿ ñåêòîð ÷ðåç ñïèðàíå ïîòîêà îò ðåñóðñ çà ðàçâèòèå; ä ñïèðàíåòî íà êðåäèòíèÿ äîñòúï, ñú÷åòàíî ñúñ ñâèòîòî ïîòðåáëåíèå, áàçèðàíî íà íèùîæíî íèñêèòå äîõîäè è ðàñòÿùàòà áåçðàáîòèöà ïðàêòè÷åñêè ùå äîâåäå äî êîëàïñ íà ðåàëíèÿ ñåêòîð; ä åäíîâðåìåííî ñ òîâà ðÿçêîòî íàìàëÿâàíå íà ïðèòîêà íà ïðåêè ÷óæäè èíâåñòèöèè, äèðåêòíî ùå ïîäêîïàå èêîíîìè÷åñêàòà ñòàáèëíîñò, íåçàâèñèìî îò âàëóòíèÿ áîðä, ÷ðåç âëîøàâàíå íà âúíøíîòúðãîâñêîòî ñàëäî è çàäúëáî÷àâàíå íà äåôèöèòà ïî òåêóùàòà ñìåòêà. Òåçè èçâîäè áúëãàðñêîòî ïðàâèòåëñòâî íå óñïÿ äà îñìèñëè, ïîðàäè êîåòî â ñâîÿòà ïðîãðàìà ïðåäëàãà ìåðêè, êîèòî ñà íàñî÷åíè êúì óâåëè÷àâàíå ïå÷àëáèòå íà áèçíåñà è îñîáåíî íà ìîíîïîëèòå è íÿìà íèòî åäèí ðåä, êîéòî äà êàñàå ðàáîòåùèòå õîðà, êîèòî ñà ïðèçâàíè äà ïðîèçâåäàò áðóòíèÿ âúòðåøåí ïðîäóêò. Ïðåäè äà ñå àíàëèçèðà ñàìàòà ïðîãðàìà ñëåäâà äà ñå êîìåíòèðà áàçàòà íà êîÿòî òÿ å èçãðàäåíà, à èçâîäèòå íà ïðàâèòåëñòâîòî ïî òîçè âúïðîñ ñà êàòåãîðè÷íî íåâåðíè, êîåòî ïîäêîïàâà íàäåæäàòà ïðåäñòàâåíàòà ïðîãðàìà äà íè èçâåäå îò êðèçàòà. 29

Îñíîâíèòå íè ñúîáðàæåíèÿ ñå îòíàñÿò äî ñëåäíîòî: Ïúðâî: ñ áþäæåò 2009 è àíàëèçà â ïðåàìáþëà íà Ïðîãðàìàòà ñå òâúðäè, ÷å ùå èìà çàáàâÿíå íà èêîíîìè÷åñêèÿ ðàñòåæ ñ ðàç÷åòè çà 4,7% ðúñò íà ÁÂÏ.  ïðîòèâîâåñ íà òîâà âñè÷êè ìåæäóíàðîäíè àíàëèçàòîðè â ò.÷. ÌÂÔ, Âèåíñêèÿò èíñòèòóò çà èêîíîìè÷åñêè ïðîó÷âàíèÿ è äð., òâúðäÿò, ÷å çà Áúëãàðèÿ ðúñòúò ùå áúäå íóëåâ. Òîâà îáñòîÿòåëñòâî âåäíàãà ðåôëåêòèðà íåãàòèâíî âúðõó ïðèõîäèòå è ðàçõîäèòå â áþäæåòà è àâòîìàòè÷íî çàìðàçÿâà ñðåäñòâàòà çà ïîëèòèêè â îñíîâíè ïóáëè÷íè ñèñòåìè íà íèâî 2007 ã. è ïîä òÿõ, çàùîòî ðàçõîäèòå çà ÷ëåíñòâî â ÅÑ ñà èçêëþ÷èòåëíî âèñîêè. Âòîðî: âúâ âðúçêà ñ ðåöåñèÿòà îáõâàíàëà ÅÑ è áåç ïðèòîêà íà èíâåñòèöèè èìà òåíäåíöèÿ êúì çàíóëÿâàíå, êîåòî îò ñâîÿ ñòðàíà: ä ëèøàâà îò ïîäêðåïà äåôèöèòà ïî òåêóùàòà ñìåòêà, êîÿòî è áåç òîâà å â êàòàñòðîôàëíî ïîëîæåíèå; ä àíóëèðà âúçìîæíîñòòà ïî çàïàçâàíå è ðàçêðèâàíå íà íîâè ðàáîòíè ìåñòà è áåçðàáîòèöàòà â Áúëãàðèÿ ñå î÷åðòàâà äà áúäå 15%, âìåñòî ïëàíèðàíèòå 7%; ä çàäúëáî÷àâà ðåöåñèÿòà â ðåàëíèÿ ñåêòîð ïîðàäè ëèïñà íà äîãîâîðè è ïîðú÷êè è óñêîðÿâà ñòàãíàöèÿòà íà èçíîñà íà áúëãàðñêà ïðîäóêöèÿ; Òðåòî: çàäúëáî÷àâàíåòî íà ðåöåñèÿòà â ÅÑ è ÑÀÙ óñêîðÿâà ðåöåñèÿòà â áúëãàðñêèÿ ðåàëåí ñåêòîð è âëîøàâà âúíøíîòúðãîâñêèÿ áàëàíñ íà ñòðàíàòà äî êðèòè÷íè ðàçìåðè. Òîâà îáñòîÿòåëñòâî ñå çàñèëâà îò: ä äåôèöèòà íà ôèíàíñîâ ðåñóðñ; ä ïðàêòè÷åñêè ñïðÿíîòî êðåäèòèðàíå îò òúðãîâñêèòå áàíêè; ä ðÿçêîòî ïîâèøàâàíå íà ëèõâèòå çà áèçíåñà è ïîòðåáèòåëèòå. ×åòâúðòî: ñðèâúò íà öåíèòå íà àêöèèòå íà ÁÔÁ áåç íÿêîé äà ìîæå äà ïðåäâèäè äúëáî÷èíàòà ìó ùå äîïðèíåñå çà ìàñîâè ôàëèòè è äîïúëíèòåëíà áåçðàáîòèöà. Ñïàäúò íà öåíèòå íà íåäâèæèìèòå èìîòè è äðóãè àêòèâè å íåìèíóåì è îò ôàêòà, ÷å ðÿçêî ñå ïîâèøàâà ëèõâåíèÿò ïðîöåíò íà âå÷å âçåòè êðåäèòè. Âñè÷êèòå òåçè îáñòîÿòåëñòâà íå ñà îò÷åòåíè ñ öÿëàòà èì òåæåñò â àíàëèçà è áàçàòà, îò êîÿòî òðúãâà ïðàâèòåëñòâîòî äà èçãðàäè ñâîÿòà àíòèêðèçèñíà ïðîãðàìà å íåâÿðíà. Åòî çàùî, ïðåäëîæåíàòà ïðîãðàìà å âðåäíî è îïàñíî îïòèìèñòè÷íà è çàëîæåíèòå â íåÿ ñðåäñòâà ñà íåðåàëíè. 30

Îñíîâíè ñúîáðàæåíèÿ ïî ïðèîðèòåòíèòå ïîëèòèêè I. Çàïàçâàíå íà ôèíàíñîâàòà ñòàáèëíîñò Íàëè÷èåòî íà Âàëóòåí áîðä è îòíîñèòåëíî âèñîê ôèñêàëåí è âàëóòåí ðåçåðâ ñà îïîðíèòå òî÷êè íà íàäåæäàòà Áúëãàðèÿ äà èçáåãíå íàöèîíàëíà êàòàñòðîôà. Ôèíàíñîâàòà ñòàáèëíîñò íà ñòðàíàòà îáà÷å å çàïëàøåíà îò: ä ëèïñàòà íà âúçìîæíîñò çà îïðåäåëÿíå ïèêà íà êðèçàòà; ä ôàêòà, ÷å ôèíàíñîâàòà êðèçà â Áúëãàðèÿ ùå äîéäå ïî-êúñíî ïðåç èêîíîìè÷åñêàòà ðåöåñèÿ; ä îãðàíè÷åíèÿ õàðàêòåð íà ôèñêàëíèòå è âàëóòíè ðåçåðâè, òúé êàòî ñå êàñàå çà êðèçèñåí ïåðèîä ïî-ãîëÿì îò 2 ãîäèíè áåç âúçìîæíîñò çà ïîïúëâàíå íà ðåñóðñà; ä íåñòàáèëíàòà ïîëèòè÷åñêà îáñòàíîâêà, òúé êàòî Áúëãàðèÿ å ïðåä èçáîðè è ñìÿíà íà ïðàâèòåëñòâîòî, ïåðèîä, êîéòî êàêòî ïðàêòèêàòà ïîêàçâà, íîâèòå óïðàâëÿâàùè èìàò íóæäà îò òåõíîëîãè÷íî âðåìå çà äà âëÿçàò âúâ âëàñòòà è äà ñå íàó÷àò äà óïðàâëÿâàò, à àêî îñòàíàò ñòàðèòå òåõíè âèæäàíèÿ çà èçëèçàíå îò êðèçàòà ñà íåñúñòîÿòåëíè. Åòî çàùî, òàêà íåîáõîäèìàòà íè èêîíîìè÷åñêà ñòàáèëíîñò âúïðåêè Âàëóòíèÿ áîðä å ñèëíî çàñòðàøåíà.  ïîäêðåïà íà èçëîæåíîòî äîòóê ùå ïðèâåäåì ñëåäíèòå äàííè: 1. Âëîøàâà ñå áèçíåñ êëèìàòà â ñòðàíàòà: ñàìî çà ì. ÿíóàðè ïî àíêåòè íà ÍÑÈ îáùèÿò ïîêàçàòåë íà áèçíåñ êëèìàòà ñå å âëîøèë ñ 0,6 ïóíêòà â ñðàâíåíèå ñ äåêåìâðè 2008 ã., êàòî çà ïðîìèøëåíîñòòà ñïàäúò çà ñúùèÿ ïåðèîä å 10,1 ïóíêòà; çà ñòðîèòåëñòâîòî å 7,8 ïóíêòà; çà òúðãîâèÿòà íà äðåáíî å 15,6 ïóíêòà; çà óñëóãèòå -17 ïóíêòà. 2. Áðóòíèÿò âúíøåí äúëã ñå óâåëè÷àâà çàñòðàøèòåëíî è çà ïåðèîäà íîåìâðè 2008 ã. ñïðÿìî íîåìâðè 2007 ã. ñå å óâåëè÷èë ñ 28 %. Ñòàòèñòèêàòà íà ÁÍÁ ïîêàçâà, ÷å çà ñúùèÿ ïåðèîä Áúëãàðèÿ å ïëàòèëà ñàìî ïî îáñëóæâàíåòî ìó 5,976 ìèëèàðäà åâðî èëè 17,6% îò ÁÂÏ, êîåòî å ñ 8,6% ïîâå÷å. ä ðàñòå çàñòðàøèòåëíî ìåæäóôèðìåíàòà çàäëúæíÿëîñò è çà 11-òå ìåñåöà íà 2008 ã. å íàðàñíàëà ñ 2,373 ìèëèàðäà èëè â àáñîëþòíà ñóìà çà òîçè ïåðèîä å 12,5 ìèëèàðäà åâðî(36,8% îò ÁÂÏ); 31

ä äúëãúò íà áàíêèòå âúçëèçà íà 9,6 ìèëèàðäà åâðî(28,3% îò ÁÂÏ), êàòî çà 2008 ã. å íàðàñíàë ñ 3,9 ìèëèàðäà åâðî èëè ñ 66,9% ñïðÿìî 2007 ã. 3. Îôèöèàëíèòå ðåçåðâè íà Áúëãàðèÿ íàìàëÿâàò: ä íîåìâðè 2008 ã.- îôèöèàëíèòå ðåçåðâíè àêòèâè íà ñòðàíàòà ñà 12,713 ìèëèàðäà åâðî; ä ïðåç îêòîìâðè 2008 ã. òå ñà 14,320 ìèëèàðäà åâðî ò.å. ñàìî çà 1 ìåñåö ñà íàìàëåëè ñ 1,6 ìèëèàðäà åâðî; ä ðåçåðâèòå â ÷óæäà âàëóòà, óïðàâëÿâàíè îò ÁÍÁ çà 11 ìåñåöà ñà 11,886 ìèëèàðäà åâðî. Ñàìî çà åäèí ìåñåö- îò íîåìâðè äî äåêåìâðè 2008 ã. ñà íàìàëåëè ñ 1,352 ìèëèàðäà åâðî, à îò îêòîìâðè äî íîåìâðè 2008 ã. ñ 1,8 ìèëèàðäà åâðî. II. Ñîöèàëíà çàùèòà Ïëàíúò“Ñòàíèøåâ” ïðåäâèæäà äîïúëíèòåëíè ìåðêè çà óÿçâèìèòå è íåðàâíîïîñòàâåíèòå ãðóïè â ðàçìåð íà 9 ìèëèàðäà ëåâà, êàòî: 1. Îáåçùåòåíèåòî çà áåçðàáîòèöà å â ðàìêèòå íà 120 ëâ. ìèíèìàëíî è 240 ëâ. ìàêñèìàëíî, êàòî çà 2009 ã. çà ïúðâàòà ïîëîâèíà îò ïåðèîäà ñå èçïëàùàò 2/3 îò íåãî, à çà âòîðàòà ïîëîâèíà îò ïåðèîäà 1/3. Òðÿáâà îáà÷å äà ñå ïîä÷åðòàå, ÷å èìåííî çà 2009 ã. Ïðàâèòåëñòâîòî íàìàëè ñðîêà çà èçïëàùàíå îò 12 íà 6 ìåñåöà èëè 50%. Òàêàâà ìÿðêà áè áèëà ñòèìóëèðàùà çà àêòèâíî òúðñåíå íà ðàáîòà â ïåðèîä íà ïîäåì íà èêîíîìèêàòà, íî â ïåðèîä íà êðèçà òÿ å óáèéñòâåíà çà ïàçàðà íà òðóäà, êúäåòî åæåìåñå÷íî áåçðàáîòèöàòà ðàñòå ñêîêîîáðàçíî áåç íàäåæäà çà íàìèðàíå íà ðàáîòíî ìÿñòî îò åäíà ñòðàíà, à îò äðóãà- íåùàòà ñå âëîøàâàò ïîðàäè âðúùàíåòî íà ãîëÿìà ìàñà îò ðàáîòåùèòå â äðóãè äúðæàâè îò ÅÑ, äúëæàùî ñå íà îáùàòà ðåöåñèÿ. Íèñêîòî íèâî íà ìèíèìàëíàòà ðàáîòíà çàïëàòà, êîÿòî îïðåäåëÿ îáåçùåòåíèÿòà è êðàòêèÿ ñðîê, çà êîéòî ñå ïîëó÷àâàò ùå ñúçäàäàò ãîëåìè çàòðóäíåíèÿ íà äîìàêèíñòâàòà íå ñàìî ïî èçïëàùàíåòî íà êðåäèòèòå, íî è ïî èçõðàíâàíåòî è åæåìåñå÷íèòå ðåæèéíè ðàçíîñêè íà ôîíà íà íåîáîñíîâàíî âèñîêèòå öåíè íà åíåðãîíîñèòåëèòå. 2. Ïîäêðåïàòà è ãðèæàòà çà ñåìåéñòâà ñ äåöà å îïðåäåëåíà çà ïúðâîñòåïåíåí ïðèîðèòåò è ðàçõîäèòå ñå óâåëè÷àâàò ñàìî ñ 95 ìèëèîíà ëâ. Ïðàãúò çà äîñòúï äî ñåìåéíè ïîìîùè å óâåëè÷åí îò 300 ëâ. íà 350 ëâ. Òîâà óâåëè÷åíèå å îòêðîâåí öèíèçúì.  óñëîâèÿ íà 32

äåìîãðàôñêè ñðèâ è èêîíîìè÷åñêà êðèçà çàäåëåíèòå 95 ìèëèîíà ñà íèùîæåí ðåñóðñ çà ïîäêðåïà íà äåöàòà, à íèñêèÿò ïðàã íà äîñòúï ùå ëèøè 60% îò äîìàêèíñòâàòà îò êàêâàòî è äà å ïîìîù â òàçè íàñîêà. 3. Äåöàòà ñ óâðåæäàíèÿ è òåõíèòå ñåìåéñòâà ùå ìîãàò äà ðàç÷èòàò íà 238 ëâ. ìåñå÷íî. Íà ôîíà íà ðàçõîäèòå çà åäíî äåòå îò òàçè êàòåãîðèÿ, êîèòî íàäâèøàâàò 1500 ëâ., òàçè ïîìîù å ìèçåðíà è ãîâîðè çà íåîòãîâîðíî îòíîøåíèå è çà îòáèâàíå íà íîìåð. 4. Òàêà íàðå÷åíàòà àíãàæèðàíîñò êúì õîðàòà ñ óâðåæäàíèÿ ñúùî å ìèìèêðèÿ ñúñ çàäåëåíèòå 142 ìèëèîíà ëåâà. Îñîáåíî ïî îòíîøåíèå íà õîðàòà ñ I ñòåïåí èíâàëèäíîñò è íóæäàòà èì îò ëè÷íè àñèñòåíòè. È òóê èìà êâîòè è áðîéêè, êîèòî ïîçâîëÿâàò ñàìî 30% îò òÿõ äà ïîëó÷àò òàêàâà ïîìîù. 5. Íà ôîíà íà öåíèòå íà åíåðãîíîñèòåëèòå è òÿõíîòî íåïðåêúñíàòî ïîâèøàâàíå, çàäåëåíèòå 110 ìèëèîíà ëåâà çà ïîìîù çà îòîïëåíèå îáðè÷à íà ëåäåíà çèìà õîðàòà ñ íèñêè äîõîäè. Ïàðèòå, êîèòî ñå äàâàò íà êóï çà ñåçîíà íå ìîãàò äà ïîêðèÿò ðàçõîäèòå çà 1 ìåñåö, à íå çà öåëèÿ çèìåí ñåçîí. 6. Îò 01.01.2009 ã. ìèíèìàëíàòà ïåíñèÿ ñå óâåëè÷è ñ 10% è ñ óâåëè÷åíèåòî îò 01.07- òÿ ùå äîñòèãíå 137 ëâ. Òîâà íà ïðàêòèêà îçíà÷àâà- 30 õëÿáà, 30 êîôè÷êè êèñåëî ìëÿêî, ïëàòåíà ñòóäåíà âîäà è ÷àñò îò åëåêðî-åíåðãèÿòà. Òîâà å ïîäêðåïàòà çà òåçè, êîèòî òðÿáâà äà èìàò ñïîêîéíè ñòàðèíè. III. Óëåñíÿâàíå äîñòúïà äî êðåäèòåí ðåñóðñ Òàçè ïðèîðèòåòíà ïîëèòèêà â ïðîãðàìàòà íà Ïðàâèòåëñòâîòî å èëè ëîçóíã áåç ñìèñúë èëè íåñáúäíàòà ìå÷òà, çàùîòî îò 6 ìåñåöà ðåàëíîñòòà ïîêàçâà: ä ñêîêîîáðàçåí ðúñò íà ëèõâèòå ïî êðåäèòèòå; ä ðúñò íà ëèõâèòå ïî äåïîçèòèòå, ãðàíè÷åùè ñ“èñòåðèÿ” êîåòî ïîêàçâà ëèïñà íà ïàðè÷åí ðåñóðñ ïîðàäè èçòè÷àíåòî èì êúì áàíêèòå ìàéêè èçâúí ñòðàíàòà; ä îãðîìíà ñòàãíàöèÿ â êðåäèòèðàíåòî, êîåòî å ïî÷òè ñïðÿëî; ä ðúñò íà ëîøèòå êðåäèòè. Çàùî òîâà ñå ñëó÷âà? Ïúðâî: îò ìåñåö ñåïòåìâðè òåìïúò íà íàðàñòâàíå íà ïàðè÷íîòî ïðåäëàãàíå(èçìåðåíî ÷ðåç øèðîêèòå ïàðè, çíà÷èòåëíî ñå çàáàâÿ). Àêî çà 2007 ã. òîçè òåìï å 30,5%, çà 2008 ã. å ñàìî 10,9% è ïðîäúëæàâà äà íàìàëÿâà ñ òåíäåíöèÿ êúì íóëà çà I òðèìåñå÷èå íà 2009 ã. 33

Âòîðî: äåïîçèòèòå íàðàñòâàò îñîáåíî ñëåä âçèìàíå íà ðåøåíèåòî çà òÿõíîòî ãàðàíòèðàíå äî 100 000 ëâ. Òðåòî: âúçõîäÿùà òåíäåíöèÿ íà ëèõâåíèòå ïðîöåíòè ïî âñè÷êè âèäîâå êðåäèòè. ×åòâúðòî: êðåäèòíèòå ïîðòôåéëè íà áàíêèòå ñå ñâèâàò ïîðàäè ïîâèøàâàíå íà êðèòåðèèòå, ëèïñà íà èíòåðåñ îò äîìàêèíñòâàòà è çàòðóäíÿâàíå íà äîñòúïà äî òÿõ. IV. Ïóáëè÷íè èíâåñòèöèè ñ íàöèîíàëíè è åâðîïåéñêè ñðåäñòâà Ïîðàäè âèñîêàòà êîðóïöèîííà ñðåäà â Áúëãàðèÿ òÿ å íà âòîðî ìÿñòî ïî êîðóïöèÿ â ÅÑ, ïî-ãîëÿìà ÷àñò îò ñðåäñòâàòà ïî ïðåäïðèñúåäèíèòåëíèòå è ñòðóêòóðíè ôîíäîâå ñà ñïðåíè, çàìðàçåíè èëè òðóäíî äîñòúïíè. Åòî çàùî, èíâåñòèöèîííèòå íàìåðåíèÿ íà Ïðàâèòåëñòâîòî èçöÿëî ñà áàçèðàíè íà áþäæåòíè ñðåäñòâà è ïóáëè÷íî ÷àñòíè ïàðòíüîðñòâà. Òîâà îáñòîÿòåëñòâî ðàçáèðà ñå ùå ñòåñíè ôèíàíñèðàíåòî íà îñíîâíèòå ïóáëè÷íè ñèñòåìè è âñè÷êè äîáðè íàìåðåíèÿ ùå îñòàíàò ñàìî äîáðî ïîæåëàíèå. Îôèöèàëíèÿò îò÷åò íà Ïðàâèòåëñòâîòî ñî÷è, ÷å ñàìî 5% îò ñðåäñòâàòà ïî îïåðàòèâíèòå ïðîãðàìè ñà óñâîåíè. Òîâà å íàé-íèñêîòî íèâî íà óñâîÿâàíå â èñòîðèÿòà íà ÅÑ. Ñïîðåä ïðîãðàìàòà“Ñòàíèøåâ” ùå ñå: ä óâåëè÷àò ñ 5,6 ìèëèàðäà ëåâà êàïèòàëîâèòå ðàçõîäè â îòäåëíèòå èêîíîìè÷åñêè ñåêòîðè; ä äîïúëíè èíâåñòèöèîííàòà ïðîãðàìà ñ 700 ìèëèîíà ëåâà.  ðàìêèòå íà òåçè(èìàãèíåðíè) ñðåäñòâà ùå ñå ïðàâè òðàíñïîðòíà èíôðàñòðóêòóðà, à ÷ðåç ïóáëè÷íî ÷àñòíî ïàðòíüîðñòâî åíåðãèéíè ïðîåêòè çà 6 ìèëèàðäà ëåâà. Ñëåä ïðåðàçãëåæäàíå íà èíâåñòèöèîííèòå ðàçõîäè íà ìèíèñòåðñòâàòà ñå îêàçà, ÷å òå íå ñàìî íÿìà äà ñå íàìàëÿâàò, à ùå ñå óâåëè÷àâàò. Îáùèÿò èçâîä ñå íàëàãà îò ïðúâ ïðî÷èò- ïî-ãîëÿìàòà ÷àñò îò ìèëèîíèòå è õèëÿäèòå ðàáîòíè ìåñòà ñà íàñî÷åíè çà ïåðèîäà ïðåäè èçáîðèòå, ò.å. çà 6 ìåñåöà ùå ñå èçõàð÷àò 90% îò ïàðèòå. 34

Ðàçõîäè â ïîâå÷å îò ïðåäâèäåíîòî Ìèíèñòåðñòâî Ñðåäñòâà 2009 ã. Ñðåäñòâà 2009 ã. Ìèíèñòåðñòâî íà èçâúíðåäíèòå ñèòóàöèè Ìèíèñòåðñòâî íà îáðàçîâàíèåòî Ìèíèñòåðñòâî íà çäðàâåîïàçâàíåòî Ìèíèñòåðñòâî íà òðàíñïîðòà Ìèíèñòåðñòâî íà îêîëíàòà ñðåäà è âîäèòå Ìèíèñòåðñòâî íà äúðæàâíàòà àäìèíèñòðàöèÿ ÌÒÑÏ ÌÐÐÁ ÍÀ“Ïúòíà èíôðàñòðóêòóðà” - íàöèîíàëíà ñèñòåìà çà ðàííî ïðåäóïðåæäåíèå è îïîâåñòÿâàíå íà îðãàíèòå íà èçïúëíèòåëíàòà âëàñò è íà íàñåëåíèåòî ïðè áåäñòâèÿ íà íàöèîíàëíî è îáëàñòíî íèâî; - òåõíèêà è åêèïèðîâêà íà àâàðèéíî-ñïàñèòåëíèòå îòðÿäè; Ðåìîíò íà ñòóäåíòñêè îáùåæèòèÿ ñóìàòà íå å îïîâåñòåíà îôèöèàëíî; 43,5 ìèëèîíà ëåâà 100 ìèëèîíà ëåâà Çà ðåìîíò íà áîëíèöè 46 ìèëèîíà ëåâà Ìîäåðíèçèðàíå íà ëåòèùå Ïëîâäèâ è çà íîâè âëàêîâå - âîäíà èíôðàñòðóêòóðà; - ïðå÷èñòâàòåëíè ñòàíöèè Ëîâå÷ è Ñåâëèåâî; - íîâà êàíàëèçàöèÿ çà Ñìîëÿí (äà ñå çàâúðøè ïðåäè ïàðëàìåíòàðíèòå èçáîðè) Ìîäåðíèçèðàíå íà ãðàíè÷íè ïóíêòîâå 145 ïðîåêòà(äà ñå çàâúðøàò äî ïàðëàìåíòàðíèòå èçáîðè) Ðàçêðèâàíå íà 18 000 ðàáîòíè ìåñòà ÷ðåç ðåìîíò íà 399 îáåêòà ïî ïðîãðàìà“Êðàñèâà Áúëãàðèÿ” è Ñîöèàëíèÿ èíâåñòèöèîíåí ôîíä - çà 140 ïðîåêòà â 420 íàñåëåíè ìåñòà, îñíîâíî çà  è Ê è ïîäîáðÿâàíå æèëèùíèòå óñëîâèÿ íà ðîìèòå; - çà êîìïåíñèðàíå íà ðàáîòíèòå ìåñòà â ìèííîäîáèâíàòà è ìèííî-ïðåðàáîòâàùàòà ïðîìèøëåíîñò Ñòðîåæ íà ïúòèùà, êàòî ñàìî îò àïðèë-ìàé äà ñå ñúçäàäàò 5000 ðàáîòíè ìåñòà çà ðàç÷èñòâàíå íà êðàéïúòíè ñúîðúæåíèÿ 194 ìèëèîíà ëåâà ñóìàòà íå å îïîâåñòåíà îôèöèàëíî 21 ìèëèîíà ëåâà 21 ìèëèîíà ëåâà 350 ìèëèîíà ëåâà 42 ìèëèîíà ëåâà 250 ìèëèîíà ëåâà 35

V. Ìåðêè çà ñòèìóëèðàíå íà áèçíåñà Ïúðâî: Íàìàëÿâàíå íà îñèãóðèòåëíàòà òåæåñò ñ 2,4 ïóíêòà çà 2009 ã. Âòîðî: Óâåëè÷àâàíå íà êàïèòàëà íà Áúëãàðñêàòà áàíêà çà ðàçâèòèå ñ 500 ìèëèîíà çà ñòèìóëèðàíå íà òúðãîâöèòå äà îòïóñêàò êðåäèòå çà ìàëêèòå è ñðåäíè ïðåäïðèÿòèÿ- òàçè ìÿðêà çàñåãà ïî÷òè íå ðàáîòè ïîðàäè ôàêòà, ÷å ñàìî çà ïîëîâèíàòà îò ðåñóðñà èìà ðåàëíî êàíäèäàòñòâàùè áàíêè. Òðåòî: Òåõíîëîãè÷íà ìîäåðíèçàöèÿ íà ïðåäïðèÿòèÿòà- 196 ìèëèîíà ëåâà áåçâúçìåçäíà ïîìîù. ×åòâúðòî: Èçãðàæäàíå íà áèçíåñ ïàðêîâå- 100 ìèëèîíà ëåâà.  óñëîâèÿòà íà ðåöåñèÿ òîçè ðàçõîä å íå ñàìî íåöåëåñúîáðàçåí, íî íîñè åëåìåíòè íà êîðóïöèîííà ïðàêòèêà èëè ïúëíåíå íà Ïàðòèéíè êàñè. Îùå ïðè ðàçãëåæäàíåòî íà áþäæåò 2009- ÊÒ“Ïîäêðåïà” îñòðî âúçðàçè ñðåùó âëàãàíåòî íà òåçè ñðåäñòâà â áåçñìèñëåíè íà òîçè åòàï àðõèòåêòóðíè òâîðåíèÿ. Ïåòî: Îáëåê÷àâàíå íà ïðîöåäóðàòà çà ðåãèñòðèðàíå íà ôèðìè è íàìàëÿâàíå 50 ïúòè íà óñòàâíèÿ êàïèòàë çà ÎÎÄ, îò 5000 íà 100 ëåâà. Íà ïðúâ ïðî÷èò òîâà çâó÷è äîáðå, íî èìàéêè ïðåäâèä, ÷å çàåäíî ñ óñòàâíèÿ êàïèòàë äî 100 ëâ. ñå íàìàëÿâà è îòãîâîðíîñòòà íà òåçè ôèðìè- çàìèñúëúò å äúëáîêî áåçîòãîâîðåí è å âðàòà êúì êîðóïöèÿ è äàíú÷íè èçìàìè. VI. Ïðåæäåâðåìåííî âëèçàíå â Åâðîçîíàòà. ×ëåíñòâîòî â ERM II ïðè çàïàçâàíå íà Âàëóòíèÿ áîðä ñ÷èòàìå íå ñàìî çà åêçîòèêà, íî è çà èçêëþ÷èòåëíî îïàñíî íàìåðåíèå, çàùîòî: ä Áúëãàðèÿ è áåç òîâà å âúâ Âàëóòåí áîðä, êîéòî å îñíîâåí ôóíäàìåíò çà ôèíàíñîâà ñòàáèëíîñò; ä Áúëãàðèÿ íå å èçïúëíèëà êðèòåðèèòå îò Ìààñòðèõò è ïîòî÷íî íàé-îïàñíèÿ îò òÿõ- èíôëàöèÿòà; ä Âëèçàíåòî â Åâðîçîíàòà ùå äîâåäå äî ïî-ðÿçêî ïîêà÷âàíå èíäåêñà íà ïîòðåáèòåëñêèòå öåíè â ñúîòíîøåíèå 1 êúì 2, êàêâîòî å ñúîòíîøåíèåòî º â åâðî; ä  óñëîâèÿòà íà èêîíîìè÷åñêà êðèçà ðÿçêîòî ïîâèøàâàíå íà èíôëàöèÿòà ùå äîâåäå äî ñòàãôëàöèÿ(ðåöåñèÿ, ñúïðîâîäåíà ñ âèñîêà èíôëàöèÿ). 36

VII. Ïîääúðæàíå íà áþäæåòåí èçëèøúê è âèñîê âàëóòåí ðåçåðâ. Òàçè ïðèîðèòåòíà ïîëèòèêà çâó÷è êàòî çàêëèíàíèå è å óòîïèÿ íà ôîíà íà: ä íóëåâ ðúñò íà ÁÂÏ; ä íèñêàòà ñúáèðàåìîñò è äàíú÷íè èçìàìè; ä çàäàâàùàòà ñå ðåöåñèÿ íà áúëãàðñêàòà èêîíîìèêà. Òîâà íà ïðàêòèêà îçíà÷àâà: ä îãðîìíà ðåñòðèêöèÿ â ðàçõîäíàòà ÷àñò è ìèçåðíè ñðåäñòâà çà îñíîâíèòå ïóáëè÷íè ñèñòåìè; ä ëèïñà íà âúçìîæíîñò çà îñúùåñòâÿâàíå íà èíâåñòèöèîííàòà ïðîãðàìà íà ïðàâèòåëñòâîòî. Îñíîâíà ãðèæà íà ñòðàíàòà ñëåäâà äà áúäå ñòàáèëíîñòòà íà Âàëóòíèÿ áîðä è íàìèðàíå íà äîñòàòú÷íè ñðåäñòâà çà âàëóòíèÿ ðåçåðâ, êîéòî ãî îáñëóæâà.  ñëó÷àé, ÷å êðèçàòà íå òðàå ïîâå÷å îò 2 ãîäèíè, ïåðñïåêòèâèòå ïðåä Âàëóòíèÿ áîðä ñà äîáðè, íî çà ñúæàëåíèå íèêîé íà òîçè åòàï íå ìîæå äà äàäå ïðîãíîçà çà íåéíàòà ïðîäúëæèòåëíîñò è äúëáî÷èíàòà íà ðåöåñèÿòà. Âñå îùå ìåæäóíàðîäíàòà îáùíîñò íå ìîæå äà èçãðàäè åäèííè êðèòåðèè çà ðåãóëàöèÿ íà ôèíàíñîâèòå ïàçàðè, à îòòàì äà âúçñòàíîâè äîâåðèåòî íà èíâåñòèòîðèòå. Òîâà îáñòîÿòåëñòâî ïðå÷è íà ðåàëíàòà èêîíîìèêà è òÿ íå ñàìî áîêñóâà, íî âñå îùå íå å äîñòèãíàëà äúíîòî íà ðåöåñèÿòà. VIII. Çàïàçâàíå íà íèñêàòà äàíú÷íà òåæåñò. Çàïàçâàíåòî íà íèñêîòî íèâî íà äàíúöèòå â Áúëãàðèÿ å äîñòèãíàëî ñâîÿ ïðåäåë. Çàäúëáî÷àâàíåòî íà òîçè ïðîöåñ ùå äîâåäå äî: ä äåôèöèò â áþäæåòà; ä ïîäðîíâàíå íà óñòîèòå íà îñèãóðèòåëíàòà ñèñòåìà, îñîáåíî íà ïåíñèîííàòà. Íà òîçè åòàï ñòðàõúò íà èíâåñòèòîðèòå å äîñòàòú÷íî ãîëÿì, çà äà èãíîðèðà ïðåèìóùåñòâàòà íà íèñêèòå äàíúöè, à ñâèòàòà ïîêóïàòåëíà ñïîñîáíîñò ðÿçêî íàìàëÿâà è íîðìàòà íà ïå÷àëáàòà. Åòî çàùî, äîïúëíèòåëíîòî îáëåê÷àâàíå íà ðàáîòîäàòåëèòå íå å ñòèìóë çà çàïàçâàíå íà çàåòîñòòà, à íà÷èí çà çàïàçâàíå íîðìàòà íà ïå÷àëáàòà, êîÿòî íÿìà äà áúäå ðåèíâåñòèðàíà, à ñúõðàíåíà âúâ âèä íà äåïîçèò. 37

IX. Ñîöèàëíà çàùèòà è ãðèæà çà õîðàòà. Ïëàíúò“Ñòàíèøåâ” ïðàâè íåìîùåí îïèò äà çàùèòè çàåòîñòòà. Ñïîðåä Ïðàâèòåëñòâîòî áåçðàáîòèöàòà íÿìà äà íàäâèøè 7-8% çà 2009 ã., êîåòî íà ôîíà íà áåçðàáîòèöàòà â ÅÑ: 11-14% å ëèöåïðèÿòíà. Òåçè èìàãèíåðíè òâúðäåíèÿ ñà îïàñíè è íåâåðíè çàùîòî: ä ïðåäñòîè áóì íà áåçðàáîòèöàòà âúâ âðúçêà ñúñ ñúñòîÿíèåòî íà“Êðåìèêîâöè”ÀÄ, êîéòî ùå äîâåäå äî 50-100,000 äóøè áåçðàáîòíè îùå òàçè ãîäèíà îò ñâúðçàíèòå ñ òÿõ ñèñòåìè; ä èíôîðìàöèîííàòà ñèñòåìà íà ÌÒÑÏ âúîáùå íå îò÷èòà îñâîáîäåíèòå ïî ÷ë. 325 îò ÊÒ- ïî âçàèìíî ñúãëàñèå. Òàêà íàïðèìåð, áàíêîâàòà ñèñòåìà å îñâîáîäèëà âå÷å ìåæäó 35 40% îò ïåðñîíàëà ñè ïî òîçè ÷ëåí îò ÊÒ ñ îáåùàíèå íÿêîãà äà ãè âúðíàò îáðàòíî. Íåîáìèñëåíîòî íàìàëåíèå íà âíîñêàòà âúâ ôîíä“Ãàðàíòèðàíå íà âçåìàíèÿòà íà ðàáîòíèöèòå ïðè ôàëèò” ùå èçèãðàå ëîøà øåãà íà óïðàâëÿâàùèòå â ñåãàøíàòà ñëîæíà îáñòàíîâêà íà ïàçàðà íà òðóäà. Âåðîÿòíî Ïðàâèòåëñòâîòî ðàç÷èòà íà ôîêóñà, êîéòî ïðèëîæè íà êðåìèêîâñêèòå ðàáîòíèöè- äà âúðíå íåñúñòîÿòåëíîñòòà ñúñ çàäíà äàòà- è ïî òîçè íà÷èí äà ãè ëèøè îò âúçìîæíîñò äà ïîëó÷àò îáåçùåòåíèÿ ïî òîçè ðåä. Âúâåæäàíåòî íà íåïúëíî ðàáîòíî âðåìå å íîæ ñ äâå îñòðèåòà. Îò åäíà ñòðàíà èçêóñòâåíî íàìàëÿâà áåçðàáîòèöàòà è ïîäïîìàãà ñúñ çàïëàùàíåòî ðàáîòîäàòåëèòå(ÏÌÑ ¹ 44/2009 ã.) îò äðóãà- íà ïðàêòèêà ïðîèçâåæäà áåçðàáîòíè ñ ïî-ìàëêè îáåçùåòåíèÿ ïîðàäè íàìàëÿâàíåòî íà ðåàëíèòå èì äîõîäè. Îñâåí òîâà, ïðèëîæåíèåòî íà öèòèðàíîòî ïîñòàíîâëåíèå å ïðåäïîñòàâêà çà êîðóïöèîííè ïðàêòèêè. Êðèòåðèèòå ñà íåïúëíè è äèñêóñèîííè è ñúçäàâàò âúçìîæíîñò íà ôèðìè, áëèçêè äî âëàñòòà äà ñå âúçïîëçâàò îò òÿõ. Óäúëæàâàíåòî íà íåïúëíîòî ðàáîòíî âðåìå íà ïðúâ ïîãëåä å áëàãîïðèÿòíî, íî äå ôàêòî îùåòÿâà ðàáîòíèêà îò äîõîäè è ãî ëèøàâà îò âúçìîæíîñòòà ïî-ðàíî äà ñå âêëþ÷è â ïàçàðà íà òðóäà, äîêàòî íå ñå å ðàçðàçèëà ðåöåñèÿòà. Íà ïðàêòèêà íÿìà ãàðàíöèÿ, ÷å ùå îñòàíå íà ðàáîòà, à ñàìî óäúëæàâà àãîíèÿòà íà äîìàêèíñòâàòà. Íà ôîíà íà îãðàíè÷åíèòå ñðåäñòâà ïðåäâèä íóëåâèÿ ðúñò íà ÁÂÏ, âåðîÿòíîñòòà ðàáîòíèêúò äà ñå äîáåðå äî ñðåäñòâà â àêòèâíèòå ìåðêè íà ïàçàðà íà òðóäà ñòàâà âñå ïî- èìàãèíåðíà.  ïðîãðàìàòà íà Ïðàâèòåëñòâîòî íÿìà íèòî äóìà çà ïîëèòèêàòà ïî äîõîäèòå. Íåùî ïîâå÷å, ñ ðåøåíèåòî ñè çà çàïëàòèòå â áþ38

äæåòíàòà ñôåðà è êàòåãîðè÷íîòî ìíåíèå íà ìèíèñòúðà íà äúðæàâíàòà àäìèíèñòðàöèÿ äà íå ñå óâåëè÷àâàò òåçè ñðåäñòâà å çíàê çà ðåàëíèÿ ñåêòîð äà ãè ïîñëåäâà. Íà ôîíà íà ìèçåðíèòå äîõîäè îò ðàáîòíà çàïëàòà(Áúëãàðèÿ å íà ïðåäïîñëåäíî ìÿñòî ïî äîõîäè) 95 % îò áúëãàðñêèòå äîìàêèíñòâà ñà îáðå÷åíè íà ôàëèò. Åäíà îò íàé-àâòîðèòåòíèòå êîíñóëòàíòñêè ôèðìè â Ãåðìàíèÿ “GFKGroup” àíàëèçèðàéêè ïîêóïàòåëíàòà ñïîñîáíîñò â Åâðîïà äîêàçâà, ÷å: ä Åâðîïåéñêèòå ïîòðåáèòåëè îò Öåíòðàëíà è Èçòî÷íà Åâðîïà, ðàçïîëàãàò ñ 11,998 åâðî ãîäèøíî èëè ñðåäíî ìåñå÷íî ñ 2,000 ëâ.; ä Íàé-âèñîêà ïîêóïàòåëíà ñïîñîáíîñò èìà íàñåëåíèåòî â Øâåéöàðèÿ, Ëþêñåìáóðã è Ëèõòåíùàéí- 27,000 åâðî ãîäèøíî; ä Ãåðìàíèÿ å íà 10-òî ìÿñòî ñ 18,055 åâðî ãîäèøíî; ä  òîï 10 ñà Íîðâåãèÿ, Èðëàíäèÿ, Äàíèÿ, Èñëàíäèÿ, Âåëèêîáðèòàíèÿ è Ôðàíöèÿ; ä Áúëãàðèÿ å ñ 2,453 åâðî ãîäèøíî èëè ñ ìàëêî íàä 400 ëâ. ìåñå÷íî; ä Ðóìúíèÿ å ñ 3,054 åâðî ãîäèøíî; ä Ñúðáèÿ- 3,227 åâðî ãîäèøíî; ä Òóðöèÿ- 3,182 åâðî ãîäèøíî. Çàìðàçÿâàíåòî íà òàçè íèñêà ïîêóïàòåëíà ñïîñîáíîñò íîñè îò åäíà ñòðàíà è ðåñòðèêöèèòå â êðåäèòèðàíåòî ùå ñâèÿò îïàñíî âúòðåøíîòî ïîòðåáëåíèå, êîåòî ùå äîâåäå ðåöåñèÿòà â ñòðàíàòà ïîáúðçî îòêîëêîòî ñå î÷àêâà. Äðóãàòà âàæíà îñîáåíîñò å äúëáîêàòà êðèçà íà çàäëúæíÿëîñò íà áúëãàðñêèòå äîìàêèíñòâà è ãîëåìèòå çàòðóäíåíèÿ, êîèòî èçïèòâàò çà îáñëóæâàíå íà êðåäèòèòå. Çà ïîñëåäíèòå òðè ìåñåöà íà 2008 ã., íàïðèìåð, äåëúò íà íåîáñëóæâàíèòå ñå å óâåëè÷èëà äâîéíî. Êúì 31 äåêåìâðè òå ñà 6,9% îò îáùèÿ áðîé, äîêàòî ïðåç ñåïòåìâðè 2008 ã. ñà áèëè 3,5% ïî äàííè íà ÍÑÈ.  íîìèíàëíî èçðàæåíèå òå ñå óâåëè÷àâàò 49,5 ìèëèîíà ëåâà(34,5% íàðàñòâàíå) çà IV òðèìåñå÷èå íà 2008 ã. Òåçè öèôðè êàñàÿò ãëàâíî ëèçèíãîâèòå äîãîâîðè è ïîòðåáèòåëñêèòå êðåäèòè. Îò òÿõ 85% ñà çà áúëãàðñêèòå äîìàêèíñòâà. Óâåëè÷àâàíåòî íà áåçðàáîòèöàòà è ðåñòðèêöèèòå â îáëàñòòà íà äîõîäèòå ùå çàäúëáî÷àâàò òåçè òåíäåíöèè.  çàêëþ÷åíèå ÊÒ“Ïîäêðåïà” ïðàâè ñëåäíèòå ïðàãìàòè÷íè ïðåäëîæåíèÿ êúì Ïðàâèòåëñòâîòî è æåëàåùèòå äà âçåìàò âëàñòòà ñëåä èçáîðèòå: 39

Ïúðâî: Äà ñå íàïðàâÿò èçìåíåíèÿ â Çàêîíà çà“Ãàðàíòèðàíè âçåìàíèÿ íà ðàáîòíèöèòå ïðè ôàëèò” â ïîñîêà: ä óâåëè÷àâàíå âíîñêàòà âúâ ôîíäà, êîÿòî ïëàùàò ðàáîòîäàòåëèòå íà 1%; ä äà ñå óâåëè÷è ðàçìåðúò íà ìåñå÷íîòî îáåçùåòåíèå óñïîðåäíî ñ óâåëè÷àâàíå íà ìèíèìàëíàòà ðàáîòíà çàïëàòà íà 360 ëâ.; ä äà ñå óâåëè÷è ñðîêúò çà ïëàùàíå íà îáåçùåòåíèåòî îò 3 íà 6 ìåñåöà. Âòîðî: Çàùèòà íà ïîêóïàòåëíàòà ñïîñîáíîñò ÷ðåç: ä ðúñò íà ìèíèìàëíà ðàáîòíà çàïëàòà- 60% îò ñðåäíàòà ðàáîòíà çàïëàòà çà ñòðàíàòà- íå ïî-ìàëêî îò 360 ëâ. îò 01.04.2009 ã.; ä íåäîïóñêàíå çàìðàçÿâàíåòî íà ðàáîòíèòå çàïëàòè â áþäæåòíèÿ ñåêòîð è ãàðàíòèðàíå íà çàëîæåíîòî â áþäæåòà 10 ïðîöåíòíî óâåëè÷åíèå; ä îòïàäàíå íà îãðàíè÷èòåëíîòî óñëîâèå çà áðîÿ íà âàó÷åðèòå çà ðàáîòíè÷åñêî õðàíåíå è îáõâàùàíå íà âñè÷êè æåëàåùè äà ãî ïîëçâàò; ä ïðîìÿíà â Çàêîíà çà ÄÄÑ â ïîñîêà äàâàíå íà âúçìîæíîñò çà âúçñòàíîâÿâàíå íà äàíú÷íèÿ êðåäèò ïðè êðàéíèÿ ïîòðåáèòåë èëè íàìàëÿâàíå íà ñòàâêèòå çà ñòîêè îò ïúðâà íåîáõîäèìîñò; ä óâåëè÷àâàíå ðàçìåðèòå íà ïàðè÷íèòå îáåçùåòåíèÿ çà áåçðàáîòèöà â äèàïàçîí 360 ëâ.- ìèíèìàëíà è 80% îò ñðåäíèÿ îñèãóðèòåëåí äîõîä çà ñòðàíàòà- ìàêñèìàëíà; ä àêòóàëèçàöèÿ íà ìåòîäèêàòà çà îáðàçóâàíå öåíèòå íà åíåðãîíîñèòåëèòå íà áàçà öåíè íà àëòåðíàòèâíè ãîðèâà îò ïîñëåäíîòî òðèìåñå÷èå, êàòî ïî òîçè íà÷èí ñåãà äåéñòâàùèòå öåíè çíà÷èòåëíî ùå íàìàëåÿò è ùå äîáèÿò ðåàëíàòà ñè ñòîéíîñò. Òðåòî: Ïðîìÿíà ïðîïîðöèèòå â ðàçïðåäåëåíèåòî íà áþäæåòà çà ðàçõîäè çà çäðàâåîïàçâàíå, îáðàçîâàíèå è íàóêà òàêà, êàêòî ñëåäâà: ä çà îáðàçîâàíèå- íå ïî-ìàëêî îò 6% îò ÁÂÏ; ä çà çäðàâåîïàçâàíå- íå ïî-ìàëêî îò 7% îò ÁÂÏ; ä çà íàóêà è ïðàêòè÷åñêî ïðèëîæåíèå íà âèñîêè òåõíîëîãèè - íå ïî-ìàëêî îò 4% îò ÁÂÏ. 40

Èçòî÷íèöè íà òåçè ñðåäñòâà â áþäæåòà: ä âúâåæäàíå íà ïðîãðåñèâåí äàíúê íà äîõîäèòå íà ôèçè÷åñêèòå ëèöà íàä 3,000 ëåâà äîõîä; ä âúâåæäàíå äàíúê âúðõó ëóêñîçíèòå ñòîêè è óñëóãè â äâîåí ðàçìåð îò ïðèåòèÿ ÄÄÑ çà ñòðàíàòà; ä ðÿçêî íàìàëÿâàíå ðàçõîäèòå íà ìèíèñòåðñòâà è âåäîìñòâà ÷ðåç âúâåæäàíå íà ïðîãðàìíîòî áþäæåòèðàíå è ñòðîã ìîíèòîðèíã è êîíòðîë âúðõó èçïúëíåíèåòî íà ïðîåêòèòå. ×åòâúðòî: Ñîöèàëíàòà çàùèòà ä ïðåóñòàíîâÿâàíå íàìàëåíèåòî íà îñèãóðèòåëíàòà òåæåñò çà ðàáîòîäàòåëèòå, çàùîòî òî âå÷å å ïðåìèíàëî ñàíèòàðíèÿ ìèíèìóì è çàñòðàøàâà ñúñòîÿíèåòî íà ñîöèàëíèòå ôîíäîâå; ä ïëàâíè ïðîìåíè â ïåíñèîííîòî çàêîíîäàòåëñòâî â ïîñîêà óâåëè÷àâàíå äîõîäà îò ïåíñèÿ; ä âúâåæäàíå íà åôåêòèâåí ìîíèòîðèíã è êîíòðîë íà èçðàçõîäâàíå íà ñðåäñòâà îò çäðàâíîòî îñèãóðÿâàíå, êàêòî è ñðåäñòâàòà, çàäåëåíè îò áþäæåòà çà Ìèíèñòåðñòâîòî íà çäðàâåîïàçâàíåòî, â ò.÷. âúâåæäàíå íà ïðÿêî äîãîâàðÿíå íà èçïúëíèòåëèòå íà çäðàâíè óñëóãè ñúñ çäðàâíàòà êàñà, ñúçäàâàíå íà óñëîâèÿ çà ïðîçðà÷íîñò ïðè îïðåäåëÿíå öåíèòå íà ëåêàðñòâåíèòå ñðåäñòâà, ñúçäàâàíå íà åôåêòèâåí êîíòðîë ïî èçðàçõîäâàíåòî íà ñðåäñòâàòà çà êàïèòàëíè âëîæåíèÿ â îáùèíñêèòå è äúðæàâíè çäðàâíè çàâåäåíèÿ. Ïåòî: Åñêàëàöèÿ íà áåçðàáîòèöàòà ä ãåíåðàëíà ïðåðàáîòêà íà ïëàíà ïî çàåòîñòòà ñ àêòóàëèçèðàíåòî íà êðèòåðèèòå è ðàçïðåäåëåíèåòî íà ñðåäñòâàòà, ñúîáðàçíî êîíêðåòíàòà èêîíîìè÷åñêà ñèòóàöèÿ; ä îòìÿíà Ðåøåíèå ¹ 24/ 19.02.2009 ã. íà Ìèíèñòåðñêè ñúâåò è àêòóàëèçèðàíå â ïîñîêà çàïàçâàíå äîõîäèòå íà ðàáîòåùèòå, çàñåãíàòè îò èêîíîìè÷åñêàòà êðèçà; ä òðèïàðòèòåí ìîíèòîðèíã íà äàííèòå çà áåçðàáîòèöàòà íà ÍÑÈ, êîèòî ñà ìàíèïóëèðàíè îùå çà ìåñåö ÿíóàðè è îôèöèàëíî ñà 6,5%, à äå ôàêòî íà áàçà íà òåõíè äàííè ñà 7,6%. Ìàíèïóëèðàíåòî íà äàííèòå îò áåçðàáîòèöàòà, çàåäíî ñ òåçè îò èíôëàöèÿòà ìîãàò äà äîâåäàò äî ñòàãôëàöèÿ, êîÿòî å ãëîáàëåí óáèåö íà èêîíîìè÷åñêàòà ñòàáèëíîñò; ä óâåëè÷àâàíå ñðîêà çà ïîëó÷àâàíå íà îáåçùåòåíèå çà áåçðàáîòèöà äî 12 ìåñåöà. 41

Øåñòî: Èíôëàöèÿ- äà ñå ñúçäàäàò óñëîâèÿ çà ïðîçðà÷íîñò ïî îòíîøåíèå íà êà÷åñòâîòî íà ïîòðåáèòåëñêèòå ñòîêè, áåç òîâà äà ïðåäèçâèêâà èçêóñòâåí ðúñò íà ïîòðåáèòåëñêèòå öåíè è ïîâèøàâàíå íà èíôëàöèÿòà. Ñåäìî: Ñëåä èçáîðèòå âåäíàãà äà ñòàðòèðàò ïðåãîâîðè çà ñêëþ÷âàíå íà íîâ ñîöèàëåí Ïàêò â óñëîâèÿ íà êðèçà, áàçèðàí íà Íîâèÿ Ñîöèàëåí Ïàêò â Åâðîïà, îñíîâàí íà: ä ïðèåìàíå íà ìàùàáíà ïðîãðàìà çà âúçñòàíîâÿâàíå íà èêîíîìèêàòà, ïðîâåæäàùà ñúçäàâàíå íà íîâè è êà÷åñòâåíè ðàáîòíè ìåñòà, îñèãóðÿâàíå çàùèòà íà çàåòèòå â îñíîâíè ñòðóêòóðîîïðåäåëÿùè ïðîèçâîäñòâà, íàñî÷âàíå íà èíâåñòèöèèòå êúì òåõíè÷åñêè è òåõíîëîãè÷íè íîâîâúâåäåíèÿ è êúì ñúçäàâàíå óñëîâèÿ çà ðàçíîîáðàçÿâàíå è ïîâèøàâàíå íà êà÷åñòâîòî íà îáùèòå óñëóãè; ä íàðàñòâàíå íà ðàáîòíèòå çàïëàòè è íà ïåíñèèòå, ïîäîáðÿâàíå ôèíàíñîâàòà ñòàáèëíîñò íà ñòðàíàòà, óâåëè÷àâàíå íà ñîöèàëíèòå ïðèäîáèâêè ñ öåë ñòèìóëèðàíå íà ïîòðåáëåíèåòî, ïîâèøàâàíå ó÷àñòèåòî íà ðàáîòíèöèòå è çàùèòàòà íà òåõíèòå ïðàâà â ïîäêðåïà íà èêîíîìè÷åñêèÿ ðàñòåæ; ä ñúçäàâàíå íà åôèêàñíè ðåãóëàòîðíè ìåõàíèçìè çà ôèíàíñîâèòå ïàçàðè, ïðèåìàíå íà ÿñíè ïðàâèëà çà ñïðàâåäëèâî ðàçïðåäåëåíèå íà îáùåñòâåíèÿ ïðîäóêò. Ïðåóñòàíîâÿâàíå ïðàêòèêèòå íà õàçàðòíèÿ“êàçèíî” êàïèòàëèçúì è ñúçäàâàíå íà óñëîâèÿ çà åëèìèíèðàíå íà âúçìîæíîñòòà çà âúçîáíîâÿâàíå íà âúçïðèåòèòå ïðåç ïîñëåäíèòå äâàäåñåò ãîäèíè ïîðî÷íè ìåòîäè íà óïðàâëåíèå íà ôèíàíñîâèòå ïàçàðè. ÊÒ“Ïîäêðåïà” íàñòîÿâà â óñêîðåí ïîðÿäúê äà ñå îáñúäÿò êîìïëåêñíè àíòèêðèçèñíè ìåðêè â áúäåùèÿ Íàöèîíàëåí êðèçèñåí ùàá êúì Ïðåìèåðà íà Ð Áúëãàðèÿ, êîèòî äà áúäàò ïðèåòè ñ êîíñåíñóñ. 19 ìàðò 2009 ã. Çà Êîíôåäåðàòèâíèÿ ñúâåò íà ÊÒ“Ïîäêðåïà”: Ä-ð Êîíñòàíòèí Òðåí÷åâ Ïðåçèäåíò 42

ÄÅÊËÀÐÀÖÈß ÍÀ ÊÎÍÔÅÄÅÐÀÖÈß ÍÀ ÒÐÓÄÀ„ÏÎÄÊÐÅÏÀ“ îòíîñíî ìåðêèòå çà èêîíîìè÷åñêà ñòàáèëíîñò â óñëîâèÿ íà êðèçà íà ïðàâèòåëñòâîòî íà òðîéíàòà êîàëèöèÿ  ïðîäúëæåíèå íà áëèçî ïåò ìåñåöà áúëãàðñêîòî ïðàâèòåëñòâî óïîðèòî òâúðäåøå, ÷å ãëîáàëíàòà êðèçà íå ñå îòíàñÿ çà íàñ è Áúëãàðèÿ å îñòðîâ íà ñòàáèëíîñò, îñíîâàâàéêè ñå ñàìî íà âàëóòíèÿ áîðä, áåç äà îò÷åòå, ÷å: ä ðåöåñèÿòà âúâ âúíøíîèêîíîìè÷åñêèòå íè ïàðòíüîðè îò ÑÀÙ è ÅÑ ùå çàñåãíàò òåæêî íàøèÿ ðåàëåí ñåêòîð; ä ó íàñ ùå ñå ðàçðàçè ôèíàíñîâà êðèçà, êîÿòî ùå âëåçå ïðåç èêîíîìè÷åñêàòà, ò.å. ñïàäúò â ðåàëíèÿ ñåêòîð ùå äîâåäå äî çàòðóäíåíèÿ â îáñëóæâàíåòî íà âå÷å âçåòè êðåäè îò áèçíåñà, à áåçðàáîòèöàòà ùå ëèøè îò âúçìîæíîñòòà ãðàæäàíèòå äà îáñëóæâàò èïîòå÷íèòå è ïîòðåáèòåëñêèòå ñè êðåäèòè; ä ïî÷òè âñè÷êè áúëãàðñêè áàíêè ñà äúùåðíè ôèðìè íà ãîëåìèòå åâðîïåéñêè è ñâåòîâíè áàíêè, êîèòî èçïèòâàò ãîëåìè çàòðóäíåíèÿ âúâ âðúçêà ñúñ ñðèâà íà ôèíàíñîâèòå ïàçàðè; ä ñâàëÿíåòî íà ìåæäóáàíêîâèòå ëèõâè íå ïîäîáðè ëèêâèäíîñòòà íà áúëãàðñêèòå áàíêè, íî ïîçâîëè èçòè÷àíåòî íà ñâåæ ôèíàíñîâ ðåñóðñ êúì ìàéêèòå áàíêè. Âñëåäñòâèå íà òîâà, áúëãàðñêèòå áàíêè áÿõà ïðèíóäåíè äà íàáàâÿò òàêúâ ðåñóðñ ÷ðåç ðÿçêî âäèãàíå íà ëèõâèòå ïî äåïîçèòèòå è ëèõâèòå ïî âå÷å âçåòè êðåäèòè. Òîâà îáñòîÿòåëñòâî ãè âêàðà â ñïèðàëàòà íà íåîáñëóæâàíèòå êðåäèòè è ôàêòè÷åñêè òå ïðåóñòàíîâèõà êðåäèòíàòà ñè äåéíîñò, ñ êîåòî çàäóøèõà ðåàëíèÿ ñåêòîð ÷ðåç ñïèðàíå íà ïîòîêà îò ðåñóðñ çà ðàçâèòèå; ä ñïèðàíåòî íà êðåäèòíèÿ äîñòúï, ñú÷åòàíî ñúñ ñâèòîòî ïîòðåáëåíèå, áàçèðàíî íà íèùîæíî íèñêèòå äîõîäè è ðàñòÿùàòà áåçðàáîòèöà ïðàêòè÷åñêè ùå äîâåäå äî êîëàïñ íà ðåàëíèÿ ñåêòîð; ä åäíîâðåìåííî ñ òîâà ðÿçêîòî íàìàëÿâàíå íà ïðèòîêà íà ïðåêè ÷óæäè èíâåñòèöèè äèðåêòíî ùå ïîäêîïàå èêîíîìè÷åñêàòà ñòàáèëíîñò, íåçàâèñèìî îò âàëóòíèÿ áîðä, ÷ðåç âëîøàâàíå íà âúíøíîòúðãîâñêîòî ñàëäî è çàäúëáî÷àâàíå íà äåôèöèòà ïî òåêóùàòà ñìåòêà. 43

Òåçè èçâîäè áúëãàðñêîòî ïðàâèòåëñòâî íå óñïÿ äà îñìèñëè, ïîðàäè êîåòî â ñâîÿòà ïðîãðàìà ïðåäëàãà ìåðêè, êîèòî ñà íàñî÷åíè êúì óâåëè÷àâàíå ïå÷àëáèòå íà áèçíåñà è îñîáåíî íà ìîíîïîëèòå è íÿìà íèòî åäèí ðåä, êîéòî äà êàñàå ðàáîòåùèòå õîðà, êîèòî ñà ïðèçâàíè äà ïðîèçâåäàò áðóòíèÿ âúòðåøåí ïðîäóêò. Åòî çàùî ÊÒ“Ïîäêðåïà” íå ìîæå áåçó÷àñòíî äà ïðèåìå ôàêòà, ÷å ñëåä òåæêèÿ ïðåõîä áúëãàðñêèòå ðàáîòíèöè è ñëóæèòåëè ùå òðÿáâà äà ïëàòÿò è öåíàòà íà êðèçàòà. Èçïúëíèòåëíèÿò ñúâåò íà ÊÒ“Ïîäêðåïà”, ñëåä êàòî àíàëèçèðà ñúçäàëàòà ñå ñèòóàöèÿ ïðåäëàãà ñëåäíèòå êîíêðåòíè ìåðêè: 1. Ïî ñòèìóëèðàíå íà âúòðåøíîòî ïîòðåáëåíèå: ä îò 1 àïðèë 2009 ã. äà ñå ïîâèøè ìèíèìàëíàòà ðàáîòíà çàïëàòà, ñúîáðàçíî óêàçàíèÿòà íà Åâðîïåéñêèÿ ïàðëàìåíò ñ äî 60% îò ñðåäíàòà ðàáîòíà çàïëàòà çà ñòðàíàòà- íå ïî-ìàëêî îò 360 ëåâà; ä äà ñå óâåëè÷àò ðàçïîëàãàåìèòå ñðåäñòâà â íàñåëåíèåòî ÷ðåç: • ïðîìÿíà â Çàêîíà çà ÄÄÑ â ïîñîêà äàâàíå âúçìîæíîñò çà âúçñòàíîâÿâàíå íà äàíú÷íèÿ êðåäèò ïðè êðàéíèÿ ïîòðåáèòåë èëè íàìàëÿâàíå íà ñòàâêèòå â ñòîêèòå îò ïúðâà íåîáõîäèìîñò; • ñúñ ñúäåéñòâèåòî íà ÁÍÁ äà ñå èíèöèèðà íàìàëÿâàíå íà ëèõâèòå ïî âå÷å ñêëþ÷åíèòå ïîòðåáèòåëñêè è èïîòå÷íè êðåäèòè çà åäèíñòâåíî æèëèùå; • íàìàëÿâàíå öåíèòå íà åíåðãîíîñèòåëèòå íà áàçà ïðîìÿíà â ìåòîäèêàòà íà òÿõíîòî îáðàçóâàíå â ñúîòâåòñòâèå ñ äåéñòâàùèòå öåíè íà ãîðèâàòà íà ìåæäóíàðîäíèòå ïàçàðè â ñòðîã êîíòðîë íà ðåãóëèðàíèòå öåíè íà åíåðãîíîñèòåëèòå è âîäàòà îò ñòðàíà íà ÄÊÅÂÐ, ñúïðîâîäåíî ñ ãîëåìè ïàðè÷íè ñàíêöèè çà ìîíîïîëèñòèòå. 2. Äàíú÷íè ïðîìåíè: ä âúâåæäàíå íà ïðîãðåñèâíà ñêàëà çà äàíúêà âúðõó äîõîäèòå íà ôèçè÷åñêèòå ëèöà çà äîõîäè íàä 3000 ëåâà íà ìåñåö; ä âúâåæäàíå íà ïðîãðåñèâåí äàíúê âúðõó ëóêñîçíèòå óñëóãè; ä äà ñå ñïðå íàìàëÿâàíåòî íà îñèãóðèòåëíàòà òåæåñò çà ðàáîòîäàòåëèòå, êîåòî äà áúäå êîìïåíñèðàíî ñ íàìàëÿâàíåòî íà íîðìàòà íà ïå÷àëáà. 44

3. Åñêàëàöèÿ íà áåçðàáîòèöàòà: ä ãåíåðàëíà ïðåðàáîòêà íà ïëàíà ïî çàåòîñòòà ñ àêòóàëèçèðàíåòî íà êðèòåðèèòå è ðàçïðåäåëåíèåòî íà ñðåäñòâàòà, ñúîáðàçíî êîíêðåòíàòà èêîíîìè÷åñêà ñèòóàöèÿ; ä îòìÿíà íà Ðåøåíèå 24 îò 19 ôåâðóàðè 2009 ã. íà Ìèíèñòåðñêè ñúâåò è àêòóàëèçèðàíå â ïîñîêà çàïàçâàíå äîõîäèòå íà ðàáîòåùèòå, çàñåãíàòè îò èêîíîìè÷åñêàòà êðèçà; ä òðèïàðòèòåí ìîíèòîðèíã íà äàííèòå çà áåçðàáîòèöàòà íà ÍÑÈ, êîèòî ñà ìàíèïóëèðàíè îùå çà ìåñåö ÿíóàðè è îôèöèàëíî ñà 6,5, à äå ôàêòî íà áàçà íà òåõíè äàííè ñà 7,6. Ìàíèïóëèðàíåòî íà äàííèòå îò áåçðàáîòèöàòà, çàåäíî ñ òåçè îò èíôëàöèÿòà ìîãàò äà äîâåäàò äî ñòàãôëàöèÿ, êîÿòî å ãëîáàëåí óáèåö çà èêîíîìè÷åñêàòà ñòàáèëíîñò; ä óâåëè÷àâàíå íà ìèíèìàëíèÿ è ìàêñèìàëåí ðàçìåð íà îáåçùåòåíèåòî çà áåçðàáîòèöà â ñúîòâåòñòâèå ñ óâåëè÷åíèåòî íà ìèíèìàëíàòà ðàáîòíà çàïëàòà- 360 ëåâà ìàêñèìàëíî è 180 ëåâà ìèíèìàëíî; ä óâåëè÷àâàíå ñðîêúò çà ïîëó÷àâàíå íà îáåçùåòåíèÿòà çà áåçðàáîòèöà äî 12 ìåñåöà. 4. Èíôëàöèÿ: ä äà ñå ñúçäàäàò óñëîâèÿ çà ïðîçðà÷íîñò ïî îòíîøåíèå íà êà÷åñòâîòî íà ïîòðåáèòåëñêèòå ñòîêè, áåç òîâà äà ïðåäèçâèêâà èçêóñòâåí ðúñò íà ïîòðåáèòåëñêèòå öåíè è ïîâèøàâàíå èçêóñòâåíî íà èíôëàöèÿòà. ä ÊÒ“Ïîäêðåïà” íàñòîÿâà â óñêîðåí ïîðÿäúê äà ñå îáñúäÿò êîìïëåêñíè àíòèêðèçèñíè ìåðêè â áúäåùèÿ Íàöèîíàëåí êðèçèñåí ùàá êúì ïðåìèåðà íà Ð Áúëãàðèÿ, êîèòî äà áúäàò ïðèåòè ñ êîíñåíñóñ. 25 ôåâðóàðè 2009 ã. ÇÀ ÈÑ ÍÀ ÊÒ“ÏÎÄÊÐÅÏÀ”: Ä-ð Êîíñòàíòèí Òðåí÷åâ Ïðåçèäåíò íà ÊÒ“Ïîäêðåïà” 45

ÄÎ: Ïðåçèäåíòà íà Ð Áúëãàðèÿ Ïðåäñåäàòåëÿ íà Íàðîäíîòî Ñúáðàíèå Ïðåäñåäàòåëÿ íà Ìèíèñòåðñêè Ñúâåò Èçâúíïàðëàìåíòàðíèòå ïîëèòè÷åñêè ñèëè Ïðàâîîõðàíèòåëíèòå îðãàíè Ñðåäñòâàòà çà ìàñîâî îñâåäîìÿâàíå ÄÅÊËÀÐÀÖÈß ÍÀ ÊÎÍÔÅÄÅÐÀÖÈß ÍÀ ÒÐÓÄÀ„ÏÎÄÊÐÅÏÀ“ Ñâåòúò âëåçå â òåæêà ãëîáàëíà, ôèíàíñîâà è èêîíîìè÷åñêà êðèçà. Ïðàâèòåëñòâàòà îò ÑÀÙ, íà âîäåùèòå ñòðàíè îò Àçèÿ è Åâðîïåéñêèÿ ñúþç ïî÷òè åæåäíåâíî êîâàò ðåøåíèÿ è ãåíåðèðàò íîðìàòèâíè àêòîâå ïî äíåâíèÿ ðåä íà ñâåòîâíàòà îáùíîñò. Ñàìî â Áúëãàðèÿ öàðè áîäðÿøêî íàñòðîåíèå è âëàñòèìàùèòå ñå çàíèìàâàò ñ äðåáíîòåìèå, öåëÿùî äà îòêëîíè âíèìàíèåòî íà õîðàòà îò èñòèíñêèòå ïðîáëåìè. ÊÒ“ÏÎÄÊÐÅÏÀ” ñ òðåâîãà êîíñòàòèðà, ÷å: Ïúðâî:  èçïúëíèòåëíàòà âëàñò ñå âèõðÿò ñêàíäàëè îò òèïà “êàçàë- ðåêúë â ÄÀÍÑ” â çàåøêè âàðèàíò; ïîêàçíè îáèñêè íà áèçíåñìåíè, êîèòî“óæ ãè òúðñÿò”, à òå íå ñå êðèÿò è âñè÷êî òîâà íà ôîíà íà áëàãàòà óñìèâêà íà ôèíàíñîâèÿ ìèíèñòúð, ãîâîðåù çà ôèíàíñîâà ñòàáèëíîñò è èêîíîìè÷åñêè ðàñòåæ. Ñâåòúò ñå òðåñå, ôèíàíñîâèòå ïàçàðè ñå ñðèâàò è ðåöåñèÿòà âå÷å äóøè ãëîáàëíàòà èêîíîìèêà. Áúëãàðñêàòà èêîíîìèêà îáà÷å ñå ñ÷èòà, ÷å“öúôòè è âðúçâà” ïðè ïîëîæåíèå ÷å: ä Äåôèöèòèòå âúâ âúíøíîòúðãîâñêèÿ áàëàíñ è òåêóùàòà ñìåòêà ñà óæàñÿâàùè(ïåò ïúòè ñà ïî-ãîëåìè îò êðèçèñíèÿ ïðàã). ä Ïðåêèòå ÷óæäè èíâåñòèöèè ãëàâîëîìíî íàìàëÿâàò êàòî ïðåñúõâàù ïîòîê. ä Èíôëàöèÿòà îòäàâíà å ïðåõâúðëèëà çäðàâîñëîâíèòå ñè íèâà, áëàãîäàðåíèå íà ïðåêîìåðíàòà àë÷íîñò íà äúðæàâíèòå è ÷àñòíèòå ìîíîïîëè. ä Áúëãàðèÿ íå ðàçïîëàãà ñ ìàòåðèàëíè è åíåðãèéíè ðåñóðñè. ä Áúëãàðñêàòà èêîíîìèêà å îòâîðåíà è èçöÿëî çàâèñèìà îò ïàðòíüîðèòå ñè ïî ñâåòà, êîèòî âëèçàò â ðåöåñèÿ. Âòîðî: Çàêîíîäàòåëíàòà âëàñò íåãëèæèðà èêîíîìè÷åñêèòå è ôèíàíñîâè ïðîöåñè è ñå çàíèìàâà ñ ïðîáëåìè îò òèïà: 46

ä Êîìóíèòå â åòàæíàòà ñîáñòâåíîñò è îáùàòà èì ñìåòêà çà ïàðíîòî. ä Êó÷åòàòà è ìóçèêàëíèòå èíñòðóìåíòè â æèëèùàòà íà õîðàòà. ä Ãåé áðàêîâåòå è óçàêîíÿâàíå íà ïðîñòèòóöèÿòà. ä Âúâåæäàíå íà ðîáñòâîòî â èíäóñòðèàëíèòå îòíîøåíèÿ, ïðè êîåòî ðàáîòîäàòåë(äîñòàâ÷èê) ùå ïðåäîñòàâÿ êàòî âåù ðàáîòíèêà íà ðàáîòîäàòåë(ïîëçâàòåë).  òîâà âðåìå ïàðèòå îò åâðîôîíäîâåòå ñà ñïðåíè, ñòðàíàòà íÿìà èíôðàñòðóêòóðà è ñå øèðè áåçïðåöåäåíòíà êîðóïöèÿ è ïðåñòúïíîñò. Òðåòî: Ïîëèòèöèòå èçâúí ïàðëàìåíòà ìå÷òàÿò çà âëàñò, íî èñêàò äà ÿ ïîëó÷àò íå êàòî ðàáîòÿò ïî âàæíèòå ïðîáëåìè íà îáùåñòâîòî, à êàòî: ä Íîñÿò äîíîñè â Ïðîêóðàòóðàòà; ä Ïèøàò ïðåäèçáîðíè ïðîãðàìè, îñíîâàíè íà èìàãèíåðíè êîíöåïöèè ñ ïîïóëèñòêè ïðèâêóñ; ä Çàíèìàâàò ñå ñ èíòðèãè è ìåæäóëè÷íîñòíè êîíôëèêòè. ×åòâúðòî: Ïðàâîîõðàíèòåëíèòå îðãàíè ñà ïàðàëèçèðàíè è âìåñòî äà ÷åðïÿò èíôîðìàöèÿ îò ñâîèòå ðàçðàáîòêè, ðàç÷èòàò íà ìåäèèòå. ÃÎÑÏÎÄÀ ÂËÀÑÒÈÌÀÙÈ, ÎÏÎÌÍÅÒÅ ÑÅ!  óñëîâèÿòà íà êðèçà íàöèÿòà òðÿáâà äà äåéñòâà êàòî åäèí, çà äà îöåëååì. Îñòàâåòå ëè÷íèòå, êîðïîðàòèâíèòå è ïàðòèéíèòå èíòåðåñè íà çàäåí ïëàí. Íåêà çàåäíî äà ðåøèì êàê è ïî êàêúâ íà÷èí ùå ãàðàíòèðàìå óòðåøíèÿ äåí íà äåöàòà ñè! ÊÒ“Ïîäêðåïà” ÏÐÈÇÎÂÀÂÀ âñè÷êè çäðàâîìèñëåùè ïîëèòèöè, àêàäåìè÷íàòà ìèñúë, ñîöèàëíèòå ïàðòíüîðè, ïðåäñòàâèòåëèòå íà ìåæäóíàðîäíèòå ôèíàíñîâè èíñòèòóöèè è íà ÅÑ ïðåäè ïðèåìàíåòî íà áþäæåòà è äàíú÷íèòå çàêîíè çà 2009 ã., äà ñå ïðîâåäàò ñåðèè îò äåáàòè ïî äíåâíèÿ ðåä íà îáùåñòâîòî çà ñïåøíî èçãîòâÿíå íà àíòèêðèçèñíà ïðîãðàìà. 20 îêòîìâðè 2008 ã. ÇÀ ÈÑ ÍÀ ÊÒ“ÏÎÄÊÐÅÏÀ”: Ä-ð Êîíñòàíòèí Òðåí÷åâ Ïðåçèäåíò íà ÊÒ“Ïîäêðåïà” 47

ÑÚÄÚÐÆÀÍÈÅ 1. ÌÅÌÎÐÀÍÄÓÌ ÍÀ ÊÎÍÔÅÄÅÐÀÖÈß ÍÀ ÒÐÓÄÀ„ÏÎÄÊÐÅÏÀ“ çà èêîíîìè÷åñêà, ôèíàíñîâà è ñîöèàëíà ñòàáèëíîñò íà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ â óñëîâèÿòà íà ãëîáàëíà êðèçà äî 201 3 ã. îò 1 4 ìàé 2009 ã.............................................................................................3 2. ÏÐÅÄËÎÆÅÍÈÅ îò ä-ð Êîíñòàíòèí Òðåí÷åâ, ïðåçèäåíò íà ÊÒ„ÏÎÄÊÐÅÏÀ“ îòíîñíî Îáñúæäàíå íà àíòèêðèçèñíè ïîëèòèêè è ìåðêè îò 1 4 àïðèë 2009 ã.......................................................................................25 3. ÑÒÀÍÎÂÈÙÅ ÍÀ ÊÒ„ÏÎÄÊÐÅÏÀ“ îòíîñíî Ïëàí íà ïðàâèòåëñòâîòî çà èêîíîìè÷åñêà ñòàáèëíîñò è íàïðåäúê 2009 îò 1 9 ìàðò 2009 ã........................................................................................28 4. ÄÅÊËÀÐÀÖÈß ÍÀ ÊÎÍÔÅÄÅÐÀÖÈß ÍÀ ÒÐÓÄÀ„ÏÎÄÊÐÅÏÀ“ îòíîñíî ìåðêèòå çà èêîíîìè÷åñêà ñòàáèëíîñò â óñëîâèÿ íà êðèçà íà ïðàâèòåëñòâîòî íà òðîéíàòà êîàëèöèÿ îò 25 ôåâðóàðè 2009 ã................................................................................43 5. ÄÅÊËÀÐÀÖÈß ÍÀ ÊÎÍÔÅÄÅÐÀÖÈß ÍÀ ÒÐÓÄÀ„ÏÎÄÊÐÅÏÀ“ îò 20 îêòîìâðè 2008 ã...............................................................................46 48

Áðîøóðàòà å îòïå÷àòàíà ñ ïîäêðåïàòà íà Ôîíäàöèÿ"Ôðèäðèõ Åáåðò"- Ðåãèîíàëíî áþðî Ñîôèÿ. Ðàçïðîñòðàíÿâà ñå áåçïëàòíî.