ᲠᲣᲡᲔᲗᲘᲡ ᲤᲔᲓᲔᲠᲐᲪᲘᲐᲡᲗᲐᲜ ᲡᲐᲥᲐᲠᲗᲕᲔᲚᲝᲡ ᲕᲐᲭᲠᲝᲑᲘᲡ ᲓᲘᲜᲐᲛᲘᲙᲐ ᲓᲐ ᲡᲢᲠᲣᲥᲢᲣᲠᲐ უკრაინაში რუსეთის სრულმასშტაბიან შეჭრამდე და შემდგომ ᲛᲔᲠᲐᲑ ᲙᲐᲙᲣᲚᲘᲐ ᲜᲝᲓᲐᲠ ᲙᲐᲞᲐᲜᲐᲫᲔ თბილისი 2023

ᲠᲣᲡᲔᲗᲘᲡ ᲤᲔᲓᲔᲠᲐᲪᲘᲐᲡᲗᲐᲜ ᲡᲐᲥᲐᲠᲗᲕᲔᲚᲝᲡ ᲕᲐᲭᲠᲝᲑᲘᲡ ᲓᲘᲜᲐᲛᲘᲙᲐ ᲓᲐ ᲡᲢᲠᲣᲥᲢᲣᲠᲐ ᲣᲙᲠᲐᲘᲜᲐᲨᲘ ᲠᲣᲡᲔᲗᲘᲡ ᲡᲠᲣᲚᲛᲐᲡᲨᲢᲐᲑᲘᲐᲜ ᲨᲔᲭᲠᲐᲛᲓᲔ ᲓᲐ ᲨᲔᲛᲓᲒᲝᲛ მერაბ კაკულია ნოდარ კაპანაძე ᲔᲙᲝᲜᲘᲛᲘᲙᲐ ᲓᲐ ᲤᲘᲜᲐᲜᲡᲔᲑᲘ ფოტო ყდაზე: Trucks waiting to get through the Georgia/Russia border crossing ©(CC BY-SA 2.0), Panegyrics of Granovetter(Sarah C. Murray) © ფრიდრიხ ებერტის ფონდი © საქართველოს სტრატეგიისა და საერთაშორისო ურთიერთობების კვლევის ფონდი ფრიდრიხ ებერტის ფონდი| თბილისის ოფისი ნინო რამიშვილის ქ., 1 ჩიხი, სახლი 1 0179 თბილისი| საქართველო ტელ.:+995 32 225 07 28 http://southcaucasus.fes.de/ პუბლიკაციის შესაკვეთად დაგვიკავშირდით: georgia@fes.de ავტორის/ავტორების მიერ დოკუმენტში გამოთქმული მოსაზრება არ გამოხატავს ფრიდრიხ ებერტის ფონდის და საქართველოს სტრატეგიისა და საერთაშორისო ურთიერთობების კვლევის ფონდის პოზიციას. შესაბამისად, ფრიდრიხ ებერტის ფონდი და საქართველოს სტრატეგიისა და საერთაშორისო ურთიერთობების კვლევის ფონდი არ არიან პასუხისმგებელი დოკუმენტის შინაარსზე. დაუშვებელია ფრიდრიხ ებერტის ფონდის მიერ გამოცემული მასალების ფონდის წერილობითი თანხმობის გარეშე კომერციული მიზნით გამოყენება.

სარჩევი 1. ᲨᲔᲡᲐᲕᲐᲚᲘ 2 2. ᲘᲜᲤᲝᲠᲛᲐᲪᲘᲘᲡ ᲬᲧᲐᲠᲝᲔᲑᲘ 3 3. ᲩᲐᲢᲐᲠᲔᲑᲣᲚᲘ ᲡᲐᲛᲣᲨᲐᲝᲔᲑᲘᲡ ᲐᲦᲬᲔᲠᲐ ᲓᲐ ᲙᲕᲚᲔᲕᲘᲡ ᲛᲔᲗᲝᲓᲘ 4 4. ᲔᲥᲡᲞᲝᲠᲢᲘᲡ ᲡᲢᲠᲣᲥᲢᲣᲠᲐ 5 5. ᲘᲛᲞᲝᲠᲢᲘᲡ ᲡᲢᲠᲣᲥᲢᲣᲠᲐ 8 6. ᲡᲐᲜᲥᲪᲘᲠᲔᲑᲣᲚᲘ ᲞᲠᲝᲓᲣᲥᲪᲘᲐ 13 7. ᲡᲐᲜᲥᲪᲘᲠᲔᲑᲣᲚᲘ ᲞᲠᲝᲓᲣᲥᲪᲘᲘᲡ ᲔᲥᲡᲞᲝᲠᲢᲘ 14 8. ᲡᲐᲜᲥᲪᲘᲠᲔᲑᲣᲚᲘ ᲞᲠᲝᲓᲣᲥᲪᲘᲘᲡ ᲘᲛᲞᲝᲠᲢᲘ 16 9. ᲠᲔᲔᲥᲡᲞᲝᲠᲢᲘ ᲓᲐ ᲠᲔᲘᲛᲞᲝᲠᲢᲘ 20 10. ᲓᲐᲡᲙᲕᲜᲔᲑᲘ 23 ᲓᲐᲜᲐᲠᲗᲘ#1 24 ᲓᲐᲜᲐᲠᲗᲘ#2 27 ᲓᲐᲜᲐᲠᲗᲘ#3 28 ᲓᲐᲜᲐᲠᲗᲘ#4 30 ᲒᲐᲛᲝᲧᲔᲜᲔᲑᲣᲚᲘ ᲬᲧᲐᲠᲝᲔᲑᲘ 34 1

ᲠᲣᲡᲔᲗᲘᲡ ᲤᲔᲓᲔᲠᲐᲪᲘᲐᲡᲗᲐᲜ ᲡᲐᲥᲐᲠᲗᲕᲔᲚᲝᲡ ᲕᲐᲭᲠᲝᲑᲘᲡ ᲓᲘᲜᲐᲛᲘᲙᲐ ᲓᲐ ᲡᲢᲠᲣᲥᲢᲣᲠᲐ ᲣᲙᲠᲐᲘᲜᲐᲨᲘ ᲠᲣᲡᲔᲗᲘᲡ ᲡᲠᲣᲚᲛᲐᲡᲨᲢᲐᲑᲘᲐᲜ ᲨᲔᲭᲠᲐᲛᲓᲔ ᲓᲐ ᲨᲔᲛᲓᲒᲝᲛ 1 ᲨᲔᲡᲐᲕᲐᲚᲘ 2022 წლის 24 თებერვალს რუსეთის ფედერაციის სამხედრო შენაერთები უკრაინის ტერიტორიაზე შეიჭრნენ. ომის დაწყებას აშშ-ის, ევროკავშირის, დიდი ბრიტანეთის, იაპონიის და სხვა ქვეყნების მხრიდან მძაფრი რეაქცია მოჰყვა: რუსეთის ფედერაციის, როგორც აგრესორი ქვეყნის, წინააღმდეგ მკაცრი ეკონომიკური სანქციები დაწესდა, რაც ამ ქვეყანასთან სავაჭრო ურთიერთობების მკვეთრ შეზღუდვას ითვალისწინებს. წინამდებარე კვლევის მიზანია არსებული სტატისტიკური მონაცემების საფუძველზე გაირკვეს, გამოიყენება თუ არა საქართველოს ვაჭრობა რუსეთის ფედერაციასთან საერთაშორისო სანქციების თავის აცილების საშუალებად. კვლევა ეყრდნობა რუსეთის ფედერაციაში საქართველოს ექსპორტის(მათ შორის – რეექსპორტის) და ამ ქვეყნიდან იმპორტის(მათ შორის- რეიმპორტის) ანალიზს უკრაინაში რუსეთის ფედერაციის ფართომასშტაბიანი შეჭრის წინ და შემდეგ. საერთაშორისო დონეზე უკრაინის მორალური, ჰუმანიტარული და პოლიტიკური მხარდაჭერის მიუხედავად, საქართველომ რუსეთის ფედერაციის მიმართ ინდივიდუალური სანქციები არ შემოიღო, რომელთა დაწესებაც, საქართველოს მთავრობის აზრით, საპასუხო სანქციების გათვალისწინებით, დიდ დარტყმას მიაყენებდა პანდემიით დასუსტებულ საქართველოს ეკონომიკას. ქართულმა საზოგადოებამ ხელისუფლების ეს არჩევანი არაერთგვაროვნად აღიქვა. სოციოლოგიურმა კვლევამ აჩვენა, რომ მოსახლეობის დიდი ნაწილი მხარს უჭერს ამ გადაწყვეტილებას, მაგრამ გარკვეულმა ნაწილმა იგი კაპიტულანტურად შეაფასა(GORBI, 2022). 1 ეს საკითხი კიდევ უფრო გამწვავდა მას შემდეგ, რაც უკრაინის ცალკეულმა წარმომადგენლებმა საქართველო საერთაშორისო სანქციების თავიდან აცილების ხელშეწყობაში დაადანაშაულეს(Unian, 2022). 2 მართალია, ბრალდება არ გასცილებია რიტორიკის ფარგლებს, თუმცა მან საერთაშორისო მედიის და პოლიტიკური წრეების ყურადღება მიიქცია, რაც საქართველოსთვის გარკვეულ რეპუტაციულ რისკებს შეიცავს. ამდენად, ჭეშმარიტების დადგენა ფაქტებზე დაფუძნებული კვლევის გზით ერთობ მნიშვნელოვანია. 1 https://www.interpressnews.ge/ka/article/715057-gorbi-s-kvlevistanaxmad-respondentta-698-etanxmeba-mtavrobis-pozicias-arsheerteboda-rusetis-cinaagmdeg-mimartul-ekonomikur-sankciebsxolo-ar-etanxmeba-271 2 https://www.unian.net/war/vlasti-gruzii-razreshili-kontrabandupodsankcionnyh-tovarov-v-rossiyu-gur-novosti-vtorzheniya-rossii-naukrainu-11772412.html?fbclid=IwAR0WFIHghgn2-xNPPxCqgS4brd2K0B 9hOlTeF1n0RScvNKA8O-w_tO5axWU 2

ᲘᲜᲤᲝᲠᲛᲐᲪᲘᲘᲡ ᲬᲧᲐᲠᲝᲔᲑᲘ 2 ᲘᲜᲤᲝᲠᲛᲐᲪᲘᲘᲡ ᲬᲧᲐᲠᲝᲔᲑᲘ კვლევაში გამოყენებული იქნა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ვებ გვერდზე განთავსებული საქართველოს საგარეო ვაჭრობის მონაცემები. 3 ამგვარ ინფორმაციას საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახურიც(საქსტატი) აქვეყნებს, 4 თუმცა უკანასკნელის მონაცემები დეტალიზებულია ცალ-ცალკე - ქვეყნების და პროდუქციის(HS კლასიფიკატორის 4- და 6-ნიშნა კოდების დონეზე) მიხედვით, მაგრამ არ ქვეყნდება ერთდროულად ორივე ნიშნით: ქვეყნისა და პროდუქციის სახეობების მიხედვით, რის შესაძლებლობასაც ფინანსთა სამინისტროს მონაცემები იძლევა. ამ საკითხთან დაკავშირებით განმარტებებისათვის მივმართეთ როგორც სტატისტიკის ეროვნულ სამსახურს, ისე ფინანსთა სამინისტროს. ამ საკითხთან დაკავშირებით განმარტებებისათვის მივმართეთ როგორც სტატისტიკის ეროვნულ სამსახურს, ისე ფინანსთა სამინისტროს. როგორც სტატისტიკის ეროვნული სამსახურიდან გვაცნობეს,„ფინანსთა სამინისტროს საიტზე განთავსებული მონაცემები სრულად არ მოიცავს ექსპორტის და იმპორტის იმ საბაჟო რეჟიმებს(მაგალითად, რეექსპორტი, გადამუშავება), რასაც ჩვენ ვრთავთ ვაჭრობაში, შესაბამისად, მათი სიმცირე სავსებით ლოგიკურია“. წინამდებარე კვლევის საჭიროებისთვის აღებულია 12- თვიანი პერიოდი- 2022 წლის მარტიდან 2023 წლის თებერვლის ჩათვლით და იგი შედარებულია წინა 12თვიან პერიოდთან(2021 წლის მარტიდან 2022 წლის თებერვლის ჩათვლით). დროის განზომილებაში ეს არის ზუსტად ერთი წელი ომამდე და ომის დაწყების შემდეგ პარალელურად, სხვადასხვა წყაროდან((იხილეთ ბმულები) მოვიძიეთ პროდუქტების ოფიციალური ჩამონათვალი, რომლით ვაჭრობაც ევროკავშირის და აშშ-ის მიერ რუსეთის ფედერაციის წინააღნდეგ დაწესებული სანქციების ფარგლებში შეიზღუდა(იხ. ბმულები). 5 დიაგრამა 1 მთლიანი სავაჭრო ბრუნვის წლიური დინამიკა ფინანსთა სამინისტროს და საქსტატის მონაცემებით(მილიონი$) 25,000 20,000 15,000 10,000 5,000 0 18% 10,433 26% 10,933 21% 11,463 8,859 8,683 9,487 13% 9,508 8,438 10,597 9,459 10,803 7% 10,142 28% 12,741 9,948 32% 13,318 10,126 31% 11,398 8,698 31% 14,342 10,981 38% 19,181 13,926 2012 2013 -11% 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 სხვაობა პროცენტი მთლიანი ბრუნვა ფინანსთა სამინისტროს ბაზის მიხედვით მთლიანი ბრუნვა საქსტატის მონაცემებით 2022 50% 40% 30% 20% 10% 0% -10% -20% წყარო: საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო, საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური. 3 https://www.mof.ge/export_importis_informacia 4 https://www.geostat.ge/ka/modules/categories/35/sagareo-vachroba 5 https://www.consilium.europa.eu/en/policies/sanctions/restrictivemeasures-against-russia-over-ukraine/sanctions-against-russiaexplained/ 3

ᲠᲣᲡᲔᲗᲘᲡ ᲤᲔᲓᲔᲠᲐᲪᲘᲐᲡᲗᲐᲜ ᲡᲐᲥᲐᲠᲗᲕᲔᲚᲝᲡ ᲕᲐᲭᲠᲝᲑᲘᲡ ᲓᲘᲜᲐᲛᲘᲙᲐ ᲓᲐ ᲡᲢᲠᲣᲥᲢᲣᲠᲐ ᲣᲙᲠᲐᲘᲜᲐᲨᲘ ᲠᲣᲡᲔᲗᲘᲡ ᲡᲠᲣᲚᲛᲐᲡᲨᲢᲐᲑᲘᲐᲜ ᲨᲔᲭᲠᲐᲛᲓᲔ ᲓᲐ ᲨᲔᲛᲓᲒᲝᲛ 3 ᲩᲐᲢᲐᲠᲔᲑᲣᲚᲘ ᲡᲐᲛᲣᲨᲐᲝᲔᲑᲘᲡ ᲐᲦᲬᲔᲠᲐ ᲓᲐ ᲙᲕᲚᲔᲕᲘᲡ ᲛᲔᲗᲝᲓᲘ პირველ ეტაპზე მოხდა ფინანსთა სამინისტროს ვებგვერდზე განთავსებულ მონაცემთა კონსოლიდირება ერთიან ბაზაში, სადაც მოცემულია საქართველოს იმპორტ-ექსპორტის მონაცემები, რომლებიც დეტალიზებული HS კლასიფიკატორის 11-ნიშნა კოდების დონეზე. მომდევნო ეტაპზე გამოვყავით რუსეთის ფედერაციასთან ვაჭრობის(ექსპორტისა და იმპორტის) მონაცემები ზემოთ მითითებული პერიოდებისათვის და დავაჯგუფეთ HS კლასიფიკატორის 4-ნიშნა კოდების დონეზე. ვემდებარებული საქონლის ოფიციალური ჩამონათვალის იდენტურია. შეჯერების შედეგად მივიღეთ სრულყოფილი ჩამონათვალი, რომელშიც HS კლასიფიკატორის 11ნიშნა კოდების დონეზე მოცემულია სანქცირებული პროდუქციის სრული სია. ბოლო ეტაპზე საქართველოსა და რუსეთის საგარეო ვაჭრობის სტრუქტურა განვიხილეთ სანქცირებული პროდუქციის ჩამონათვალის კონტექსტში. ამის შემდეგ გავიანგარიშეთ 4-ნიშნა კოდების დონეზე შესადარებელ პერიოდებს შორის კორელაციის კოეფიციენტი: 2022 წლის მარტიდან 2023 წლის თებერვლამდე ექსპორტის სტრუქტურა შევადარეთ ანალოგიურ მონაცემებს 2021 წლის მარტიდან 2022 წლის თებერვლამდე პერიოდში. ანალოგიურად შევადარეთ იმპორტის სტრუქტურებიც. ამან შესაძლებლობა მოგვცა შეგვეფასებინა, თუ რამდენად შეიცვალა რუსეთის ფედერაციასთან იმპორტისა და ექსპორტის სტრუქტურა საომარი მოქმედებების დაწყებიდან ერთი წლის მანძილზე, ომის დაწყებამდე ზუსტად იმავე პერიოდთან შედარებით. შემდეგ გამოვყავით ძირითადი სასაქონლო ჯგუფები, რომელთა იმპორტი ან ექსპორტი არსებითად შეიცვალა. მომდევნო ეტაპზე სანქციებს დაქვემდებარებული საქონლის ჩამონათვალი დავიყვანეთ HS კლასიფიკატორის 11- ნიშნა კოდების დონეზე და შევადარეთ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურში არსებულ ანალოგიურ სიას. გაირკვა, რომ შემოსავლების სამსახურში არსებული სია ჩვენ მიერ ვებ-სივრცეში მოძიებული სანქციებს დაქhttps://sanctionscanner.com/ https://ofac.treasury.gov/sanctions-programs-and-country-information https://www.sanctionsmap.eu/#/main https://www.trade.gov/russia-sanctions-and-export-controls https://www.gov.uk/government/publications/russia-sanctionsguidance/russia-sanctions-guidance https://finance.ec.europa.eu/eu-and-world/sanctions-restrictivemeasures/sanctions-adopted-following-russias-military-aggression against-ukraine_en 4

ᲔᲥᲡᲞᲝᲠᲢᲘᲡ ᲡᲢᲠᲣᲥᲢᲣᲠᲐ 4 ᲔᲥᲡᲞᲝᲠᲢᲘᲡ ᲡᲢᲠᲣᲥᲢᲣᲠᲐ ფინანსთა სამინისტროს მონაცემებით 2022 წლის მარტიდან 2023 წლის თებერვლამდე პერიოდში, წინა შესაბამის პერიოდთან შედარებით, საქართველოდან რუსეთის ფედერაციაში ექსპორტი 583 მილიონი აშშ დოლარიდან 582 მილიონ აშშ დოლარამდე ანუ 0.1 პროცენტით შემცირდა. შეიძლება ითქვას, რომ ექსპორტის მოცულობა თითქმის უცვლელია. ამავე დროს, შესადარ პერიოდებში ექსპორტის HS კლასიფიკატორის 4-ნიშნა კოდების დონეზე სტრუქტურებს შორის კორელაციის კოეფიციენტი 0.949 შეადგენს, რაც ომამდე და ომის დაწყების შემდეგ ექსპორტის სტრუქტურის თითქმის სრულ იდენტურობაზე მიუთითებს. როგორც მოტანილი მონაცემები გვიჩვენებს შესადარ პერიოდებში ექსპორტირებული პროდუქციის წამყვანი ოცეულიდან 16 პროდუქტი უცვლელია. დანარჩენი ოთხი პროდუქტი: 2022-2023 წლების შესაბამის პერიოდში ჩაანაცვლა შემდეგმა ოთხმა პროდუქტმა: 1. ნაყოფი და მცენარის სხვა ნაწილები, სხვა წესით დამზადებული ან დაკონსერვებული; 2. კვების პროდუქტები, სხვა ადგილას დაუსახელებელი; 3. ნარევები გამოსაყენებელი სასმელების წარმოებაში; 4. მსუბუქი ავტომობილები. აღსანიშნავია, რომ პროდუქციის ქვემოთ წარმოდგენილი ოცეული რუსეთის ფედერაციაში საქართველოს ექსპორტის 95 პროცენტს მოიცავს. 1. კარტოფილი, ახალი ან შეყინული; 2. პომიდორი, ახალი ან შეყინული; 3. ყავის, ჩაის ან მატეს ექსტრაქტები, ესენციები და კონცენტრატები და 4. სპილენძის ნარჩენები და ჯართი ცხრილი 1 საქართველოდან რუსეთის ფედერაციაში ექსპორტირებული პროდუქციის პირველი ოცეული HS კლასიფიკატორის 4-ნიშნა კოდების მიხედვით N 2021 წლის მარტიდან 2022 წლის თებერვლის ჩათვლით 1 ფეროშენადნობები 2 ყურძნის ნატურალური ღვინოები 3 მინერალური და მტკნარი წყლები 4 ეთილის სპირტი არადენატურირებული, სპირტის კონცენტრაციით 80 მოც.%-ზე ნაკლები, სპირტიანი სასმელები 5 წყლები, მინერალურისა და დაგაზიანებულის ჩათვლით, შაქრის დანამატების შემცველობით 6 გარგარი, ალუბალი და ბალი, ატამი, ქლიავი და ღოღნოშო, ახალი მლნ.$ 183.62 136.57 62.06 41.20 27.25 26.67 2022 წლის მარტიდან 2023 წლის თებერვლის ჩათვლით ყურძნის ნატურალური ღვინოები ფეროშენადნობები ეთილის სპირტი არადენატურირებული, სპირტის კონცენტრაციით 80 მოც.%-ზე ნაკლები, სპირტიანი სასმელები მინერალური და მტკნარი წყლები წყლები, მინერალურისა და დაგაზიანებულის ჩათვლით, შაქრის დანამატების შემცველობით გარგარი, ალუბალი და ბალი, ატამი, ქლიავი და ღოღნოშო, ახალი მლნ.$ 164.68 121.30 64.78 52.05 41.68 34.42 5

ᲠᲣᲡᲔᲗᲘᲡ ᲤᲔᲓᲔᲠᲐᲪᲘᲐᲡᲗᲐᲜ ᲡᲐᲥᲐᲠᲗᲕᲔᲚᲝᲡ ᲕᲐᲭᲠᲝᲑᲘᲡ ᲓᲘᲜᲐᲛᲘᲙᲐ ᲓᲐ ᲡᲢᲠᲣᲥᲢᲣᲠᲐ ᲣᲙᲠᲐᲘᲜᲐᲨᲘ ᲠᲣᲡᲔᲗᲘᲡ ᲡᲠᲣᲚᲛᲐᲡᲨᲢᲐᲑᲘᲐᲜ ᲨᲔᲭᲠᲐᲛᲓᲔ ᲓᲐ ᲨᲔᲛᲓᲒᲝᲛ N 2021 წლის მარტიდან 2022 წლის თებერვლის ჩათვლით 7 კარტოფილი, ახალი ან შეყინული 8 ციტრუსების ნაყოფი ახალი ან გამხმარი 9 ნაყოფები სხვა, ახალი 10 ელექტრული წყალგამახურებლები 11 ვაშლი, მსხალი და კომში, ახალი 12 კაკალი სხვა, ახალი ან გამხმარი 13 მანგანუმის ოქსიდები 14 ნარჩენები და ჯართი სპილენძისა 15 კოჭა, ზაფრანა, ურცი, დაფნის ფოთოლი, კარი და სხვა სანელებლები 16 ხილისა და ბოსტნეულის წვენები 17 პომიდორი, ახალი ან შეყინული 18 ბოსტნეული სხვა, ახალი ან შეყინული 19 ყავის, ჩაის ან მატეს ექსტრაქტები, ესენციები და კონცენტრატები 20 ხელსაწყოები და მოწყობილობები მედიცინაში ან ვეტერინარიაში გამოსაყენებელი პირველი ოცეული, სულ ექსპორტი რუსეთში, სულ პირველი ოცეულის წილი მთლიანი ექსპორტიდან მლნ.$ 15.55 14.36 9.15 7.53 7.11 4.74 4.15 4.08 3.90 2.64 2.62 2.25 2.05 1.94 559.44 582.72 96% 2022 წლის მარტიდან 2023 წლის თებერვლის ჩათვლით ნაყოფები სხვა, ახალი ელექტრული წყალგამახურებლები ვაშლი, მსხალი და კომში, ახალი მანგანუმის ოქსიდები ციტრუსების ნაყოფი ახალი ან გამხმარი კოჭა, ზაფრანა, ურცი, დაფნის ფოთოლი, კარი და სხვა სანელებლები ხილისა და ბოსტნეულის წვენები კაკალი სხვა, ახალი ან გამხმარი კვების პროდუქტები, სხვა ადგილას დაუსახელებელი ნარევები გამოსაყენებელი სასმელების წარმოებაში ნაყოფი და მცენარის სხვა ნაწილები, სხვა წესით დამზადებული ან დაკონსერვებული ხელსაწყოები და მოწყობილობები მედიცინაში ან ვეტერინარიაში გამოსაყენებელი მსუბუქი ავტომობილები ბოსტნეული სხვა, ახალი ან შეყინული პირველი ოცეული, სულ ექსპორტი რუსეთში, სულ პირველი ოცეულის წილი მთლიანი ექსპორტიდან წყარო: საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო, ავტორთა გაანგარიშებები. მლნ.$ 13.56 11.11 7.86 7.25 7.18 5.52 4.24 4.12 2.51 2.40 2.19 2.17 1.91 1.82 552.74 581.95 95% მნიშვნელოვანია, თუ როგორ შეიცვალა ძირითადი საექსპორტო პროდუქციის მოცულობა შესადარ პერიოდებში. ყველაზე უფრო საგრძნობი ფეროშენადნობების ექსპორტის 34 პროცენტით შემცირება იყო, რისი შეწონილი შემამცირებელი ეფექტი 7.1 პროცენტია. ასევე მნიშვნელოვანი იყო მინერალური წყლების ექსპორტის შემცირების ნეგატიური ეფექტიც, რომელმაც 16 პროცენტი შეადგინა. შემცირდა წამყვანი ოცეულის სხვა პროდუქციის ექსპორტიც, მაგრამ მათი მცირე მოცულობიდან გამომდინარე, ნეგატიური ეფექტი დაბალი იყო. შესადარ პერიოდებში ყველაზე მნიშვნელოვანი სპირტის ექსპორტის 57 პროცენტით ზრდა იყო. ამავე თანრიგის იყო ღვინის ექსპორტის 21 პროცენტით ზრდაც. განსაკუთრებით აღსანიშნავი ტკბილი და გაზიანი სასმელების ექსპორტის 53 პროცენტით ზრდაა, რომლის შეწონილი ეფექტიც 3.8 პროცენტს შეადგენს. ყველა ეს პროდუქტი ადგილობრივი წარმოებისაა და რუსეთში ტრადიციული ექსპორტის კატეგორიებს განეკუთვნება. ჩამოთვლილი პროდუქტებიდან, რომელთა ექსპორტის ზრდაც დაფიქსირდა, არცერთი არ მიეკუთვნება სამხედრო ან ორმაგი დანიშნულების პროდუქციას. ჩამოთვლილი პროდუქტებიდან ფეროშენადნობები ერთადერთია, რომელიც სამხედრო დანიშნულებით შეიძლება იქნას გამოყენებული, თუმცა ამ პროდუქციის ექსპორტიც რუსეთის ფედერაციაში საკვლევ პერიოდში 34 პროცენტითაა შემცირებული. 6

ᲔᲥᲡᲞᲝᲠᲢᲘᲡ ᲡᲢᲠᲣᲥᲢᲣᲠᲐ დიაგრამა 2 ექსპორტის წამყვანი ოცი პროდუქტის მოცულობის ცვლილება ომამდე და ომის დაწყების შემდეგ ეთილის სპირტი არადენატურირებული, სპირტის კონცენტრაციით 80 მოც.%- ზე ნაკლები, სპირტიანი სასმელები ყურძნის ნატურალური ღვინოები წყლები, მინერალურისა და დაგაზიანებულის ჩათვლით, შაქრის დანამატების შემცველობით გარგარი, ალუბალი და ბალი, ატამი, ქლიავი და ღოღნოშო, ახალი ნაყოფები სხვა, ახალი მანგანუმის ოქსიდები ელექტრული წყალგამახურებლები ნარევები გამოსაყენებული სასმელების წარმოებაში ხილისა და ბოსტნეულის წვენები კვების პროდუქტები, სხვა ადგილას დაუსახელებელი კოჭა, ზაფრანა, ურცი, დაფნის ფოთოლი, კარი და სხვა სანელებლები ნაყოფი და მცენარის სხვა ნაწილები, სხვა წესით დამზადებული ან დაკონსერვებული ვაშლი, მსხალი და კომში, ახალი ხელსაწყოები და მოწყობილობები მედიცინაში ან ვეტერინარიაში გამოსაყენებელი მსუბუქი ავტომობილები ყავის, ჩაის ან მატეს ექსტრაქტები, ესენციები და კონცენტრატები ბოსტნეული სხვა, ახალი ან შეყინული კაკალი სხვა, ახალი ან გამხმარი პომიდორი, ახალი ან შეყინული ნარჩენები და ჯართი სპილენძისა კარტოფილი, ახალი ან შეყინული ციტრუსების ნაყოფი ახალი ან გამხმარი მინერალური და მტკნარი წყლები ფეროშენადნობები -400%-300% 0.0% -13.7% -0.1% -19.0% -0.1% -13.1% -0.1% -60.3% -0.1% -73.9% -0.3% -89.0% -0.6% -50.0% -1.4% -16.1% -7.1% -33.9% 6.4% 57.2% 5.8% 20.6% 3.8% 52.9% 1.7% 29.1% 1.1% 48.1% 0.9% 74.8% 0.9% 47.6% 0.8% 0.4% 60.7% 0.4% 96.8% 0.4% 41.4% 0.2% 53.1% 0.1% 10.5% 0.0% 12.0% 0.0% 0.0% 187.1% -200%-100% 0% 100% 200% 300% ექსპორტის ცვლილება, შეწონილი 2022 წლის სტრუქტურის მიხედვით ექსპორტის მოცულობის ცვლილება წყარო: საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო, ავტორთა გაანგარიშებები. 7

ᲠᲣᲡᲔᲗᲘᲡ ᲤᲔᲓᲔᲠᲐᲪᲘᲐᲡᲗᲐᲜ ᲡᲐᲥᲐᲠᲗᲕᲔᲚᲝᲡ ᲕᲐᲭᲠᲝᲑᲘᲡ ᲓᲘᲜᲐᲛᲘᲙᲐ ᲓᲐ ᲡᲢᲠᲣᲥᲢᲣᲠᲐ ᲣᲙᲠᲐᲘᲜᲐᲨᲘ ᲠᲣᲡᲔᲗᲘᲡ ᲡᲠᲣᲚᲛᲐᲡᲨᲢᲐᲑᲘᲐᲜ ᲨᲔᲭᲠᲐᲛᲓᲔ ᲓᲐ ᲨᲔᲛᲓᲒᲝᲛ 5 ᲘᲛᲞᲝᲠᲢᲘᲡ ᲡᲢᲠᲣᲥᲢᲣᲠᲐ ფინანსთა სამინისტროს მონაცემებით, 2022 წლის მარტიდან 2023 წლის თებერვლამდე პერიოდში, წინა შესაბამის პერიოდთან შედარებით, რუსეთის ფედერაციიდან საქართველოში იმპორტი 1,035 მილიონი აშშ დოლარიდან 1,879 მილიონ აშშ დოლარამდე, ანუ 82 პროცენტით გაიზარდა. შესადარ პერიოდებში იმპორტის HS კლასიფიკატორის 4-ნიშნა კოდების დონეზე სტრუქტურებს შორის კორელაციის კოეფიციენტი 0.824 შეადგენს, რაც შესადარ პერიოდებში იმპორტის სტრუქტურის დიდ მსგავსებაზე მიუთითებს. როგორც ქვემოთ მოტანილი მონაცემები გვიჩვენებს, შესადარ პერიოდებში(ომამდე და ომის დაწყების შემდეგ) იმპორტირებული პროდუქციის წამყვანი სასაქონლო ჯგუფების ოცეულიდან 15 პროდუქტი უცვლელია. დარჩენილი 5 პროდუქტი, კერძოდ: 1. სატელეფონო აპარატები, ფიჭური ქსელებისთვის ან სხვა უსადენო ქსელებისთვის განკუთვნილი ტელეფონების ჩათვლით; 2. სიმინდი; 3. აპარატურა მიმღები სატელევიზიო კავშირისათვის; 4. საშუალებები თმებისათვის და 5. ზედაპირულად აქტიური ორგანული ნივთიერებები; სარეცხი და საწმენდი საშუალებები 2022-2023 წლების შესაბამის პერიოდში ჩაანაცვლა შემდეგმა ხუთმა პროდუქტმა: 1. წნელები ნახშირბადიანი ფოლადისაგან, შემდგომი დამუშავების გარეშე; 2. ქვანახშირი, მყარი საწვავის სახეობები, მიღებული ქვანახშირისაგან; 3. ნახევარფაბრიკატები ნახშირბადიანი ფოლადისაგან; 4. ელექტროენერგია; 5. ფანერა დაწებებული, პანელები ხის დაფანერებული და ანალოგიური მასალები შერეული მერქნისაგან. ცხრილი 2 რუსეთის ფედერაციიდან საქართველოში იმპორტირებული პროდუქციის პირველი ოცეული HS კლასიფიკატორის 4 ნიშნა კოდების მიხედვით N 2021 წლის მარტიდან 2022 წლის თებერვლის ჩათვლით 1 ნავთობი და ნავთობპროდუქტები 2 ხორბალი და მესლინი 3 ნავთობის აირები და აირისებრი ნახშირწყალბადები სხვა 4 ზეთი მზესუმზირასი, ალისარჩულისა ან ბამბისა და მათი ფრაქციები 5 სატელეფონო აპარატები, ფიჭური ქსელებისთვის ან სხვა უსადენო ქსელებისთვის განკუთვნილი ტელეფონების ჩათვლით 6 კოქსი და ნახევარკოქსი ქვანახშირის, ლიგნიტის ან ტორფისაგან, ნახშირი რეტორტისა 7 შოკოლადი და კაკაოს შემცველი კვების სხვა მზა პროდუქტები მლნ.$ 140.07 81.23 76.02 39.04 37.93 28.20 26.23 2022 წლის მარტიდან 2023 წლის თებერვლის ჩათვლით ნავთობი და ნავთობპროდუქტები ნავთობის აირები და აირისებრი ნახშირწყალბადები სხვა ფქვილი ხორბლის ან ხორბალ-ჭვავისა ხორბალი და მესლინი კოქსი და ნახევარკოქსი ქვანახშირის, ლიგნიტის ან ტორფისაგან, ნახშირი რეტორტისა ბოცები, ბოთლები და სხვა მინის ტევადობები ზეთი მზესუმზირისა, ალისარჩულისა ან ბამბისა და მათი ფრაქციები მლნ.$ 704.52 79.52 67.18 65.27 58.00 44.79 43.42 8

ᲘᲛᲞᲝᲠᲢᲘᲡ ᲡᲢᲠᲣᲥᲢᲣᲠᲐ N 2021 წლის მარტიდან 2022 წლის თებერვლის ჩათვლით მლნ.$ 2022 წლის მარტიდან 2023 წლის თებერვლის ჩათვლით 8 მარგარინი 23.70 წნელები ნახშირბადიანი ფოლადისაგან, შემდგომი დამუშავების გარეშე 9 პური, ფქვილოვანი საკონდიტრო ნაწარმი, შაქარლამა, ნამცხვარი და სხვა პურფუნთუშეული 19.85 დამუშავებული მარცვლოვნების მარცვალი 10 ბოცები, ბოთლები და სხვა მინის ტევადობები 19.35 შოკოლადი და კაკაოს შემცველი კვების სხვა მზა პროდუქტები 11 ფქვილი ხორბლის ან ხორბალ-ჭვავისა 18.55 მარგარინი 12 სიმინდი 16.20 პური, ფქვილოვანი საკონდიტრო ნაწარმი, შაქარლამა, ნამცხვარი და სხვა პურფუნთუშეული 13 აპარატურა მიმღები სატელევიზიო კავშირისათვის 13.76 ქვანახშირი, მყარი საწვავის სახეობები, მიღებული ქვანახშირისაგან 14 პროდუქტები საწებლების მოსამზადებლად და მზა საწებლები, მდოგვი 13.63 ღორები ცოცხალი 15 სამკურნალო საშუალებები დაფასოებული 13.15 ნახევარფაბრიკატები ნახშირბადიანი ფოლადისაგან 16 ყავის, ჩაის ან მატეს ექსტრაქტები, ესენციები და კონცენტრატები 11.95 სამკურნალო საშუალებები დაფასოებული 17 დამუშავებული მარცვლოვანების მარცვალი 11.88 ელექტროენერგია 18 ღორები ცოცხალი პროდუქტები საწებლების მოსა9.87 მზადებლად და მზა საწებლები, მდოგვი 19 საშუალებები თმებისათვის ყავის, ჩაის ან მატეს ექ9.25 სტრაქტები, ესენციები და კონცენტრატები 20 ზედაპირულად აქტიური ორგანული ნივთიერებები; სარეცხი და საწმენდი საშუალებები ფანერა დაწებებული, პანელები 9.16 ხის დაფანერებული და ანალოგიური მასალები შერეული მერქნისაგან პირველი ოცეული, სულ 619.04 პირველი ოცეული, სულ იმპორტი რუსეთიდან, სულ 1,034.99 იმპორტი რუსეთიდან, სულ პირველი ოცეული მთლიანი იმპორტიდან 60% პირველი ოცეული მთლიანი იმპორტიდან მლნ.$ 43.37 37.29 31.11 28.94 26.68 26.42 21.88 21.75 21.68 20.96 19.64 18.25 13.58 1,394.26 1,878.70 74% წყარო: საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო, ავტორთა გაანგარიშებები. მნიშვნელოვანია, თუ როგორ შეიცვალა ძირითადი საიმპორტო პროდუქციის მოცულობა შესადარ პერიოდებში. იმპორტის ზრდაში ყველაზე დიდი წონა ნავთობპროდუქტების იმპორტის 403 პროცენტით ზრდას ჰქონდა. ზრდის ყველაზე მაღალი ტემპი კი ფოლადის წნელების იმპორტში გამოიკვეთა(1493 პროცენტი), რაც მისი დაბალი საბაზო მნიშვნელობითაა განპირობებული. ამ ზრდის შეწონილი ეფექტი ბევრად უფრო ნაკლებია, ვიდრე ნავთობპროდუქტების იმპორტის შემთხვევაში იყო. მნიშვნელოვნად გაიზარდა მარცვლეულის პირველადი გადამუშავების პროდუქტების(ფქვილი და დამუშავებული მარცვლეულის იმპორტი(შესაბამისად, 262 და 309 პროცენტი)). მკვეთრად შემცირდა სატელეფონო აპარატების(94.5 პროცენტით) და სატელევიზიო აპარატურის(80.6 პროცენტით) იმპორტი. 9

ᲠᲣᲡᲔᲗᲘᲡ ᲤᲔᲓᲔᲠᲐᲪᲘᲐᲡᲗᲐᲜ ᲡᲐᲥᲐᲠᲗᲕᲔᲚᲝᲡ ᲕᲐᲭᲠᲝᲑᲘᲡ ᲓᲘᲜᲐᲛᲘᲙᲐ ᲓᲐ ᲡᲢᲠᲣᲥᲢᲣᲠᲐ ᲣᲙᲠᲐᲘᲜᲐᲨᲘ ᲠᲣᲡᲔᲗᲘᲡ ᲡᲠᲣᲚᲛᲐᲡᲨᲢᲐᲑᲘᲐᲜ ᲨᲔᲭᲠᲐᲛᲓᲔ ᲓᲐ ᲨᲔᲛᲓᲒᲝᲛ დიაგრამა 3 იმპორტის წამყვანი ოცი პროდუქტის მოცულობის ცვლილება ომამდე და ომის დაწყების შემდეგ ნავთობი და ნავთობპროდუქტები წნელები ნახშირბადიანი ფოლადისაგან, შემდგომი დამუშავების გარეშე ფქვილი ხორბლის ან ხორბალ- ჭვავისა ქვანახშირი, მყარი საწვავის სახეობები, მიღებული ქვანახშირისაგან დამუშავებული მარცვლოვანების მარცვალი ნახევარფაბრიკატები ნახშირბადიანი ფოლადისაგან კოქსი და ნახევარკოქსი ქვანახშირის, ლიგნიტის ან ტორფისაგან, ნახშირი რეტორტისა ბოცები, ბოთლები და სხვა მინის ტევადობები ელექტროენერგია ღორები ცოცხალი სამკურნალო საშუალებები დაფასოებული ფანერა დაწებებული, პანელები ხის დაფანერებული და ანალოგიური მასალები შერეული მერქნისაგან ყავის, ჩაის ან მატეს ექსტრაქტები, ესენციები და კონცენტრატები პური, ფქვილოვანი საკონდიტრო ნაწარმი, შაქარლამა, ნამცხვარი და სხვა პურფუნთუშეული პროდუქტები საწებლების მოსამზადებლად და მზა საწებლები, მდოგვი მარგარინი შოკოლადი და კაკაოს შემცველი კვების სხვა მზა პროდუქტები ზეთი მზესუმზირისა, ალისარჩულისა ან ბამბისა და მათი ფრაქციები ნავთობის აირები და აირისებრი ნახშირწყალბადები სხვა საშუალებები თმებისათვის ზედაპირულად აქტიური ორგანული ნივთიერებები; სარეცხი და საწმენდი საშუალებები სატელეფონო აპარატები, ფიჭური ქსელებისთვის ან სხვა უსადენო ქსელებისთვის განკუთვნილი ტელეფონების… აპარატურა მიმღები სატელევიზიო კავშირისათვის სიმინდი ხორბალი და მესლინი 151.1% 403.0% 34.5% -0.1% -19.2% -0.1% -22.6% -0.1% -94.5% -0.1% -80.6% -0.2% -35.5% -0.7% -19.7% 9.4% 262.2% 4.3% 308.7% 4.2% 213.8% 3.4% 292.9% 3.3% 105.7% 3.1% 131.5% 1.8% 158.7% 1.4% 121.6% 0.7% 64.8% 0.6% 80.2% 0.5% 52.8% 0.5% 34.4% 0.5% 44.1% 0.3% 22.1% 0.3% 18.6% 0.3% 11.2% 0.2% 4.6% 1492.4% -400%-200% 0% 200% 400% 600% 800% 1000% 1200% 1400% 1600% იმპორტის ცვლილება, შეწონილი 2022 წლის სტრუქტურის მიხედვით იმპორტის მოცულობის ცვლილება წყარო: საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო, ავტორთა გაანგარიშებები. 10

ᲘᲛᲞᲝᲠᲢᲘᲡ ᲡᲢᲠᲣᲥᲢᲣᲠᲐ შავი მეტალურგიის პროდუქციის იმპორტის არსებითი ზრდა სრულიად ბუნებრივია, ვინაიდან ომამდე ამ პროდუქციის ყველაზე მსხვილი მომწოდებელი უკრაინა იყო, საიდანაც მოწოდება ომის გამო შეწყვეტილია. აღნიშნული პროდუქციის მოწოდების ალტერნატივა კი რუსეთის ფედერაციაა, რომელმაც ჩაანაცვლა კიდეც საქართველოს სამშენებლო სექტორში უკრაინული წარმოების შავი მეტალურგიის პროდუქტები. რაც შეეხება რუსეთიდან ხორბლის პირველადი გადამუშავების პროდუქტების იმპორტის მკვეთრ ზრდას, მისი მთავარი მიზეზი ამავე ქვეყნიდან დაუმუშავებელი ხორბლის იმპორტის 19 პროცენტით კლებაა. რუსეთის ფედერაცია იყო და რჩება საქართველოში იმპორტირებული ხორბლის მთავარ წყაროდ. დიაგრამა 4 ხორბლისა და ფქვილის იმპორტის სტრუქტურის დინამიკა საქართველოში პარტნიორი ქვეყნების მიხედვით 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 1% 3% 2% 4% 1% 2% 2% 3% 1% 1% 4% 7% 1% 8% 5% 4% 915 1% 1% 5% 7% 20% 5% 24% 26% 16% 4% 2% 19% 9% 1% 22% 2% 758 776 757 5% 1% 697 16% 28% 20% 615 535 603 538 645 40% 596 595 606 542 504 540 509 55% 43% 414 419 1,000 900 800 700 600 500 400 43% 43% 30% 253 57% 300 217 61% 30% 72% 20% 20% 71% 37% 82% 200 52% 10% 20% 85% 30% 14% 29% 82% 10% 70% 15% 100 9% 52% 13% 5% 9% 11% 12% 8% 10% 94% 94% 96% 11% 91% 94% 98% 1% 0% 3% 1% 3% 5% 3% 2% 3% 2% 21%% 4% 2% 2% 2% 1% 2% 3% 0 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 აზერბაიჯანი ყაზახეთი რუსეთი თურქეთი უკრაინა დანარჩენი სულ(ათასი ტონა) წყარო: საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო, ავტორთა გაანგარიშებები. როგორც ზემოთ აღინიშნა, მკვეთრად გაიზარდა ნავთობპროდუქტების იმპორტი. საქმე იმაშია, რომ სანქციების შედეგად გაიაფებული ნავთობპროდუქტების გაზრდილმა მოწოდებამ საქართველოში საწვავის გაიაფება გამოიწვია, რასაც საქსტატის მონაცემებიც ადასტურებს. 11

ᲠᲣᲡᲔᲗᲘᲡ ᲤᲔᲓᲔᲠᲐᲪᲘᲐᲡᲗᲐᲜ ᲡᲐᲥᲐᲠᲗᲕᲔᲚᲝᲡ ᲕᲐᲭᲠᲝᲑᲘᲡ ᲓᲘᲜᲐᲛᲘᲙᲐ ᲓᲐ ᲡᲢᲠᲣᲥᲢᲣᲠᲐ ᲣᲙᲠᲐᲘᲜᲐᲨᲘ ᲠᲣᲡᲔᲗᲘᲡ ᲡᲠᲣᲚᲛᲐᲡᲨᲢᲐᲑᲘᲐᲜ ᲨᲔᲭᲠᲐᲛᲓᲔ ᲓᲐ ᲨᲔᲛᲓᲒᲝᲛ დიაგრამა 5 ბენზინის ფასების ცვლილება წინა წლის შესაბამის თვესთან შედარებით 80% 60% 59% 57% 52% 43% 44% 43% 45% 40% 46% 41% 40% 37% 33% 26% 29% 27% 28% 20% 6% 18% 15% 8% 0% -20% -2% -10% 0% -6% -8% -15% -40% -32% 01 02 03 04 05 06 07 08 09 10 11 12 01 02 03 04 05 06 07 08 09 10 11 12 01 02 03 2021 წყარო: საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური. 2022 2023 საწვავის გაიაფება ინფლაციის ტემპის შენელების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორია და ეს შესაბამისი ჯგუფის საქონლისა და მომსახურების 6 ფასების ზრდის ტემპის შენელებაშიც აისახა. ქვემოთ მოტანილი მონაცემები აჩვენებს, რომ აღნიშნული ჯგუფის საქონელზე ფასების მატების მხრივ, საქართველო არცთუ ისე სავალალო მდგომარეობაშია. დიაგრამა 6 საცხოვრებელი სახლი, წყალი, ელექტროენერგია, აირი და სათბობის სხვა სახეები: ფასების წლიური ზრდა 2023 თებერვლის მდგომარეობით მოლდავეთი თურქეთი ლატვია ლიტვა ესტონეთი უნგრეთი პოლონეთი იტალია ბულგარეთი საქართველო დიდი ბრიტანეთი საფრანგეთი აშშ გერმანია საბერძნეთი -4.9% -10.0% 0.0% 18.0% 12.4% 11.8% 8.7% 8.6% 8.3% 37.8% 32.4% 30.4% 27.2% 24.5% 10.0% 20.0% 30.0% 40.0% წყარო: საერთაშორისო სავალუტო ფონდი: https://data.imf.org/regular.aspx?key=61015894 46.6% 50.0% 55.9% 60.0% 68.9% 70.0% 80.0% 6 წყარო: COICOP ჯგუფი: საცხოვრებელი სახლი, წყალი, ელექტროენერგია, აირი და სათბობის სხვა სახეები. https://data.imf.org/ regular.aspx?key=61015894 12

ᲡᲐᲜᲥᲪᲘᲠᲔᲑᲣᲚᲘ ᲞᲠᲝᲓᲣᲥᲪᲘᲐ 6 ᲡᲐᲜᲥᲪᲘᲠᲔᲑᲣᲚᲘ ᲞᲠᲝᲓᲣᲥᲪᲘᲐ მოძიებული მონაცემებით, რუსეთის ფედერაციის წინააღმდეგ სხვადასხვა დროს ამოქმედებული სანქციების შედეგად ევროკავშირმა რუსეთის ფედერაციაში HS კლასიფიკატორის 11-ნიშნა კოდების დონეზე დასახელებული 10,057 სახეობის პროდუქციიდან 3,866 დასახელების პროდუქციის ექსპორტი აკრძალა ან შეზღუდა. ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა სანქცია 2,089 პროდუქტის ექსპორტზე შემოიღო. საერთო ჯამში, აშშ-დან ან ევროკავშირიდან რუსეთის ფედერაციაში სანქცირებულია 4,356 დასახელების პროდუქცია. HS კლასიფიკატორის 11-ნიშნა კოდების დონეზე დასახელებული 10,057 სახეობის პროდუქციიდან ევროკავშირმა შეზღუდა ან აკრძალა 3,274-ის იმპორტი რუსეთის ფედერაციიდან. იგივე ტიპის სანქცია აშშ-მ 901 დასახელებაზე გამოაცხადა. საერთო ჯამში, აშშ-ში ან ევროკავშირში რუსეთის ფედერაციიდან სანქცირებულია 3,965 დასახელების პროდუქციის იმპორტი. დიაგრამა 7 ევროკავშირისა და აშშ-ს მიერ რუსეთთან სავაჭრო ურთიერთობების შეზღუდვა HS კლასიფიკაციის 11 ნიშნა კოდების დონეზე არსებული 10,057 დასახელების პროდუციიდან იმპორტი რუსეთიდან ევროკავშირში ან აშშ- ში 3,965 6,092 ექსპორტი რუსეთში ევროკავშირიდან ან აშშ- დან 4,356 5,701 ორმაგი დანიშნულების პროდუქცია 665 9,392 იმპორტი რუსეთიდან აშშ- ში 901 9,156 იმპორტი რუსეთიდან ევროკავშირში 3,274 6,783 ექსპორტი აშშ- დან რუსეთში 2,089 7,968 ექსპორტი ევროკავშირიდან რუსეთში 3,866 6,191 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% სანქცირებულია არ არის სანქცირებული წყარო: მითითებული ბმულები, ავტორთა გაანგარიშებები.xxxxxxxxxxxx 13

ᲠᲣᲡᲔᲗᲘᲡ ᲤᲔᲓᲔᲠᲐᲪᲘᲐᲡᲗᲐᲜ ᲡᲐᲥᲐᲠᲗᲕᲔᲚᲝᲡ ᲕᲐᲭᲠᲝᲑᲘᲡ ᲓᲘᲜᲐᲛᲘᲙᲐ ᲓᲐ ᲡᲢᲠᲣᲥᲢᲣᲠᲐ ᲣᲙᲠᲐᲘᲜᲐᲨᲘ ᲠᲣᲡᲔᲗᲘᲡ ᲡᲠᲣᲚᲛᲐᲡᲨᲢᲐᲑᲘᲐᲜ ᲨᲔᲭᲠᲐᲛᲓᲔ ᲓᲐ ᲨᲔᲛᲓᲒᲝᲛ 7 ᲡᲐᲜᲥᲪᲘᲠᲔᲑᲣᲚᲘ ᲞᲠᲝᲓᲣᲥᲪᲘᲘᲡ ᲔᲥᲡᲞᲝᲠᲢᲘ ფინანსთა სამინისტროს მონაცემებით, 2022 წლის მარტიდან 2023 წლის თებერვლამდე პერიოდში საქართველოდან რუსეთის ფედერაციაში 582 მილიონი დოლარის ექსპორტი განხორციელდა, საიდანაც 334 მილიონი დოლარი, ანუ მთლიანი ექსპორტის 57 პროცენტი, იმ სასაქონლო პოზიციების წილად მოდიოდა, რომლებსაც არც ევროკავშირის და არც აშშ-ის მიერ რუსეთში ექსპორტზე დაწესებული სანქციები არ შეეხებოდა. 248 მილიონი დოლარი, ანუ მთლიანი ექსპორტის 43 პროცენტი, იმ პროდუქციის წილად მოდიოდა, რომლებიც ევროკავშირის ან აშშ-ის მიერ სანქცირებული პროდუქტების სიაშია. ხსენებული 248 მილიონი დოლარიდან 11 მილიონი (მთლიანი ექსპორტის 2%) მხოლოდ ევროკავშირის მიერ სანქცირებული პროდუქტების წილად მოდის, 163 მილიონი(მთლიანი ექსპორტის 28%) – მხოლოდ აშშ-ის, ხოლო 74 მილიონი(მთლიანი ექსპორტის 13%), როგორც ევროკავშირის, ისე აშშ-ის მიერ სანქცირებული პროდუქტების წილად. ცხრილი 3 2022 წლის მარტიდან 2023 წლის თებერვლის ჩათვლით საქართველოდან რუსეთში ექსპორტირებული 582 მილიონი აშშ დოლარის პროდუქციის განაწილება რუსეთის მიმართ გამოცხადებული სანქციების მიხედვით ექსპორტირებულია, სულ მათ შორის: არ არის სანქცირებული სანქცირებულია, სულ მათ შორის: სანქცირებულია მხოლოდ ევროკავშირის მიერ სანქცირებულია მხოლოდ აშშ-ის მიერ სანქცირებულია ევროკავშირის და აშშ-ის მიერ წყარო: საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო, ავტორთა გაანგარიშებები. მლნ.$ 582.0 333.5 248.4 10.9 163.5 74.1 პროცენტი 100% 57% 43% 2% 28% 13% საყურადღებოა სანქცირებული პროდუქტების საქართველოდან რუსეთის ფედერაციაში ექსპორტის სტრუქტურა სახეობის მიხედვით. როგორც მონაცემები გვიჩვენებენ სანქცირებული პროდუქტების ექსპორტის 66 პროცენტი(165 მილიონი აშშ დოლარი) ღვინის წილად მოდის. 26 პროცენტი(65 მილიონი აშშ დოლარი) სპირტის წილია, ხოლო 3 პროცენტი (7 მილიონი აშშ დოლარი) მანგანუმის ოქსიდებია. ეს ის ტრადიციული სასაქონლო პოზიციებია, რომელთა ექსპორტიც ძალზე მნიშვნელოვანია საქართველოსთვის. არსებული მონაცემებით, 2022 წელს ქართული ღვინის ექსპორტის თითქმის 70 პროცენტი სწორედ რუსეთის ფედერაციის წილად მოდიოდა. სწორედ ეს იყო ერთ-ერთი მიზეზი, რის გამოც საქართველოს მთავრობამ უარი განაცხადა მიერთებოდა რუსეთის ფედერაციის, როგორც აგრესორი ქვეყნის, მიმართ დაწესებულ სანქციებს. მხოლოდ ზემოთ ჩამოთვლილი სამი პროდუქტის წილად მთლიანად სანქცირებული ექსპორტის 95 პროცენტი მოდის. იმავე სამი პროდუქტის წილი 2021 წლის მარტიდან 2022 წლის თებერვლის ჩათვლით, 12-თვიან პერიოდშიც, 95 პროცენტი იყო. დარჩენილი 5 პროცენტი HS კლასიფიკატორის 4ნიშნა კოდების მიხედვით, 105 სასაქონლო პოზიციაზეა გადანაწილებული და თითოეული მათგანის წილი, საშუალოდ, 0.04 პროცენტია. 14

ᲡᲐᲜᲥᲪᲘᲠᲔᲑᲣᲚᲘ ᲞᲠᲝᲓᲣᲥᲪᲘᲘᲡ ᲔᲥᲡᲞᲝᲠᲢᲘ ცხრილი 4 2022 წლის მარტიდან 2023 წლის თებერვლის ჩათვლით ევროკავშირის ან აშშ-ის მიერ სანქცირებული, საქართველოდან რუსეთში ექსპორტირებული პროდუქციის განაწილება HS კლასიფიკატორის 4-ნიშნა კოდების მიხედვით ექსპორტირებულია, სულ მათ შორის: ყურძნის ნატურალური ღვინოები ეთილის სპირტი არადენატურირებული, სპირტის კონცენტრაციით 80 მოც.%-ზე ნაკლები, სპირტიანი სასმელები მანგანუმის ოქსიდები დანარჩენი წყარო: საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო, ავტორთა გაანგარიშებები. მლნ.$ 248.4 164.7 64.8 7.3 11.7 პროცენტი 100% 66% 26% 3% 5% ამ 105 დასახელების პროდუქციიდან მოცულობით მხოლოდ სამი პროდუქტია, რომლის ექსპორტიც 1 მილიონ აშშ დოლარს აღემატება. ეს პროდუქტებია: – სხვა ადგილას დაუსახელებელი კვების პროდუქტები, რომლის ექსპორტიც წინა წლებშიც ფიქსირდებოდა; – მსუბუქი ავტომობილები, რომელიც წინა წლებში დაფიქსირებული არ ყოფილა და ამ პოზიციის გაჩენა მხოლოდ ლოგისტიკური კავშირების გადალაგების შედეგია, თუმცა მოცულობა უმნიშვნელოა; აქვე შევნიშნავთ, რომ მთლიანი ექსპორტის მხოლოდ 0.2 პროცენტი მოდის იმ პროდუქტების წილად, რომლებსაც აშშ და ევროკავშირის მიერ შემუშავებულ პაკეტებში მინიჭებული აქვს ორმაგი დანიშნულების პროდუქციის კოდი. აღნიშნული 0.2 პროცენტი HS კლასიფიკატორის 4-ნიშნა კოდების მიხედვით 17 სასაქონლო პოზიციაზეა გადანაწილებული. აქედან ყველაზე დიდი მოცულობით ხელოვნური და მზა ცვილების სასაქონლო ჯგუფი გამოირჩევა, რომლის წილიც მთლიანი ექსპორტის 0.1 პროცენტს შეადგენს. დარჩენილი 16 პოზიციის საშუალო მოცულობა 17 ათასი აშშ დოლარია, ხოლო საშუალო წილი – 0.003 პროცენტი. – ნარევები, გამოსაყენებული სასმელების წარმოებაში, რომლის ექსპორტიც წინა წლებშიც ფიქსირდებოდა. აღსანიშნავია ისიც, რომ ამ ტიპის პროდუქციის ექსპორტი, შესადარ პერიოდთან შედარებით, 23.6 პროცენტითაა შემცირებული დეტალური ჩამონათვალი იხილეთ დანართ#1-ში. დეტალური ჩამონათვალი იხილეთ დანართ#2-ში. ამრიგად, ბრალდება, რომ საქართველო რუსეთში სამხედრო ან ორმაგი დანიშნულების პროდუქციის ექსპორტის ჰაბად იქცა, საფუძველს სრულიად მოკლებულია. 15

ᲠᲣᲡᲔᲗᲘᲡ ᲤᲔᲓᲔᲠᲐᲪᲘᲐᲡᲗᲐᲜ ᲡᲐᲥᲐᲠᲗᲕᲔᲚᲝᲡ ᲕᲐᲭᲠᲝᲑᲘᲡ ᲓᲘᲜᲐᲛᲘᲙᲐ ᲓᲐ ᲡᲢᲠᲣᲥᲢᲣᲠᲐ ᲣᲙᲠᲐᲘᲜᲐᲨᲘ ᲠᲣᲡᲔᲗᲘᲡ ᲡᲠᲣᲚᲛᲐᲡᲨᲢᲐᲑᲘᲐᲜ ᲨᲔᲭᲠᲐᲛᲓᲔ ᲓᲐ ᲨᲔᲛᲓᲒᲝᲛ 8 ᲡᲐᲜᲥᲪᲘᲠᲔᲑᲣᲚᲘ ᲞᲠᲝᲓᲣᲥᲪᲘᲘᲡ ᲘᲛᲞᲝᲠᲢᲘ ფინანსთა სამინისტროს მონაცემებით, 2022 წლის მარტიდან 2023 წლის თებერვლამდე პერიოდში რუსეთის ფედერაციიდან საქართველოში 1,879 მილიონი აშშ დოლარის იმპორტი განხორციელდა, საიდანაც 629 მილიონი აშშ დოლარი, ანუ მთლიანი იმპორტის 33 პროცენტი, იმ სასაქონლო პოზიციების წილად მოდიოდა, რომლებსაც არც ევროკავშირის და არც აშშ-ის მიერ რუსეთიდან იმპორტის მიმართ დაწესებული სანქციები არ ეხებოდა. 1,250 მილიონი აშშ დოლარი, ანუ მთლიანი იმპორტის 67 პროცენტი, იმ პროდუქციის წილად მოდიოდა, რომლებიც ევროკავშირის ან აშშ-ის მიერ სანქცირებული პროდუქტების სიაშია. ხსენებული 1,250 მილიონი აშშ დოლარიდან 334 მილიონი(მთლიანი იმპორტის 18%) მხოლოდ ევროკავშირის მიერ სანქცირებული პროდუქტების წილად მოდის, 112 მილიონი(მთლიანი იმპორტის 6%) – მხოლოდ აშშ-ის, ხოლო 805 მილიონი(მთლიანი ექსპორტის 43%) – როგორც ევროკავშირის, ისე აშშ-ის მიერ სანქცირებული პროდუქტების წილად. ცხრილი 5 2022 წლის მარტიდან 2023 წლის თებერვლის ჩათვლით რუსეთიდან საქართველოში იმპორტირებული 1,879 მილიონი აშშ დოლარის პროდუქციის განაწილება რუსეთის მიმართ გამოცხადებული სანქციების მიხედვით იმპორტირებულია, სულ მათ შორის: არ არის სანქცირებული სანქცირებულია, სულ მათ შორის: სანქცირებულია მხოლოდ ევროკავშირის მიერ სანქცირებულია მხოლოდ აშშ-ის მიერ სანქცირებულია ევროკავშირის და აშშ-ის მიერ წყარო: საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო, ავტორთა გაანგარიშებები. მლნ.$ 1,878.7 628.5 1,250.2 333.8 111.7 804.7 პროცენტი 100% 33% 67% 18% 6% 43% სანქცირებული პროდუქციის იმპორტის 56.4 პროცენტი(705 მილიონი აშშ დოლარი) ნავთობპროდუქტების წილად მოდიოდა. 6.4 პროცენტი იყო ბუნებრივი აირის წილი. ყველა სხვა დანარჩენი პროდუქციის წილი 5 პროცენტზე ნაკლებია. ამ შემთხვევაში მთავარი პროდუქციის მოცულობაზე მნიშვნელოვანი პროდუქტების ჩამონათვალია. როგორც ქვემოთ მოტანილი ცხრილიდან ჩანს, იმპორტის უკლებლივ ყველა სანქცირებული სასაქონლო პოზიცია რუსეთიდან საქართველოში ტრადიციული იმპორტის კატეგორიას წარმოადგენს. რაიმე განსაკუთრებული სიახლე ამ ჩამონათვალში არ შეინიშნება. ასევე აღსანიშნავია ის გარემოებაც, რომ იმპორტირებული პროდუქციის მოცულობა თითოეული სასაქონლო პოზიციის მიხედვით იმ ზომისაა, რომ ის არ შეიძლება იყოს იმპორტირებული სანქციების გვერდის ავლის მიზნით: მოცულობა იმდენად მცირეა, რომ ის მხოლოდ შიდა ბაზრისთვის შეიძლება იყოს განკუთვნილი. 16

ᲡᲐᲜᲥᲪᲘᲠᲔᲑᲣᲚᲘ ᲞᲠᲝᲓᲣᲥᲪᲘᲘᲡ ᲘᲛᲞᲝᲠᲢᲘ ცხრილი 6 რუსეთის ფედერაციიდან საქართველოში იმპორტირებული სანქცირებული პროდუქციის პირველი ოცეულის HS კლასიფიკატორის 4-ნიშნა კოდების მიხედვით მოცულობა და სტრუქტურა 2022 წლის მარტიდან 2023 წლის თებერვლის ჩათვლით პერიოდში მლნ.$% სულ ნავთობი და ნავთობპროდუქტები ნავთობის აირები და აირისებრი ნახშირწყალბადები სხვა კოქსი და ნახევარკოქსი ქვანახშირის, ლიგნიტის ან ტორფისაგან, ნახშირი რეტორტისა ბოცები, ბოთლები და სხვა მინის ტევადობები წნელები ნახშირბადიანი ფოლადისაგან, შემდგომი დამუშავების გარეშე ქვანახშირი, მყარი საწვავის სახეობები, მიღებული ქვანახშირისაგან ნახევარფაბრიკატები ნახშირბადიანი ფოლადისაგან ელექტროენერგია ფანერა დაწებებული, პანელები ხის დაფანერებული და ანალოგიური მასალები შერეული მერქნისაგან ნავთობის კოქსი, ნავთობის ბიტუმი და ნავთობის გადამუშავების სხვა ნარჩენები მილები, მილაკები და ღრუ პროფილები, სხვა, შავი ლითონებისაგან საშუალებები თმებისათვის ნაწარმი ასფალტის ან ანალოგიური მასალებისაგან ზედაპირულად აქტიური ორგანული ნივთიერებები; სარეცხი და საწმენდი საშუალებები მინა თერმულად გაპრიალებული და მინა მქრქალი ან გაპრიალებული ზედაპირით სამშენებლო ნაწარმი ხისა ბრტყელი ნაგლინი ნახშირბადიანი ფოლადისაგან სიგანით 600 მმ ან მეტი, ცხლად ნაგლინი სასუქები მინერალური ან ქიმიური აზოტის, ფოსფორის და კალიუმის შემცველობით კუთხოვანები, ფასონური და სპეციალური პროფილები ნახშირბადიანი ფოლადისაგან ნაწარმი შავი ლითონებისაგან, გამოსაყენებელი სარკინიგზო და ტრამვაის ლიანდაგებისათვის კოსმეტიკური საშუალებები ან მაკიაჟისა და კანის მოვლის საშუალებები დახერხილი ხე-ტყე დაპროფილებული პაგონაჟის სახით კვების პროდუქტები, სხვა ადგილას დაუსახელებელი ფილები მერქანბოჭკოვანი მერქნის ან სხვა გამერქნებული მასალებისაგან წნელები ცხლად ნაგლინი ნახშირბადიანი ფოლადისაგან თავისუფლად დახვეულ ბუხტებად საპონი ნაწარმი ქვის ან სხვა მინერალური ნივთიერებებისაგან ფილები მერქან-ბურბუშელისა ქაღალდი და მუყაო არაცარცირებული გამოსაყენებელი საწერად, საბეჭდად ან სხვა გრაფიკული მიზნებისათვის ქაღალდი და მუყაო არაცარცირებული სხვა, რულონებად ან ფურცლებად მეტალოკონსტრუქციები და მათი ნაწილები შავი ლითონებისაგან ფილები, ფურცლები, ფირები, კილიტა და ზოლი პოლიმერული მასალებისაგან მილები, მილაკები და შლანგები და მათი ფიტინგები პლასტმასებისაგან საშუალებები პირის ღრუს ან კბილების ჰიგიენისათვის დანარჩენი 1,250.2 704.5 79.5 58.0 44.8 43.4 26.4 21.7 21.0 13.6 9.2 7.7 7.5 7.2 7.1 6.9 6.9 6.8 6.6 6.2 6.2 6.1 5.8 5.8 5.6 5.0 4.8 4.8 4.6 4.5 4.5 4.2 4.0 3.9 3.7 91.7 100% 56.4% 6.4% 4.6% 3.6% 3.5% 2.1% 1.7% 1.7% 1.1% 0.7% 0.6% 0.6% 0.6% 0.6% 0.6% 0.6% 0.5% 0.5% 0.5% 0.5% 0.5% 0.5% 0.5% 0.4% 0.4% 0.4% 0.4% 0.4% 0.4% 0.4% 0.3% 0.3% 0.3% 0.3% 7.3% წყარო: საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო, ავტორთა გაანგარიშებები. 17

ᲠᲣᲡᲔᲗᲘᲡ ᲤᲔᲓᲔᲠᲐᲪᲘᲐᲡᲗᲐᲜ ᲡᲐᲥᲐᲠᲗᲕᲔᲚᲝᲡ ᲕᲐᲭᲠᲝᲑᲘᲡ ᲓᲘᲜᲐᲛᲘᲙᲐ ᲓᲐ ᲡᲢᲠᲣᲥᲢᲣᲠᲐ ᲣᲙᲠᲐᲘᲜᲐᲨᲘ ᲠᲣᲡᲔᲗᲘᲡ ᲡᲠᲣᲚᲛᲐᲡᲨᲢᲐᲑᲘᲐᲜ ᲨᲔᲭᲠᲐᲛᲓᲔ ᲓᲐ ᲨᲔᲛᲓᲒᲝᲛ ერთადერთი პროდუქცია, რომელზეც საქართველოს გავლით, სანქციების გვერდის ავლით ექსპორტის ეჭვი შეიძლება გაჩნდეს, ნავთობპროდუქტებია, რომლის იმპორტიც საანგარიშო პერიოდში 5-ჯერ გაიზარდა და 704.5 მილიონი აშშ დოლარი შეადგინა. შეიძლება გვეფიქრა, რომ ამ ნავთობის დიდი ნაწილი სხვა ქვეყნებში გასატანად იქნა იმპორტირებული. ამდენად, საქართველოდან ნავთობპროდუქტების ექსპორტი 2022 7 წელს ოდნავ არის გაზრდილი, მაგრამ მისი მასშტაბი არანაირად არ შეესაბამება რუსეთიდან ნავთობპროდუქტების იმპორტის ზრდის ტემპს, საიდანაც შეიძლება დავასკვნათ, რომ რუსეთიდან იმპორტირებული ნავთობპროდუქტები თითქმის მთლიანად ადგილობრივი მოხმარებისთვისაა გამიზნული. როგორც ქვემოთ მოყვანილი მონაცემები გვიჩვენებს, 2022 წლის მარტიდან 2023 წლის თებერვლის ჩათვლით საქართველოდან 23 მილიონი აშშ დოლარის ღირებულების ნავთობპროდუქტები იქნა ექსპორტირებული, რაც წინა შესაბამის პერიოდთან შედარებით, 14 მილიონით მეტია, მაგრამ იმავე პერიოდში იმპორტის ზრდის ტემპიც და მოცულობაც თანრიგით მეტია: 2022 წლის მარტიდან 2023 წლის თებერვლის ჩათვლით ნავთობპროდუქტების იმპორტმა 403 მილიონი აშშ დოლარით მოიმატა. დიაგრამა 8 ნავთობპროდუქტების იმპორტისა და ექსპორტის დინამიკა მარტიდან თებერვლის ჩათვლით 12 თვიან პერიოდებში(მილიონი$) 1,400 1,200 1,292 1,000 932 934 962 800 871 843 600 718 716 609 619 400 200 1 1 1 4 7 3 5 49 26 0 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 ექსპორტ იმპორტი წყარო: საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო, ავტორთა გაანგარიშებები. 796 10 2019 889 468 5 9 2020 2021 23 2022 დიდი ალბათობით რუსეთიდან ნავთობპროდუქტების იმპორტის ზრდა მისმა ფასმა განაპირობა, რომელიც, სხვებთან შედარებით, დაბალი იყო. ამასვე ადასტურებს ქვეყნების მიხედვით ნავთობპროდუქტების იმპორტის სტრუქტურა, სადაც ნათლად ჩანს 2022 წელს რუსეთის ხვედრითი წონის მკვეთრი ზრდა სხვა ქვეყნებიდან ნავთობის იმპორტის შემცირების ხარჯზე. 7 იგულისხმება მარტიდან თებერვლის ჩათვლით 12-თვიანი პერიოდი. 18

ᲡᲐᲜᲥᲪᲘᲠᲔᲑᲣᲚᲘ ᲞᲠᲝᲓᲣᲥᲪᲘᲘᲡ ᲘᲛᲞᲝᲠᲢᲘ დიაგრამა 9 ნავთობპროდუქტების იმპორტის ქვეყნების მიხედვით სტრუქტურის წლიური დინამიკა(მილიონი$) 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% 62 59 40 26 128 718 94 307 2010 70 45 36 64 932 162 208 347 2011 69 59 59 30 56 30 48 57 27 42 75 65 45 75 115 95 33 934 962 47 69 871 100 242 290 183 250 609 619 184 166 126 114 97 82 316 282 231 129 107 2012 2013 2014 2015 2016 აზერბაიჯანი საბერძნეთი ბულგარეთი თურქმენეთი წყარო: საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო, ავტორთა გაანგარიშებები. 54 50 100 146 47 65 148 843 716 187 178 190 77 93 112 112 2017 2018 რუმინეთი დანარჩენი 87 60 85 116 62 203 42 19 889 25 796 120 140 218 468 159 189 86 135 46 57 88 75 143 2019 2020 2021 რუსეთი იმპორტი, სულ 76 131 47 1,292 705 226 82 25 2022 1,400 1,200 1,000 800 600 400 200 0 საერთო ჯამში უნდა ითქვას, რომ საქართველოში რუსეთიდან სანქცირებული პროდუქციის იმპორტი წინა წლების ტენდენციის ბუნებრივი გაგრძელებაა, იმპორტირებული პროდუქციის ნომენკლატურა კი უცვლელია. ბულ სანქციების პაკეტებში მინიჭებული აქვთ ორმაგი დანიშნულების პროდუქციის კოდი. აღნიშნული პროდუქციიდან მხოლოდ სამია ისეთი, რომლის იმპორტის მოცულობაც 1 მილიონ აშშ დოლარს აღემატება. ეს პოზიციებია: საყურადღებოა ორი არსებითი გარემოება, რომლებიც მიმდინარე პროცესების ლოგიკაში ჯდება. ეს გარემოებებია: 1. შავი მეტალურგიის პროდუქციის იმპორტის ზრდა, რომლის მომწოდებელიც ტრადიციულად უკრაინა იყო, მაგრამ გასაგები მიზეზების გამო ამ ქვეყნიდან იმპორტი ვეღარ ხერხდება, ხოლო ამ პროდუქციის ყველაზე უფრო რეალური ალტერნატიული წყარო რუსეთის ფედერაციაა. ამით უნდა აიხსნას საქართველოს მთავრობის გადაწყვეტილება, რომ არ დაეკეტა იმპორტის ეს წყარო, რაც დიდ ზარალს მიაყენებდა სამშენებლო სექტორს, რომელიც საქართველოს მშპის მნიშვნელოვანი შემადგენელია. – მილები, მილაკები და ღრუ პროფილები, სხვა, შავი ლითონებისაგან, რომელიც წინა შესაბამის პერიოდშიც ზუსტად ასეთივე მოცულობით იყო იმპორტირებული; – ნაწარმი ქვის ან სხვა მინერალური ნივთიერებებისაგან, რომელიც წინა შესაბამის პერიოდშიც ზუსტად ისეთივე მოცულობით იყო იმპორტირებული; – სატელეფონო აპარატები, ფიჭური ქსელებისთვის ან სხვა უსადენო ქსელებისთვის განკუთვნილი, ტელეფონების ჩათვლით, რომლის იმპორტიც, შესაბამის პერიოდთან შედარებით, 95 პროცენტითაა შემცირებული. 2. ნავთობპროდუქტების იმპორტის 5-ჯერადი ზრდა, რომელიც შიდა ბაზრის მოხმარებისათვის განკუთვნილი აღმოჩნდა, როგორც ქვეყნების მიხედვით ამ პროდუქტების იმპორტის სტრუქტურამ გვიჩვენა. არსებული მდგომარეობიდან გამომდინარე, ძნელად წარმოსადგენია, თუ რამდენად მოხერხდებოდა იმპორტის ამ წყაროს დივერსიფიცირება. აქვე შევნიშნავთ, რომ მთლიანი იმპორტის მხოლოდ 1 პროცენტი მოდის იმ პროდუქტების წილად, რომლებსაც აშშ და ევროკავშირის მიერ შემუშავეამ იმპორტის დანარჩენი მოცულობა HS კლასიფიკატორის 4- ნიშნა კოდების მიხედვით, 64 სასაქონლო პოზიციაზეა გადანაწილებული და საშუალოდ 850 ათას აშშ დოლარს შეადგენს, ხოლო მთლიან იმპორტში საშუალო წილი 0.007 პროცენტია. მთლიანი იმპორტი, ამ ჩამონათვალის მიხედვით შესადარ პერიოდთან შედარებით, 65.5 პროცენტითაა შემცირებული. დეტალური ჩამონათვალი იხილეთ დანართ#1-ში. 19

ᲠᲣᲡᲔᲗᲘᲡ ᲤᲔᲓᲔᲠᲐᲪᲘᲐᲡᲗᲐᲜ ᲡᲐᲥᲐᲠᲗᲕᲔᲚᲝᲡ ᲕᲐᲭᲠᲝᲑᲘᲡ ᲓᲘᲜᲐᲛᲘᲙᲐ ᲓᲐ ᲡᲢᲠᲣᲥᲢᲣᲠᲐ ᲣᲙᲠᲐᲘᲜᲐᲨᲘ ᲠᲣᲡᲔᲗᲘᲡ ᲡᲠᲣᲚᲛᲐᲡᲨᲢᲐᲑᲘᲐᲜ ᲨᲔᲭᲠᲐᲛᲓᲔ ᲓᲐ ᲨᲔᲛᲓᲒᲝᲛ 9 ᲠᲔᲔᲥᲡᲞᲝᲠᲢᲘ ᲓᲐ ᲠᲔᲘᲛᲞᲝᲠᲢᲘ სტატისტიკის ეროვნული სამსახურიდან და ფინანსთა სამინისტროდან მიღებული განმარტებების თანახმად, ფინანსთა სამინისტროს ვებ გვერდზე განთავსებული მონაცემების სტატისტიკაში არ აისახება დროებითი, დიპლომატიური, სატრანზიტო და სხვა ანალოგიური სახის ტვირთები. ამდენად, გარკვეული დაშვებით შეიძლება ვიფიქროთ, რომ საქსტატისა და ფინანსთა სამინისტროს მონაცემებს შორის არსებული განსხვავება სწორედ ამ ტვირთების წილად მოდის. 2022 წლის მარტიდან 2023 წლის თებერვლის ჩათვლით პერიოდში საქსტატისა და ფინანსთა სამინისტროს მონაცემებს შორის განსხვავება 105 მილიონი დოლარი იყო, რაც შეიძლება რუსეთის ფედერაციაში რეექსპორტის და ტრანზიტის მოცულობად მივიჩნიოთ, თუმცა ეს სრულებითაც არ ნიშნავს იმას, რომ აღნიშნული პროდუქცია სანქციებს ექვემდებარება. ამასთან, საბაჟო დეპარტამენტის წარმომადგენლებმა განგვიმარტეს, რომ ისინი ტრანზიტის პროცესშიც კი ამოწმებენ ტვირთების შესაბამისობას სანქციების პოლიტიკასთან. მხედველობიდან არ უნდა გამოგვრჩეს ის გარემოებაც, რომ უკრაინის არხის ,,დაკეტვის’’ შემდეგ რუსეთში შემავალი ტვირთების გარკვეული ნაწილი (უპირველეს ყოვლისა, არასანქცირებული) სავსებით შესაძლებელია, რომ საქართველოს მიმართულებით გადმომისამართებულიყო. ამ ჰიპოთეზის გადასამოწმებლად ავიღეთ რეექსპორტის მონაცემები გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის საერთაშორისო ვაჭრობის პორტალიდან, 8 სადაც საქართველოს მონაცემები მოიცავს პერიოდს 2022 წლის დეკემბრის ჩათვლით. აქედან გამომდინარე, აღნიშნული მონაცემები შევადარეთ რუსეთის ფედერაციის შესაბამის მონაცემებს 2022 წლის მარტიდან დეკემბრის ჩათვლით. ეს პერიოდი სრულ კალენდარულ წელს არ მოიცავს, მაგრამ ომის დაწყებამდე და დაწყების შემდეგ სრულ ათ თვიან პერიოდს ფარავს. 2022 წლის მარტიდან დეკემბრის ჩათვლით საქართველოდან რუსეთის ფედერაციის მიმართულებით 102.8 მილიონი აშშ დოლარის ღირებულების რეექსპორტი განხორციელდა, რაც 2.1-ჯერ აღემატება 2021 წლის ანალოგიური პერიოდის მაჩვენებელს(48.9 მლნ აშშ დოლარი). ეს მონაცემები ძალიან ახლოსაა ზემოთ მოტანილ დიაგრამაზე გამოვლენილ განსხვავებასთან, რაც ადასტურებს, რომ საქსტატისა და ფინანსთა სამინისტროს მონაცემებს შორის არსებული განსხვავების უდიდესი ნაწილი სწორედ რეექსპორტის წილად მოდის. 2022 წლის მარტიდან დეკემბრის ჩათვლით 102.8 მილიონი აშშ დოლარის რეექსპორტის 72 პროცენტი მსუბუქი ავტომობილების წილად მოდის. მსუბუქი ავტომობილების რეექსპორტი 2021 წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით 5-ჯერ არის გაზრდილი. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის განმარტებით, ევროკავშირისა და აშშ-ს მიერ დაწესებული სანქციები მოიცავს ძვირადღირებულ ავტომობილებს, რომელთა ღირებულება აღემატება შესაბამისად 50 000 ევროს და 50 000 აშშ დოლარს. უწყების განცხადებით ამ კატეგორიის პროდუქცია მკაცრ საბაჟო კონტროლს ექვემდებარება. 9 აქედან გამომდინარე, საქართველოს გავლით მსუბუქი ავტომობილების გაზრდილი რეექსპორტი ლოგისტიკური კავშირების გადაწყობის შედეგად შეიძლება განვიხილოთ. იმავე პერიოდის რეექსპორტის 11 პროცენტი წყლის გამაცხელებელი აპარატურის წილად მოდის. 2021 წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით, ამ პროდუქციის რეექსპორტი 1.9-ჯერ არის გაზრდილი. ეს ნაკადიც, ჩვენი აზრით, ლოგისტიკური ცვლილებების შედეგია. მხოლოდ ამ ორი პოზიციაზე წილად 2022 წლის მარტიდან დეკემბრის ჩათვლით განხორციელებული რეექსპორტის 83 პროცენტი მოდის. დარჩენილი 17 პროცენტი HS კლასიფიკატორის 4-ნიშნა კოდების დონეზე 118 სასაქონლო პოზიციაზეა გადანაწილებული. საშუალოდ ერთ პოზიციაზე რეექსპორტის მოცულობა 0.15 მილიონი აშშ დოლარია, ხოლო მთლიან რეექსპორტში საშუალო წილი – 0.15 პროცენტი. სასაქონლო პოზიციების მიხედვით რეექს8 https://comtradeplus.un.org/TradeFlow 9 https://www.radiotavisupleba.ge/a/32370998.html?fbclid=IwAR0Ha2_ Y8IeCO1C0MT9LXe1ZE4hYEkJE0KG04BAZ4Bwp8EJ2W_ea2-HQ9iA 20

ᲠᲔᲔᲥᲡᲞᲝᲠᲢᲘ ᲓᲐ ᲠᲔᲘᲛᲞᲝᲠᲢᲘ პორტის HS კლასიფიკატორის 4- ნიშნა კოდების დონეზე დეტალური სტრუქტურა დანართ#4-შია მოცემული. 2022 წლის მარტიდან დეკემბრამდე პერიოდში, წინა წელთან შედარებით, მნიშვნელოვნად არის შემცირებული თამბაქოს ნაწარმისა და სამკურნალო საშუალებების რეექსპორტი. დიაგრამა 10 რუსეთის ფედერაციაში ექსპორტის წლიური დინამიკა ფინანსთა სამინისტროს და საქსტატის მონაცემებით(მილიონი$) 800 120 687 700 634 100 600 500 456 477 449 583 582 80 226 401 400 183 428 438 422 60 300 247 243 373 40 200 30 33 223 170 228 34 20 100 36 38 52 164 2 8 20 42 24 6 15 28 28 39 27 52 105 0 0 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 სხვაობა ექსპორტი რუსეთში- საქსტატის მონაცემებით ექსპორტი რუსეთში- ფინასთა სამინისტროს მონაცემებით წყარო: Საქსტატი, საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო, ავტორთა გაანგარიშებები 21

ᲠᲣᲡᲔᲗᲘᲡ ᲤᲔᲓᲔᲠᲐᲪᲘᲐᲡᲗᲐᲜ ᲡᲐᲥᲐᲠᲗᲕᲔᲚᲝᲡ ᲕᲐᲭᲠᲝᲑᲘᲡ ᲓᲘᲜᲐᲛᲘᲙᲐ ᲓᲐ ᲡᲢᲠᲣᲥᲢᲣᲠᲐ ᲣᲙᲠᲐᲘᲜᲐᲨᲘ ᲠᲣᲡᲔᲗᲘᲡ ᲡᲠᲣᲚᲛᲐᲡᲨᲢᲐᲑᲘᲐᲜ ᲨᲔᲭᲠᲐᲛᲓᲔ ᲓᲐ ᲨᲔᲛᲓᲒᲝᲛ ანალოგიურ სურათს აჩვენებს იმპორტის მონაცემების შედარებითი ანალიზიც. 2022 წლის მარტიდან 2023 წლის თებერვლის ჩათვლით პერიოდში საქსტატისა და ფინანსთა სამინისტროს მონაცემებს შორის განსხვავება 114 მილიონი აშშ დოლარი იყო, რაც შეიძლება რუსეთიდან რეიმპორტის და ტრანზიტის მოცულობად მივიჩნიოთ. დიაგრამა 11 რუსეთის ფედერაციაიდან იმპორტის წლიური დინამიკა ფინანსთა სამინისტროს და საქსტატის მონაცემებით(მილიონი$) 2,500 140 2,000 114 120 1,992 100 80 1,879 1,500 70 60 38 52 49 30 40 2 26 18 9 13 1,056 1,073 20 920 886 1,000 822 689 989 1,035 0 472 -6 588 586 631 809 872 857 -20 500 311 562 568 400 621 619 -40 406 470 -67 -60 258 0 -80 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 სხვაობა იმპორტი რუსეთიდან- საქსტატის მონაცემებით იმპორტი რუსეთიდან- ფინანსთა სამინისტროს მონაცემებით წყარო: საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო, ავტორთა გაანგარიშებები გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის საერთაშორისო ვაჭრობის პორტალის მონაცემებით, რუსეთიდან საქართველოში 2022 წლის მარტიდან დეკემბრის ჩათვლით მხოლოდ 0.6 მილიონი აშშ დოლარის რეიმპორტის განხორციელდა. ამდენად, ზემოთ მოყვანილ დიაგრამაზე არსებული განსხვავება, დიდი ალბათობით, სატრანზიტო ტვირთების(მაგ. ბუნებრივი აირის მიწოდება რუსეთიდან სომხეთში) ხარჯზე მოდის. 22

ᲓᲐᲡᲙᲕᲜᲔᲑᲘ 10 ᲓᲐᲡᲙᲕᲜᲔᲑᲘ კვლევის შედეგები შემდეგი დასკვნების სახით შეიძლება ჩამოყალიბდეს: 1. უკრაინაში რუსეთის აგრესიის დაწყების შემდეგ საქართველოდან რუსეთის ფედერაციაში ექსპორტის მთლიანი მოცულობა თითქმის არ შეცვლილა; 2. რუსეთში საქართველოს ექსპორტის სტრუქტურა ომამდე და ომის შემდეგ პრაქტიკულად იდენტურია; 3. მკვეთრად შემცირდა ფეროშენადნობების ექსპორტი, რამაც მნიშვნელოვანი ზარალი მიაყენა საქართველოს ეკონომიკას; 4. მკვეთრად გაიზარდა ტრადიციული საექსპორტო პროდუქტების- ალკოჰოლური და არაალკოჰოლური სასმელების ექსპორტი; 5. ორმაგი დანიშნულების პროდუქციის ექსპორტი მთლიანი ექსპორტის მხოლოდ 0.2 პროცენტია, ხოლო მისი მოცულობა, შესადარ პერიოდთან შედარებით, 23.6 პროცენტით შემცირდა; 6. ომის დაწყების შემდეგ მკვეთრად გაიზარდა იმპორტი რუსეთის ფედერაციიდან, რომლის აბსოლუტური ნაწილი შიდა ბაზრისთვისაა განკუთვნილი; 7. დრამატულად გაიზარდა შავი მეტალურგიის პროდუქციის იმპორტი, რომელმაც უკრაინიდან ამ პროდუქციის იმპორტი ჩაანაცვლა; 8. მკვეთრად გაიზარდა ნავთობპროდუქტების იმპორტი; 9. რეექსპორტის მოცულობa გაიზარდა, რაც ლოგისტიკური კავშირების გადალაგების ფარგლებში უნდა განვიხილოთ; 10. სანქციების გვერდის ავლის მიზნით საქართველოდან რუსეთის ფედერაციაში ექსპორტის და რუსეთიდან საქართველოში იმპორტის ნაკადი გამოვლენილი არ არის. 23

ᲠᲣᲡᲔᲗᲘᲡ ᲤᲔᲓᲔᲠᲐᲪᲘᲐᲡᲗᲐᲜ ᲡᲐᲥᲐᲠᲗᲕᲔᲚᲝᲡ ᲕᲐᲭᲠᲝᲑᲘᲡ ᲓᲘᲜᲐᲛᲘᲙᲐ ᲓᲐ ᲡᲢᲠᲣᲥᲢᲣᲠᲐ ᲣᲙᲠᲐᲘᲜᲐᲨᲘ ᲠᲣᲡᲔᲗᲘᲡ ᲡᲠᲣᲚᲛᲐᲡᲨᲢᲐᲑᲘᲐᲜ ᲨᲔᲭᲠᲐᲛᲓᲔ ᲓᲐ ᲨᲔᲛᲓᲒᲝᲛ ᲓᲐᲜᲐᲠᲗᲘ#1 საქართველოდან რუსეთის ფედერაციაში ექსპორტირებული სანქცირებული პროდუქციის მოცულობა და სტრუქტურა HS კლასიფიკატორის 4- ნიშნა კოდების მიხედვით, 2022 წლის მარტიდან 2023 წლის თებერვლის ჩათვლით პერიოდში HS კოდი 2204 2208 2820 2106 8703 3302 2939 8516 2203 2103 8309 6309 8607 3304 3004 8421 2909 2710 2402 8450 6116 2821 3203 2206 4811 3305 2930 8903 3911 7304 4907 8479 8462 9026 9619 8501 4819 8482 2515 3201 განმარტება ყურძნის ნატურალური ღვინოები ეთილის სპირტი არადენატურირებული, სპირტის კონცენტრაციით 80 მოც.%-ზე ნაკლები, სპირტიანი სასმელები მანგანუმის ოქსიდები კვების პროდუქტები, სხვა ადგილას დაუსახელებელი მსუბუქი ავტომობილები ნარევები გამოსაყენებელი სასმელების წარმოებაში ალკალოიდები, მცენარეული წარმოშობისა ელექტრული წყალგამახურებლები ლუდი პროდუქტები საწებლების მოსამზადებლად და მზა საწებლები, მდოგვი საცობები, ხუფები და სახურავები ტანსაცმელი და ნაწარმი ნახმარი, სხვა რკინიგზის ან ტრამვაის ლოკომოტივების ან მოძრავი შემადგენლობის ნაწილები კოსმეტიკური საშუალებები ან მაკიაჟისა და კანის მოვლის საშუალებები სამკურნალო საშუალებები დაფასოებული ცენტრიფუგები; აგრეგატები სითხის ან აირის საფილტრავი ან გასაწმენდი ეთერები მარტივი, ეთერსპირტები და ეთერფენოლები ნავთობი და ნავთობპროდუქტები სიგარები, სიგარილები და სიგარეტები თამბაქოს ან მისი შემცვლელებისაგან მანქანები სარეცხი ხელთათმანები, ცალთითები, უთითო თათმანები ტრიკოტაჟისა, მანქანით ან ხელით ნაქსოვი რკინის ოქსიდები და ჰიდროქსიდები; საღებარი ნივთიერებები მცენარეული ან ცხოველური წარმოშობისა სასმელები დადუღებული სხვა ქაღალდი, მუყაო საშუალებები თმებისათვის გოგირდორგანული ნაერთები იახტები და სხვა მოცურავე საშუალებები დასვენების ან სპორტისათვის ფისები ნავთობისა, კუმარონ-ინდენის ფისები და პოლიტერპენები მილები, მილაკები და ღრუ პროფილები, უნაკერო, შავი ლითონისაგან საფოსტო მარკები, ბანკნოტები; საჩეკო წიგნაკები; აქციები, ობლიგაციები ან ბონები მანქანები და მექანიკური მოწყობილობები სპეციალური დანიშნულების მანქანები ლითონების დასამუშავებლად ხელსაწყოები და აპარატურა სითხის ან აირის ხარჯის ან სხვა მახასიათებლების საზომი სანიტარულ-ჰიგიენური საფენები და ტამპონები, ბავშვის სახვევები და ამოსაფენები და ანალოგიური ნაწარმი, ნებისმიერი მასალისაგან ძრავები და გენერატორები ელექტრული ტარა ქაღალდის, მუყაოს, ცელულოზის ბოჭკოს ბამბის ან ტილოსაგან საკისრები ბურთულა ან გორგოლაჭიანი მარმარილო, კირქვიანი ტუფი, ეკაუსინი და სხვა კირქვები ექსტრაქტები სათრიმლავი მცენარეული წარმოშობისა; ტანინები და მათი მარილები და სხვა მილიონი$ 164.68 64.78 7.25 2.51 1.91 1.74 0.64 0.61 0.57 0.55 0.41 0.36 0.31 0.19 0.17 0.15 0.13 0.13 0.13 0.11 0.10 0.08 0.06 0.06 0.06 0.05 0.05 0.05 0.04 0.04 0.04 0.04 0.04 0.03 0.03 0.02 0.02 0.02 0.02 0.02 პროცენტული წილი 66.282% 26.075% 2.919% 1.009% 0.770% 0.700% 0.256% 0.245% 0.230% 0.223% 0.167% 0.146% 0.124% 0.076% 0.070% 0.060% 0.051% 0.051% 0.050% 0.044% 0.042% 0.032% 0.025% 0.025% 0.023% 0.022% 0.021% 0.018% 0.018% 0.017% 0.016% 0.015% 0.014% 0.012% 0.011% 0.010% 0.009% 0.008% 0.007% 0.007% 24

ᲓᲐᲜᲐᲠᲗᲔᲑᲘ HS კოდი 8528 7311 2905 6909 0604 8503 2915 2001 8431 9025 3403 6204 8409 4016 6904 6202 3307 7326 4707 8504 8307 9405 8708 3809 6913 3926 8484 8537 6102 6110 6912 8466 8481 8477 4203 9105 5702 განმარტება აპარატურა მიმღები სატელევიზიო კავშირისათვის ტევადობები შეკუმშული ან გათხევადებული აირებისათვის შავი ლითონებისაგან სპირტები აციკლური და მათი წარმოებულები ჭურჭელი კერამიკული ლაბორატორიული და სხვა ტექნიკური მიზნებისათვის ფოთლები, ტოტები და მცენარეების სხვა ნაწილები ნაწილები, განკუთვნილი ელექტრული ძრავების, გენერატორების და მბრუნავი ელექტროგარდამქმნელებისთვის მჟავები აციკლური, მონოკარბონული ნაჯერი, პეროქსიდები და პეროქსიმჟავები ბოსტნეული, კაკალი და მცენარის საკვებად ვარგისი სხვა ნაწილები, ძმარში დამზადებული ამწე, ჩასატვირთ-გადმოსატვირთი, საბურღი ან სატკეპნი და სხვა მანქანების და მოწყობილობების ნაწილები არეომეტრები და ანალოგიური ხელსაწყოები მოქმედი სითხეში ჩაძირვისას საპოხი მასალები კოსტუმები, კომპლექტები, კომბინეზონები, ბრიჯები და შორტები, ქალისა ან გოგონასი ნაწილები განკუთვნილი შიგაწვის ძრავებისათვის ვულკანიზებული რეზინის ნაწარმი, გარდა მყარი რეზინისა, დანარჩენი აგური სამშენებლო, ბლოკები იატაკის და კერამიკის ანალოგიური ნაწარმი პალტოები, ლაბადები და ანალოგიური ნაწარმი ქალისა ან გოგონასათვის საპარსი საშუალებები, დეზოდორანტები ნაწარმი სხვა შავი ლითონებისაგან რეგენერირებადი ქაღალდი და მუყაო(მაკულატურა და ნარჩენები) ტრანსფორმატორები ელექტრული, სტატიკური ელექტრული გარდამქმნელები მოქნილი მილები არაძვირფასი ლითონებისაგან ნათურები და გამანათებელი მოწყობილობები ტრაქტორების, მსუბუქი, სატვირთო და სპეციალური დანიშნულების ავტომობილების ნაწილები და მოწყობილობები გასაწყობი საშუალებები, ღებვის დამაჩქარებელი ან საღებარების ფიქსაციის საშუალებები სტატუეტები და სხვა დეკორატიული ნაწარმი კერამიკისაგან პლასტმასის დანარჩენი ნაწარმი შუასადებები და ანალოგიური შენაწევრებები ფურცლოვანი ლითონიებისაგან პულტები, პანელები, კონსოლები, მაგიდები, გამანაწილებელი ფარები პალტოები, ლაბადები და ანალოგიური ნაწარმი, ტრიკოტაჟისა, ქალის ან გოგონასი სვიტერები, პულოვერები და ტრიკოტაჟის ანალოგიური ნაწარმი, ნაქსოვი ჭურჭელი სამზარეულო და სხვა სამეურნეო ნაწარმი კერამიკისაგან, გარდა ფაიფურისა ნაწილები და სამარჯვები ლითონსაჭრელი, სახარატო და სხვა ჩარხებისათვის ონკანები, სარქველები და ანალოგიური არმატურა მილგაყვანილობების, საქვაბეების მოწყობილობები რეზინის ან პლასტმასის დასამუშავებლად ტანსაცმელი და მისი საკუთნოები ნატურალური ან კომპოზიციური ტყავისაგან სხვა საათები ნაქსოვი ხალიჩები და იატაკის სხვა საფეიქრო საფარები მილიონი$ 0.02 0.02 0.02 0.01 0.01 0.01 0.01 0.01 0.01 0.01 0.01 0.01 0.01 0.01 0.01 0.01 0.01 0.01 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 პროცენტული წილი 0.007% 0.006% 0.006% 0.006% 0.005% 0.005% 0.005% 0.005% 0.005% 0.004% 0.004% 0.004% 0.003% 0.003% 0.003% 0.003% 0.002% 0.002% 0.002% 0.002% 0.002% 0.002% 0.002% 0.001% 0.001% 0.001% 0.001% 0.001% 0.001% 0.001% 0.001% 0.001% 0.001% 0.001% 0.001% 0.001% 0.000% 25

ᲠᲣᲡᲔᲗᲘᲡ ᲤᲔᲓᲔᲠᲐᲪᲘᲐᲡᲗᲐᲜ ᲡᲐᲥᲐᲠᲗᲕᲔᲚᲝᲡ ᲕᲐᲭᲠᲝᲑᲘᲡ ᲓᲘᲜᲐᲛᲘᲙᲐ ᲓᲐ ᲡᲢᲠᲣᲥᲢᲣᲠᲐ ᲣᲙᲠᲐᲘᲜᲐᲨᲘ ᲠᲣᲡᲔᲗᲘᲡ ᲡᲠᲣᲚᲛᲐᲡᲨᲢᲐᲑᲘᲐᲜ ᲨᲔᲭᲠᲐᲛᲓᲔ ᲓᲐ ᲨᲔᲛᲓᲒᲝᲛ HS კოდი 7308 4202 7009 6206 6104 7320 8536 6405 7020 6905 6208 3906 7610 6106 9701 8471 3822 8519 6217 9601 8508 9506 8527 7010 3824 8215 8443 3214 8512 9504 9307 განმარტება მეტალოკონსტრუქციები და მათი ნაწილები შავი ლითონებისაგან საკვოიაჟები, ჩემოდნები, სამგზავრო ხელჩანთა-ჩემოდნები და სხვა მინის სარკეები, ჩარჩოებში ან ჩარჩოების გარეშე, უკანა ხედვის სარკეების ჩათვლით ბლუზები, პერანგები და ბატნიკები ქალის ან გოგონასი კოსტუმები, კომპლექტები, ჟაკეტები და სხვა ტრიკოტაჟისა, ქალის ან გოგონასი ზამბარები და ფურცლები მათთვის შავი ლითონებისაგან აპარატურა ელექტრული 1000 ვ-ზე მეტი ძაბვის წრედების კომუტაციის ან დაცვისათვის სხვა ფეხსაცმელი მინის ნაწარმი სხვა ფილები სახურავის, დეფლექტორები და სხვა სამშენებლო დეტალები კერამიკისაგან მაისურები და თბილი ზედა საცვალი სხვა და ანალოგიური ნაწარმი ქალისა ან გოგონასი აკრილის პოლიმერები, პირველადი ფორმებით ლითონკონსტრუქციები ალუმინისა ბლუზები, პერანგები ტრიკოტაჟისა, მანქანით ან ხელით ნაქსოვი, ქალის ან გოგონასი სურათები, ნახატები და პასტელები, ხელით შესრულებული გამომთვლელი მანქანები და მათი ბლოკები რეაგენტები დიაგნოსტიკური ან ლაბორატორიული ბგერათჩამწერი და ბგერათაღმწარმოებელი აპარატურა ტანსაცმლის საკუთნოები მზა სხვა დამუშავებული სპილოს ძვალი, რქა და ცხოველური წარმოშობის სხვა მოსაჩუქურთმებელი მასალები მტვერსასრუტები იარაღი და ინვენტარი ფიზკულტურული საქმიანობისათვის აპარატურა მიმღები რადიოსატელეფონო ან რადიომაუწყებლობისათვის ბოცები, ბოთლები და სხვა მინის ტევადობები ნივთიერებები შემკვრელი მზა, სამსხმელო ფორმების წარმოებაში გამოსაყენებელი კოვზები, ჩანგლები, ჩამჩები და ანალოგიური სამზარეულო და სასადილო ნაკეთობები მოწყობილობა საბეჭდი, საღებავ-ჭავლური საბეჭდი მანქანების ჩათვლით საგოზავები მინისა და საბაღე მოწყობილობები ელექტროგამანათებელი ან სიგნალიზაციის საქონელი ატრაქციონებისათვის, სამაგიდო ან ოთახის თამაშობანი მახვილები, დაშნები, ხმლები და ანალოგიური იარაღი, მათი ნაწილები მილიონი$ 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 პროცენტული წილი 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 26

ᲓᲐᲜᲐᲠᲗᲔᲑᲘ ᲓᲐᲜᲐᲠᲗᲘ#2 საქართველოდან რუსეთის ფედერაციაში ექსპორტირებული ორმაგი დანიშნულების პროდუქციის მოცულობა და სტრუქტურა HS კლასიფიკატორის 4-ნიშნა კოდების მიხედვით, 2022 წლის მარტიდან 2023 წლის თებერვლის ჩათვლით პერიოდში HS კოდი 3404 3910 8903 7304 8462 8479 8482 7311 3403 8421 8504 3926 8537 8466 8481 7306 8471 განმარტება ცვილები ხელოვნური და მზა ცვილები სილიკონები პირველადი ფორმებით იახტები და სხვა მოცურავე საშუალებები დასვენების ან სპორტისათვის მილები, მილაკები და ღრუ პროფილები, უნაკერო, შავი ლითონისაგან მანქანები ლითონების დასამუშავებლად მანქანები და მექანიკური მოწყობილობები სპეციალური დანიშნულების საკისრები ბურთულა ან გორგოლაჭიანი ტევადობები შეკუმშული ან გათხევადებული აირებისათვის შავი ლითონებისაგან საპოხი მასალები ცენტრიფუგები; აგრეგატები სითხის ან აირის საფილტრავი ან გასაწმენდი ტრანსფორმატორები ელექტრული, სტატიკური ელექტრული გარდამქმნელები პლასტმასის დანარჩენი ნაწარმი პულტები, პანელები, კონსოლები, მაგიდები, გამანაწილებელი ფარები ნაწილები და სამარჯვები ლითონსაჭრელი, სახარატო და სხვა ჩარხებისათვის ონკანები, სარქველები და ანალოგიური არმატურა მილგაყვანილობების, საქვაბეების მილები, მილაკები და ღრუ პროფილები, სხვა, შავი ლითონებისაგან გამომთვლელი მანქანები და მათი ბლოკები მილიონი$ 0.75 0.06 0.05 0.04 0.04 0.03 0.02 0.02 0.01 0.01 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 პროცენტული წილი 0.129% 0.010% 0.008% 0.007% 0.006% 0.005% 0.003% 0.003% 0.002% 0.001% 0.001% 0.001% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 27

ᲠᲣᲡᲔᲗᲘᲡ ᲤᲔᲓᲔᲠᲐᲪᲘᲐᲡᲗᲐᲜ ᲡᲐᲥᲐᲠᲗᲕᲔᲚᲝᲡ ᲕᲐᲭᲠᲝᲑᲘᲡ ᲓᲘᲜᲐᲛᲘᲙᲐ ᲓᲐ ᲡᲢᲠᲣᲥᲢᲣᲠᲐ ᲣᲙᲠᲐᲘᲜᲐᲨᲘ ᲠᲣᲡᲔᲗᲘᲡ ᲡᲠᲣᲚᲛᲐᲡᲨᲢᲐᲑᲘᲐᲜ ᲨᲔᲭᲠᲐᲛᲓᲔ ᲓᲐ ᲨᲔᲛᲓᲒᲝᲛ ᲓᲐᲜᲐᲠᲗᲘ#3 რუსეთის ფედერაციიდან საქართველოში იმპორტირებული სანქცირებული პროდუქციის მოცულობა და სტრუქტურა HS კლასიფიკატორის 4- ნიშნა კოდების მიხედვით, 2022 წლის მარტიდან 2023 წლის თებერვლის ჩათვლით პერიოდში HS კოდი 7306 6815 8517 3926 7305 8481 8413 9405 8537 8430 8479 7304 8414 3921 3819 7019 7307 8419 8429 8903 7310 2930 9031 8428 9030 7219 8482 8504 8515 7311 8421 8456 5407 8543 განმარტება მილები, მილაკები და ღრუ პროფილები, სხვა, შავი ლითონებისაგან ნაწარმი ქვის ან სხვა მინერალური ნივთიერებებისაგან სატელეფონო აპარატები, ფიჭური ქსელებისთვის ან სხვა უსადენო ქსელებისთვის განკუთვნილი ტელეფონების ჩათვლით პლასტმასის დანარჩენი ნაწარმი მილები და მილაკები, სხვა, შავი ლითონებისაგან ონკანები, სარქველები და ანალოგიური არმატურა მილგაყვანილობების, საქვაბეების ტუმბოები სითხის ხარჯსაზომით ან მის გარეშე; საწეველები სითხის ნათურები და გამანათებელი მოწყობილობები პულტები, პანელები, კონსოლები, მაგიდები, გამანაწილებელი ფარები სხვა მანქანები და მექანიზმები გადაადგილების, ამოთხრის ან გაბურღვისათვის მანქანები და მექანიკური მოწყობილობები სპეციალური დანიშნულების მილები, მილაკები და ღრუ პროფილები, უნაკერო, შავი ლითონისაგან ტუმბოები საჰაერო ან ვაკუუმიანი, საჰაერო ან აირის კომპრესორები და ვენტილატორები ფილები, ფურცლები, ფირები, კილიტა და ზოლი პოლიმერული მასალებისაგან სითხეები სამუხრუჭე ჰიდრავლიკური და ჰიდრავლიკური გადაცემებისათვის ბოჭკოვანი მინა და მისი ნაწარმი ფიტინგები მილების ან მილაკებისათვის შავი ლითონებისაგან მანქანები მასალების ისეთი პროცესებით დასამუშავებლად, რომლებშიც გამოყენებულია ტემპერატურის ცვლილება ბულდოზერები, ავტოგრეიდერები, ექსკავატორები, სატკეპნი მანქანები და სხვა იახტები და სხვა მოცურავე საშუალებები დასვენების ან სპორტისათვის ცისტერნები, კასრები, ყუთები და ანალოგიური ტევადობები შავი ლითონებისაგან, არა უმეტეს 300 ლიტრი ტევადობისა გოგირდორგანული ნაერთები საზომი ან საკონტროლო ხელსაწყოები, სხვა მანქანები და მოწყობილობები აწევის, ჩატვირთვის ან გადმოტვირთვისათვის, სხვა ოსცილოსკოპები, სპექტრის ანალიზატორები სხვა ხელსაწყოები ელექტრული სიდიდეების საზომად ბრტყელი ნაგლინი კოროზიამედეგი ფოლადისაგან, სიგანით 600 მმ ან მეტი საკისრები ბურთულა ან გორგოლაჭიანი ტრანსფორმატორები ელექტრული, სტატიკური ელექტრული გარდამქმნელები მანქანები და აპარატები ელექტრული შედუღებისათვის ტევადობები შეკუმშული ან გათხევადებული აირებისათვის შავი ლითონებისაგან ცენტრიფუგები; აგრეგატები სითხის ან აირის საფილტრავი ან გასაწმენდი ჩარხები მასალების დასამუშავებლად ლაზერული ან სხვა სხივური პროცესების მეშვეობით ქსოვილები სინთეზური კომპლექსური ძაფისაგან მანქანები ელექტრული და აპარატურა, რომელთაც გააჩნიათ ინდივიდუალური ფუნქციები მილიონი$ 7.71 3.45 2.08 0.85 0.78 0.77 0.61 0.57 0.57 0.49 0.46 0.34 0.24 0.22 0.20 0.18 0.17 0.13 0.12 0.11 0.11 0.10 0.07 0.07 0.06 0.05 0.05 0.05 0.04 0.04 0.04 0.04 0.03 0.03 პროცენტული წილი 0.410% 0.184% 0.111% 0.045% 0.042% 0.041% 0.032% 0.030% 0.030% 0.026% 0.025% 0.018% 0.013% 0.011% 0.011% 0.010% 0.009% 0.007% 0.006% 0.006% 0.006% 0.005% 0.004% 0.004% 0.003% 0.003% 0.003% 0.003% 0.002% 0.002% 0.002% 0.002% 0.002% 0.002% 28

ᲓᲐᲜᲐᲠᲗᲔᲑᲘ HS კოდი 8471 8514 8461 3911 9027 8466 8207 8464 3404 9506 3910 3403 5903 9022 8463 8542 8525 5607 8802 8505 8536 7309 8460 8502 9013 8541 8507 5509 8462 9020 9014 8506 7303 განმარტება გამომთვლელი მანქანები და მათი ბლოკები ღუმელები და კამერები სამრეწველო ან ლაბორატორიული ჩარხები ლითონების ან ლითონკერამიკის მასალის საჭრელი ფისები ნავთობისა, კუმარონ-ინდენის ფისები და პოლიტერპენები ხელსაწყოები და აპარატურა ფიზიკური ან ქიმიური ანალიზისათვის ნაწილები და სამარჯვები ლითონსაჭრელი, სახარატო და სხვა ჩარხებისათვის ხელის ინსტრუმენტების საცვლელი მუშა ინსტრუმენტები ჩარხები ქვის, კერამიკის ან ანალოგიური მასალების ან მინის ცივი დამუშავებისათვის ცვილები ხელოვნური და მზა ცვილები იარაღი და ინვენტარი ფიზკულტურული საქმიანობისათვის სილიკონები პირველადი ფორმებით საპოხი მასალები ქსოვილები, გაჟღენთილი, დაფარული, დუბლირებული პოლიმერული მასალებით აპარატურა დაფუძნებული რენტგენული ალფა-, ბეტა- ან გამა-გამოსხივების გამოყენებაზე ჩარხები ლითონების ან ლითონკერამიკის დასამუშავებლად მასალების მოშორების გარეშე სქემები ელექტრონული ინტეგრალური და მიკროანაწყობები აპარატურა გადამცემი რადიოსატელეფონო, რადიომაუწყებლობისა და ტელევიზიისათვის ბაწრები, ზონრები, ბაგირები და თოკები საფრენი აპარატები სხვა ელექტრომაგნიტები; მუდმივი მაგნიტები და ანალოგიური ნაწარმი აპარატურა ელექტრული 1000 ვ-ზე მეტი ძაბვის წრედების კომუტაციის ან დაცვისათვის რეზერვუარები, ცისტერნები და ანალოგიური ტევადობები შავი ლითონებისაგან, 300 ლიტრი და მეტი ტევადობის ჩარხები სალესი, სახეხი და სხვა ოპერაციის შესასრულებლად ელექტროგენერატორული დანადგარები და მბრუნავი ელექტრო გარდამქმნელები მოწყობილობები თხევად კრისტალებზე დიოდები, ტრანზისტორები და ანალოგიური ნახევარგამტარი ხელსაწყოები აკუმულატორები ელექტრული, სეპარატორების ჩათვლით მათთვის, სწორკუთხა ან სხვა ფორმის ნართი სინთეზური ბოჭკოებისაგან, საცალო გაყიდვისათვის დაუფასოებელი მანქანები ლითონების დასამუშავებლად აპარატურა სასუნთქი სხვა და აირის ნიღბები კომპასები; სანავიგაციო ხელსაწყოები და ინსტრუმენტები სხვა პირველადი ელემენტები და პირველადი ბატარეები მილები, მილაკები და ღრუ პროფილები თუჯის სხმულებისაგან მილიონი$ 0.03 0.03 0.03 0.03 0.02 0.01 0.01 0.01 0.01 0.01 0.01 0.01 0.01 0.01 0.01 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 პროცენტული წილი 0.002% 0.002% 0.002% 0.001% 0.001% 0.001% 0.001% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 29

ᲠᲣᲡᲔᲗᲘᲡ ᲤᲔᲓᲔᲠᲐᲪᲘᲐᲡᲗᲐᲜ ᲡᲐᲥᲐᲠᲗᲕᲔᲚᲝᲡ ᲕᲐᲭᲠᲝᲑᲘᲡ ᲓᲘᲜᲐᲛᲘᲙᲐ ᲓᲐ ᲡᲢᲠᲣᲥᲢᲣᲠᲐ ᲣᲙᲠᲐᲘᲜᲐᲨᲘ ᲠᲣᲡᲔᲗᲘᲡ ᲡᲠᲣᲚᲛᲐᲡᲨᲢᲐᲑᲘᲐᲜ ᲨᲔᲭᲠᲐᲛᲓᲔ ᲓᲐ ᲨᲔᲛᲓᲒᲝᲛ ᲓᲐᲜᲐᲠᲗᲘ#4 საქართველოდან რუსეთის ფედერაციაში განხორციელებული რეექსპორტირებული პროდუქციის მოცულობა და სტრუქტურა HS კლასიფიკატორის 4-ნიშნა კოდების მიხედვით, 2022 წლის მარტიდან 2022 წლის დეკემბრის ჩათვლით პერიოდში HS კოდი 8703 8516 3302 0805 2402 8704 7202 8701 0801 0901 0808 9018 8302 0803 1202 2829 3701 9619 9021 2309 0303 3305 6802 3917 9022 2710 0802 2202 8422 6805 3702 2208 2403 8711 9504 4402 8418 4014 8518 განმარტება მსუბუქი ავტომობილები ელექტრული წყალგამახურებლები ნარევები გამოსაყენებელი სასმელების წარმოებაში ციტრუსების ნაყოფი ახალი ან გამხმარი სიგარები, სიგარილები და სიგარეტები თამბაქოს ან მისი შემცვლელებისაგან სატვირთო ავტომობილები ფეროშენადნობები ტრაქტორები და უნაგირა საწევარები კაკალი ქოქოსის, ბრაზილიური და კეშიუ ყავა, მოხალული ან მოუხალავი ვაშლი, მსხალი და კომში, ახალი ხელსაწყოები და მოწყობილობები მედიცინაში ან ვეტერინარიაში გამოსაყენებელი სამაგრი არმატურა, ფურნიტურა და ანალოგიური ნაწარმი არაძვირფასი ლითონებისაგან ბანანები, პლანტაინების ჩათვლით, ახალი ან გამხმარი არაქისი ქლორატები და პერქლორატები; ბრომატები და პერბრომატები; იოდატები და პერიოდატები ფოტოფირფიტები და ბრტყელი ფოტოფირები სანიტარულ-ჰიგიენური საფენები და ტამპონები, ბავშვის სახვევები და ამოსაფენები და ანალოგიური ნაწარმი, ნებისმიერი მასალისაგან სამარჯვები ორთოპედიული, სხეულის ხელოვნური ნაწილები პროდუქტები, ცხოველების საკვებად გამოსაყენებელი თევზი გაყინული საშუალებები თმებისათვის ქვა დამუშავებული მილები, მილაკები და შლანგები და მათი ფიტინგები პლასტმასებისაგან აპარატურა დაფუძნებული რენტგენული ალფა-, ბეტა- ან გამა-გამოსხივების გამოყენებაზე ნავთობი და ნავთობპროდუქტები კაკალი სხვა, ახალი ან გამხმარი წყლები, მინერალურისა და დაგაზიანებულის ჩათვლით, შაქრის დანამატების შემცველობით მანქანები ჭურჭლის სარეცხი ბუნებრივი ან ხელოვნური აბრაზიული ფხვნილი ან მარცვალი ფოტოფირები რულონებად, სენსიბილიზებული, არაექსპონირებული ეთილის სპირტი არადენატურირებული, სპირტის კონცენტრაციით 80 მოც. %-ზე ნაკლები, სპირტიანი სასმელები სამრეწველო დამზადების სხვა თამბაქო და თამბაქოს სამრეწველო შემცვლელები მოტოციკლები და ველოსიპედები, ეტლით ან მის გარეშე; ეტლები საქონელი ატრაქციონებისათვის, სამაგიდო ან ოთახის თამაშობანი ხის ნახშირი მაცივრები, საყინულეები და სხვა სამაცივრო ან საყინულე მოწყობილობები ვულკანიზებული რეზინის ჰიგიენური და ფარმაცევტული ნაწარმი მიკროფონები ხმამაღლამოლაპარაკეები და სხვა მილიონი$ 73.89 11.22 1.73 1.69 1.18 1.14 1.01 0.89 0.84 0.79 0.66 0.58 0.50 0.43 0.42 0.41 0.38 0.37 0.33 0.30 0.24 0.23 0.17 0.16 0.16 0.15 0.14 0.14 0.14 0.13 0.12 0.12 0.12 0.12 0.11 0.11 0.10 0.10 0.09 პროცენტული წილი 71.890% 10.922% 1.685% 1.643% 1.144% 1.112% 0.984% 0.870% 0.821% 0.768% 0.643% 0.565% 0.483% 0.423% 0.406% 0.398% 0.370% 0.361% 0.316% 0.293% 0.232% 0.222% 0.163% 0.159% 0.152% 0.144% 0.140% 0.135% 0.135% 0.127% 0.119% 0.119% 0.118% 0.114% 0.108% 0.104% 0.099% 0.094% 0.086% 30

ᲓᲐᲜᲐᲠᲗᲔᲑᲘ HS კოდი 2201 1509 8438 3707 8450 7312 3506 8509 2915 2204 0709 0710 2203 3919 2009 8483 8203 0702 8414 3004 8508 8462 8522 7323 8460 9015 0810 8456 8702 9026 3303 0704 8716 2401 9607 1302 6912 9025 5515 განმარტება მინერალური და მტკნარი წყლები ზეითუნის ზეთი და მისი ფრაქციები დანადგარები საკვები პროდუქტების ან სასმელების სამრეწველო წარმოებისათვის ფოტოქიმიკატები მანქანები სარეცხი დაგრეხილი მავთული, ბაგირები, და ანალოგიური ნაწარმი შავი ლითონებისაგან მზა წებოები მანქანები ელექტრომექანიკური საყოფაცხოვრებო ჩადგმული ელექტროძრავებით მჟავები აციკლური, მონოკარბონული ნაჯერი, პეროქსიდები და პეროქსიმჟავები ყურძნის ნატურალური ღვინოები ბოსტნეული სხვა, ახალი ან შეყინული ბოსტნეული გაყინული ლუდი ფილები, ფურცლები, კილიტა და სხვა ბრტყელი ფორმები პოლიმერული მასალისაგან ხილისა და ბოსტნეულის წვენები ლილვები ტრანსმისიური და მრუდმხარები ქლიბები, წმინდა ქლიბები, მარწუხები და ხელის ანალოგიური ინსტრუმენტები პომიდორი, ახალი ან შეყინული ტუმბოები საჰაერო ან ვაკუუმიანი, საჰაერო ან აირის კომპრესორები და ვენტილატორები სამკურნალო საშუალებები დაფასოებული მტვერსასრუტები მანქანები ლითონების დასამუშავებლად ნაწილები და საკუთნოები ვიდეოაპარატურის ან ელექტროფირფიტასაკრავების ნაწარმი სუფრისათვის, სამზარეულო ან სხვა ნაწარმი შავი ლითონებისაგან ჩარხები სალესი, სახეხი და სხვა ოპერაციის შესასრულებლად ხელსაწყოები და ინსტრუმენტები ტოპოგრაფიული, ჰიდროგრაფიული, მეტეოროლოგიური ნაყოფები სხვა, ახალი ჩარხები მასალების დასამუშავებლად ლაზერული ან სხვა სხივური პროცესების მეშვეობით ავტომობილები, განკუთვნილი 10 კაცის ან მეტის გადასაყვანად, მძღოლის ჩათვლით ხელსაწყოები და აპარატურა სითხის ან აირის ხარჯის ან სხვა მახასიათებლების საზომი სუნამოები და ტუალეტის წყალი კომბოსტო თავიანი, კოლრაბი, ბროკოლი და საკვებად ვარგისი ანალოგიური ბოსტნეული მისაბმელები, ნახევრადმისაბმელები და სხვა, მათი ნაწილები თამბაქოს ნედლეული; თამბაქოს ნარჩენები შესაკრავები„ელვა” და მათი ნაწილები მცენარეული წვენები და ექსტრაქტები ჭურჭელი სამზარეულო და სხვა სამეურნეო ნაწარმი კერამიკისაგან, გარდა ფაიფურისა არეომეტრები და ანალოგიური ხელსაწყოები, მოქმედი სითხეში ჩაძირვისას ქსოვილები სინთეზური ბოჭკოებისაგან სხვა მილიონი$ 0.08 0.07 0.07 0.07 0.06 0.06 0.06 0.06 0.05 0.05 0.05 0.04 0.03 0.03 0.03 0.03 0.03 0.03 0.03 0.03 0.02 0.02 0.02 0.02 0.02 0.02 0.02 0.02 0.02 0.02 0.02 0.02 0.02 0.01 0.01 0.01 0.01 0.01 0.01 პროცენტული წილი 0.078% 0.072% 0.071% 0.069% 0.061% 0.061% 0.061% 0.057% 0.052% 0.047% 0.044% 0.035% 0.032% 0.030% 0.030% 0.028% 0.027% 0.027% 0.027% 0.026% 0.024% 0.023% 0.023% 0.022% 0.020% 0.019% 0.019% 0.018% 0.018% 0.017% 0.016% 0.016% 0.015% 0.013% 0.013% 0.013% 0.012% 0.011% 0.011% 31

ᲠᲣᲡᲔᲗᲘᲡ ᲤᲔᲓᲔᲠᲐᲪᲘᲐᲡᲗᲐᲜ ᲡᲐᲥᲐᲠᲗᲕᲔᲚᲝᲡ ᲕᲐᲭᲠᲝᲑᲘᲡ ᲓᲘᲜᲐᲛᲘᲙᲐ ᲓᲐ ᲡᲢᲠᲣᲥᲢᲣᲠᲐ ᲣᲙᲠᲐᲘᲜᲐᲨᲘ ᲠᲣᲡᲔᲗᲘᲡ ᲡᲠᲣᲚᲛᲐᲡᲨᲢᲐᲑᲘᲐᲜ ᲨᲔᲭᲠᲐᲛᲓᲔ ᲓᲐ ᲨᲔᲛᲓᲒᲝᲛ HS კოდი 7326 9027 8528 8306 8208 6204 3926 8542 9017 8543 4202 8517 9029 8708 8471 8504 8525 8510 6302 4203 6211 7020 8537 6506 8481 5703 8409 4016 8544 6304 6109 8484 4415 9032 8512 8467 3924 8309 განმარტება ნაწარმი სხვა შავი ლითონებისაგან ხელსაწყოები და აპარატურა ფიზიკური ან ქიმიური ანალიზისათვის აპარატურა მიმღები სატელევიზიო კავშირისათვის ზარები და ანალოგიური არაელექტრული ნაწარმი არაძვირფასი ლითონებისაგან დანები ან მჭრელი პირები მანქანების ან მექანიკური სამარჯვებისათვის კოსტუმები, კომპლექტები, კომბინეზონები, ბრიჯები და შორტები, ქალისა ან გოგონასი პლასტმასის დანარჩენი ნაწარმი სქემები ელექტრონული ინტეგრალური და მიკროანაწყობები ინსტრუმენტები ხაზვის, მონიშვნისა და მათემატიკური გათვლებისათვის მანქანები ელექტრული და აპარატურა, რომელთაც გააჩნიათ ინდივიდუალური ფუნქციები საკვოიაჟები, ჩემოდნები, სამგზავრო ხელჩანთა-ჩემოდნები და სხვა სატელეფონო აპარატები, ფიჭური ქსელებისთვის ან სხვა უსადენო ქსელებისთვის განკუთვნილი ტელეფონების ჩათვლით მრიცხველები, ტაქსომეტრები, მილიომეტრები, ბიჯმზომები და ანალოგიური ხელსაწყოები ტრაქტორების, მსუბუქი, სატვირთო და სპეციალური დანიშნულების ავტომობილების ნაწილები და მოწყობილობები გამომთვლელი მანქანები და მათი ბლოკები ტრანსფორმატორები ელექტრული, სტატიკური ელექტრული გარდამქმნელები აპარატურა გადამცემი რადიოსატელეფონო, რადიომაუწყებლობისა და ტელევიზიისათვის ელექტროსამართებლები და თმის საკრეჭი მანქანები ჩადგმული ელექტროძრავით თეთრეული ლოგინისა, მაგიდისა, სამზარეულოსი და ტუალეტისა ტანსაცმელი და მისი საკუთნოები ნატურალური ან კომპოზიციური ტყავისაგან კოსტუმები, სპორტული, სათხილამურო და საბანაო მინის ნაწარმი სხვა პულტები, პანელები, კონსოლები, მაგიდები, გამანაწილებელი ფარები თავსაბურავები სხვა, სარჩულზე ან უსარჩულოდ, გაწყობილი ან გაუწყობელი ონკანები, სარქველები და ანალოგიური არმატურა მილგაყვანილობების, საქვაბეების ხალიჩები და იატაკის სხვა საფეიქრო საფარები, ტაფტინგური, გაწყობილი ან გაუწყობელი ნაწილები განკუთვნილი შიგაწვის ძრავებისათვის ვულკანიზებული რეზინის ნაწარმი, გარდა მყარი რეზინისა, დანარჩენი მავთულები იზოლირებული, კაბელები დეკორატიული ნაწარმი სხვა მაისურები, თბილი კვართები და სხვა ტრიკოტაჟის ნაწარმი, მანქანით ან ხელით ნაქსოვი შუასადებები და ანალოგიური შენაწევრებები ფურცლოვანი ლითონიებისაგან ყუთები, კოლოფები, გოდრები და ანალოგიური ტარა მერქნისაგან ხელსაწყოები და აპარატურა ავტომატური რეგულირების ან მართვისათვის მოწყობილობები ელექტროგამანათებელი ან სასიგნალიზაციო ინსტრუმენტი ხელის პნევმატური, ჰიდრავლიკური ან ჩადგმული ძრავით ჭურჭელი სასადილო, საოჯახო ნივთები სხვა და ტუალეტის საგნები პლასტმასებისაგან საცობები, ხუფები და სახურავები მილიონი$ 0.01 0.01 0.01 0.01 0.01 0.01 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 0.00 პროცენტული წილი 0.010% 0.009% 0.008% 0.006% 0.006% 0.005% 0.003% 0.002% 0.002% 0.002% 0.002% 0.002% 0.002% 0.001% 0.001% 0.001% 0.001% 0.001% 0.001% 0.001% 0.001% 0.001% 0.001% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 32

ᲓᲐᲜᲐᲠᲗᲔᲑᲘ HS კოდი 6203 6812 8507 8539 განმარტება კოსტუმები, კომპლექტები და სხვა მამაკაცისა ან ბიჭისა ბოჭკო აზბესტისა დამუშავებული; აზბესტის ნაწარმი აკუმულატორები ელექტრული, სეპარატორების ჩათვლით მათთვის, სწორკუთხა ან სხვა ფორმის ნათურები ვარვარის ელექტრული ან აირგანმუხტვის მილიონი$ 0.00 0.00 0.00 0.00 პროცენტული წილი 0.000% 0.000% 0.000% 0.000% 33

ᲠᲣᲡᲔᲗᲘᲡ ᲤᲔᲓᲔᲠᲐᲪᲘᲐᲡᲗᲐᲜ ᲡᲐᲥᲐᲠᲗᲕᲔᲚᲝᲡ ᲕᲐᲭᲠᲝᲑᲘᲡ ᲓᲘᲜᲐᲛᲘᲙᲐ ᲓᲐ ᲡᲢᲠᲣᲥᲢᲣᲠᲐ ᲣᲙᲠᲐᲘᲜᲐᲨᲘ ᲠᲣᲡᲔᲗᲘᲡ ᲡᲠᲣᲚᲛᲐᲡᲨᲢᲐᲑᲘᲐᲜ ᲨᲔᲭᲠᲐᲛᲓᲔ ᲓᲐ ᲨᲔᲛᲓᲒᲝᲛ ᲒᲐᲛᲝᲧᲔᲜᲔᲑᲣᲚᲘ ᲬᲧᲐᲠᲝᲔᲑᲘ 1 https://www.mof.ge/export_importis_informacia 2 https://www.geostat.ge/ka/modules/categories/35/sagareo-vachroba 3 https://www.consilium.europa.eu/en/policies/sanctions/restrictive-measures-against-russia-over-ukraine/ sanctions-against-russia-explained/ 4 https://sanctionscanner.com/ 5 https://ofac.treasury.gov/sanctions-programs-and-country-information 6 https://www.sanctionsmap.eu/#/main 7 https://www.trade.gov/russia-sanctions-and-export-controls 8 https://www.gov.uk/government/publications/russia-sanctions-guidance/russia-sanctions-guidance 9 https://finance.ec.europa.eu/eu-and-world/sanctions-restrictive-measures/sanctions-adopted-followingrussias-military-aggression-against-ukraine_en 10 https://comtradeplus.un.org/TradeFlow 34

35

ᲠᲣᲡᲔᲗᲘᲡ ᲤᲔᲓᲔᲠᲐᲪᲘᲐᲡᲗᲐᲜ ᲡᲐᲥᲐᲠᲗᲕᲔᲚᲝᲡ ᲕᲐᲭᲠᲝᲑᲘᲡ ᲓᲘᲜᲐᲛᲘᲙᲐ ᲓᲐ ᲡᲢᲠᲣᲥᲢᲣᲠᲐ ᲣᲙᲠᲐᲘᲜᲐᲨᲘ ᲠᲣᲡᲔᲗᲘᲡ ᲡᲠᲣᲚᲛᲐᲡᲨᲢᲐᲑᲘᲐᲜ ᲨᲔᲭᲠᲐᲛᲓᲔ ᲓᲐ ᲨᲔᲛᲓᲒᲝᲛ https://southcaucasus.fes.de/ https://gfsis.org.ge/