sajaro moxeleTa SromiTi uflebebi saqarTveloSi (gaTavisufleba) „xalxisa da saxelmwifos erTgulebis principis dacvis xelSesawyobad saqarTvelos kanonmdeblobiT ganisazRvreba moxelis socialuri da samarTlebrivi dacvis garantiebi.“ sajaro moxeleTa SromiTi uflebebi saqarTveloSi (gaTavisufleba) Labour Rights of Public Officers in Georgia (Dismissal) ekaterine qardava ekaterine gasitaSvili daviTi omsaraSvili proeqti ganxorcielda asociaciis`evropis droiT~ mier, kavkasiis universitetis partniorobiT, fridrix ebertis fondis mxardaWeriT. publikaciaSi warmodgenilia avtorTa piradi mosazrebebi. dauSvebelia fridrix ebertis fondis mier gamocemuli masalebis komerciuli mizniT gamoyeneba fondis Tanxmobis gareSe. • asociacia`evropis droiT~, 593277514, eka_kardava@yahoo.com, european.time.geo@gmail.com • fridrix ebertis fondis warmomadgenloba saqarTveloSi: Tbilisi 0179, nino ramiSvilis quCis I Cixi, bina 7, tel: + 995 32 2250728, georgia@fes.de • kavkasiis universiteti( CU ): Tbilisi, 0102, paata saakaZis q. 1, tel.: + 995 32 2377777, info@cu.edu.ge © fridrix ebertis fondi, 2022 © asociacia`evropis droiT~, 2022 redaqtori: ekaterine qardava kavkasiis universitetis gamomcemloba, Tbilisi, 2022 ISBN: 978-9941-9820-0-2 sarCevi Sesavali ........................................................................................ 5 1. moxeleTa gaTavisuflebis sakanonmdeblo safuZvlebi da arsebuli viTareba saqarTveloSi(ekaterine qardava) ..................................... 7 1.1. sajaro samsaxuris reformis qronologia ........................................... 7 1.2. sajaro mosamsaxuris cneba da terminebi ............................................. 8 1.2.1. moxele ............................................................................ 8 1.2.2. administraciuli xelSekrulebiT dasaqmebuli piri ........................... 9 1.2.3. SromiTi xelSekrulebiT dasaqmebuli piri .................................... 10 1.3. sajaro moxelis gaTavisuflebis sakanonmdeblo safuZvlebi ...................... 10 1.4. sajaro moxeleTa gaTavisuflebis mdgomareoba 2017-2021 wlebSi ................. 11 1.5. gaTavisuflebis monacemTa Sejameba ................................................. 14 1.6. Sromis inspeqciis mandati moxeleTa SromiTi uflebebis mimarT .................. 16 2. zogierTi magaliTi moxeleTa gaTavisuflebasTan dakavSirebuli sasamarTlo praqtikidan(ekaterine gasitaSvili) ......................................... 17 2.1. Sesavali ............................................................................... 17 2.2. sasamarTlo praqtikis magaliTebi ................................................... 19 2.2.1. moxelis gaTavisufleba piradi gancxadebis safuZvelze ..................... 19 2.2.2. moxelis gaTavisufleba reorganizaciis gamo ................................. 21 2.2.3. diskriminaciis faqtis gamovlena .............................................. 25 2.2.4. moxelis gaTavisuflebis Sesaxeb administraciuli organos gadawyvetilebis dasabuTebulobis standartis Sesaxeb .......................... 29 2.3. Sejameba ............................................................................... 31 3. gaTavisuflebul moxeleTa sociologiuri gamokiTxvis Sedegebi(daviTi omsaraSvili) ............................................... 35 3.1. Sesavali ............................................................................... 35 3.2. raodenobrivi monacemebi ............................................................. 36 3.2.1. sqesi ............................................................................. 36 3.2.2. asaki ............................................................................. 36 3.2.3. geografia ....................................................................... 37 3.2.4. staJi ............................................................................. 37 3.2.5. gaTavisuflebis weli ........................................................... 38 3.2.6. gaTavisuflebis oficialuri safuZveli ...................................... 38 3.2.7. gaTavisuflebis realuri safuZveli .......................................... 39 3.2.8. diskriminacia .................................................................... 39 3.2.9. gaTavisuflebis Semdeg dasaqmebis sferoebi .................................. 40 3.2.10. gaTavisuflebis Semdeg kvalifikaciiT dasaqmeba ............................ 40 3.3. Sejameba ............................................................................... 41 _ 3_ Semoklebani asocirebis SeTanxmeba_ asocirebis Sesaxeb SeTanxmeba erTis mxriv, saqarTvelosa da meores m­ xriv, evrokavSirs da evropis atomuri energiis gaerTianebas da maT wevr saxelmwifoebs Soris. evrokavSiri_ evropuli kavSiri/ European Union. kanoni_`sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanoni. moxele_ profesiuli sajaro moxele/sajaro moxele. axdp_ administraciuli xelSekrulebiT dasaqmebuli piri. Sxds_ SromiTi xelSekrulebiT dasaqmebuli piri. Sss an Ss saministro_ Sinagan saqmeTa saministro. ssip_ sajaro samarTlis iuridiuli piri. susg_ saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos gadawyvetileba. szak_ saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsi. _ 4_ Sesavali ekaterine qardava profesiuli sajaro moxele(SemdgomSi`moxele~) sajaro mmarTvelobis ganxorcielebis erT-erTi ZiriTadi garanti da sayrdenia. evropuli asocirebisa da sajaro samsaxuris reformis procesSi, moxelis uflebebis, movaleobebisa da garantiebis samarTlebrivi mowesrigebis jansaRi CarCos Camoyalibebas gansakuTrebuli mniSvneloba mieniWa. damoukidebeli saqarTvelos uaxloes istoriaSi sajaro samsaxurma bevri cvlileba ganicada. miuxedavad amisa, moxelis samarTlebrivi statusi da praqtikuli mdgomareoba xSirad urTierTharmoniuli ar iyo. srulyofilad ver xorcieldeboda gamWvirvalobis, bunebrivi karieris, neitralitetis, profesionalizmis, miukerZoeblobis principebis realizeba. 1 dRes arsebiTia moxeleebis SromiTi uflebebis dacva, maTi dasaqmebis uvadobisa da stabilurobis garemos Seqmna, damsaxurebaze dafuZnebuli karieruli winsvlis meqanizmebis gansazRvra, kargi sajaro mmarTvelobis principis realizeba. evropasTan asocirebis procesSi, gansakuTrebuli interesis sagania moxeleTa klasis dacva da gaZliereba. demokratiuli institutebis stabiluroba, kanonis uzenaesoba da korufciisgan Tavisufali sajaro mmarTveloba evropuli kavSiris kopenhagenis politikuri kriteriumebis nawilia. maTTan Sesabamisoba da Tavsebadoba, SeuZlebelia profesionali, politikurad neitraluri, eTikuri da keTilsindisieri sajaro samsaxuris gareSe. moxeleebis wvrTna da zrda saxelmwifos mniSvnelovani funqciaa, romlis uzrunvelyofa SesaZlebelia sxvadasxva meqanizmebiT, maT Soris, samarTlebrivi regulirebiTa da normaTa gamoyenebis jansaRi praqtikiT. sistemurad gamarTul da funqcionirebad saxelmwifoSi instituciuri mexsierebac SenarCunebulia da sajarommarTvelobiTi saqmianobis Sedegebis samizne niSnulebic maRalia. 2022 wlis 3 marts saqarTvelos mxridan gakeTda evrokavSirSi gawevrebis Taobaze gancxadeba. am epoqaSi, sajaro samsaxuris roli gansakuTrebulia. sajaro samsaxurs unda hqondes unari_ upasuxos gamowvevebs da Caebas progresis, demokratizaciisa da evropeizaciis procesebSi. zogadad, dasaqmebulis SromiTi uflebebis pativiscema_ profesionalizmisa da pirovnebis ganviTarebisaTvis, Rirsebis dacvisa da socialuri marTlmsajulebisaTvis_ mniSvnelovani da gansakuTrebuli safuZvlebia sajaro Tu kerZo seqtorSi. SromiTi uflebebi centralur adgils ikavebs adamianis uflebaTa Soris. Rirseuli Sroma da produqtiuli dasaqmeba garantoria adamianis piradi Tavisuflebisa, sicocxlisa da janmrTelobis dacvisa, usafrTxoebisa, saojaxo keTildReobisa, profesiuli gaZlierebisa, kulturuli ganviTarebisa. SromiTi uflebebi zemoqmedebs sxva uflebebis realizebaze. Tanamedrove epoqaSi, SromiTi ufle1 qardava e, moxelis uflebebi, garantiebi da movaleobebi, avt. koleqtivi, red. qardava e., saqarTvelos kanoni sajaro samsaxuris Sesaxeb_ komentarebi, 2018, gv. 196, < http://www.csb.gov.ge/media /3016/%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%A1-%E1%83%99%E1%83%9D%E1 %83%9B%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98.pdf> _ 5_ bebis dacvis done da xarisxi saxelmwifos ganviTarebis indikatoria: Rirseuli dasaqmebis gareSe ar arsebobs keTildReoba, ver viTardeba demokratia, dakninebulia Tavisufleba. zemoaRniSnulis gaTvaliswinebiT, saqarTveloSi 2013 wlidan(im periodidan, roca saqarTvelom daiwyo vizis liberalizaciis samoqmedo gegmis( VLAP ) Sesruleba), intensiurad mimdinareobs sajaro samsaxuris reforma. evrokomisiis mxridan, saqarTveloSi ganxorcielebuli sakanonmdeblo Tu saimplementacio politika, dadebiTad iqna Sefasebuli. Tumca demokratiis gaZlierebisaTvis, reformis Sedegebsa da procesebze mudmivi monitoringi aucilebelia. qvemoT warmodgenili kvlevac amiT aris nakarnaxevi. Sromisa da dasaqmebis saxelmwifo politikis mniSvnelovani nawilia sajaro moxeleTa SromiTi uflebebis dacva. Tavis mxriv, sajaro moxeleTa SromiTi uflebebis dacvis gansakuTrebuli nawilia gaTavisuflebis regulireba. kvlevis mizania Sefasdes moxeleTa SromiTi uflebebis dacvis dinamika da sajaro mmarTvelobis reformis Sedegebi sajaro moxeleTa gaTavisuflebis mdgomareobis Seswavlis safuZvelze. kvleva oTxi ZiriTadi nawilisgan Sedgeba: a) Seswavlilia sajaro moxeleTa gaTavisuflebis mdgomareoba 2017-2021 wle­ bis periodSi; b) ganxilulia sasamarTlo gadawyvetilebebi(zogierTi mniSvnelovani praqtika); g) Catarebulia sociologiuri gamokiTxva gaTavisuflebul sajaro moxel­ e­ ebTan; d) Sejamebulia kvlevis Sedegebi da SemuSavebulia rekomendaciebi. kvlevis procesSi gamoyenebulia Semdegi meTodebi: aRwerilobiTi, SedarebiTi, ana­lizi, ganmartebiTi, sociologiuri(raodenobrivi meTodi_ gamokiTxva). kvlevis farglebSi gamoyenebulia wyaroebi: samecniero, normatiuli aqtebi, sa­ samarT­ lo gadawyvetilebebi, gamokiTxvis Sedegebi, oficialuri korespondencia, angariSebi, saxelmZRvaneloebi. _ 6_ 1. moxeleTa gaTavisuflebis sakanonmdeblo safuZvlebi da arsebuli viTareba saqarTveloSi ekaterine qardava 1.1. sajaro samsaxuris reformis qronologia 2014 wels saqarTvelosa da evrokavSirs Soris daido asocirebis SeTanxmeba 2 , romlis me-4 muxlSi aRniSnulia: `...mxareebma`ganagrZon sajaro mmarTvelobis reforma da Seqmnan angariSvaldebuli, efeqtiani, qmediTi, gamWvirvale da profesionaluri sajaro samsaxuri; gaagrZelon efeqtiani brZola korufciis winaaRmdeg...~. 2014 wels saqarTvelos mTavrobis mier damtkicda sajaro samsaxuris reformis koncefcia 3 . aq aRniSnulia: saqarTveloSi, iseve rogorc sxva postsabWour qveynebSi, sajaro samsaxuris Camoyalibeba ZiriTadi principebis Sesabamisad uzrunvelyofs ufro mimzidveli da daculi dasaqmebis pirobebis Seqmnas sajaro moxeleebisTvis. aRsaniSnavia, rom amgvari Sedegi miiRweva sajaro samsaxuris mTlianobis, profesiuli xarisxisa da uwyvetobis uzrunvelyofis Sedegad, xolo sajaro samsaxurSi dasaqmebis gaumjobesebuli pirobebi TviTmizans ar warmoadgens. profesiuli sajaro moxelea piri, romelic uvadod iniSneba an irCeva sajaro mmarTvelobis ganmaxorcielebel dawesebulebaSi StatiT gaTvaliswinebul sajaro moxelis Tanamdebobaze. aRniSnuli kategoriis moxele Tavis profesiul karieras iwyebs sajaro samsaxurSi qveda poziciidan da miiwevs zeviT Tavisi profesiuli codnis, gamocdilebisa da Sefasebis sistemis Sedegebis gaTvaliswinebiT. profesiuli sajaro moxelis instituti dafuZnebulia karieris principze da aRniSnuli statusis mqone moxeleebi daculni arian saxelmwifo politikuri Tanamdebobis pirebis politikuri gadawyvetilebebisgan. profesiuli sajaro moxelis instituti aris sajaro samsaxuris stabilurobis garanti... 2015 wels, saqarTvelos mTavrobam daamtkica ssip_ sajaro samsaxuris biuros mier sajaro samsaxuris reformis koncefciis implementaciis xelSewyobis mizniT 2015 wels gansaxorcielebel RonisZiebaTa samoqmedo gegma. 4 2015 wlis 27 oqtombers saqarTvelos parlamentma miiRo axali kanoni`sajaro samsaxuris Sesaxeb~ 5 (SemdgomSi_ kanoni). 2017 wels saqarTvelos parlamentma miiRo saqarTvelos kanoni`sajaro dawesebulebaSi Sromis anazRaurebis Sesaxeb~. 6 2 asocirebis Sesaxeb SeTanxmeba erTis mxriv, saqarTvelosa da meores mxriv, evrokavSirs da evropis atomuri energiis gaerTianebas da maT wevr saxelmwifoebs Soris, 3 saqarTvelos mTavrobis dadgenileba № 627, 2014 wlis 19 noemberi, sajaro samsaxuris reformis koncefciis damtkicebisa da masTan dakavSirebuli zogierTi RonisZiebis Sesaxeb, 4 https :// matsne . gov . ge / document / view /2742217? publication =0 5 https :// matsne . gov . ge / document / view /3031098? publication =37 6 https :// matsne . gov . ge / document / view /3971683? publication =17 _ 7_ reformis periodSi, miRebul iqna, saqarTvelos mTavrobis aTeulobiT dadgenileba, rac emsaxureba`sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis Sesrulebas, maT Soris, sajaro dawesebulebaSi eTikisa da qcevis zogadi wesebis gansazRvris Sesaxeb 7 , sajaro samsaxurSi konkursis Catarebis wesis Sesaxeb 8 , profesiuli sajaro moxelis mobilobis wesis Sesaxeb 9 , profesiuli sajaro moxelis waxalisebis wesis damtkicebis Sesaxeb 10 , profesiuli sajaro moxelisaTvis moxelis klasebis miniWebis wesisa da pirobebis damtkicebis Sesaxeb 11 , profesiuli sajaro moxelis Sefasebis wesisa da pirobebis damtkicebis Sesaxeb 12 , sajaro samsaxurSi naxevar ganakveTze muSaobis, Ramis saaTebSi, dasvenebisa da uqme dReebSi, janmrTelobisTvis riskis Semcvel samuSao pirobebSi saqmianobis, agreTve sajaro samsaxuris uflebamosilebebis 24-saaTian uwyvet reJimSi ganxorcielebis wesis damtkicebis Taobaze 13 da sxva. `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos axal kanonSi, 2016-2022 wlebis periodSi, Sevida 38 cvlileba. 1.2. sajaro mosamsaxuris cneba da terminebi `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis Tanaxmad, sajaro dawesebulebaSi saqmianobiT, sajaro samsaxuris ganxorcielebaSi monawileobs sami tipis sajaro mosamsaxure: administraciuli xelSekrulebiT dasaqmebuli piri(axdp) profesiuli sajaro moxele(moxele) SromiTi xelSekrulebiT dasaqmebuli piri(Sxdp) 1.2.1. moxele moxele iniSneba uvadod moxelisaTvis gankuTvnil sajaro samsaxuris saStato Tanamdebobaze saxelmwifos, avtonomiuri respublikis, municipalitetis, sajaro samarTlis iuridiuli piris mier, romelic axorcielebs sajarosamarTlebriv uflebamosilebebs, rogorc Tavis ZiriTad profesiul saqmianobas, rac uzrunvelyofs mis mier sajaro interesebis dacvas, da romelic amis sanacvlod iRebs Sesabamis anazRaurebas da socialuri da samarTlebrivi dacvis garantiebs(3.~e~.). moxele Tanamdebobaze miiReba konkursis safuZvelze 14 garda ori sagamonakliso 7 https :// matsne . gov . ge / document / view /3645402? publication =0 8 https :// matsne . gov . ge / document / view /3646700? publication =0 9 https :// matsne . gov . ge / document / view /3645389? publication =0 10 https :// matsne . gov . ge / document / view /3646690? publication =0 11 https :// matsne . gov . ge / document / view /3652584? publication =0 12 https :// matsne . gov . ge / document / view /3652594? publication =0 13 https :// matsne . gov . ge / document / view /3646097? publication =0 14 sajaro samsaxuris biuros 2021 wlis saqmianobis angariSSi aRniSnulia, rom biuros mier administrirebul vebgverdze – www . hr . gov . ge – gamocxadda 4441 vakansia, aqedan 2794 Ria konkursi, 256 – daxuruli, 386 – Sida, 585 – gamartivebuli, 397 – staJireba da 23 – sxva. _ 8_ SemTxvevisa(34.1.), roca a) xdeba ukve konkursis wesiT daniSnuli moxelis horizontaluri gadayvana an b) ukve konkursis wesiT daniSnuli moxelis mobiloba sajaro dawesebulebis reorganizaciis, likvidaciis an/da misi sxva sajaro dawesebulebasTan Serwymis gamo Statis Semcirebisas. sajaro dawesebulebis miznebidan gamomdinare, sajaro dawesebuleba uzrunvelyofs moxelis profesiuli ganviTarebis savaldebulo programebSi monawileobas. sajaro dawesebuleba moxelis profesiuli ganviTarebis saWiroebas gansazRvravs yoveli wlis dasawyisSi, dawesebulebis saWiroebebis analizisa da moxeleTa Sefasebis Sedegebis Sesabamisad. moxeles ufleba aqvs, damatebiT Tavadac gansazRvros misi profesiuli ganviTarebisaTvis aucilebeli saswavlo programis saWiroeba da sajaro dawesebulebasTan SeTanxmebiT moiTxovos Sesabamisi Svebuleba.(54(3,4,5)). 1.2.2. administraciuli xelSekrulebiT dasaqmebuli piri axdp xels uwyobs saxelmwifo-politikuri Tanamdebobis pirs misi uflebamosilebebis ganxorcielebaSi dargobrivi/seqtoruli rCevebis micemiT, inteleqtualur-teqnikuri daxmarebis gaweviT an/da organizaciul-menejeruli funqciebis SesrulebiT. mas ar ukavia moxelisa da SromiTi xelSekrulebiT dasaqmebuli pirisTvis gaTvaliswinebuli Tanamdebobebi(3.`z~.) axdp, rogorc wesi, sajaro samsaxurSi miiReba ukonkursod(78). administraciuli xelSekrulebis moqmedebis vada ar unda aRematebodes saxelmwifo-politikuri Tanamdebobis piris uflebamosilebis vadas(an Sesabamisi municipalitetis meris uflebamosilebis vadas). axdp-ebia: a) saxelmwifo-politikuri Tanamdebobis piris TanaSemwe(kerZod, saqarTvelos prezidentis, saqarTvelos parlamentis wevris, saqarTvelos premier-ministris, saqarTvelos mTavrobis wevris(ministris) da misi moadgilis, afxazeTisa da aWaris a/r-ebis umaRlesi warmomadgenlobiTi organoebis wevrebis, afxazeTisa da aWaris a/r-ebis mTavrobebis wevrebis da maTi moadgileebis TanaSemweebi); b) saxelmwifo-politikuri Tanamdebobis piris mrCeveli(kerZod, saqarTvelos prezidentis, saqarTvelos parlamentis wevris, saqarTvelos premier-ministris, saqarTvelos mTavrobis wevris(ministris) da misi moadgilis, afxazeTisa da aWaris a/r-ebis umaRlesi warmomadgenlobiTi organoebis wevrebis, afxazeTisa da aWaris a/r-ebis mTavrobebis wevrebis da maTi moadgileebis mrCevlebi); g) saxelmwifo-politikuri Tanamdebobis piris uSualo aparatis/ samdivnos/biuros TanamSromeli(kerZod, saqarTvelos prezidentis, saqarTvelos parlamentis wevris, saqarTvelos premier-ministris, saqarTvelos mTavrobis wevris(ministris) da misi moadgilis, afxazeTisa da aWaris a/r-ebis umaRlesi warmomadgenlobiTi organoebis wevrebis, afxazeTisa da aWaris a/rebis mTavrobebis wevrebis da maTi moadgileebis uSualo aparatis/ samdivnos/biuros TanamSromlebi); d) municipalitetis meris warmomadgeneli da municipalitetSi(garda qalaq Tbilisis municipalitetisa) Semaval administraciul erTeulSi dasaqmebuli sxva piri. _ 9_ 1.2.3. SromiTi xelSekrulebiT dasaqmebuli piri Sxdp-s miniWebuli aqvs, sajaro samsaxuris ganxorcielebis uzrunvelsayofad, SromiTi xelSekrulebis safuZvelze, sajaro dawesebulebis damxmare an aramudmivi amocanebis Sesrulebis uflebamosileba(3.`v~.). piris SromiTi xelSekrulebiT sajaro samsaxurSi miRebisaTvis, rogorc wesi, cxaddeba gamartivebuli sajaro konkursi(83). sajaro mosamsaxureebs Soris mxolod moxele iniSneba uvadod, miiReba samsaxurSi konkursis wesiT, eqvemdebareba Sefasebas da karierul winsvlas, CarTulia profesiuli ganviTarebis savaldebulo programebSi, damsaxurebisa da wlebis mixedviT eniWeba klasi da warmoadgens sajaro mmarTvelobis centralur subieqts. 1.3. sajaro moxelis gaTavisuflebis sakanonmdeblo safuZvlebi kanoni adgens konkretul da zust safuZvlebs sajaro moxelis gaTavisulebisaTvis. kanoni ar tovebs SesaZleblobas, kanonierad miiCneodes moxelis gaTavisufleba sxva safuZvlebiT, vidre es kanoniTaa gansazRvruli. kanoni, gaTavisuflebis safuZvlebs yofs or nawilad: a) savaldebulo safuZvlebad da b) sxva safuZvlebad. moxlis gaTavisuflebis savaldebulo safuZvlebi a) saqarTvelos moqalaqeobis Sewyveta; b) saqarTvelos samoqalaqo kodeqsiT dadgenili wesiT SezRudulqmedunarianad aRiareba; g) sasamarTlos mier ugzo-ukvlod dakargulad aRiareba, gardacvlilad gamocxadeba an mxardaWeris mimRebad cnoba, Tu sasamarTlos gadawyvetilebiT sxva ram ar aris gansazRvruli; d) moxelis mimarT sasamarTlos saboloo gamamtyunebeli ganaCenis kanonier ZalaSi Sesvla; e) mZime disciplinuri gadacdomis Cadena, Tu disciplinuri pasuxismgeblobis zomad samsaxuridan gaTavisufleba ganisazRvra; v) zedized orjer uaryofiTi(aradamakmayofilebeli) Sefaseba; z) moxelis gamosacdeli vadis ganmavlobaSi orjer uaryofiTi(aradamakmayofilebeli) Sefaseba; T) saxelmwifo samsaxurSi an sajaro samsaxurSi sxva Tanamdebobaze daniSvna; i) narkotikuli saSualebis moxmarebis faqtis dadastureba, garda moxelis mier misi samkurnalo mizniT moxmarebis SemTxvevisa, agreTve perioduli, SemTxveviTi SerCevis principiT SemowmebisTvis Tavis arideba; k) gardacvaleba. _ 10_ moxelis gaTavisuflebis sxva safuZvlebi a) piradi gancxadebis safuZvelze, garda kanonis 54-e muxlis me-6 punqtiT gaTvaliswinebuli SemTxvevisa; b) sajaro dawesebulebis reorganizaciis, likvidaciis an/da misi sxva sajaro dawesebulebasTan Serwymis gamo Statebis SemcirebasTan dakavSirebiT; g) janmrTelobis mdgomareobis an/da xangrZlivi Sromisuunarobis gamo; d) kanonis 112-e muxliT gaTvaliswinebul SemTxvevaSi, Tu arsebobs moxelis kanonieri ndobis gamomricxveli garemoeba; e) `sajaro dawesebulebaSi interesTa SeuTavseblobisa da korufciis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis moTxovnebis darRvevis SemTxvevaSi. kanonis 85(3) muxliT dadgenilia mZime disciplinuri gadacdomis saxeebi, rac moxelis gaTavisuflebis safuZvelia, kerZod: a) disciplinurma gadacdomam gamoiwvia disciplinuri gadacdomis Camdeni piris reputaciis Selaxva, rac gamoricxavs am piris mier momavalSi samsaxurebriv movaleobaTa jerovan Sesrulebas; b) disciplinuri gadacdomis Sedegad ziani miadga sajaro dawesebulebis reputacias; g) disciplinuri gadacdomis Sedegad mniSvnelovani materialuri ziani miadga sajaro dawesebulebas; d) disciplinuri gadacdomis Sedegad ziani miadga sajaro dawesebulebaSi momuSave sxva sajaro mosamsaxures, mesame pirs an sajaro interess; e) moxelem uari Tqva am kanoniT gaTvaliswinebul Sefasebaze; v) disciplinuri pasuxismgeblobis mqone pirma Caidina axali disciplinuri gadacdoma. 1.4. sajaro moxeleTa gaTavisuflebis mdgomareoba 2017-2021 wlebSi wlebis manZilze, saqarTveloSi, moxeleTa gaTavisuflebis maCveneblebSi Warbobda reorganizaciis an piradi gancxadebis safuZvelze gaTavisufleba, rac qveyanaSi mimdinare politikuri procesebis gaTvalisiwinebiT, mudmivad badebda gonivrul eWvs gaTavisuflebebis kanonierebis Taobaze. 2018 wlis kvlevis Sedegebis Tanaxmad(sakvlevi periodi 2013-1017)~ davebi, umeteswilad, warmoiSveba reorganizaciisa da disciplinuri warmoebis farglebSi piris gaTavisuflebis SemTxvevaSi. aseve, xSiria konkursis kanonierebasTan dakavSirebuli davebi ” . 15 2022 wlis kvlevaSi aRniSnulia, rom`saxalxo damcvelis aparatSi dafiqsirebuli SemTxvevebis umetesoba exeba politikuri niSniT diskriminacias da dakavSirebulia gansxvavebuli mosazrebis gamo samsaxuridan gaTavisuflebasTan~. 16 moxeleTa gaTavisuflebis mimarT, sazogadoebaSi, ZiriTadad, dominirebs azri, rom gaTavisuflebis mizezia: a) politikuri ganwyobiT(partiuli simpaTiiT) sajaro samsaxuris dakompleqt­ eba; b) sajaro samsaxuris mowyoba subieqturi ndobis niSniT(piradi urTierToebebis(nacnobebis) adgilad gadaqceva). reformebis paralelurad, arsebiTad mniSvnelovania, sajaro samsaxuridan moxeleTa gaTavisuflebisa da samoxeleo Tanamdebobebze pirTa daniSvnis procesebis mimarT sazogadoebaSi amaRldes ndoba da politika realurad daefuZnos kanonis uzenaesobas. mimdinare kvlevis farglebSi, a.w. 30 marts, sajaro samsaxuris biuros ufrosTan gaigzavna asociaciis`evropis droiT~ werili( № 1330). gamoTxovil iqna 2017-2021 15 tyemalaZe s., CaCava s., sajaro samsaxurSi samsaxurebrivi/SromiTi davebis marTva da efeqtiani gadawyveta situaciuri anlizi da saWiroebebis kvleva, ivnisi, 2018. gv.9 16 SromiTi uflebebi sajaro samsaxurSi_ saministroebi da TviTmmarTveli qalaqebi, saia, OSGF , Tbilisi, 2022. _ 11_ wlebSi moxeleTa gaTavisuflebis safuZvlebsa da raodenobebze klasificirebuli informacia, agreTve,_ SromiTi xelSekrulebiT dasaqmebuli pirebis Sromis gamoyenebis SemTxvevebi. a.w. 8 aprilis, sajaro samsaxuris biuros pasuxis( № g3327) safuZvelze irkveva Semdegi: 1. 2017-2021 wlebSi(4 wlis manZilze), sul gaTavisuflda 6434 moxele. 17 2. moxeleTa gaTavisuflebis raodenoba gaTavisuflebis safuZvlebis mixedviT: safuZveli reorganizacia, likvidacia an Serwyma disciplinuri gadacdoma Sefasebis Sedegebi `sajaro dawesebulebaSi interesTa SeuTavseblobisa da korufciis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis moTxovnebis darRveva piradi gancxadeba gamamtyunebeli ganaCenis ZalaSi Sesvla gardacvaleba sxva dawesebulebaSi gadasvla sxva safuZvlebi 18 18 raodenoba 860 34 10 4 5340 6 47 67 54 3. moxeleTa gaTavisufleba sajaro dawesebulebebis statusis mixedviT: sajaro dawesebuleba mTavrobisa da prezidentis administraciebi saqarTvelos parlamenti aWarisa da afxazeTis a/r saxelmwifo rwmunebulebis administraciebi saministroebi da sax. ministris aparatebi adgilobrivi TviTmmarTvelobis organoebi sasamarTloebi sxva sajaro dawesebulebebi sajaro dawesebulebis iniciativiT gaTavisufleba 74 27 38 3 234 362 16 148 902 piradi iniciativiT gaTavisufleba 62 94 127 143 1284 2494 426 897 5527 17 sajaro samsaxuris biuros werilSi miTiTebulia, rom gaTavisuflebul moxeleTa saerTo raodenobasa da gaTavisuflebis safuZvlebis saerTo raodenobebs Soris cdomileba ganpirobebulia organizaciebis mier warmodgenili arasruli monacemebiTa da wlebis mixedviT monacemTa gamoTxovis meTodologiis cvlilebiT. 18 igulisxmeba sxva sakanonmdeblo safuZvlebi. _ 12_ 4. moxeleTa gaTavisufleba afxazeTis a/r-is struqturebSi: afxazeTis iusticiis departamenti afxazeTis a/r soflis meurneobis, garemos dacvisa da bunebrivi resursebis departamenti afxazeTis a/r finansTa da dargobrivi ekonomikis saministro afxazeTis a/r. umaRlesi sabWo afxazeTis a/r-dan iZulebiT gadaadgilebul pirTa-devnilTa saministro afxazeTis a/r-is ganaTlebisa da kulturis saministro iusticiisa da samoqalaqo integraciis sakiTxebSi afxazeTis a/r-is ministris aparati saerTo mamr. 1 11 1 9 11 1 2 36 mded. 1 5 saerTo 2 16 2 3 10 19 12 23 1 2 30 66 5. moxeleTa gaTavisuflebis maCveneblebi sqesis niSniT: sqesi qali kaci raodenoba 2523 3911 6. sasamarTlo davebi moxeleTa mxridan: sarCelebis raodenoba 19 dakmayofilebuli sarCelebi 279 58 19 7. moxeleTa ukanono gaTavisuflebis gamo gadaxdili fuladi kompensaciis odenoba: dakmayofilebuli sarCelebis raodenoba wlebis mixedviT 9 sarCeli, 2019 w. 7 sarCeli, 2020 w. 9 sarCeli, 2021 w. sul 25 sarCeli(3 wlis ganmavlobaSi) dakmayofilebuli sarCelebis safuZvliT gacemuli kompensaciebi larSi 118 662 212 597 88 819 420 078 lari 8. 2021 wlis 31 dekembris mdgomareobiT sajaro samsaxurSi muSaobs 4927 Sxdp. 2021 wlis monacemebiT saqarTvelos saministroebsa da TviTmmarTvel qalaqebSi dasaqmebuli iyo 2741 moxele, xolo Sxdp_ 1186. 20 19 gasaTvaliswinebelia, rom sasamarTlo davebis garkveuli raodenoba ar aris dasrulebuli da amitomac am etapze ucnobia dakmayofildeba Tu ara moxeleTa sarCelebi/moTxovnebi. 20 SromiTi uflebebi sajaro samsaxurSi_ saministroebi da TviTmmarTveli qalaqebi, saia, OSGF , Tbilisi, 2022. _ 13_ 9. ar aris klasificirebuli monacemebi: 1. sajaro moxeleTa gaTavisuflebis regionuli maCveneblebi. 2. gaTavisuflebul sajaro moxeleTa asakis maCveneblebi. 3. ramden SemTxvevaSi ganmeorda erTidaigive pirTan/mosamsaxuresTan SromiTi xelSekrulebebis dadeba/gagrZeleba? 4. ramdenia minimaluri da maqsimaluri vada mosamsaxuris SromiTi xelSekrulebebisa sajaro samsaxurSi? 1.5. gaTavisuflebis monacemTa Sejameba  2017-2021 wlebSi, sajaro samsaxuridan moxeleTa piradi gancxadebis safuZvliT wasvlis/gadinebis didi maCvenebelia: sul 6434 gaTavisuflebuli moxelidan 5340 moxelem datova sajaro samsaxuri piradi gancxadebiT. sajaro samsaxuris reformis erT-erTi umniSvnelovanesi amocana iyo da aris stabiluroba, moxelis dasaqmebis uvadoba, moxelis profesiuli gaZliereba, damsaxurebaze dafuZnebuli karieruli ganviTareba, partiuli zegavlenisagan sajaro samsaxuris gaTavisufleba, instituciuri mexsierebis SenarCuneba. xazgasasmelia is faqti, rom savaldebulo da arasavaldebulo profesiuli ganviTarebis programebSi moxeleTa CarTvis procesebi moiTxovs dros, finansebs, sxva resursebs. moxelis profesiuli ganviTareba emsaxureba sajaro dawesebulebis instituciur, funqciur da sistemur gaZlierebas. gadamzadebuli, datreningebuli sajaro moxeleebis SenarCuneba fundamenturad arsebiTia kargi sajaro mmarTvelobis principis realizebisaTvis. miuxedavad amisa, dRemde, sajaro samsaxuris reformis Semdegac, mankier praqtikad rCeba im moxelis piradi gancxadebis safuZvliT gaTavisufleba, romelic sajaro Tanamdebobaze dainiSna rTuli da kompleqsuri konkursis wesiT, romelic yovelwliurad gadioda Sefasebas, romelic monawileobda profesiuli ganviTarebis programebSi, romelmac dauTmo didi dro da energia karierul ganviTarebas biurokratul sivrceSi, romelmac miiRo saklaso wodebebi da danamatebi. gasaTvaliswinebelia is faqtoric, rom saqarTvelo ar miekuTvneba im qveynebis ricxvs, sadac dasaqmebis maCvenebeli kerZo seqtorSi maRali an stabiluria, Sromis bazari ki Rirseuli pirobebis SemTavazebelia anazRaurebis an vadis konteqstSi. am fonze, piradi gancxadebiT gaTavisufleba iwvevs gonivrul eWvs moxelis Tavisufali nebis arsebobis mimarT. moxele iZulebiT tovebs sajaro samsaxurs da rCeba umuSevari an mas uuaresdeba piradi da profesiuli mdgomareoba. moxelis(maT Soris staJiani moxelis) mxridan gaTavisuflebis Sesaxeb nebis gamoxatva ndobas ar imsaxurebs iq, sadac socialur-ekonomikuri yofiereba da umuSevrobis maCveneblebi dRemde gamowvevebis winaSea.  sajaro samsaxurebSi reorganizaciis/likvidaciis/Serwymis SemTxvevebi didia: sul 6434 gaTavisuflebuli moxelidan reorganizaciis safuZvliT gaTavisuflda 860. warsulis msgavsad, es safuZvelic isev liderobs. samwuxarod, mankieri praqtika, reformis Semdegac agrZelebs arsebobas. kerZo seqtorisgan gansxvavebiT, sajaro samsaxurSi, rogorc wesi, sajaro dawesebulebebis funqcionirebis mdgradoba ar aris damokidebuli bazris moTxovnebis cvalebadobaze, savaWro _ 14_ da finansur Sokebze/ryevebze. sajaro samsaxurebis stabiluroba demokratiuli institutebis stabilurobis nawilia; isini emsaxurebian konstituciiTa da sxva kanonebiT dadgenili funqciebis Sesrulebas, romlebic xangrZlivvadiania an uvadoa. amitomac, sajaro samsaxurebis xSiri cvlileba(reorganizacia, likvidacia, Serwyma) gamarTlebuli ar aris garda obieqturad sagamonakliso SemTxvevebisa.(aqve, sayuradReboa afxazeTis a/r-is sajaro dawesebulebebSi gaTavisuflebis maCveneblebi).  ukanonod gaTavisuflebuli sajaro moxeleebis fuladi kompensacia(dakmayofilebuli sarCelebis safuZvelze) 3 wlis manZilze(2019-2021 wlebSi) aRwevs 420 078 lars. fuladi kompensaciebis wyaroa saxelmwifo biujeti/gadamxdelebi. es ar aris sruli da zusti statistika, rameTu sajaro moxeleTa sasamarTlo davebis nawili ar aris dasrulebuli; ar aris aRricxuli 2019 wlamde arsebuli mdgomareoba. amavdroulad, sajaro moxeleebze gaicema gaTavisuflebis kompensaciebic. kompensaciebis saerTo raodenoba SeiZleba iyos kolosaluri. es gadamxdelebis(saxelmwifo biujetis) tvirTia. aranairi pasuxismgebloba ar ekisreba ukanono gaTavisuflebis iniciatorebsa da ganmaxorcieleblebs. pasuxismgebloba ekisreba mxolod gadamxdels!!!  SromiTi xelSekrulebiT dasaqmebuli pirebis raodenoba STambeWdavad didia, 2021 wlis dekembris monacemebiT_ 4927. sajaro samsaxurebi efuZneba fiqsirebul da mudmiv funqciebs, rac Sesabamisi saStato erTeulebiTaa uzrunvelyofili. Sxdp-ebis funqcia mudmivi ar aris. SromiTi xelSekruleba, sajaro samsaxurma unda gamoiyenos droebiT an aramudmivi amocanebisaTvis. SromiT xelSekrulebas ar unda mieces sajaro dawesebulebaSi xangrZlivad an/da jaWvur-gangrZobadad gamoyenebis SesaZlebloba. sxvagvarad pasuxi unda gaeces logikur SekiTxvas_ Tu sajaro samsaxurs mudmivad da fiqsirebulad sWirdeba piri da misi saqmianoba, ratom ar aris asaxuli es saStato erTeulSi? SromiTi xelSekrulebiT dasaqmebuli pirebis raodenoba sayuradReboa, agreTve, imdenad ramdenadac, sajaro samsaxurSi moxeleTa gaTavisuflebis sagangaSo maCveneblebis fonze izrdeba Sxdp-Ta dasaqmeba.  kanonis miznebis aRsrulebis praqtikis ufro zusti Sefasebisa da analizisaTvis, aucilebelia meti klasificirebuli informacia grovdebodes, maT Soris: • gaTavisuflebis maCveneblebi asakobrivi niSniT; • gaTavisuflebis maCveneblebi moxeleze daxarjuli resursis gaTvaliswinebiT(magaliTad, ramdeni wlis samoxeleo staJs flobda moxele, romelic gaTavisuflda; ramden savaldebulo profesiul programaSi miiRo moxelem monawileoba, romelic gaTavisuflda; romeli samoxeleo klasis matarebeli iyo moxele, romelic gaTavisuflda; romeli politikuri partiis wevri iyo moxele, romelic gaTavisuflda 21 da sxva); • gaTavisuflebis regionuli maCveneblebi; 21 moxeles ar ekrZaleba partiuli saqmianoba.`sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-15 muxlis Tanaxmad(politikuri neitraliteti) sajaro mosamsaxures ufleba ara aqvs, Tavisi samsaxurebrivi mdgomareoba partiuli(politikuri) miznebisaTvis an/da interesebisaTvis gamoiyenos. sajaro mosamsaxures aseve ufleba ara aqvs, samuSao saaTebSi an samsaxurebrivi uflebamosilebis ganxorcielebisas monawileoba miiRos agitaciasa da winasaarCevno kampaniaSi. sajaro mosamsaxures ekrZaleba romelime politikuri partiis, saarCevno subieqtis, saarCevno subieqtobis kandidatis mxardasaWeri an sawinaaRmdego agitaciisa da kampaniis procesSi administraciuli resursis gamoyeneba. _ 15_ • erTidaigive pirTan/mosamsaxuresTan SromiTi xelSekrulebis ganmeorebiT dadebis/gagrZelebis maCveneblebi; • SromiTi xelSekrulebiT dasaqmebuli pirebis minimaluri da maqsimaluri saxelSekrulebo vadebis maCveneblebi. 1.6. Sromis inspeqciis mandati moxeleTa SromiTi uflebebis mimarT saqarTvelos Sromis kodeqsis 75-e muxlis Tanaxmad 22 , Sromis inspeqciis samsaxuri uflebamosilia uzrunvelyos saqarTvelos konstituciis, saqarTvelos saerTaSoriso xelSekrulebebis, saqarTvelos Sromis kodeqsis,`Sromis usafrTxoebis Sesaxeb~ saqarTvelos organuli kanonis,`sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis, samuSao adgilze iZulebiTi Sromis − trefikingis amkrZalavi saqarTvelos kanonmdeblobis normebis, saqarTvelos mTavrobis dadgenilebebis, ministris brZanebebis, SromiTi uflebebisa da Sromis pirobebis Sesaxeb saqarTvelos sxva nebismieri normatiuli aqtis, SromiTi xelSekrulebebis, koleqtiuri SromiTi xelSekrulebebis, agreTve koleqtiuri davebis farglebSi mediaciis Sedegad miRweuli SeTanxmebebisa da saarbitraJo gadawyvetilebebis normebis efeqtiani gamoyeneba. `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 6(1), 60(3) da 77(4) muxlebis Tanaxmad, moxeleze vrceldeba saqarTvelos Sromis kodeqsis Semdegi muxlebi: me-9 muxli, 31-e muxlis me-5 punqti da 55-e − 57-e, 61-e, 63-e − 69-e, 75-e − 78-e da me-80 muxlebi, dasvenebisa da uqme dReebis momwesrigebeli muxlebi. zemoaRniSnulis gaTvaliswinebiT, kvlevis procesSi Sromis inspeqciasTan komunikaciis Sedegad 23 dadginda, rom Sromis inspeqcias mimarTaven, ZiriTadad, SromiTi xelSekrulebiT dasaqmebuli pirebi(da ara sajaro moxeleebi). Sromis inspeqciis mier, 2022 wlis 22 agvistos mdgomareobiT, sajaro samsaxurebSi inspeqtireba ganxorcielda 16 obieqtze, saidanac darRveva dadginda 9 SemTxvevaSi da sanqciis saxed pirvel etapze gamoyenebul iqna gafrTxileba. aRniSnuli saqmiswarmoebis farglebSi ganmeorebiTi inspeqtirebebis Sedegad jarima gamoyenebul iqna erT obieqtTan mimarTebiT. darRveva ar gamovlinda 6 SemTxvevaSi, xolo 1 saqmesTan dakavSirebiT mimdinareobs saqmiswarmoeba. amasTan, inspeqtirebis ganxorcielebis safuZvels 12 saqmeze warmoadgenda dainteresebuli piris saCivari. mniSvnelovania moxeleTa cnobierebis amaRleba Sromis inspeqciis samsaxuris funqciebis mimarT da moxeleTa mxridan mimarTvianobis jansaRi praqtikis Camoyalibebis xelSewyoba. amavdroulad, arsebiTad fundamenturia, Sromis inspeqciis uflebamosilebisa da kanonieri Zalauflebis praqtikuli gamoyeneba, moxeleTa SromiTi uflebebis dacvisa da SromiTi pirobebis monitoringis gaZlierebis mimarTulebiT. 22 saqarTvelos organuli kanoni`saqarTvelos Sromis kodeqsi~, ssm, 75, 27/12/2010. https :// matsne . gov . ge / document / view /1155567? publication =21 23 werili#214152, 16.08.22. pasuxi LIO 1 22 00239535, 24.08.2022. _ 16_ 2. zogierTi magaliTi moxeleTa gaTavisuflebasTan dakavSirebuli sasamarTlo praqtikidan ekaterine gasitaSvili 2.1. Sesavali saqarTvelos konstitucia, rogorc saxelmwifos uzenaesi kanoni, adgens saqarTvelos yoveli moqalaqis uflebas, 24 daikavos sajaro Tanamdeboba, Tu igi akmayofilebs kanonmdeblobiT dadgenil moTxovnebs, xolo sajaro samsaxuris pirobebi ganisazRvreba kanoniT. `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis reformam miznad daisaxa meritokratul principze damyarebuli efeqtiani da efeqturi sajaro samsaxuris Camoyalibeba, aseve_ profesionalizmis xelSewyobisa da dafasebis uzrunvelyofa; politikisa da politikuri cvlilebebisagan Tavisufali sajaro samsaxuris Seqmna, sajaro mmarTvelobis evropuli principebis damkvidreba saqarTvelos sajaro dawesebulebebSi da profesiuli sajaro moxelis instituciuri garantiebis uzrunvelyofa. 25 saqarTvelos konstituciis me-18 muxli 26 samarTliani administraciuli warmoebis, sajaro informaciis xelmisawvdomobis, informaciuli TviTgamorkvevisa da sajaro xelisuflebis mier miyenebuli zianis anazRaurebis uflebebs gansazRvravs. qveynis umaRlesi kanoniT dadgenilia yvela piris ufleba, masTan dakavSirebuli saqme administraciulma organom gonivrul vadaSi da samarTlianad ganixilos. konstituciiT yvelasTvis garantirebulia saxelmwifo, avtonomiuri respublikis an adgilobrivi TviTmmarTvelobis organosagan an mosamsaxurisagan ukanonod miyenebuli zianis sasamarTlo wesiT sruli anazRaureba Sesabamisad saxelmwifo, avtonomiuri respublikis an adgilobrivi TviTmmarTvelobis saxsrebidan.`sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanonis 71-e muxliT mowesrigebulia moxelis mier informaciis miRebisa da gadawyvetilebis gasaCivrebis ufleba. 27 konstituciis 31-e muxli uzrunvelyofs TiToeuli adamianis uflebas, Tavis uflebaTa dasacavad mimarTos sasamarTlos. 24 saqarTvelos konstitucia, muxli 25. 25 red.: qardava e, saqarTvelos kanoni sajaro samsaxuris Sesaxeb, komentarebi, 2018, gv.4. 26 saqarTvelos konstitucia, 24.08.1995, https :// matsne . gov . ge / ka / document / view /30346? publication =36 27 muxli 71. moxelis mier informaciis miRebisa da gadawyvetilebis gasaCivrebis ufleba 1. moxeles unda ecnobos sajaro samsaxurSi mis saqmianobasTan dakavSirebuli administraciuli warmoebis dawyebis da mis mimarT miRebuli nebismieri gadawyvetilebis Sesaxeb, garda am kanoniT gaTvaliswinebuli SemTxvevisa. 2. moxeles ufleba aqvs, gaecnos mis pirad saqmes da faqtobrivi garemoebis Secvlis SemTxvevaSi moiTxovos masSi cvlilebis Setana. 3. moxeles ufleba aqvs, moiTxovos disciplinuri warmoeba misi pativisa da Rirsebis Semlaxveli cnobebis gasabaTileblad, am kanonis X TaviT dadgenili wesiT. 4. moxeles ufleba aqvs, isargeblos damcvelis daxmarebiT da gaasaCivros mis profesiul saqmianobasTan dakavSirebuli nebismieri gadawyvetileba saqarTvelos kanonmdeblobiT dadgenili wesiT. _ 17_ saqarTvelos sakonstitucio sasamarTlos 2016 wlis 4 agvistos № 2/5/595 gadawyvetilebiT ganimarta 28 , rom saqarTvelos konstituciuri norma 29 pirs icavs sajaro samsaxuridan ukanonod gaTavisuflebisagan. aRniSnuli danawesidan gamomdinare, sajaro moxelis samsaxuridan gaTavisuflebis materialuri safuZvlebi unda Seesabamebodes konstituciiT dadgenil moTxovnebs. amasTan, nebismieri disciplinuri saqmiswarmoeba kanoniT dadgenili proceduris Sesabamisad unda mimdinareobdes. saqarTvelos konstituciis moTxovnas warmoadgens, TiToeuli sajaro moxele uzrunvelyofili iyos im minimaluri proceduruli garantiebiT, romlebic aucilebeli da sakmarisia misi Tanamdebobidan dausabuTebeli gaTavisuflebis Tavidan asacileblad. arsebiTad mniSvnelovania, xazi gaesvas im faqts, rom administraciul organoSi Catarebuli administraciuli warmoeba(moxelis gaTavisuflebasTan dakavSirebiT), bunebrivia, ar gulisxmobs marTlmsajulebis ganxorcielebas, romelic Tavad konstituciis Tanaxmad, mxolod sasamarTloTa kompetencias warmoadgens. sasamarTlo saqmis warmoebas gaaCnia gansakuTrebuli mniSvneloba. amasTan, swored sasamarTloa is organo, romelic administraciuli organos mier miRebuli ukanono an dausabuTebeli gadawyvetilebis Sedegad moxelis darRveuli uflebebis aRdgenis SesaZleblobas uzrunvelyofs. 30 am Tavis farglebSi, kvlevis mizania sajaro samsaxuridan moxelis gaTavisuflebis Taobaze miRebuli sasamarTlos calkeuli gadawyvetilebebis ganzogadeba, raTa warmoCenil iqnes, Tu rogori standartiT aris daculi sasamarTloSi uvadod daniSnuli moxelisTvis kanoniT dadgenili uflebebi da garantiebi. Seswavlilia saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos administraciul saqmeTa palatis gadawyvetilebaTa/ ganCinebaTa nawili(50-mde), romelTa mixedviT mkafiod ikveTeba kanoniT dadgenili danawesis gamoyenebaze sasamarTlo kontrolis funqciis arsi da mniSvneloba, raTa samsaxuridan moxelis gaTavisufleba mxolod kanonieri safuZvliT moxdes. moxelis samsaxuridan gaTavisuflebis Sesaxeb gadawyvetileba individualur administraciul-samarTlebriv aqts warmoadgens da sasamarTlo individualurad afasebs, Tu ramdenad akmayofilebs moxelis gaTavisuflebaze miRebuli gadawyvetileba saqarTvelos zogadi administraciuli kodeqsis 52-e da 53-e muxlebiT dadgenil moTxovnebs. 31 saqarTvelos uzenaesma sasamarTlom ganmarta, rom`sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanoniT ganisazRvra sajaro samsaxuris ZiriTadi principebi, romelTa suliskveTebiT da gaTvaliswinebiT saxelmwifoSi unda mowesrigdes sajaro samsaxuris ganxorcielebasTan dakavSirebuli urTierTobebi; samoxeleo samarTali warmoadgens administraciuli samarTlis kerZo nawils da Sesabamisad srulad 28 saqarTvelos moqalaqe naTia imnaZe saqarTvelos parlamentis winaaRmdeg, saqarTvelos sakonstitucio sasamarTlos meore kolegiis gadawyvetileba № 2/5/595, 2016 wlis 4 agvisto, https :// www . matsne . gov . ge / ka / document / view /3369809? publication =0 29 mxedvelobaSia sakonstitucio sasamarTlos mier gadawyvetilebis miRebis dros moqmedi redaqcia, kerZod 29-e muxlis 1-li da me-2 punqtebi; amJamad moqmedi konstituciis 25-e muxli unda vigulisxmoT. 30 saqarTvelos moqalaqe naTia imnaZe saqarTvelos parlamentis winaaRmdeg, saqarTvelos sakonstitucio sasamarTlos meore kolegiis gadawyvetileba № 2/5/595, 2016 wlis 4 agvisto, https :// www . matsne . gov . ge / ka / document / view /3369809? publication =0 31 52-e muxli individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis rekvizitebs adgens, xolo 53-e muxli_ administraciul-samarTlebrivi aqtis dasabuTebis standarts gansazRvravs. https :// matsne . gov . ge / ka / document / view /16270? publication =39 _ 18_ iziarebs kanonierebis principis mniSvnelobas sajaro-SromiT urTierTobebSi ufleba-movaleobebis ganxorcielebisas. 32 sajaro moxelis samarTlebrivi dacvis principi warmoadgens misi uflebis dacvis garantias, rom masTan dakavSirebiT miRebuli yvela gadawyvetileba mxolod samarTlebrivi instrumentebiT da kanonis safuZvelze ganxorcieldeba. gasaTvaliswinebelia is garemoeba, rom`sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanoni aRWuravs moxeles im uflebebiT da SeRavaTebiT, rac kanoniT aris dadgenili. aseve, kanoni adgens gansakuTrebul uflebebs moxelis mimarT, rom is, gansxvavebiT kerZo seqtorSi momuSave mosamsaxurisagan, sajaro dawesebulebaSi muSaobis periodSi swored sajarosamarTlebrivi normatiuli aqtiT iqneba daculi, rom kanoniT gaTvaliswinebuli procedurebiT iqneba ganxiluli rogorc misi SromiTi mowyobis, dawinaurebis, agreTve, misi gaTavisuflebis sakiTxic~. 33 2.2. sasamarTlo praqtikis magaliTebi 2.2.1. moxelis gaTavisufleba piradi gancxadebis safuZvelze saqme № bs-1467(k-18), 7.02.2019. sakasacio sasamarTlom gaiziara qvemdgomi instanciis sasamarTloebis gadawyve­ tileba moxelis sarCelis srulad dakmayofilebis Taobaze, radgan dadginda moxelis mier gamoxatuli nebis aranamdviloba. saqarTvelos Sinagan saqmeTa saministros q. Tbilisis policiis erT-erTi departamentis yofilma gamomZiebelma 2017 wlis 24 Tebervals sasarCelo gancxadebiT mimarTa sasamarTlos da moiTxova:`Tanamdebobidan gaTavisuflebisa da kadrebis gankargulebaSi ayvanis Sesaxeb~ Ss ministris 2017 wlis 25 ianvris brZanebisa da Ss saministrodan daTxovnis Sesaxeb Ss ministris 2017 wlis 29 maisis brZanebis baTilad cnoba, aseve, pirvandel Tanamdebobaze an, misi ararsebobis SemTxvevaSi, tolfas Tanamdebobaze aRdgenis Sesaxeb axali administraciul-samarTlebrivi aqtis gamocema, xolo misi gaTavisuflebis dRidan samsaxurSi aRdgenamde, Sesabamisi TanamdebobisaTvis dadgenili xelfasis yovelTviuri odenobiT, iZulebiTi ganacduri xelfasis(Tanamdebobrivi sargos, danamatis, premiis) anazRaureba. sarCelSi miTiTebulia, rom moxelis mier dawerili pataki samsaxuridan gaTavisuflebis Taobaze ar gamoxatavda mis namdvil nebas, aramed igi dawerili iyo departamentis direqtoris moadgilis moTxovniT. dadasturebuli faqtobrivi garemoebebia: 2017 wlis 23 ianvars Catarebul TaTbirze departamentis direqtoris moadgilis mxridan moTxovnil iqna, rom moxeleebs daeweraT patakebi gaTavisuflebis Taobaze, xolo sammarTvelos ufrosma pirad saubarSi ganumarta, rom es procesi mxolod formaloba iyo da samsaxuridan gaTavisuflebis saSiSroeba ar arsebobda; Ss ministris 2017 wlis 25 ianvris brZanebiT moxele gaTavisuflda dakavebuli Tanamdebobidan da ayvanil iqna kadrebis gankargulebaSi; moxelem ramdenime dReSi, 27 ianvars, patakiT mimarTa departamentis direqtors da ganumarta, rom mis mier 23 ianvars dawerili pataki 32 saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos gadawyvetileba, № bs-1367-1325(k-07), 10.03.2009, https :// www . supremecourt . ge / files / upload file / pdf / admin -2010-09uni . pdf 33 susg № bs- 234-234(2k-18), 27.09.2018. https :// temida . ge / fullcase /2313/--. pbn _ 19_ ar gamoxatavda mis namdvil nebas, igi dawerili iyo zewoliT, ris gamoc iTxova aRniSnuli patakis gauqmeba da misi Tanamdebobidan gaTavisuflebasa da kadrebis gankargulebaSi ayvanasTan dakavSirebiT mimdinare warmoebis Sewyveta. pirveli instanciis sasamarTlom dadgenilad miiCnia, rom 2017 wlis 23 ianvars, mosarCelis mier patakiT mimarTva Ss saministros departamentis direqtorisadmi, dakavebuli Tanamdebobidan gaTavisuflebisa da kadrebis gankargulebaSi ayvanis moTxovniT, ar efuZneboda namdvil nebas. pirveli instanciis sasamarTlos mier moxelis sarCelis srulad dakmayofilebis Sesaxeb miRebuli gadawyvetileba ucvlelad darCa saapelacio sasamarTlos ganCinebiT, xolo sakasacio sasamarTlom arsebiTad gansaxilvelad dauSveblad cno mopasuxeebis_ Ss saministrosa da policiis departamentis sakasacio saCivari. saapelacio sasamarTlos ganmartebiT, administraciulma organom, erTi mxriv, moxelis Tanamdebobidan gaTavisuflebisa da kadrebis gankargulebaSi ayvanis Sesaxeb administraciul-samarTlebrivi aqtis ZalaSi Sesvlamde Seityo, rom gaTavisuflebis Sesaxeb gancxadebaSi moxelis namdvili neba ar iyo gamoxatuli, rac ar gaiTvaliswina, moxelis nebis sawinaaRmdegod gaaTavisufla dakavebuli Tanamdebobidan da aiyvana kadrebis gankargulebaSi, xolo, meore mxriv, oTxi Tvis ganmavlobaSi, kadrebis gankargulebaSi yofnis periodSi, ar gamoikvlia da ar Seafasa moxelis ganmarteba, rom patakSi misi namdvili neba ar iyo gamoxatuli. saapelacio sasamarTlom damatebiT miuTiTa Ss saministros werilze, romliTac moxeles ecnoba, rom vinaidan misi daTxovna moxda Ss kadrebis gankargulebaSi yofnis vadis gasvlis gamo, 2017 wlis 29 maisis brZanebiT, ra droisTvisac misi welTa namsaxuroba 19 wels, 11 Tvesa da 25 dRes Seadgenda, xolo kompensaciisaTvis savaldebulo iyo 20 da meti wlis namsaxuroba, saministro moklebuli iyo SesaZleblobas, moemzadebina welTa namsaxurebis gaangariSeba. aRniSnulTan dakavSirebiT saapelacio sasamarTlom, werilSi dafiqsirebuli faqti, rogorc mravlismetyveli, imis dasturad miiCnia, rom moxelis mier ar yofila gamovlenili namdvili neba, radgan alogikurad da aradamajereblad unda Sefasebuliyo viTareba, romlis Tanaxmadac, piri sapensio uzrunvelyofis uflebis warmoSobamde 5 dRiT adre(kadrebis gankargulebaSi yofnis periodis gaTvaliswinebiT) wers pataks samsaxuridan gaTavisuflebis Taobaze da amiT ispobs aseT mniSvnelovan socialur uflebas. sakasacio sasamarTlom savsebiT gaiziara saapelacio sasamarTlos msjeloba da daskvnebi, amasTan sadavo samarTalurTierTobis dros moqmedi saqarTvelos konstituciis redaqciis 29.1-e muxlze(amJamad 25.1-e muxli) dayrdnobiT, xazgasmiT aRniSna, rom saqarTvelos yovel moqalaqes ufleba aqvs daikavos nebismieri saxelmwifo Tanamdeboba, Tu igi akmayofilebs kanonmdeblobiT dadgenil moTxovnebs. Sesabamisad, konstituciiT, saqarTvelos yvela im moqalaqisaTvis, romelic kanonis moTxovnebs akmayofilebs, garantirebulia saxelmwifo samsaxurSi nebismieri Tanamdebobis dakavebis ufleba, xolo sajaro samsaxurSi miRebis pirobebi gansazRvrulia kanoniT, rac niSnavs imas, rom saqarTvelos yvela moqalaqe sajaro samsaxurSi miRebisas, Tanamdebobaze yofnis periodSi Tu sajaro samsaxuridan gaTavisuflebis dros daculia raime saxis aramarTlzomieri, kanonsawinaaRmdego Carevisagan. _ 20_ 2.2.2. moxelis gaTavisufleba reorganizaciis gamo saqme № bs-162-162(k-18), 11.07.2018. sakasacio sasamarTlom dauSveblad cno Ss saministros daqvemdebarebaSi myofi erT-erTi ssip-is sakasacio saCivari da gaiziara qvemdgomi instanciis sasamarTloebis Sefaseba, rom reorganizacia ar ganxorcielebula. `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanonis XI Tavi awesrigebs sajaro dawesebulebis reorganizaciis, likvidaciisa da misi sxva sajaro dawesebulebasTan Serwymis samarTlebriv winapirobebs, rasac 102-e muxlis ZaliT, sajaro samsaxuris interesebidan gamomdinare, sistemuri, efeqtiani mmarTvelobis uzrunvelyofis mizans ukavSirebs. amasTan TavisTavad sajaro dawesebulebis reorganizacia, likvidacia an/da misi sxva sajaro dawesebulebasTan Serwyma ar SeiZleba gaxdes moxelis statusis Sewyvetis safuZveli, garda amave kanoniT gaTvaliswinebuli SemTxvevebisa(muxli 102.2.). sakasacio sasamarTlom am saqmeze gaiziara qvemdgomi instanciis sasamarTloebis Sefaseba swored 102-e muxlis danawesis gaTvaliswinebiT da ganmarta, rom samsaxuridan gaTavisuflebis safuZvels ar qmnis mxolod reorganizaciis faqti. gaTavisufleba dasaSvebia reorganizaciisas, romelsac Tan sdevs Statebis Semcireba. amasTanave, Statis mxolod saxelis an daqvemdebarebis cvlileba ar adasturebs Statis gauqmebas. gansaxilvel SemTxvevaSi moxeleebi kadrebis gankargulebaSi gadaiyvanes, xolo mogvianebiT Sss organoebidan gaaTavisufles reorganizaciisa da Statebis Semcirebis safuZvliT. saqmis masalebiT dasturdeboda, rom im ganyofilebaSi, romelSic mosarCeleebi iyvnen dasaqmebuli, reorganizaciis Sedegad Statebis odenoba ar Semcirebula, piriqiT_ gaizarda. sasamarTlom imazec imsjela, rom mopasuxes ar dausabuTebia reorganizaciis Sedegad mosarCeleTa mier dakavebuli Tanamdebobebis gauqmeba, axal saStato nusxaSi tolfasi Tanamdebobis ararseboba. sasamarTlom ganmarta, rom saStato erTeuli gauqmebulad iTvleba, rodesac Stati imave funqciuri datvirTviT aRar arsebobs, axali saStato erTeulisaTvis ganisazRvra sxva ufleba-movaleobebi, arsebiTad Seicvala saStato erTeulis dasakaveblad arsebuli sakvalifikacio moTxovnebi da sxv. gansaxilvel SemTxvevaSi mopasuxes ar dausabuTebia msgavsi garemoebebis arseboba. amasTanave, mniSvnelovania, rom Statis Semcirebis SemTxvevaSic konkretuli moxelis gaTavisufleba ar xorcieldeba saTanado dasabuTebis gareSe. Statebis Semcirebis gamo moxelis samsaxuridan daTxovna ukavSirdeba organos mier muSakTa unar-Cvevebis Sefasebis uflebamosilebas, TiToeuli muSakis profesionalizmis, SromiTi unar-Cvevebis, kompetenturobis, ganaTlebis, karieruli zrdis perspeqtivis, piradi Tvisebebis, kolegialobis, reputaciis da sxva garemoebebis gaTvaliswinebas. sakasacio sasamarTlos praqtika imas adasturebs, rom sasamarTlo TiToeul SemTxvevaSi individualurad ikvlevs da afasebs reorganizaciisa da Statebis Semcirebis safuZvlis namdvilobas. 34 34 ix. susg № bs-667-667(2k-18) 31.01.2019. _ 21_ saqarTvelos saerTo sasamarTloebis praqtikiT araerTxel ganimarta, rom sajaro samsaxuris dawesebulebis reorganizacia aris sajaro dawesebulebis Sida struqturuli an/da funqcionaluri gardaqmna, rasac SesaZloa mosdevdes dawesebulebis mTlianad an misi struqturuli qvedanayofis statusis, daqvemdebarebis an/ da funqcionaluri datvirTvis cvlileba. saStato erTeuli gauqmebulad iTvleba, roca funqcionaluri datvirTviT aRar arsebobs amgvari Stati, axali saStato erTeuliT ganisazRvra sxva ufleba-movaleobebi, amgvari saStato erTeulis dasakaveblad piris mier sxva kriteriumebi unda iqnes dakmayofilebuli da a.S. reorganizaciis Sedegad administraciuli organos struqtura SesaZloa Seicvalos, gaiyos da konkretuli samsaxurebi gansxvavebulad Camoyalibdes, magram moxelis mier dakavebuli Stati arsebiTad ucvlelad darCes, anu iyos imave ierarqiul safexurze, Tundac sxva uwyebis daqvemdebarebaSi da iTvaliswinebdes imave ufleba-movaleobebis Sesrulebas. Sesabamisad,` konkretuli Tanamdebobebis identurobis dadgenis mizniT unda Sefasdes: maTi adgili administraciuli organos samsaxurebriv ierarqiaSi; ZiriTad uflebaTa wre(mdgomareobas ar cvlis formalurad zogierTi funqciis mokleba an raime umniSvnelo moTxovnis damateba); moTxovnebi, romlebic reorganizaciis Semdgom saWiroa konkretuli Tanamdebobis dasakaveblad; zogierT SemTxvevaSi_ Sromis anazRaureba.~ 35 saqme № bs-139(4k-19), 8.06.2020. sakasacio sasamarTlom axali gadawyvetilebis miRebiT nawilobriv daakmayofila, rogorc erT-erTi municipalitetis meriis, ise moxeleTa sakasacio saCivrebi da vrclad ganmarta samarTlebrivi sakiTxebi. sagulisxmoa, rom gamovlinda ori moxelis, identurad`saukeTeso~ SefasebiT, konkurencia erTsa da imave poziciaze, ra drosac administracias unda gamoeyenebina diskreciuli uflebamosileba, raTa kandidatebs Soris ganesazRvra tolfas vakantur Tanamdebobaze Sesaferisi kandidatura. mosarCeleTa(moxeleTa) ZiriTadi pretenziebi imas exeboda, rom Catarebuli reorganizaciis(romelic Serwymis formiT moxda) Sedegad mopasuxem(meriam) ise daaqveiTa rangirebiTa da kategoriebiT moxeleebi, rom ar daicva mobilobis wesi da ar SesTavaza maTi rangis Sesaferisi Tanamdeboba, maSin, roca aseTi Statebi vakanturi iyo municipalitetis meriaSi. amdenad, gansaxilveli samarTalurTierTobis farglebSi sadavo gaxda administraciuli organos mier ganxorcielebuli mobilobis 36 kanoniereba. sadavo mobilobis ganxorcielebis dros moqmedi redaqciiT saqarTvelos mTavrobis 2017 wlis 20 aprilis № 199 dadgenilebiT damtkicebuli`profesiuli sajaro moxelis mobilobis wesis~ me-12 muxli da`sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 52-e muxli pirdapir da araorazrovnad miuTiTebs mobilobis procesSi moxelis dabal Tanamdebobaze gadayvanis SesaZleblobas mxolod tolfasi Tanamdebobis ararsebobis dros. 35 ix. susg № bs-595-595(2k-18), 17.04.2019w. 36 „sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanoni, muxli 52. mobiloba 1. sajaro dawesebulebis reorganizaciis, likvidaciis an/da misi sxva sajaro dawesebulebasTan Serwymis gamo Statis Semcirebisas Sesabamisi moxele SesaZlebelia misi TanxmobiT gadayvanil iqnes imave an sxva sajaro dawesebulebaSi misi Tanamdebobis tolfas Tanamdebobaze, xolo aseTi Tanamdebobis ararsebobisas – dabal Tanamdebobaze, misi kompetenciis gaTvaliswinebiT. _ 22_ sasamarTlom ganmarta, rom`profesiuli sajaro moxelis mobilobis wesSi~ ganxorcielebulma cvlilebebma cxadyo kanonmdeblis neba mobilobis wesis ganxorcielebis procesSi, daazusta da xazi gausva mobilobis miznebsa da arss. rogorc sakanonmdeblo cvlilebebamde, aseve cvlilebebis Sedegad Camoyalibebuli redaqciis safuZvelze, sasamarTlom daaskvna, rom mobilobis umTavres princips warmoadgens gasaTavisuflebeli moxelisTvis tolfasi Tanamdebobis moZieba da SeTavazeba da moxelis dabal Tanamdebobaze gadayvana mxolod tolfasi Tanamdebobis ararsebobisas. sasamarTlom aRniSna, rom sadavo mobilobis ganxorcielebisas kanonmdebloba ar gansazRvravda tolfasi Tanamdebobis definicias. tolfasi Tanamdebobis Sefasebas yovel konkretul samarTalurTierTobaSi faqtobriv-samarTlebrivi garemoebebi gansazRvravda. tolfasi yovelTvis identurs ar gulisxmobs. winaaRmdeg SemTxvevaSi garTuldeboda tolfasi Tanamdebobis realuri moZieba axlad Seqmnil, reorganizacias daqvemdebarebul dawesebulebaSi. moxelis mobilobis wesSi ganxorcielebuli cvlilebebiT erTiani midgomebis uzrunvelsayofad ganisazRvra tolfasi Tanamdebobis definicia, romlis Tanaxmad, tolfasi Tanamdeboba warmoadgens imave rangisa da kategoriis Tanamdebobas, romlis samuSao aRweriloba/ funqcia-movaleobebi da sakvalifikacio moTxovnebi identuria an umeteswilad msgavsia(mobilobis wesis 3.1.~v~ muxli). saqmeSi arsebuli masalebis, aseve saqmeSi warmodgenili araerTi mtkicebulebis, maT Soris, debulebebis Sedarebisa da Seswavlis safuZvelze, sakasacio sasamarTlom daaskvna, rom qvemdgomi instanciis sasamarTloebma marTebulad miiCnies, rom mocemul SemTxvevaSi, administraciul organoTa gaerTianebas Sedegad mohyva struqturuli erTeulis dasaxelebis cvlileba. xolo Tavad samsaxuris funqciebis, miznebisa da daniSnulebis iseT Tvisobriv da arsebiT cvlilebas, romelic xelmZRvanels sxva profesiul da kompetenciur kriteriumebsa da moTxovnebs wauyenebda, adgili ar hqonia. samsaxuris adgili igivea administraciuli organos samsaxurebriv ierarqiaSi, aseve, umeteswilad msgavsia ZiriTad uflebaTa wre(mdgomareobas ar cvlis zogierTi funqciis mokleba an raime araarsebiTi moTxovnis damateba). axlad Seqmnilma samsaxurma realurad SeinarCuna igive funqcia, miznebi da datvirTva. amdenad, erTi mxriv, mxolod samsaxuris saxelwodebis cvlileba ver gamoricxavs tolfasi Tanamdebobis arsebobas, xolo, meore mxriv, saqmeSi wardgenili mTavrobis samarTlebrivi daskvniT aseve baTildeba meriis miTiTeba samsaxuris Secvlil saxelwodebaze. sasamarTlom daaskvna, rom administraciulma organom samarTalwarmoebis verc erT etapze ver daadastura, rom mosarCele moxeleTagan ors SesTavazes maTi Tanamdebobis tolfasi Tanamdeboba, riTac dairRva`sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanonis 52-e muxlis moTxovna da zogadi administraciuli kodeqsis 5.1 muxli, romlis mixedviTac, administraciul organos ufleba ar aqvs kanonmdeblobis moTxovnebis sawinaaRmdegod ganaxorcielos raime qmedeba. amasTan, mosarCeleebs ise SesTavazes dabali Tanamdeboba, rom maTi profesiuli unar-Cvevebi, kvalifikacia da sxva savaldebulo maxasiaTeblebi administraciuli organos mier tolfas Tanamdebobaze maTi kandidaturebis Sesabamisobis dadgenis kuTxiT, saTanadod ganxiluli ar yofila. sasamarTlos SefasebiT municipalitetis meriam daarRvia mobilobis wesi, rodesac or moxeles, romelTac hqondaT`saukeTeso~ Sefaseba, tolfasi Tanamdebobis SeTava_ 23_ zebis gareSe pirdapir dabali Tanamdeboba SesTavaza. mobilobis procedurebi unda ganxorcieldes ara formalurad, aramed mobilobis wesiT dasaxuli miznis miRwevis uzrunvelsayofad. amasTan, gamoikveTa viTareba, rodesac orive mosarCele erTsa da imave poziciaze acxadebda pretenzias. amgvar viTarebaSi administraciul organos maTi SerCevis procesSi unda esargebla diskreciuli uflebamosilebiT, ra drosac saukeTesos SerCevis principis safuZvelze, mobilobis wesis obieqturad da kanonis Sesabamisad ganxorcielebis mizniT uflebamosili iyo, kandidatebs Soris ganesazRvra tolfas vakantur Tanamdebobaze Sesaferisi kandidatura. sasamarTlom ganmarta, rom mopasuxe municipalitetis merias, diskreciuli uflebamosilebis farglebSi, saukeTesos SerCevis principis dacviT, gauqmebuli gamgeobisa da meriis administraciuli samsaxurebis ufrosebis Sefasebisas unda daedgina maTgan saukeTeso kandidati, vinaidan gauqmebuli orive samsaxuris tolfass_ umeteswilad msgavs Tanamdebobas axlad Seqmnili municipalitetis meriis administraciuli, monawileobiTi dagegmvisa da komunikaciis samsaxuris ufrosis Tanamdeboba warmoadgenda. `sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanonis 118-e muxli adgens da gansazRvravs ukanonod gaTavisuflebuli piris Tanamdebobaze aRdgenis proceduras da gansxvavebul samarTlebriv Sedegebs ukavSirebs sadavo Tanamdebobis vakanturobis faqts. sadavo Tanamdebobis sxva piris mier dakavebis faqti gamoricxavs sasamarTlos mier imave Tanamdebobaze piris aRdgenas. moxelis samuSaoze aRdgenaSi ar SeiZleba moiazrebodes sadavo poziciaze daniSnuli piris Tanamdebobidan gaTavisuflebis SesaZlebloba. 37 sakasacio sasamarTlom ganmarta, rom ukanonod gaTavisuflebuli moxelis aRdgenis procedura sistemurad agebulia imgvarad, rom kanoniT dadgenili wesiT daniSnul moxeles ar Seexos administraciuli organos ukanono qmedebebiT gamowveuli uaryofiTi samarTlebrivi Sedegebi. sakasacio sasamarTlom ganmarta, rom Tuki vakanturi ar aris mosarCelis mier moTxovnili Tanamdeboba, sadac misi aRdgenaa SesaZlebeli, maSin is`sajaro samsaxuris Sesaxeb~ kanonis 118-e muxlis mixedviT eqvemdebareba tolfas Tanamdebobaze aRdgenas. amave muxlis me-3 punqtis Tanaxmad, zemdgomi organos an sasamarTlos mier moxelis samsaxuridan gaTavisuflebis Sesaxeb gadawyvetilebis gauqmebis SemTxvevaSi sajaro dawesebuleba valdebulia, moxele dauyovnebliv aRadginos imave Tanamdebobaze, xolo aseTi Tanamdebobis ararsebobisas – tolfas Tanamdebobaze imave sajaro dawesebulebis sistemaSi. amasTanave, xsenebuli norma iTvaliswinebs samsaxurSi aRdgenis SeuZleblobis SemTxvevebs(Tanamdebobis ararsebobis an am Tanamdebobis sxva piris mier dakavebis gamo). imave sajaro dawesebulebis sistemaSi tolfasi vakanturi Tanamdebobis ararsebobis gamo sajaro dawesebulebam unda mimarTos sajaro samsaxuris biuros sajaro samsaxuris sistemaSi tolfasi vakanturi Tanamdebobis moZiebis TxovniT. aRdgenis SeuZleblobis SemTxvevaSi piri iricxeba moxeleTa rezervSi da mas eZleva ganacduri SromiTi gasamrjelo da kompensacia Tanamdebobrivi sargos sruli odenobiT 6 Tvis ganmavlobaSi. 38 37 Sead. susg-ebs: № bs-935(k-19), 13.05.2021; № bs-16(k-21), 17.02.2022; 38 22.12.2017. № 1826 cvlileba amoqmedda 2018 wlis 1 ianvridan. _ 24_ sxva saqmeSi 39 sakasacio sasamarTlom ganmarta, rom reorganizaciis Sedegad gamowveuli konkretuli Statis Semcireba administraciul organos ar avaldebulebs yvela sajaro moxelidan saukeTesos SerCevis principis safuZvelze ganaxorcielos darCenil Statebze saukeTeso kandidatebis dasaqmeba. aRniSnuli mniSvnelovnad gaarTulebda da Seaferxebda sajaro samsaxurSi sakadro optimizaciis process. meore mxriv, aseT dros gaTavisuflebis safuZvels ar warmoadgens romelime moxelis arakompetenturoba an arakvalificiuroba. reorganizaciis Sedegad moxelis gaTavisuflebis safuZvelia im Tanamdebobis gauqmebis Sedegad dasaqmebis adgilis faqtobrivad ararseboba, romelzec moxele dasaqmebuli iyo reorganizaciis ganxorcielebamde. reorganizaciis procesi ar mimdinareobs saukeTesos SerCevis principze dayrdnobiT, gansxvavebiT, magaliTad, Tanamdebobaze moxelis dasaqmebisagan, romelic swored xsenebuli principis dacviT warimarTeba. reorganizacia Sedegad ar iwvevs SenarCunebul Statebze dasaqmebuli pirebis gaTavisuflebas, Tundac aRniSnuli pirebi reorganizaciis Sedegad Semcirebul moxeleze arakvalificiurebi iyvnen, ramdenadac ar arsebobs maTi gaTavisuflebis faqtobriv-samarTlebrivi safuZvlebi. reorganizaciis Sedegad gaTavisuflebis dros SenarCunebul Statebze dasaqmebul pirTa mxridan saqmianobis gagrZeleba absoluturad kanonieria, ramdenadac reorganizaciis procesi gavlenas ar axdens maT Statebze da amasTan, ar arsebobs maTi Tanamdebobidan gaTavisuflebis raime safuZveli. reorganizaciis procesis ganxorcielebis dros daculi unda iqnes`sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis me-18 muxliT gaTvaliswinebuli moxelis socialuri da samarTlebrivi dacvis principebi. Sejamebis saxiT, SeiZleba iTqvas, rom sakasacio sasamarTlos ganmartebis mixedviT, konkretuli saStato erTeulis gauqmeba iwvevs am Tanamdebobaze dasaqmebuli piris samsaxuridan gaTavisuflebas da aRniSnuli garemoeba gavlenas ver iqoniebs imave ganyofilebaSi imave rangis sxva kategoriiT gaTvaliswinebul Tanamdebobebze dasaqmebuli sxva pirebis SromiT uflebebze. 2.2.3. diskriminaciis faqtis gamovlena saqme № ba-834-826(2k-16), 16.03. 2017. sakasacio sasamarTlos ganCinebiT saqme xelaxla gansaxilvelad daubrunda saapelacio sasamarTlos. miuxedavad imisa, rom sarCeli aRZrulia adre moqmedi`sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis dros, sasamarTlos ganCinebaSi asaxulia mniSvnelovani ganmartebebi gansjadobisa da sxva procesualuri sakiTxebis Sesaxeb, romelTa dadgenis gareSe SeuZlebelia saqmeze saboloo gadawyvetilebis miReba. saqmis masalebiT dasturdeba, rom sakasacio sasamarTlos administraciul saqmeTa palatis 2016 wlis 22 seqtembris ganCinebiT, moxelis sarCeli, municipalitetis meriis winaaRmdeg, diskriminaciuli mopyrobis faqtis dadgenisa da moraluri zianis anazRaurebis Taobaze gansjadobiT gansaxilvevlad daeqvemdebara Tbilisis saqalaqo sasamarTlos ara samoqalaqo, aramed administraciul saqmeTa kolegias. sakasacio sasamarTlom ganmarta, rom konkretul SemTxvevaSi, mosarCele moiTxovda ara damoukideblad diskriminaciis faqtis dadgenas da am garemoebidan gamomdinare zianis anazRaurebas an diskriminaciuli qmedebis Sewyvetas, aramed individualuri 39 ix. susg № bs-179(2k-19)- 13.02.2020. _ 25_ administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobas, romlis safuZvladac, man miuTiTa damsaqmeblis mxridan diskriminaciuli mopyroba. sakasacio sasamarTlom daaskvna, rom dazustebas moiTxovda davis sagani, kerZod, individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobis moTxovnis safuZvlianobisa da aqtis kanonierebis Semowmebis farglebSi unda Sefasebuliyo diskriminaciis faqtis arseboba, Sesabamisad, sadavo individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis kanonierebasTan dakavSirebiT sasamarTlos gadawyvetileba unda daeyrdnos diskriminaciis faqtis dadasturebas an uaryofas. sakasacio sasamarTlom ganmarta, rom diskriminaciis faqtis dadgenas mocemuli davisTvis gadamwyveti mniSvneloba aqvs, radgan am faqtis dadgena ukavSirdeba sadavo aqtis baTilad cnobas, samsaxurSi aRdgenasa da zianis anazRaurebas. diskriminaciis faqtis dadgena da individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobis moTxovna urTierTdakavSirebuli da urTierTgamomdinare moTxovnebia da isini erTad unda ganxiluliyo. sasarCelo moTxovna kompleqsuria da ukavSirdeboda ara mxolod diskriminaciis faqtis dadgenas, aramed im ZiriTadi uflebis aRdgenas, romelic diskriminaciis Sedegad dairRva, faqtis dadgena ukavSirdeba mis Sewyvetas an/ da misi Sedegebis aRmofxvras. diskriminaciis faqti gamovlinebas poulobs moqmedebaSi/umoqmedobaSi, maT Soris_ aqtis gamocemaSic. amdenad, mocemul SemTxvevaSi diskriminaciis dadgenis sakiTxi imdenad mWidrod aris dakavSirebuli samsaxuridan gaTavisuflebasTan, rom maTi gancalkevebulad ganxilva SeuZlebelia. diskriminaciis motiviT gamocemuli aqti ver CaiTvleba kanonierad, ramdenadac diskriminacia arRvevs saqarTvelos konstituciiT 40 daculi Tanasworobis uflebas, arRvevs agreTve`diskriminaciis yvela formis aRmofxvris Sesaxeb~ kanonis moTxovnas nebismieri niSniT diskriminaciis dauSveblobis Sesaxeb. Sesabamisad, SeuZlebelia aqtis kanonierebisa da diskriminaciis faqtis arsebobis gancalkevebulad ganxilva. mocemul saqmeze moxelem sadavo gaxada reorganizaciis Sedegad Statebis Semcireba, rac saapelacio sasamarTlos ar daudgenia, Tavis mxriv, administraciul organos ar dausabuTebia reorganizaciis Sedegad Seqmnil msgavs saStato erTeulze gaTavisuflebuli moxelis gadayvanis SeuZlebloba. Sesabamisi ekvivalenturi Tanamdebobis dasadgenad samsaxurs ar Cautarebia samsaxuridan gaTavisuflebamde moxeleze dakisrebuli funqciebis da axlad Seqmnili Sesabamisi samsaxurebis Statebis funqcionaluri analizi. mosarCele sadavo individualuri administraciul-samarTlebrivi aqtis baTilad cnobis moTxovnas amyarebda administraciis mxridan mis mimarT diskriminaciul mopyrobaze da calke moTxovnis saxiT ayenebda diskriminaciis faqtis dadgenas, amasTanave, vinaidan diskriminaciis faqtis dadgena erT-erTi sasarCelo moTxovnaa, rac sasamarTlom unda ganixilos, am faqtis dadgenas samarTlebrivi datvirTva aqvs, radgan mis dadasturebas avtomaturad moyveba diskriminaciis Sedegis aRmofxvra. saapelacio sasamarTlo, sakasacio instanciis sasamarTlosgan gansxvavebiT, araa SeboWili procesualuri SesaZleblobiT daadginos saqmis faqtobrivi garemoebebi da Seafasos mtkicebulebebi. saqarTvelos samoqalaqo saproceso kodeqsis 105.2-e muxlis safuZvelze sasamarTlom mtkicebulebebis Sefasebis Sedegad sarwmunod unda daadginos saqmis faqtobrivi garemoebebi, misces maT samarTlebrivi Sefaseba da gamoitanos daskvna saqmisaTvis mniSvnelobis mqone garemoebebis arsebobis an ararsebobis Sesaxeb. 40 mxedvelobaSia gadawyvetilebis miRebis dros moqmedi uzenaesi kanonis me-14 muxlis redaqcia. amJamad konstituciis me-11 muxli gansazRvravs Tanasworobis uflebas. _ 26_ saqme № bs-1208(k-20), 22.04.2021. sakasacio sasamarTlom gaiziara qvemdgomi instanciis sasamarTloebis mier dadgenili garemoebebi da samarTlebrivi Sefaseba, romlis mixedviT ar dgindeboda moxelisadmi diskriminaciuli mopyroba mis mier socialur qselSi gamoxatuli kritikuli mosazrebebis gamo. moxelem erT-erTi municipalitetis sakrebulis winaaRmdeg, 2018 wlis 16 aprils aRZruli sasarCelo gancxadebiT, sadavo gaxada gaTavisuflebis kanoniereba, romelic, misi mosazrebiT, formalurad administraciul organoSi Catarebul reorganizaciis process daukavSirda, Tumca, realurad misi politikuri SexedulebebiT iyo ganpirobebuli. kerZod, mosarCelis mtkicebiT, sakrebulos Tavmjdomaris 2018 wlis 31 ianvris brZanebis safuZvelze reorganizaciis procesis dawyebas win uZRoda, moxelis mier winaasaarCevno periodSi mmarTveli politikuri Zalis mimarT sajarod, socialur qselSi gamoTqmuli kritikuli mosazrebebi. mosarCelem sakuTari pretenzia im garemoebas daafuZna, rom konkretul SemTxvevaSi ganxorcielebuli reorganizacia miznad ar isaxavda saStato nusxis Semcirebas da gasawevi xarjebis ekonomiurobis uzrunvelyofas. sxvanairad SeuZlebelia Sefasebuliyo mxolod erTi saStato erTeulis Semcireba, romelic swored mas, rogorc gansxvavebuli politikuri Sexedulebebis mqone adamians, ekava. qvemdgomi ori instanciis sasamarTlos mier ar dakmayofilda moxelis sarCeli, xolo sakasacio sasamarTlom arsebiTad gansaxilvelad dauSveblad cno moxelis sakasacio saCivari da gaiziara saapelacio sasamarTlos mier dadgenili garemoebebi da samarTlebrivi Sefaseba. dadasturebulad iqna miCneuli is, rom sajaro samsaxurSi ganxorcielda reorganizacia, rasac Sedegad mohyva ara mxolod mosarCelis(kasatoris) mier dakavebuli Tanamdebobis Semcireba, aramed, aseve, sxva sami saStato erTeulis gauqmeba. gauqmebul saStato erTeulze myofi TanamSromlebi gadavidnen SromiT urTierTobaze. sakrebulos aparatSi 6 ganyofilebis nacvlad, reorganizaciis Semdeg darCa 4 ganyofileba, xolo 32 saStato erTeulis nacvlad_ 28 Stati, aseve, reorganizaciis Sedegad ramdenime TanamSromelTan vadamde Sewyda SromiTi urTierToba, xolo nawilTan, xelSekrulebis vadis amowurvis Semdeg, aRar gagrZelebula saxelSekrulebo urTierToba, rac miuTiTebda, rom sajaro samsaxurSi moxda kadrebis optimizacia. sasamarTlom aseve dadgenilad miiCnia, rom sakrebulos mcdelobis miuxedavad, mosarCelis mimarT mobiloba ver ganxorcielda. Sesabamisad, is gaTavisuflda dakavebuli Tanamdebobidan da,`sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis safuZvelze, rezervSi Cairicxa. 41 sakasacio sasamarTlom ganmarta, rom administraciuli organo uflebamosilia, Secvalos arsebuli organizaciuli mowyoba, moaxdinos Statebis optimizacia, daamatos, gaaerTianos an gaauqmos saStato erTeuli, ra drosac administracia xelmZRvanelobs Tavisufali diskreciis uflebamosilebiT. am procesSi sasamarTlo kontroli gulisxmobs kanonierebis da ara mizanSewonilobis sakiTxebis Semowmebas. 42 sxva araerT saqmeze sakasacio sasamarTlom igive miuTiTa. 43 `diskreciuli 41 kanonis 105.1-e muxlis mixedviT, Tu moxelis mobiloba ver ganxorcielda, igi survilis SemTxvevaSi moxeleTa rezervSi iricxeba da eZleva kompensacia 3 Tvis Tanamdebobrivi sargos odenobiT. 42 ix. susg-ebi: № bs-1102-1096(k-17), 18.04. 2018; № bs-179(2k-19), 13.02.2020. 43 ix. susg-ebi: № bs-706(2k-19), 16.03.2022; № bs,-453(k-20), 10.02.2022; № bs-590(k-20), 24.12.2021. _ 27_ uflebamosilebis farglebSi gamocemuli individualur administraciul-samarTlebriv aqtTan dakavSirebiT sasamarTlos SeuZlia imsjelos sadavo aqtis kanonmdeblobis moTxovnebTan Sesabamisobis sakiTxze anu mis kanonierebaze, davis gadawyvetisas sasamarTlo xelmZRvanelobs kanonmdeblobis moTxovnebiT da ara mizanSewonilobis mosazrebebiT, ukanasknels ara aqvs prioritetuli mniSvneloba kanonmdeblobis normatiuli moTxovnebis dacvasTan. sasamarTlo ver imsjelebs sadavo gadawyvetilebis mizanSewonilobis aspeqtebze, aqtis mizanSewonilobis gadamowmeba scildeba sasamarTlo kontrolis farglebs, rac xelisuflebis danawilebis konstituciuri principiT aris ganpirobebuli, sasamarTlo ver iqceva zemdgom administraciul organod da Tavad ver ganaxorcielebs diskreciul uflebamosilebas, ver Secvlis administraciul mixedulebas sasamarTlos mixedulebiT.~ 44 saqme № bs-1185(k-19), 07.10.2020. moxelis politikuri niSniT gaTavisuflebasTan dakavSirebuli es saqme`sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis adrindeli redaqciiT moqmedebis periodSi gaxda sadavo. sakasacio sasamarTlom arsebiTad gansaxilvelad dauSveblad miiCnia municipalitetis meriis sakasacio saCivari. sakasacio sasamarTlom gaiziara saapelacio sasamarTlos mier dadgenili faqtobrivi garemoebebi da maTi samarTlebrivi Sefaseba, rom moxelis gaTavisufleba politikuri niSniT moxda. mosarCele sarCelSi uTiTebda, rom organizacia ,,erTiani nacionaluri moZraobis~ mmarTvelobis dros daiwyo muSaoba meriaSi, xolo 2014 wlis adgilobrivi TviTmmarTvelobis organoebis arCevnebis Semdeg, rogorc dedaqalaqSi, ise sxvadasxva regionSi, TviTmmarTvelobis organoebidan sajaro moxeleebis masobrivi gaTavisufleba daiwyo, rac badebda eWvs da iZleoda maRali albaTobiT varaudis safuZvels, rom samsaxuridan moxeleebis msgavs gaTavisuflebaSi ikveTeboda mikerZoebuli, diskriminaciuli midgomebi, politikuri partiisadmi ,,kuTvnilebis~ gamo. mosarCele uTiTebda, rom Tavdapirvelad mas samsaxuridan wasvlis gancxadebis dawera SesTavazes, ris Semdegac, administraciis ganmartebiT, mas movaleobis Semsruleblad ufro dabali Tanrigis poziciaze aiyvandnen. am SeTavazebaze moxelem kategoriuli uari ganacxada, ris Semdegac is gaaTavisufles, Tumca gaTavisuflebis brZanebis safuZvlad formalurad miTiTebulia reorganizacia, rasac, misi Semcireba mohyva, realurad ki reorganizaciis Sedegad Statebi gaizarda. sasamarTlom dadasturebulad miiCnia, rom gaTavisuflebamde mosarCelis mier dakavebuli Tanamdebobis funqciurad ucvlelad SenarCuneba da, reorganizaciis Sedegad dawesebulebaSi Statebis zrdis miuxedavad, Statebis Semcirebis motiviT, misi samsaxuridan gaTavisufleba, sxva garemoebebTan erTobliobaSi, adasturebda mopasuxe administraciuli organos mxridan mosarCelis mimarT politikuri niSniT diskriminacias. sasamarTlos gadawyvetilebiT mosarCelis tolfas Tanamdebobaze aRdgenisa da ganacduri xelfasis anazRaurebis garda, diskriminaciuli mopyrobis gamo moraluri zianis sakompensaciod, administraciuli moxelis sasargeblod 500 lari daekisra. 44 ix. susg № bs-1337(2k-20), 21.12.2021. _ 28_ 2.2.4. moxelis gaTavisuflebis Sesaxeb administraciuli organos gadawyvetilebis dasabuTebulobis standartis Sesaxeb saqme № bs-1176-1170(2k-17), 13.02.2018. sakasacio sasamarTlom gaiziara saapelacio sasamarTlos dasabuTeba, rom policielTa gaTavisuflebis Taobaze administraciuli organos mier miRebuli gadawyvetileba arasakmarisad iyo dasabuTebuli da damatebiT unda gamokvleuliyo policielTa alkoholuri Troba warmoadgens Tu ara iseTi uxeSi xasiaTis qmedebas, rac SeuZlebels xdis momavalSi maTi sajaro samsaxurSi Semdgomi muSaobis gagrZelebis SesaZleblobas. pirveli instanciis sasamarTlom miuTiTa Semdeg faqtobriv garemoebebze: mxareTa Soris sadavo ar aris is garemoeba, rom samsaxurebrivi movaleobis Sesrulebis dros policielebma, 45 operatiul jgufSi yofnisas, Caidines administraciuli gadacdoma(daTvrnen), magram aRniSnul qmedebas ar gamouwvevia ziani samuSao teritoriaze maTi morigeobis periodSi. sasamarTlom isic miiRo mxedvelobaSi, rom policielTagan erT-erTs manamde ar hqonia arc erTi moqmedi disciplinuri saxdeli, is muSaobis periodSi fuladi premiiT 4-jer iyo waxalisebuli. meore policiels ki, moqmedi kanonmdeblobis farglebSi miRebuli hqonda disciplinuri saxdelis forma_ SeniSvna, amasTan, muSaobis periodSi isic waxalisebuli iyo fuladi premiiT. sasamarTlos SefasebiT saqmeSi ar moipoveba sxva damamZimebeli garemoebani da Sss-is mosamsaxureebi dadebiTad xasiaTdebian. sasamarTlom aRniSna, rom`policiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanoni da mis safuZvelze gamocemuli saqarTvelos Sinagan saqmeTa ministris 2013 wlis 31 dekembris № 989 brZaneba gansazRvravs disciplinuri gadacdomisaTvis gamosayenebel saxdelTa saxeebs maTi simZimis mixedviT, kanonmdebloba adgens disciplinuri pasuxismgeblobis zomaTa gradacias, rac uflebamosil pirs aniWebs diskreciul uflebamosilebas, konkretuli gadacdomisaTvis saxdelis zoma Tavad gansazRvros. amdenad, pirveli instanciis sasamarTlom daaskvna, rom, marTalia, samorigeo teritoriaze alkoholis zemoqmedebis qveS yofna moxelis disciplinuri pasuxismgeblobis safuZvelia, magram vinaidan normiT gaTvaliswinebulia alternatiuli, ufro msubuqi pasuxismgeblobis zoma da amasTan, mosarCele policielebis mimarT saqmeSi ar arsebobda pasuxismgeblobis damamZimebeli garemoebebi, am SemTxvevaSi maTi samsaxuridan daTxovna iyo ukiduresi zoma da igi disciplinuri pasuxismgeblobis miznebs ar Seesabameboda. Tbilisis saqalaqo sasamarTlos administraciul saqmeTa kolegiis 2017 wlis 31 ivlisis gadawyvetilebiT Ss saministros sajaro moxeleTa sarCeli dakmayofilda; baTilad iqna cnobili ministris brZaneba policielTa disciplinuri wesiT dasjisa da Sss-dan samxedro Zalebis rezervSi daTxovnis Sesaxeb, mopasuxe Sss-s daevala mosarCeleTa aRdgena gaTavisuflebamde dakavebul Tanamdebobaze, aseve 45 `policiis Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis 4(3) muxli: policieli aris sajaro moxele, romelic msaxurobs saministroSi, agreTve saministros mmarTvelobis sferoSi Semavali saxelmwifo saqveuwyebo dawesebulebis – saqarTvelos sasazRvro policiis an sajaro samarTlis iuridiuli piris TanamSromeli, romlebsac miniWebuli aqvT specialuri wodebebi da dadebuli aqvT policielis fici. 04.10.2013, https :// matsne . gov . ge / document / view /2047533? publication =32 _ 29_ maT sasargeblod_ iZulebiTi ganacduris anazRaureba samsaxuridan daTxovnidan _ 2017 wlis 3 Tebervlidan samsaxurSi aRdgenamde periodisTvis srulad. pirveli instanciis sasamarTlos gadawyvetilebis saapelacio wesiT gasaCivrebis gziT, Tbilisis saapelacio sasamarTlos administraciul saqmeTa palatis 2017 wlis 26 seqtembris ganCinebiT apelant Sss-is saapelacio saCivari nawilobriv dakmayofilda. saapelacio sasamarTlom ganmarta, rom sajaro moxelis samsaxuridan gaTavisufleba warmoadgens disciplinuri pasuxismgeblobis umaRles, ukidures zomas, romelic gamoyenebul unda iqnes mxolod maSin, Tu sajaro moxele sistematurad arRvevs masze dakisrebul samsaxurebriv movaleobas an/da misi mxridan disciplinuri gadacdoma gamoixateba iseT uxeSi xasiaTis qmedebaSi, rac SeuZlebels xdis mis sajaro samsaxurSi Semdgomi muSaobis gagrZelebis SesaZleblobas. aqedan gamomdinare, saapelacio sasamarTlos ganCinebiT policielTa sarCeli dakmayofila nawilobriv da, sadavo sakiTxis gadauwyvetlad, baTilad iqna cnobili gasaCivrebuli individualur administraciul-samarTlebrivi aqti, administraciul organos_ Sss-s daevala saqmisaTvis arsebiTi mniSvnelobis mqone garemoebaTa gamokvlevisa da Sefasebis Semdeg gamosces axali individualur administraciul _ samarTlebrivi aqti kanonmdeblobiT dadgenil vadaSi. mosarCeleebs uari eTqvaT samsaxurSi aRdgenisa da iZulebiTi ganacduri xelfasis anazRaurebis Sesaxeb moTxovnis dakmayofilebaze. saapelacio sasamarTlom ganmarta, rom mopasuxe administraciulma organom sakiTxis xelaxali Seswavlis dros unda imsjelos imis Taobazec, mosarCeleTa mier Cadenili es konkretuli disciplinuri gadacdoma, ratom warmoadgens iseTi uxeSi xasiaTis qmedebas, rac SeuZlebels xdis momavalSi maTi sajaro samsaxurSi Semdgomi muSaobis gagrZelebis SesaZleblobas. saapelacio sasamarTlos ganCineba sakasacio wesiT gaasaCivra orive mxarem, Tumca, sakasacio sasamarTlos 2018 wlis 13 martis ganCinebiT ar iqna gaziarebuli arc Sss-is da arc policielTa sakasacio saCivrebi saapelacio sasamarTlos gasaCivrebuli gadawyvetilebis gauqmebasTan dakavSirebiT. sakasacio sasamarTlom ganmarta, rom qveynis usafrTxoebisa da sazogadoebrivi wesrigis dacvis erT-erTi mTavari ganmsazRvrelia policielis mier masze dakisrebuli ufleba_ movaleobebis srulyofilad, keTilsindisierad Sesruleba. ,,policiis Sesaxeb ” saqarTvelos kanonis me-16 muxlis 1-li punqtis Tanaxmad, policiis ZiriTadi funqciaa, uzrunvelyos sazogadoebrivi usafrTxoebisa da marTlwesrigisaTvis safrTxis Tavidan acileba, amave kanoniT gansazRvrulia policiis saqmianobis ZiriTadi principebi, romlis darRvevac iwvevs saqarTvelos kanonmdeblobiT dadgenil pasuxismgeblobas. amave kanonis me-5 muxlis 1-li punqtis Tanaxmad policiis saqmianobis samarTlebrivi safuZvlebia: saqarTvelos konstitucia, saerTaSoriso samarTlebrivi aqtebi, es kanoni da saqarTvelos sxva kanonebi, saqarTvelos prezidentis, saqarTvelos mTavrobis, saqarTvelos premier-ministrisa da ministris samarTlebrivi aqtebi da sxva normatiuli aqtebi. gansaxilvel SemTxvevaSi, rogorc ukve aRiniSna, darRveulia Sinagan saqmeTa saministros mosamsaxureTa disciplinuri wesdebis me-2 muxlis me-2 punqtis`v~(mosamsaxurisaTvis Seuferebeli qmedeba, romelic laxavs saministros sistemis avtoritets) qvepunqtiT gaTvaliswinebuli disciplinuri gadacdoma, Tumca mosarCeleTa gaTavisulebis brZaneba ar Seicavs im dasabuTebas Tu raSi gamoixata konkretulad zemoaRniSnuli muxliT gaTvaliswinebuli darRveva, gasaCivrebul aqtSi ar aris msjeloba imis Taobaze, rom policielTa samsaxurebrivi maRali statusidan gamomdinare, isini Tavad unda uzrunvelyofdnen saxelmwifo usafrTxoebasa da sazogadoebriv wesrigs. _ 30_ sakasacio sasamarTlom szak-is 53-e muxlze dayrdnobiT miuTiTa, rom administraciuli organo valdebulia, daasabuTos miRebuli gadawyvetileba, raTa gamoricxos TviTneburi, mikerZoebuli, arakvalificiuri gadawyvetileba da unda daasabuTos miRebuli gadawyvetilebis kanonTan Sesabamisoba da konkretuli gadawyvetilebis miRebis aucilebloba. motivirebuli, dasabuTebuli gadawyvetileba kanonieri gadawyvetilebis winapirobas warmoadgens. dasabuTebaSi ki argumentirebulad unda mieTiTos yvela im garemoebaze, romlis Sesabamisadac miRebul iqna es gadawyvetileba. sakasacio sasamarTlos miTiTebiT, mxarisaTvis gasagebi unda iyos, ra motiviT iqna miRebuli konkretuli gadawyvetileba. mocemul SemTxvevaSi, policielTa gaTavisuflebis Sesaxeb 2017 wlis 3 Tebervlis brZanebaSi ar aris dasabuTebuli, disciplinuri sasjelis umaRlesi zoma_ samsaxuridan gaTavisufleba, ratom iyo Sesabamisi im darRvevisa, rac moxeleebma Caidines. sasamarTlom`policiis Sesaxeb~ kanonis 59(3) muxlze gaamaxvila yuradReba, romelic iTvaliswinebs samsaxurebrivi disciplinis darRvevisaTvis saministros mosamsaxuris mimarT gamosayenebeli disciplinuri saxdelebis saxeobebs, maTi gamoyeneba Ss ministris diskreciis sferos ganekuTvneba. szak-is 2.1.~l~ muxlis Tanaxmad, diskreciuli uflebamosileba administraciul organos an Tanamdebobis pirs aniWebs Tavisuflebas, sajaro da kerZo interesebis dacvis safuZvelze SearCios yvelaze misaRebi gadawyvetileba. diskreciuli uflebamosilebis ganxorcieleba ar unda iwvevdes piris kanonieri uflebisa da interesebis dausabuTebel SezRudvas. gamoyenebuli zomis proporciulobis garkveva ki gansaxilvel SemTxvevaSi SesaZlebelia saqmis yvela garemoebis dadgenis da Sefasebis Sedegad. sakasacio sasamarTlom gaiziara kasatoris_ Ss saministros mtkiceba policielis maRal sadisciplino-saSemsruleblo moTxovnebTan dakavSirebiT, rac am organos TanamSromlebs qcevis kidev ufro maRal standarts uwesebs da mkveTrad gamijnavs sajaro samsaxuris sxva moxeleebisagan, Tumca swored policielis statusidan gamomdinare, Cadenili gadacdomis Sinaarsisa da simZimis gaTvaliswinebiT, mopasuxe administraciuli organos mier gamoyenebuli disciplinuri saxdeli_ samuSaodan daTxovna unda iqnes dasabuTebuli, saxelmwifos usafrTxoebisa da sazogadoebrivi wesrigis dacvis interesebidan gamomdinare, rasac mocemul SemTxvevaSi adgili ar aqvs da Sesabamisad, dgindeba, rom miRebulia dausabuTebeli gadawyvetileba. 2.3. Sejameba saqarTvelos saerTo sasamarTloebis praqtika cxadyofs sasamarTlo kontrolisa da funqciis mniSvnelobas samoxeleo samarTalSi da sajaro-SromiT urTierTobebSi damsaqmeblis mxridan uflebis kanonierad gamoyenebis Semowmebis farglebs gansazRvravs. es ki imas niSnavs, rom administraciuli organos mier, Tavisufali diskreciuli uflebamosilebis farglebSi, miRebuli gadawyvetileba, samarTlebrivi usafrTxoebis TvalsazrisiT mowmdeba kanonierebis principis da ara mizanSewonilobis, anu ukeTesi ra iqneboda, mixedviT. sasarCelo warmoebis procesSi administrciuli organos mier sajaro moxelis gaTavisuflebis Sesaxeb individualur-samarTlebrivi aqtis Semowmeba saqmis individual Seswavlas da gamokvlevas efuZneba, rac administraciuli organos mier sakuTari uflebamosilebis ganxorcielebis kanonierebaze zedamxedvelobas gulisxmobs da ara TviT administraciuli organos diskreciis Canacvlebas. aRsaniSnavia isic, rom sakasacio sasamarTlo dauSvebelad miiCnevs administraciuli organos gadawyvetilebis kanonierebis _ 31_ mtkicebas mxolod diskreciuli uflebamosilebis arsebobaze miTiTebiT. administraciuli organos diskreciul uflebamosilebas ganekuTvneba moxelis samsaxurebriv moTxovnebTan Sesabamisobis sxvadasxva kriteriumebiT Sefaseba, TiToeuli muSakis profesionalizmis, SromiTi unar-Cvevebis, kompetenturobis, miRebuli ganaTlebis, karieruli zrdis perspeqtivis, kreatiulobis, piradi Tvisebebis, TanamSromlobis unaris, kolegialobis, reputaciis, sxva garemoebebis gaTvaliswineba da konkretuli SemTxvevisaTvis saTanado gadawyvetilebis miReba. 46 sasamarTlo flobs davis gadawyvetis srul iurisdiqcias, Tumca sferos specifikis gaTvaliswinebiT gansxvavdeba administraciuli organos diskreciuli sferos regulirebis xarisxi, sasamarTlo kontrolis simWidrove, intensivoba, Sesabamisad sasamarTlos kontroli am pirobebSi unda iyos saTanado da Tanazomieri, dasacavi obieqtis mniSvnelobidan gamomdinare ar aris gamoricxuli diskreciis mimarT gamkacrebuli testis gamoyeneba. 47 sakasacio sasamarTlo ganmartavs, rom sasamarTlo uflebamosilia Seafasos gadawyvetilebis miRebis proceduruli mxare, kanonmdeblobiT gansazRvruli diskreciuli uflebamosilebis sazRvrebis gamoyenebis daculoba da mizanTan misi Sesabamisobis siswore, Sefasebis sayovelTaod miRebuli masStabis, Tanasworobis principis daculoba. administraciuli organos mier diskreciuli uflebamosilebis gamoyenebis Sedegad SerCeulma RonisZiebam ar SeiZleba gamoiwvios piris kanonieri uflebebisa da interesebis dausabuTebeli SezRudva. aRniSnuli uflebamosilebiT miRebuli gadawyvetileba sakmarisad dasabuTebuli unda iyos misi Sinaarsis, sagnis, miznisa da moculobis mixedviT. administraciul warmoebaSi monawile pirs garkveul doneze unda SeeZlos misi ganWvreta da gaTvla. moxelis Tanamdebobidan gaTavisufleba unda emyarebodes obieqtur, cxad da gamWvirvale processa da kriteriumebs, rac gaTavisuflebul pirs SesaZleblobas miscems obieqturad da srulad aRiqvas misi gaTavisuflebisa da sxva konkretul pirTaTvis upiratesobis miniWebis safuZvlebi. 48 sakasacio sasamarTlo araerT gadawyvetilebaSi/ganCinebaSi ganmartavs, rom kerZo da sajaro seqtorebSi individTa SromiTi uflebebis dacvisaTvis qmediTi meqanizmebis Seqmna saxelmwifos valdebulebas warmoadgens. am valdebulebis Sesrulebis zedmiwevniT dacvis saWiroeba saxelmwifos mxridan ki gansakuTrebiT mkafiod iCens Tavs sajaro samsaxurSi, sadac saxelmwifo erovnuli sakanonmdeblo bazis, kerZod, administraciuli kanonmdeblobis safuZvelze, erTi mxriv, Tavad qmnis dasaqmebul sajaro moxeleTa SromiTi uflebebis dacvis garantiebs, xolo, meore mxriv, igi Tavad gvevlineba damsaqmeblis rolSi, rac sagrZnoblad zrdis misi mxridan dasaqmebul sajaro moxeleTa uflebebis, gansakuTrebiT ki, SromiTi uflebebis dacvis savaldebuloobis xarisxs. 49 saerTo sasamarTloebis praqtika ekonomikuri, socialuri da kulturuli uflebebis Sesaxeb saerTaSoriso paqtis me-6 muxlis pirvel punqts efuZneba da masze dayrdnobiT araerT gadawyvetilebaSia ganmartebuli, rom winamdebare paqtis monawile saxelmwifoebi aRiareben Sromis uflebas, romelic moicavs TiToeu46 ix. susg № bs-1037(k-18), 23.07.2020. 47 ix. susg N bs-448-443(k-12), 13.02.2013. 48 ix. susg № bs-797(2k-21), 12.07.2022. 49 ix. susg-ebi: № bs-234-234(2k-18), 27.09.2018; № bs-664-664(k-18), 13.12.2018; № bs-847(2k-18), 17.01.2019; № ba-829(l-18), 31.01.2019; № bs-1012(k-18), 20.06.2019; № bs-997(k-18), 20.06.2019; № bs-179(2k-19), 13.02.2020; № bs-1545(k-18) 05.03.2020; № bs-204(k-19) 02.04.2020; № bs-1389(k-18), 30.07.2020. _ 32_ li adamianis uflebas, moipovos saarsebo saxsrebi SromiT, romelsac Tavisuflad airCevs an romelzec Tanxmdeba, da miiReben Sesabamis zomebs am uflebis dasacavad. adamianis uflebaTa sayovelTao deklaraciis 21-e muxlis me-2 punqtis Tanaxmad, yvelas aqvs ufleba Tanabar safuZvelze Sevides Tavisi qveynis saxelmwifo samsaxurSi, xolo amave deklaraciis 23-e muxlis Tanaxmad ki, yovel adamians aqvs Sromis, samuSaos Tavisufali arCevis, Sromis samarTliani da xelsayreli pirobebis da umuSevrobisagan dacvis ufleba. 50 evropis socialuri qartiis 24-e muxlis Tanaxmad, dasaqmebis Sewyvetis SemTxvevebSi muSakTa mier dacvis uflebis efeqturad ganxorcielebis uzrunvelyofis mizniT, mxareebi valdebulebas iReben aRiaron: a) yvela muSakis ufleba ar SeuwydeT dasaqmeba aseTi Sewyvetis Taobaze sapatio mizezebis gareSe, rac dakavSirebuli unda iyos maT SesaZleblobasTan an qcevasTan an ganpirobebuli unda iyos SromiTi dawesebulebis, sawarmos an samsaxuris operatiuli moTxovnebiT; b) muSakTa ufleba, romelTa dasaqmeba Sewyvetili iqneba sapatio mizezebis gareSe, saTanado kompensaciaze an sxva Sesabamis dakmayofilebaze. am mxriv mxareebi valdebulebas iReben uzrunvelyon, muSakis, romelic miiCnevs, rom misi dasaqmeba Sewyda sapatio mizezebis gareSe, miukerZoebel organoSi saCivris Setanis ufleba. rogorc saqarTvelos sakonstitucio sasamarTlo ganmartavs samarTlebrivi saxelmwifos, samarTlis uzenaesobis, samarTliani sasamarTlosa Tu sxva uflebebis qmediTobis uzrunvelyofis procesSi unikaluri da Seucvlelia uzenaesi sasamarTlos TiToeuli mosamarTlis roli da profesiuli tvirTi. 51 Sejamebis saxiT, aucileblad unda iTqvas, rom uflebis sasamarTlo wesiT mimarTvis gamoyeneba mniSvnelovania rogorc individis dacvis, ise sajaro samsaxuris mier moxeleTa ukanonod gaTavisuflebis prevenciisaTvis, raTa sasarCelo warmoebis farglebSi dadgindes gaTavisuflebis safuZvlebis kanoniereba. sasamarTlo praqtikis ganviTareba SeuZlebelia uflebis gankargvis dispoziciurobis principis gareSe, uflebis dasacavad sasamarTlosaTvis mimarTva TviT dainteresebuli piris neba-survilzea damokidebuli. misi nebis gareSe aravis aqvs ufleba, mimarTos sasamarTlos. sasamarTlo praqtikis ganxiluli magaliTebis mixedviT, unda aRiniSnos, rom saqmis garemoebaTa individualuri Seswavlis dros sarCelis warmateba, miuxedavad imisa, rom disciplinuri samarTalwarmoeba inkviziciuri elementebiT xasiaTdeba, didwilad aris damokidebuli masSi miTiTebuli faqtobrivi garemoebebis sisrulesa da maT damadasturebel mtkicebulebebze; magaliTad, Tuki mosarCele Tavis moTxovnas amyarebs imaze, rom diskriminaciuli mopyroba gaxda misi samsaxuridan gaTavisuflebis realuri safuZveli, martooden imaze miTiTeba, rom mas diskriminaciulad moeqcnen arasakmarisi iqneba. mosarCelem damajereblad da sarwmunod unda aRweros is garemoebebi, romelic misdami gansxvavebul, araTanaswor mopyrobas exeba da logikurad daasabuTos Tavisi pozicia. Tavis mxriv, mopasuxe administraciuli organos mtkiceba, rom man diskreciuli uflebamosilebis safuZvelze miiRo gadawyvetileba, ar iqneba sakmarisi, radgan saerTo sasamarTloebis ganmartebiT diskreciuli uflebamosilebis ganxorcieleba mowm50 ix. susg № bs-1445(k-18), 23.01.2020. 51 ix. saqarTvelos sakonstitucio sasamarTlos gadawyvetileba № 3 /1/1459,1491, 30 ivlisi, 2021. (saqarTvelos saxalxo damcveli saqarTvelos parlamentis winaaRmdeg). _ 33_ deba misi kanonierebis mixedviT, raTa ar moxdes gaTavisuflebul moxeleTa kanoniT daculi uflebebis xelyofa. sajaro moxelis samsaxuridan gaTavisuflebis marTlzomierebis kvleva ki araerT komponents ukavSirdeba, Sesabamisad, gaTavisuflebamde arsebuli garemoebebi, gaTavisuflebis procedura unda akmayofilebdes samarTlianobis, gamWvirvalobisa da obieqturi qmedebis kriteriumebs. _ 34_ 3. gaTavisuflebul moxeleTa sociologiuri gamokiTxvis Sedegebi daviTi omsaraSvili 3.1. Sesavali sajaro samsaxuris reformidan gasulia daaxloebiT 6 weli. Sesabamisad, mniSvnelovania Sefasdes, rogor imuSava`sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonma praqtikaSi da moaxerxa Tu ara im erT-erTi fundamenturi miznis miRweva, rogoricaa stabiluroba. 52 am konteqstSi, gamosakvlevia, rogoria reformis Semdgom periodSi gaTavisuflebuli sajaro moxeleebis damokidebuleba da aRqma. zemoaRniSnulis gaTvaliswinebiT, mizanSewonilad CaiTvala, gamokiTxvis Catareba gaTavisuflebul sajaro moxeleebTan. gamokiTxva da misi Sedegebis damuSaveba, erTgvari monitoringia`sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis aRsrulebaze. gamokiTxvis meTodSi, gaTvaliswinebul iqna informaciis klasificireba Semdegi niSnebiT: sajaro samsaxurSi muSaobis wlebi/staJi; geografia; asaki; sqesi; pozicia/rangi/Tanamdeboba(saidanac gaTavisufldnen); sajaro dawesebuleba(saidanac gaTavisufldnen); mimdinare saqmianoba(dasaqmebulni arian kerZo seqtorSi, kvalifikaciis Sesabamisad Tu sxva?); gaTavisuflebis weli(aqcenti gakeTda 2017 wlidan gaTavisuflebaze); gaTavisuflebis safuZveli. gamokiTxvisTvis gamoyenebul iqna onlain platforma. kiTxvari iyo sajaro da yvelasTvis xelmisawvdomi. gamokiTxvaSi monawileoba miiRo 52-ma yofilma sajaro moxelem, romlebic 2017 wlidan 2022 wlis ivnisis CaTvliT gaTavisufldnen dakavebuli samoxeleo Tanamdebobidan. kiTxvaris Sevseba socialuri qselis meSveobiT SeeZlo yvelas, vinc 2017 wlidan datova sajaro samsaxuri. aRsaniSnavia faqti, rom piradi komunikaciis safuZvelze, zogierTma sajaro moxelem uari Tqva gamokiTxvaSi monawileobaze(miuxedavad imisa, rom hqondaT survili) Semdegi motiviT, rom apireben muSaobis dawyebas sajaro samsaxurSi da urCevniaT Tavi Seikavon(aqve ganmarteba: gamokiTxva uzrunvelyofda informaciis konfidencialobis maRal standarts). 52 „sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis muxli 1. kanonis mizani `am kanonis mizania, uzrunvelyos karierul winsvlaze, damsaxurebaze, keTilsindisierebaze, politikur neitralitetze, miukerZoeblobasa da angariSvaldebulebaze dafuZnebuli, stabiluri, saqarTvelos erTiani sajaro samsaxuris Camoyalibebisa da funqcionirebis samarTlebrivi safuZvlebis Seqmna.~ _ 35_ 3.2. raodenobrivi monacemebi 3.2.1. sqesi gamokiTxulTa 78.8 % mdedrobiTi sqesisaa, xolo 21.2 % _ mamrobiTi sqesis (grafiki#1). grafiki#1 3.2.2. asaki gamokiTxulTa: 5.8 % 30 wlamde asakis; 42.3 % 30-dan 40 wlamde asakis; 30.8 % 40-dan 50 wlamde asakis; 21.2 % 50 wlis zemoT asakis. gamokiTxulTa yvelaze didi raodenoba 30-dan 40 wlamdea(grafiki#2). grafiki#2 _ 36_ 3.2.3. geografia gamokiTxvaSi monawileoba miiRes saqarTvelos sxvadasxva qalaqis/raionis macxovreblebma, Tumca umetesoba iyo q. Tbilisidan(grafiki#3). grafiki#3 3.2.4. staJi gamokiTxulebTa staJis maCveneblebSi Warbobs im pirTa gaTavisufleba, romlebic sajaro samsaxurSi muSaobdnen 5-dan 10 wlamde(44.2 % ); 10-dan 15 wlamde(21.2 % )(grafiki#4). grafiki#4 _ 37_ 3.2.5. gaTavisuflebis weli gamokiTxulTa umetesoba sajaro samsaxuridan gaTavisuflda 2018 wels(34.6 % ). es SesaZloa ganpirobebuli iyo sajaro samsaxurebis cnobili likvidaciebiTa da SerwymebiT, Tumca,`sajaro samsaxuris Sesaxeb~ saqarTvelos kanonis danawesi_ ` sajaro dawesebulebis reorganizacia, likvidacia an/da misi sxva sajaro dawesebulebasTan Serwyma ar SeiZleba gaxdes moxelis statusis Sewyvetis safuZveli, garda am kanoniT gaTvaliswinebuli SemTxvevebisa~(muxli 102.2.)_ moxelis uflebebisa da garantiebis maRali standartiT dacvis Sedegs unda adasturebdes. rigiT meore gaTavisuflebis maRali maCvenebelia 2020 wels(21.2 % ).(grafiki#5). grafiki#5 3.2.6. gaTavisuflebis oficialuri safuZveli kiTxvaze, ra gaxda sajaro samsaxuridan gaTavisuflebis safuZveli, gamokiTxulTa 44.2 % -ma daafiqsira_ piradi gancxadeba, 34.6 % -ma reorganizacia. sxva danarCen safuZvlebze, xmebi TiTqmis Tanabrad gadanawilda(grafiki#6). grafiki#6 _ 38_ 3.2.7. gaTavisuflebis realuri safuZveli kiTxva gaTavisuflebis safuZvelTan dakavSirebiT mocemuli iyo rogorc daxuruli, ise Ria pasuxebis formiT. Sesabamisad, garda kanonismieri oficialuri safuZvlebisa, respondentebma daafiqsires gaTavisuflebis realuri safuZvlebic, maT Soris, seqsualuri Seviwroeba, ufrosis brZanebiT da zegavleniT gaTavisuflebis Taobaze gancxadebis dawera, uflebebis darRveva, orsuloba an bavSvis movla, zogma isic miuTiTa, rom dRemde ucnobia gaTavisuflebis safuZveli. gamokiTxulTa 78.6 % -ma miuTiTa, rom gaTavisuflebisas miTiTebuli oficialuri safuZveli ar Seesabameboda realobas(grafiki#7). grafiki#7 3.2.8. diskriminacia gamokiTxulTa umravlesobam daafiqsira, rom mis mimarT, gaTavisuflebisas, adgili hqonda diskriminaciul mopyrobas(grafiki#8). grafiki#8 _ 39_ 3.2.9. gaTavisuflebis Semdeg dasaqmebis sferoebi kvlevaSi monawileTa umravlesoba fiqrobs, rom gaTavisuflebis oficialuri safuZveli ar Seesabameboda sinamdviles an/da igi diskriminaciis msxverplia. miuxedavad amisa, gamokiTxulTa mxolod 9.6 % -ma mimarTa sasamarTlos(gamokiTxulTa 90.4 % -s sadavo ar gauxdia gaTavisufleba). gamokiTxulTa 82.7. % , sajaro samsaxuridan gaTavisuflebis Semdeg, kvlav muSaobs. maTgan 42.3 % muSaobs kerZo seqtorSi; sajaro seqtorSi xelaxla dasaqmda 15.6 % ; samoqalaqo sazogadoebriv proeqtebSi saqmianobs 15.4 % ; 26.9 % eweva sxva saqmianobas (grafiki#9). grafiki#9 3.2.10. gaTavisuflebis Semdeg kvalifikaciiT dasaqmeba sajaro samsaxuridan gaTavisuflebis Semdeg, profesiisa da kvalifikaciis Sesabamisad dasaqmda gamokiTxulTa mxolod 57.7 procenti(grafiki#10). grafiki#10 _ 40_ 3.3. Sejameba  gamokiTxvis Sedegad, sajaro samsaxuridan gaTavisulebis yvelaze maRali maCvenebeli dafiqsirda piradi gancxadebis an reorganizaciis safuZvliT. sajaro samsaxuri, piradi gancxadebis safuZveliT, datova gamokiTxulTa 44.2 % -ma; sajaro samsaxuridan reorganizaciis safuZvliT gaTavisuflda gamokiTxulTa 34.6 % .  gamokiTxulTa nawilma daafiqsira, rom piradi gancxadeba gaTavisuflebis Taobaze ewinaaRmdegeboda maT realur nebas.  gamokiTxulTa 78.6 % miuTiTa, rom gaTavisuflebisas miTiTebuli oficialuri safuZveli realobas ar Seesabameboda.  gamokiTxulTa umetesoba sajaro samsaxuridan gaTavisuflebisas Tavs diskriminirebulad miiCnevda.  gamokiTxulTa umetesoba, sajaro samsaxuridan gaTavisuflebis Semdeg, sxva sajaro samsaxurSi ar dasaqmebula. gamokiTxuli pirebis mxolod 15.6 % procenti muSaobs isev sajaro seqtorSi(samoxeleo Tanamdebobebidan gaTavisuflebis Semdeg isev sajaro samsaxurSi dabruneba).  gamokiTxulTa 42.2 % , gaTavisuflebis Semdeg, kvalifikaciis Sesabamisad ar muSaobs. _ 41_ asociacia`evropis droiT~ kavkasiis universiteti(kavkasiis samarTlis skola) mxardaWerilia fridrix ebertis fondis mier 2022 _ 42_