؟یژیتارتسا ات نانیمطا مدع زا یاکرش و ناگیاسمه یارب هدحتم تالایا جورخ یاهدمایپ ناتسناغفا یلصا زنیکتاو ویردنا ، ناراش رومیت

تسرهف 3 همدقم 4 اپورا هیداحتاو هدحتم تالایا یراکمه هدنیآ:کیتنالتآ ارف طباور و ناتسناغفا 9 یراکمه همادا و ییارگ لمع نانیمطا مدع:۲۰۲۱ لاس زا دعب ناتسناغفا رد اپورا هیداحتا روضحو تیلاعف 14 اپورا و ناتسناغفا ، هیسور ؟ تسشن 18 ناتسناغفا لابق رد ناتسکبزا هناگود یژیتارتسا:لاصتا و تابث 22 ۲۰۲۱ لاس زا سپ ناتسناغفا و ناتسو دنه ، اپورا ؟دیدج شور کی 27 ۲۰۲۱ لاس زا سپ ناتسناغفا و ناتسکاپ ؟یداع دیدج تیعضو رد ناگیاسمه 23 ؟یتینما شلاچ ایو نیچ یا هقطنم یاه یبلط هاج و اهوزرآرب مجاهت:م ۲۰۲۱ لاس زا سپ ناتسناغفا 37 راذگ لاح رد ناتسناغفا اب ناریا لوحتم طباور ؟دنتسه درس نوخ دوخ یقرش فقوم رد همه 43 ناتسناغفا حلص دنور رد هیکرت تیمها و شقن ؟حلص داجیا رد یجنایم

همدقم مادـک.تـسین حـضاو یـلیخ مـهزونه هـقطنم تـینما یارـب نآ یاـهدمایپ و هـجیتن ، اــی ؟دــننک یــم یرــیگ هرــهب نآزا ناگیاــسمه هــک تــسا ناتــسناغفا یاهویرانــس رـب هدـحتم تالاـیا جورـخ هـنوگچ ؟دنتـسه تـعفنم لاـبند هـب نآزا هـک یاـه تـصرف ؟دراذـگ یـم رـیثأت ناتـسناغفا ناگیاـسمه نـیب ضراـعت و ییوـسمه ناـیرج یـیایوپ ؟دراد هـقطنم رد یراذگتـسایس و اـپورا عـفانم رـب تـلالد هـچ فـلتخم یاهویرانـس ناــیم رد اــه تــیعطق مدــع و اــه شرــگن ، تاکاردا ، تــسایس یاــه هــصالخ هـجیتن دروـم رد یدـیلک یا هـقطنم و یـللملا نـیب ناـنکیزاب و ناتـسناغفا ناگیاـسمه یــیایوپ نــینچمه و یــلعف دــنور و هدــش یــنیب شــیپ یــناغفالا نــیب یاــهوگتفگ ییویرانـس هـچ یارـب یا هـقطنم ناـنکیزاب.دـنک یـم صخـشم ار هدـنیآ رد یرـیگرد ؟دراذـگ یـم رـیثأت اـهنآ یاـه تـسایس رـب هـنوگچ نـیا و ،دـننک یـم هداـمآ ار دوـخ درـب( درـب-درب یاهویرانـس یارـب تالاـتحا:یژتارـسا اـت تـیعطق مدـع زا« هژورـپ شـیردیرف داـینب لقتـسم شاـت کـی« ؟ تـسیچ ناتـسناغفا هـلحم رد)هـبناج هـمه هورــگ اــهنآ هــلمج زا ، ناتــسناغفا زا نآ یــجراخ و یــلخاد یاکرش و) FES(ترــیا ناگیاــسمه یارــب اهویرانــس دروــم رد ثــحب و هعــسوت یارــب ، ناتــسناغفا یــسیلاپ تـسایس نـیب رد عـماج یژتارـسا کـی هـب زاـین و ، اـه تـسایس لـیدعت ، ناتـسناغفا ، ۲۰۲۱ لاـس لـیاوا و ۲۰۲۱ لاـس لوـط رد.تـسا اـه یـیاپورا یـجراخ ناراذـگ ناگیاـسمه ناـیم رد ناـنیمطا مدـع و اـهوزرآ ، تاراـظتنا ، اـه یـنارگن هژورـپ نـیا یـنیب شـیپ هـجیتن دروـم رد یدـیلک یا هـقطنم و یـللملا نـیب ناـنکیزاب و ناتـسناغفا رد یرــیگرد یــیایوپ نــینچمه و یــلعف دــنور و یــناغفالا نــیب یاــهوگتفگ هدــش یـنیبطاخم ماـمت زا) FES( ترـیا-شیردیرف داـینب.تـسا هدوـمن صخـشم ار هدـنیآ هژورـپ نـیا رد هکیناـسک ماـمت و دـنا هدوـمن کـیرش ار ناـش شزرا اـب تاـیرظن هـک .دـنکیم ساپـس زارـبا دـنا هدرـک یراکـمه یاــقآ ،هژورــپ یــلبق تاــیرشن و شرازــگ نــیا ناگدنــسیون نوــیدم داــیز رایــسب اــم و یــلیلحت تــقد ،تاــیرظن هــک میتــسه ناراــش روــمیت رــکاد و زــنیکتاو وــیردنآ .تــسا هدوــب مــهم داــیز رایــسب هژورــپ نــیارد لوا هــلحرم ناــه زا اــهنآ یــهارمه !دیــشاب رــشیب بــلاطم رــظتنم و دــیربب تذــل ندــناوخ زا مــیراودیما رازـگ رـیثأت و مـهم تاـظحل هدـنهد لیکـشت وـتان و اكـیرمآ یاـهورین ینیـشن بـقع مدــع اــب)طــباور هــکراتم( هــمانتقفاوم نــیا.تــسا ناتــسناغفا یــللملا نــیب طــباور نـیا رد.یوـقطنم تـینما و نـیمز یور رـب نآ بـقاوع ،تـسا هارـمه یداـیز ناـنیمطا ار نآ دـیابن اـما تـسا یرورض یـسایس تاـبث یارـب یوـقطنم عاـجا داـجیا ،طـیارش .تـسناد تـخاونکی اـی یـطخ دـنور کـی ناوـنع هـب تسا ریذپان ییادج اه یریگرد یا هقطنم و یلخاد داعبا یاـه یرـیگرد نـیرت نـشخ زا یـکی ماد هـب ناتـسناغفا ، هتـشذگ لاـس لـهچ یـط هدوـبن ناتـسناغفا گـنج اـهنت زـگره گـنج نـیا ، لاـح نـیا اـب.تـسا هداـتفا ناـهج لــلم نامزاــس یاــه هــمانعطق زا ، یــللملا نــیب تاــخادم ، فرــط کــی زا.تــسا یاــه کــمک ، ناتــسناغفا رد دوــجوم یاهروــشک یاــهورین رــفن اــه هد اــت هــتفرگ رد هــشیمه ، یزرــم هناتــسودرشب یاــه کــمک اــی رــیگرد یاــه فرــط هــب یــجراخ یـضعب رد گـنج یـهد شـهاک نـیا ،هدرـک یزاـب ار هـجوت لـباق شـقن عـقاوم یـضعب .تـسا هداد شـیازفا ار اـه ناـغفا جـنر عـقاوم تارـثا هـک هدـش رـیزارس و هدرـک روـبع اـهزرم زا اـه یرـیگرد نـیا ، رـگید فرـط زا رـت هدـنگارپ یاروپـساید.دوـش یـم ساـسحا نآ زا رـتارف و یگیاـسمه رسارس رد نآ زا رـفن اـه نوـیلیم.دراد دوـجو ناتـسناغفا هـب تبـسن ناـهج رسارس رد رـت هدرـسگ و یتموکح و یداـصتقا یگدننکـش و تـسا هدـش هدـنهانپ هیاـسمه یاهروـشک هـب روـشک یایــسآ و بوــنج رد ردــخم داوــم قاــچاق زــکرم رد ار روــشک نــیا ماــجنا لاــح رد .تـسا هداد رارـق هـنایم یوــس هــب یــهار نــفای و ناتــسناغفا رد تنوــشخ شــهاک اــب اــت دور یــم راــظتنا دبای دوـبهب ناگیاـسمه ناـنچ مـهو اـهناغفا یـگدنز ،رـیگرد هورـگ نـیفرط نـیب هرـکاذم یداـصتقا هعـسوت و دـشر یارـب گرزـب عـنام کـی ناوـنع هـب گـنج نـیا هـکنوچ ، هـب دـناوت یـم حـلص رد یناتـسناغفا کـی اـهنت ماـجنارس ،ً الاـتحا.دوـش یـم هدـید هــب و دروآ یور یــطیحم تــسیز و یــتیعمج یاهراــشف دــننام یــساسا تاــعوضوم و یزرـمارف یاـه شـلاچ لـح یارـب یـتاراکتبا هـب ندوـب میهـس اـب راداـنعم یـشور .دـنک کـمک هـقطنم رنچرک انیلدگم رتکاد میقم سیئر ناتسناغفا رد تربیا-شیردیرف داینب ؟میهد ناشن شنکاو هنوگچ و- میشاب هتشاد دیاب یراظتنا هچ هدـحتم تالاـیا جورـخ هـک تـسا هدـش قـیدصت یا هدرـسگ روـط هـب هـک یـلاح رد تـهج ،تـسا ایـسآ رد یـتینما یاـضف رـییغت رد یـتایح لـماع کـی روـشک نـیا زا

یسیلاپ ۀصالخ کیتنالتاارف طباور و ناتسناغفا اپورا ۀیداحتا و هدحتم تالایا یاه یراکمه ۀدنیآ ناراش رومیت ،زنیکتاو ویردنا

یـم یـسررب اـپورا ۀـیداحتا یاـه تـلود ریاـس و وـتان اـب یراکـمه رد ار ناتـسناغفا زا هدـحتم تالاـیا تـیامح تـسایس ،یـسیلاپ ۀـصالخ نـیا تـسایس نـیا هـک دـنک یـم یـسررب ار رـما نـیا و هتخاـس هتـسجرب اتـسار نـیا رد ار هدـحتم تالاـیا یـلخاد یاـه تـسایس ،یـسیلاپ نـیا.دـنک ،یــسیلاپ نــیا ناــنچمه.دــهد لکــش ناتــسناغفا زا م 2021 لاــس رد ار هدــحتم تالاــیا یــماظن یاــهورین ۀوــقلاب جورــخ دــناوت یــم هــنوگچ تکراـشم و یراکـمه یاـهزادنا مـشچ زـین و دزاـس رـثأتم ار روـشک نـیا دـناوت یـم یـماظن جورـخ هـنوگچ هـک دـنک یـم یـسررب ار ییاهویرانـس .دـهد یـم رارـق شـهوژپ دروـم ار ناتـسناغفا ناکـیرش ناـیم هدـنیآ و ،تـسا هدرـک لـتخم ،ناتـسناغفا دروـم رد ار کـیتنالتاارف یاـه یراکـمه ،حـلص دوـجو یلیـسناتپ اـیآ ؟درـک لـح ار لکـشم نـیا ناوـت یـم هـنوگچ ،تـسا نـینچ رـگا یاـهورین کرـت اـب هـک دـنک رـپ ار یـتینما یاـه کـمک یاـخ دـناوتب اـپورا هـک دراد یاـه کـمک یـلعف حطـس اـیآ ،تروـص نـیا رـیغ رد ؟دـیآ یـم دوـجو هـب یـیاکیرما ناــنچمه هدــنیآ رد یــیاپورا یاهروــشک طــسوت هدــش مــهارف)یفاــشکنا و( یــتینما ؟دوـب دـهاوخ رـیم رد ناـنیمطا مدـع ،دزاـس یـم رـت هدـیچیپ ار تالاوـس نـیا هـک یـلصا لـماوع زا یـکی تـلود رـییغت یـلامتحا رـیثأت و هدـحتم تالاـیا یروـهمج تـسایر تاـباختنا دروـم یـتالامتحا ،تاـباختنا ماـجنا زا شـیپ.تـسا ناتـسناغفا طوـبرم یاـه تـسایس رـب سیئر پـمارت دـلانود هـک یریـسم زا ندـیاب وـج تـلود ریـسم رـییغت یـگنوگچ ۀراـبرد زا یرایـسب اـما.تـشاد دوـجو ،تـسا هدرـک میـسرت هدـحتم تالاـیا یـلعف روـهمج یـلک ریـسم هـک دـنهد یـم رادـشه هدـحتم تالاـیا زاـس یـسیلاپ و یـسایس نارـظان تواــفتم طــیارش و ناــمز هــب هــجوت اــب تــسا نــکمم اکــیرما یرــیگ هراــنک نــینچ رد یـجراخ یزاـس یـسیلاپ رـما رد روـهمج سـیئر نواـعم ناوـنع هـب ،ندـیاب.دـشاب تـیرومام ندرـک کـچوک راتـساوخ و رادـفرط رـشیب ،اـمابوا یروـهمج تـسایر ۀرود .دوـب ناتـسناغفا رد وـتان هـعزانم رد میقتـسمریغ و میقتـسم روـط هـب وـسنیدب م 1979 لاـس زا هدـحتم تالاـیا زا دـعب هدـحتم تالاـیا هـجوت نازـیم زا. 1 تـسا هدوـب لـیخد ناتـسناغفا یرـیگرد و رــبارب رد گــنج تــهج ار نــیدهاجم زاــین دروــم ۀحلــسا اــت ناتــسکاپ قــیرط زا راک داــحتا یــشاپورف اــب ،دــنک لــیومت م 1980 لاــس رد یوروــش زواــجتم یاــهورین ماـمت هـب اـه ناـغفا ،بـیترت نـیا هـب ؛دـش هتـساک ناتـسناغفا هـب یوروـش رـیهامج گـنج ۀرود کـی هـب رـجنم اـخ نـیا.دندـش هتـشاذگ راـنک یـجراخ تـیامح زا اـنعم اـهنآ و دـش راـهم ناـبلاط ندیـسر تردـق هـب زا سـپ طـقف هـک دـش دیدـش یـلخاد ،هدـحتم تالاـیا.دنتخاـس راـبودنب یـب یاـه گـنج نـیزگیاج ار یدادبتـسا تـیمکاح مـظن کـی ،2001 لاـس رـخاوا زا ،شا یـللملا نـیب و یـیاپورا نادـحتم اـب هارـمه ریاـس و لـباک هـک یـلاح رد ؛دـنتفرگ تـسدیور روـشک نـیا رد ار دـیدج یـعامتجا .دناـسر تاـبث هـب ،درـک یـم شاـت هدـنیازف شروـش کـی راـهم یارـب یرهـش زـکارم ناتسناغفا گنج ،اکیرما تسایس راــنک تمــس هــب رــگید راــب اکــیرما تــسایس دــسر یــم رــظن هــب هــک یــیاجنآ زا رد اـپورا یـسایس شـنکاو دروـم رد یـیاه شـسرپ ،دراد شـیارگ ناتـسناغفا نـشاذگ دـنور یاتـسار رد هدـحتم تالاـیا درـکیور اـیآ:دراد دوـجو هـقطنم و روـشک نـیا لاـبق ﻢﻧادﯽﻤﻧ ﻒﻟﺎﺨﻣ ًاﺪﯾﺪﺷ ﻒﻟﺎﺨﻣ ًﺎﻤﺴﻗ ﻖﻓاﻮﻣ ًﺎﻤﺴﻗ ﻖﻓاﻮﻣ ًاﺪﯾﺪﺷ ناتسناغفا رد یماظن روضح دروم رد اکیرما مدرم هاگدید ١٥ ٣ ٧ ٣٠ ۰ ۱۰ ۲۰ ۳۰ ٤٦ ۴۰ ۵۰ یاهورین جورخ دنور زا امش ایآ یم تیامح ناتسناغفا زا ییاکیرما ؟دیتسه فلاخم نآ اب مه ای و دینک هـب یدـنمزاین و ،اـه یـسیلاپ لـیدعت ،ناتـسناغفا ناگیاـسمه یارـب ار هباـشم یاهویرانـس اـت تـسا ترـیا شـیردیرف داـینب لقتـسم شاـت کـی»؟تـسیچ ناتـسناغفا ۀـقطنم رد درـب-درـب ۀدـنیآ یاهویرانـس لاـتحا:یژیتارـسا اـت ماـهبا زا« ۀژورـپ.1 و اکـیرما جورـخ یاـهدمایپ اـت هـتفای شراگـن ناراـش روـمیت رـکاد و زـنیکتاو وردـنا طـسوت هـک تـسا هلـسلس نـیا زا یـشخب ،یـسیلاپ ۀـصالخ نـیا.دـهد رارـق ثـحب دروـم و نـیودت ار یـیاپورا یـجراخ نازاـس یـسیلاپ ناـیم عـماج یژیتارـسا کـی یـسرتسد لـباق رـیز سردآ رد یـسیلاپ ۀـصالخ نـیا لـماک تـسرهف.دـهد رارـق ثـحب دروـم ار ناتـسناغفا جراـخ و لـخاد رد یـلصا ناکـیرش یاـه شـلاچ و کیژیتارـسا عـفانم ،یـسیلاپ دوـجوم یاـهرازبا دروـم رد ناتـسناغفا حـلص یراـج تارـکاذم https://afghanistan.fes.de/publications:تـسا .دینک هعجارم https://www.charleskochinstitute.org/news/new-poll-3-in-4-americans-want-troops-home-from-afghanistan-iraq-favor-less-defense-spending-less-military-engagement-abroad د.2 . اپورا ۀیداحتا و اکیرما تکراشم و یراکمه ۀدنیآ:کیتنالتارف طباور و ناتسناغفا.5

یـیاپورا تاـماقم رـگید و یـناملآ تاـماقم ،دـمآ ناـیم هـب»مـه نودـب و مـه راـنک - دـندرک یـتیاضران زارـبا ،هدـحتم تالاـیا درـکیور نـیا راتخاـس رد هروـشم مدـع زا شرـسگ تدـش هـب ناتـسناغفا زا رـتارف اـتح هتـشذگ لاـس راـهچ یـط یـکاکطصا یدودــعم تالاوـ س یــیاکیرما تاــماقم ناــیم رد ،دــسر یــم رــظن هـ ب.تـ سا هـ تفای بـقع هـب رـجنم اـه یـیاکیرما ینیـشن بـقع هـک دـشاب هتـشاد دوـجو دروـم نـیا رد نـیا یگتـسباو ،وـتان یاـه یدـیماان مـغریلع.دـش دـهاوخ زـین اـپورا هـیداحتا ینیـشن .تـسا نـشور هدـحتم تالاـیا یـتینما رـچ و اـه تخاـسریز هـب نامزاـس یـخرب ؛دـشاب یـم هدـحتم تالاـیا کـیتامولپید یاـه شاـت ۀویـش زا رـتارف تاداـقتنا تیمـسر و داـقعنا یارـب یرـشیب تاـمادقا هـک دـننک یـم یـنارگن زارـبا ناکـیرش زا یناغفالا نـیب تارـکاذم اـب مأوـت هک یـی هـقطنم بوـچراچ ۀـمانقفاوت کـی هـب ندیـشخب ظـفح و داـجیا دـیما هـب هدـحتم تالاـیا هـک یـلاح رد.تـسا هدـشن ماـجنا ،دـشاب ،ناـبلاط و ناتـسناغفا تـلود نـیب میقتـسم یاـهوگتفگ زا تـیامح یاتـسار رد کرـحت یـخرب هـب ار دوـخ هـجوت و ،تـسا هدـش هـقطنم رسارس رد لتاـش یـسامولپید رـیگرد ،تـسا هداد صاـصتخا هیاـسمه یاهروـشک و ناتـسناغفا ناـیم هـبناج هـس یاـهوگتفگ یاهروـشک اب یـیاپورا ۀدـننک ادـها و کـیرش یاهروـشک ندروآ مـهدرگ یاتـسار رد اـما هـقطنم یوـگتفگ چـیه زوـنه زورـما هـب اـت و- تـسا هدرـک راک کدـنا رایـسب ،هـقطنم رـکذتم یـیاکیرما تاـماقم زا یـخرب.تـسا هدـشن ماـجناو یرـیگیپ اتـسار نـیا رد یـی ،هیـسور هـلمج زا( یـللملا نـیب ناکـیرش اـب کـیتامولپید تالکـشم هـک دـنا هدـش هـقطنم یاـه شاـت دـیاب هدـحتم تالاـیا هـچرگا هـک تـسانعم نـیا هـب)نارـیا و نـیچ .دـنک تـیریدم طـیارش نـیا رد یـبوخ هـب ار نآ دـناوت یـمن اـما ،دـنک کـیرحت ار یـی تـلاخد نودـب هـک هدرـک فارـعا ،یـیاپورا ماـقم کـی زا نوزـفا ،یدـیماان دوـجو اـب درـف هـب رـحنم هـک وـتان نادـحتم ناـیم رد اـتح ،هدـحتم تالاـیا یاـه تخاـسریز و نـیب زا رـثوم روـط هـب هدـنیآ یـتینما یاـه کـمک یزاـس مـهارف زادـنا مـشچ ،دـشاب ریـسم کـی ندوـب لوـبق لـباقریغ دروـم رد یـیاکیرما و یـیاپورا تاـماقم.دور یـم رـبارب رد ،رـیخا یاـه هـتفه رد هدـحتم تالاـیا یـلم تـینما و ودرا یمـسر تاـماقم ینیــشن بــقع ،ناتــسناغفا یــسیلاپ دروــم رد پــمارت یــسایس نیرواــشم تاراــهظا اكـیرما تـلود یـنورد تـفلاخم ۀدـنهد ناـشن یـمومع یاـهادصورس نـیا.دـنا هدرـک تـسگا هاـم رد رـما نـیا هـك تـسا ناتـسناغفا یاتـسار رد روـشک نـیا یـسیلاپ اـب زا یدادـعت اـت ،دروآ یـم راـشف یـتدم یارـب اكـیرما هـك یـنامز ،دـش هداد ناـشن زـین اـهنآ ظـفح یارـب ناـمزمه و دنوـش دازآ ناتـسناغفا یاـه نادـنز زا ناـبلاط ناـینادنز هـك یـعیرس ینیـشن رـبارب رد اكـیرما یودرا راـشف.دـندرك یـم یـبال سـبح رد دـهد یـم ناـشن ار یـیایوپ ،دـشاب هرـكاذم قـیرط زا لـصف و لـح رـظتنم دـناوت یـمن دـهاوخ یـقاب دوـخ لاـح هـب ًالاـتحا ،رـماون تاـباختنا ۀـجیتن هـب هـجوت نودـب هـك یـسیلاپ رد هـک تـسا یـکیمانید هیبـش رـما نـیا ،دـسر یـم رـظن هـب نـینچمه.دـنام دـیدرگ یـی هلاـس دـنچ یـسایس روـنام هـب رـجنم و دـش رـهاظ هدـحتم تالاـیا ۀیروـس زا ار یـلحم ناکـیرش داـتعا ،درـک هدـیچیپ ار کـیتامولپید و یـماظن یاـه شاـت هـک .دروآ دوـجو هـب هـقطنم تـیعضو رد ار جرـم و جرـه و درـب نـیب نتگنـشاو رد ناتـسناغفا دروـم رد وـگتفگ و ثـحب داـجیا ثـعاب اـه کـیمانید نـیا یورــین رــفص اــیآ«:درــیگ یــم لکــش یــساسا لاوــس کــی الاــح و تــسا هدــش یـسیلاپ حطـس و یـسایس تاـظحالم ،لاوـس نـیا»؟تـسا رـفص یاـنعم هـب یـماظن یاـهدمایپ اکـیرما یـجراخ تـسایس یاـه هرـهچ هـک یـلاح رد ؛دـنک یـم سـکعنم ار .دـنناد یـم رـبارب گـنج ۀـمادا اـب اـتح ار یروـف جورـخ ؟داب رد وتان هبناجکی یدـهعت لماـش حـلص تارـکاذم هـب ندیـسر یارـب هدـحتم تالاـیا یژیتارـسا یاهروـشک یـماظن یاـهورین هـمه جورـخ یارـب یـنامز لودـج کـی لماـش هـک دوـب مـهم عـبنم کـی هـب رـما نـیا هـک- تـسا یـیاکیرما نازاـبرس طـقف هـن ،وـتان وـضع هـک یـلاح رد.تـسا هدـش لـیدبت نآ یـیاپورا نادـحتم و هدـحتم تالاـیا نـیب شـنت رد« تـعرس هـب یرورـف 29 قـفاوت ماـعا زا سـپ وـتان یاـضعا ناـیم یـمومع طـخ وتان عطاق تیامح تیرومام ،ییاپورا و ییاکیرما یاهورین تکراشم ٩٠٠٠ ٨٠٠٠ ﯽﻨﻣﺮﺟ ﺎﯿﻧﺎﺘﯾﺮﺑ ﺎﯿﻟﺎﺘﯾا نﺎﺘﺴﺟﺮﮔ ﺎﯿﻧﺎﻣور ﻪﯿﮐﺮﺗ ﺪﻨﻟﻮﭘ لﺎګﺗﺮﭘ ﮏﭼ ﺖﯾرﻮﻬﻤﺟ ﺎﯿﻧﺎﭙﺳا هﺪﺤﺘﻣ تﻻﺎﯾا ﻮﺗﺎﻧ:ﻊﺒﻨﻣ ٧٠٠٠ ٦٠٠٠ ٥٠٠٠ ٤٠٠٠ ٣٠٠٠ ٢٠٠٠ ١٠٠٠ ٠ -٠٥-١٠-١٢-٠٥ -٠٧ -٠١-٠٥ -٠٦ -١٢-٠٢ -٠٦ -٠٢ -٠٦ ١٥ ٠١٥ ٠١٥ ٠١٦ ٠١٦ ٠١٧ ٠١٧ ٠١٨ ٠١٨ ٠١٩ ٠١٩ ٠٢٠ ٠٢٠ ٢٠ ٢ ٢ ٢ ٢ ٢ ٢ ٢ ٢ ٢ ٢ ٢ ٢ . اپورا ۀیداحتا و اکیرما تکراشم و یراکمه ۀدنیآ:کیتنالتارف طباور و ناتسناغفا.6

هراـشا نآ هـب یـیاپورا تاـماقم یـخرب طـسوت ًارـیخا هـک ناتـسناغفا دروـم رد یـلخاد یـسایس»یـگ همیـسارس«.دـنراد قـفاوت ،هدـحتم تالاـیا روـضح نودـب رادـیاپ یـماظن قـطانم زا یـخرب رد دـناوت یـم»مـه نودـب و اـجکی مـه اـب« راعـش.دراد یـتینما یاـه کـمک یـلعف حطـس دـننام یزـیچ موادـت ناکـما مدـع رـب دـیکأت طـقف ،تـسا هدـش هـنیزگ راک نـیا یارـب ،دـسر یـم رـظن هـب ،دـنک تـکرح وـلج هـبور لـماک ینیـشن بـقع کـی اـب درـیگب مـیمصت هدـحتم تالاـیا رـگا ،مـه زوـنه.دوـش یـنیبدب بـجوم اـپورا .دراد دوـجو یرـمک لوادـتم یاـه روـهمج سـیئر رـگا اـتح ،دـنک یـمن کرد لـماک جورـخ یـسیلاپ ناوـنع هـب ار هدـحتم تالاـیا تـلود تـسایس هـک دـنک یـم رـظن راـهظا ًاـنلع ناـنچمه ناتـسناغفا تـلود لـباک ناگـبخن و تاـماقم ناـیم یمـسر رـمک ثـحابم ،ناـمزمه روـط هـب.دـنک یـم رداـص داهنـشیپ نـیمه اـب ًاـقیقد ار یـعامتجا یاـه هناـسر یاـه هـیمالعا هدـحتم تالاـیا باـختنا و وـتان دروـم رد قـیقحت لماـش ،ناـتفگ و ثـحابم نـیا.دراد دوـجو ،هدـحتم تالاـیا یرـهر هـب ینابیتـشپ و کـمک یارـب یرـگید یاـه هـنیزگ یـسررب یاتـسار رد ناـنیمطا مدـع زا یـشان تـیلاعف نـیا.تـسا هـقطنم یاهروـشک اـب طاـبترا نـیمات هـکلب یـلعف تـیامح حطـس شـیازفا اـتح اـی ظـفح تـهج اـهنآ لـیامت یارـب وـضع یاهروـشک .تـسا یرـیگرد نـیفرط شـنکاو هوـحن و حـلص تارـکاذم یارـب دـناوت یـم هـک تـسا هدـحتم تالاـیا یدـعب تاـمادقا دروـم رد اـی( ناتـسناغفا رد هباـشم یـتینما یـفنم رـیثأت نودـب دیاـش اـما ،دـشاب حطـس لآ هدـیا روـط هـب نـینچمه ویرانـس نـیا.) کـیتنالتاارف طـباور هدـحتم تالاـیا نـیب یژیتارـسا کرـشم نـیودت و هرواـشم زا یـیالاب .ددرـگ یـم لماـش ار وـتان رد نآ ناکـیرش و تــسا نــکمم هدــحتم تالاــیا یــسایس یرــهر:سوــکعم ریــسمƒ یاـهورین ینیـشن بـقع لاـبق رد دوـخ دـهعت زا هـک درـیگب مـیمصت تنوــشخ ۀــمادا نآ لــیلد و ،دــنک ینیــشن بــقع ناتــسناغفا زا دوــخ و هدـعاقلا اـب هورـگ نـیا طـباور ۀـمادا اـی روـشک رسارس رد ناـبلاط روــط هــب ًاــبیرقت راک نــیا ماــجنا.دــشاب یــطارفا یاــه هورــگ رــگید رـب ًاـساسا ناـبلاط هـک ار حـلص یاـهوگتفگ یـلعف بوـچراچ عـطق یاـهورین عوـقولا بـیرق و عـیرس جورـخ زا ناـنیمطا لوـصح ساـسا ،هـجیتن رد.دـنک یـم یـشالتم و فـقوتم ،دـنا هدـش نآ دراو یـجراخ حطــس ۀــمادا یارــب وــتان و هدــحتم تالاــیا هــب ناتــسناغفا تــلود .درـک دـهاوخ کـمک تـساوخرد ،گـنج ۀـمادا یارـب یـلعف تـیامح زا سـپ وـتان نادـحتم و یـیاپورا ناگدـننکادها هـک تـسین صخـشم ،یراـج لاـس لـیاوا رد اـهورین ینیـشن بـقع دـهعت اـب ندـش هـجاوم زا یـیالاب حطـس ۀـمادا تـساوخرد اـی تـشگزاب نـینچ هـب هـنوگچ .دـنهد یـم ناـشن شـنکاو اـه کـمک ریاـس و یـتینما یاـه کـمک نــیرتراب هــعجاف یــخرب عوــقو زا ســپ ،دــناوت یــم تــشگزاب نــینچ یـیاپورا یاهروـشک نآ بـجوم هـب هـک دـهد خر تـسخن یویرانـس ناتــسناغفا یــلخاد گــنج ۀدرــسگ تارــیثأت رــیثأت تــحت ًالاــتحا .تـفرگ دـ نهاوخ رارـق هدحتم تالایا جورخ یارب هنکمم یاهویرانس قـفاوت طـیارش هـب هدـحتم تالاـیا:»تـسا رـفص یاـنعم هـب رـفص«ƒ اــی هرــکاذم زــیم رد هــک یــطیارش هــب هــجوت نودــب ناــبلاط اــب دوــخ ار لــماک جورــخ و دــهد یــم هــمادا ،دراد دوــجو ناتــسناغفا گــنج هاـم( هـحود ۀـمانقفاوت رد هدـش یـنیب شـیپ یـنامز لودـج ناـه رد زـین وـتان یاـهورین ،ویرانـس نـیا ساـسا رـب) 2021 طـساوا اـی یـم کـمک ًالاـتحا هـجیتن رد هـک دـننک ینیـشن بـقع هـک دـنا فـلکم دـهاوخ رارـق قـیقد تراـظن تـحت اـپورا یفاـشکنا و یـتینما یاـه روـضح دیدـش طاـبترا و اكـیرما ۀـلخادم ۀنیـشیپ هـب هـجوت اـب.تـفرگ یـ لام یاـه كـ مك رـتالاب حوطـس اـب ناتـ سناغفا رد اكـ یرما یـ ماظن شـیپ دـنمزاین ناتـسناغفا تـلود ،ویرانـس نـیا بوـچراچ رد ،یـتینما رد.دوــب دــهاوخ یــجراخ ۀــجدوب دیدــش شــهاك ۀبــساحم و یــنیب هــک دنوــش دــهعتم تــسا نــکمم ناگدــننک ادــها ریاــس هــک یــلاح ،اـه کـمک شـهاک نـینچ رـبارب رد یـنونک حطـس رد ار هـجدوب نـیا یـشان»فاکـش« هـک دـسر یـم رـظن هـب دـیعب رایـسب اـما ،دـننک ظـفح شـهاک نـینچ.دـننک رـپ ار هدـحتم تالاـیا یاـه کـمک شـهاک زا یاـضف و گـنج دـنور رـب یراـب هـعجاف تارـثا دـناوت یـم اـه کـمک .دـشاب هتـشاد روـشک رسارس رد یـتینما یاــهورین نــیرخآ زا هدــحتم تالاــیا:»هــئارا قــیرط زا تــخادرپ«ƒ تـلود ًالاـتحا و( ناـبلاط هـیلع راـشف ناوـنع هـب دوـخ ۀدـنام یـقاب تارـکاذم رد تـفرشیپ یاتـسار رد اـت دـنک یـم هدافتـسا)ناتـسناغفا قـفاوت هـب فرـط ود هـکنآ زا سـپ طـقف رـما نـیا.دروآ راـشف حـلص یم یـیاهن ار یـماظن جورـخ ،دـنبای تـسد گـنج ناـیاپ یارـب یـسایس دـناوت یـم یـبوخ هـب یـماظن یاـهورین شـهاک ،ویرانـس نـیا رد.دـنک یـبرغ ناگدـننكادها ریاـس و اكـیرما یـلام لـیومت دـنور شـهاک زاـغآ . اپورا ۀیداحتا و اکیرما تکراشم و یراکمه ۀدنیآ:کیتنالتارف طباور و ناتسناغفا.7

نـیرتالاب رد ار وـتان یـنورد یوـگتفگ حطـس هـلصافالب دـیاب هدـحتم تالاـیاƒ رد ار دوـخ نـیدحتم یاـه یـنارگن و عـفانم ،دـهد شـیازفا نـکمم حطـس هـجوت دروـم ،ناتـسناغفا رد گـنج و حـلص یارـب دوـخ کیژیتارـسا درـکیور .دـهد رارـق هـچنآ دروـم رد ار ینـشور یاـه هتـساوخ و تاراـظتنا دـیاب هدـحتم تالاـیاƒ ادـها یاهروـشک و وـتانریغ نادـحتم هـلمج زا( شا یـللملا نـیب ناکـیرش دـنناوت یـم حـلص دـنور و ناتـسناغفا تـلود رـب یراذـگریثأت یارـب)هدـننک دوــجو ناــنچمه راــشف مرــها هــک یــلاح رد ؛دــنک نــیودت ،دــنهد ماــجنا یاـه یـسیلاپ اـتح ،یـتینما یاـه یراکـمه ،تادـهعت دـننام ،دـشاب هتـشاد نـیا یـللملا نـیب ناکـیرش ریاـس هـب هدـحتم تالاـیا یـسیلاپ.ترـجاهم هـشاد مهبم عـضوم ناـنچمه و دننیـشنب»بـقع یـکوچ« هـک تـسا هداد ار ناکـما .دوـش حاـصا کـیدزن نادـحتم اـب مادـقا رد دـناوت یـم رـما نـیا هـک ،دنـشاب اهداهنشیپ یــم شــیپ رد هدــحتم تالاــیا تــلود هــک یــسیلاپ درــکیور زا رــظن فرصƒ راــبغ و درــگ هــکنآ زا لــبق لآ هدــیا ۀــنوگ هــب ،یــیاپورا یاهروــشک ،درــیگ دــنمزاین ،دوــش اــپرب هدــحتم تالاــیا یــسایس راذــگ هــنوگره زا یــشان ریاــس و وــتان یاــضعا.دــنا ناتــسناغفا دروــم رد لقتــسم عــضاوم ذاــختا تدـم هاـتوک تادـهعت و اـهدركیور رـتدوز هـچ رـه یـیاپورا ناگدـننكادها ناـنیمطا رـما نـیا هـک ،دـننك میـسرت هـنیمز نـیا رد ار دوـخ تدـم ناـیم و .داد دــهاوخ ناتــسناغفا تــلود هــب یرــشیب رد)دـحتم و( صاـخ عـضاوم دـیاب ناتـسناغفا یـماح یـیاپورا یاهروـشکƒ راـنک رد« راعـش قـیقد یاـهدمایپ و ،دنـشاب هتـشاد یـتینما یاـه کـمک دروـم روـضح نودـب یتروـشم و یـلام یاـه کـمک دروـم رد ار»مـه نودـب ،مـه .دنزاـس نـشور ار روـشک نـیا رد یـماظن dougg/ ناتسناغفا رد ییاکیرما یاه‌توق ناتسناغفا رد تربیا شیردیرف داینب ۲۰۲۱© پاچ www.afghanistan.fes.de: تیاس‌بیو ۀدافتــسا هــنوگ رــه ترــیا شــیردیرف داــینب یــبتک ۀزاــجا نودــب زاــجم ،ترــیا شــیردیرف داــینب هدــش رــتنم تاــیرشن زا یــتراجت .تــسین تاـیرظن ۀدـنهد باـتزاب ًاـموزل ،هـیرشن نـیا رد هدـش هـئارا تاـیرظن .دـشاب یـمن ترـیا شـیردیرف داـینب ناگدنسیون دروم رد رد و ؛تــسا ناتــسناغفا حــلص یاــهزادنا مــشچ و گــنج هــب طوــبرم لیاــسم رــگلیلحت و قــقحم زــنیکتاو وــیردنا ،یرـب عـماوج ،دـحتم لـلم نامزاـس اـب ناتـسناغفا رد اـبق وا.دـشاب یـم لـیخد قـیمع ۀـنوگ هـب هـعزانم یرـیگولج .تـسا هدرـک راک دازآ قـقحم ناوـنع هـب و هدـحتم تالاـیا تـلود هورـگ دـشرا رـگلیلحت اـبق و تـسا ناتـسناغفا یـیاکیرما نوـتنهوپ رد هـماع یـسیلاپ رـیفورپ ،ناراـش روـمیت رـکاد .دوـب ناتـسناغفا یارـب نارـحب یـللملا نـیب :یتشپ ریواصت دروم رد سـییر هـللادبع هـللادبع رـکاد ،گربنتلوتـس سـنیج وـتان یـمومع یـشنم ،هدـحتم تالاـیا عاـفد رـیزو رپـسیا کراـم یرورــف 29 خــیرات هــب یرــخ ســنارفنک کــی رــطاخ هــب هــک یــنغ فرشا روــهمج ســییر و ناتــسناغفا هــییارجا .دـ ندوب هدـ مآ مـ هدرگ لـ باک رد م 2020 لیعامسا دمحم:ریوصت . اپورا ۀیداحتا و اکیرما تکراشم و یراکمه ۀدنیآ:کیتنالتارف طباور و ناتسناغفا.8

یسیلاپ هصالخ ناتسناغفا رد اپورا هیداحتا روضح و تیلاعف م 2021 لاس زا دعب و ییارگ لمع ،نانیمطا مدع یراکمه همادا ناراش رومیت ،زنیکتاو ویردنا

.دـهدیم رارـق یـسررب دروـم نآ زا دـعب و م 2021 لاـس رد ار ناتـسناغفا اـب اـپورا هـیداحتا یاـه تـیلاعف و دـهعت هـصالخ روـط هـب یـسیلاپ نـیا رـیثأت اـپورا عـفانم رـب هـنوگچ ،ناتـسناغفا زا م 2021 لاـس رد هدـحتم تالاـیا یاـهورین هدـش یزـیر هـمانرب جورـخ هـک تـسنیا یـساسا ثـحب .دـنک یـم دودـحم ار اـپورا هٔ دـنیآ یـسیلاپ یاـه هـنیزگ هـنوگچ و دراذـگ یـم حـلص تارـکاذم دـنور رد اکـیرما هدـحتم تالاـیا هٔ ـبناج کـی یـسیلاپ دروـم رد رـشیب تـحاضو لاـبند هـب اـپورا هـیداحتا یاهروـشک هـکیلاح رد اـب دـنویپ رد نآ یدـعب یاـه یزـیر هـمانرب و اـپورا هٔ ـیداحتا یـلعف فـقوم یـلامتحا تالکـشم یوجتـسج رد یـسیلاپ نـیا ،دنتـسا ناتـسناغفا .تـسا ناتـسناغفا حـلص تارـکاذم یارـب ار هار اـم تاداهنـشیپ ٔ هـیارا و دراد یا هژـیو تـیمها ،تاـبث اـب ناتـسناغفا کـی ،اـپورا هـیداحتا یـتینما تدـمزارد یاـه یـنارگن هـب هـجوت اـب .دزاـس یـم راوـمه یا هدـنیآ نـینچ ؟تـشاد دـهاوخ اـنعم هـچ اـپورا هٔ دـنیآ یـتینما یاـه کـمک یارـب) ۲۰۲۱ یـم نـیزگیاج یاـه تکراـشم هٔ ویـش و نازـیم اـی اـه بوـچراچ دروـم رد لاـح نـیع رد ،ماـجنارس.دراد دوـجو یـمک تـحاضو ناتـسناغفا تـلود و اـپورا هـیداحتا دـیدج تــشگزاب دــنور رــتدوز هــچره‌،دننک یــم شاــت یــیاپورا یاــه تــلود زا یرایــسب دـننامه یرـیگرد ناـنچمه و تنوـشخ حطـس اـما ؛دـننک زاـغآ ار ناـغفا ناگ هدـنهانپ .دوـش یـم لوـمأم نـیا عـنامو تـسا الاـب هتـشذگ یاهلاـس هٔ ــجیتن هــب طوــنم ناتــسناغفا یارــب اــپورا هٔ ــیداحتا روــضح و یزــیر هــمانرب حطــس .تـسا ناـبلاط و ناتـسناغفا یماـسا یروـهمج ناگ هدـنیامن ناـیم حـلص تارـکاذم یـنالوط رـیثأت دـناوت یـم حـلص تارـکاذم ناـیرج رد اـپورا عـضاوم لاـح نـیا اـب .دـشاب هتـشاد یـیاپورا یاـه روـشک هٔ دـنیآ یاـه تـسایس نـیودت رد یـتدم شــهاک زا دــعب هــک نــیا دروــم ردزوــنه اــپورا هٔ ــیداحتا یاــه تــلود زا یرایــسب لاـبق رد اـهنآ یاـه یـسیلاپ ، NATO((وـتان و اکـیرما هدـحتم تالاـیا یـماظن روـضح .دنتــسین نــمظم دــنام دــهاوخ یــقاب حطــس هــچ رد و لکــش هــچ هــب ناتــسناغفا یـم اـپورا زا هـک دنتـسه اـه یـیاپورا و اـه ناـغفا زا یرایـسب زوـنه لاـح نـیا اـب .»دــهد خــساپ اــهزاین هــب« دــنهاوخ نــشور و حــضاو آــماک یــیاپورا نازاــس یــسیلاپ یارــب عوــضوم نــیا تــقیقح رد دـحتم تالاـیا یاـهورین یـماظن رـچ رادـماود و تردـقرپ روـضح نودـب هـک تـسا رـیغ یاـه كـمك اـی یـماظن روـضح هٔ ـمادا هـب رداـق ًاـمع اـهنآ یاـه تـلود ،اکـیرما .دوـب دـنهاوخن یـماظن یاــهورین یــماح یاهروــشک و یــیاپورا هدــننک کــمک یاــه تــلود لــیلد نــیا هــب لاـبند هـب ناتـسناغفا رد ناـش یـلام یاـه تـیامح و رادـماود روـضح زا لـبق وـتان یرـیگرد نـیا اـیآ هـک دنتـسه ناتـسناغفا رد گـنج هٔ دـنیآ دروـم رد رـشیب تـحاضو هٔ دــنیآ تــلود بــیکرت و یــسایس لــصف و لــح هــب رــجنم اــیو دــبای یــم دیدــشت .دوــش یــم ناتــسناغفا وـتان و اکـیرمادحتم تالاـیا هـلخادم ناـمز زا یـیاپورا یاهروـشک و اـپورا هـیداحتا ناتـسناغفأ هـعماج و تـلود تاـبث هـب یـهجوت لـباق روـط هـب ۲۰۰۱ لاـس رـخاوا رد .دـنا هدرـک کـمک نـیمأت رامعتـسا زا دـعب ،هـلصاف اـب ،ناتـسناغفا اـب اـپورا هٔ ـیداحتا لـماعت و طـباور یــمرب ۱۹۳۰ هــهد رد ناتــسناغفا یزاــسزاب رد ناــملآ شــقن ،لاــثم ناوــنع هب.هدــش ناوــخارف طــسوت ًاــتدمع ناتــسناغفا و اــپورا هٔ ــیداحتا نردــم طــباور ،اــما ؛ددرــگ یاهلاـس رد.تـسا هدـش فـیرعت اکـیرما دـحتم تالاـیا یـماظن مادـقا رد یریگمهـس یـماظن یاـه کـمک اکـیرما دـحتم تالاـیا رارصا اـب وـتان یاـضعا ،۲۰۰۱ زا سـپ اـما ؛)دندـش یـم جراـخ نآ زا جـیردت هـب هـنرگو( دـندرک ظـفح ناتـسناغفا رد ار دوـخ گـنج زا نآ زا یـشخب هـک ،۲۰۱۵-۲۰۱۴ یاهلاـس رد ناگ هدـنهانپ نارـحب ناـمز زا ناغفا ناـیوج هاـنپ زا یداـیز دادعت ،ناـمزمه یـلو ؛تـفرگ همـشچرس هیروـس رد یاـه تـیرثکا ،دـندرب هاـنپ اـپورا هـب دـندوب هدرـک رارـف اـه گـنج دیدـشت لـیلد هـب هـک ناتـسناغفا رد تـینما و تاـبث هـک دـندرک تـعانق یـگ هداـس هـب یـیاپورا یاهروـشک .دـشاب یـم یـیاپورا یاـه روـشک و اـپورا هٔ ـیداحتا لک عـفن هـب ماهبا رد یزیر همانرب:ناتسناغفا رد اپورا هٔ یداحتا شلاچ ناتـ سناغفا رد روـ شک نآ کـ یتامولپید ذوـ فن و اكــیرما یــماظن روـ ضح هـ ک یـ لاح رد و ناــسون راــچد ناتــسناغفا حــلص هٔ دــش زاــغآ هزاــت دــنور ،تــسا شــهاک لاــح رد .دراد هــمادا روــشك نــیا رسارس رد گــنج نآ اــب ناــمزمه و تــسادیدهت شـسرپ اـب یـیاپورا نازاـس یـسیلاپ و ناراذـگ تـسایس اـت هدـش ببـس تـیعضو نـیا :هـلمج زا ،دنوـش ور هـبور ددـعتم یاـه ،دوــش گــنج ناــیاپ یارــب یــسایس قــفاوت کــی هــب رــجنم حــلص یاــهوگتفگ رــگا ماـظن کـی رد دـنناوت یـم ار یـشقن هـچ ناـبلاط ؟دوـب دـهاوخ هـنوگ هـچ قـفاوت نـیا یراذـگ هـیامرس و کـمک یارـب تـیعضو نـیا ؟دـنریگب هدـهع رـب دـیدج یـسایس یــماظن روــضح یــلامتحا شــهاک ؟دــشاب هتــشاد دــناوت یــم یــیانعم هــچ اــپورا هاـم اـت( ناتـسناغفا زا روـشک نآ یاـهورین لـماک جورـخ ناکـما اـیو هدـحتم تالاـیا یـسیلاپ لـیدعت ،ناتـسناغفا ناگیاـسمه یارـب ار هباـشم یاهویرانـس اـت تـسا ناتـسناغفا رد ترـیا شـیردیرف داـینب یوـس زا لقتـسم شاـت کـی»؟تـسیچ ناتـسناغفا ۀـقطنم رد درـب-درـب ۀدـنیآ یاهویرانـس لاـتحا:یژیتارـسا اـت ماـهبا زا« ۀژورـپ.۱ یاـهدمایپ اـت هـتفای شراگـن ناراـش روـمیت رـکاد و زـنیکتاو وردـنا طـسوت هـک تـسا هلـسلس نـیا زا یـشخب ،یـسیلاپ ۀـصالخ نـیا.دـهد رارـق ثـحب دروـم و نـیودت ار یـیاپورا یـجراخ نازاـس یـسیلاپ ناـیم عـماج یژیتارـسا کـی هـب یدـنمزاین و ،اـه رد رـیز سردآ رد یـسیلاپ ۀـصالخ نـیا لـماک تـسرهف.دـهد رارـق ثـحب دروـم ار ناتـسناغفا جراـخ و لـخاد رد یـلصا ناکـیرش یاـه شـلاچ و کیژیتارـسا عـفانم ،یـسیلاپ دوـجوم یاـهرازبا و ناتـسناغفا حـلص یراـج تارـکاذم و اکـیرما جورـخ https://afghanistan.fes.de/publications:تــسا سرتسد یراکمه همادا و ییارگ لمع ،نانیمطا مدع م 2021 لاس زا دعب ناتسناغفا رد اپورا هیداحتا روضح و تیلاعف.10

کـمک هٔ دـنیآ دروـم رد وـتان لـخاد رد تدـم یـنالوط یزـیر هـمانرب و ثـحب عـقاو رد نامزاـس رد اکـیرما هدـحتم تالاـیا زراب شـقن هـب هـجوت اـب ناتـسناغفا هـب یـتینما یاـه ماجنا یکیتـسژول دـعب ندوـب یـلمع رـیغ هـک نـیا ،ماـجنارس و دوـش یـم یرـهر وـتان یــنالوط رد‌،هدــحتم تالاــیا تکراــشم نودــب ،وــتان هــجوت لــباق تــیرومأم کــی ،ندوـب مـه اـب اـی« هٔ ـنیزگ رـب دـیکات.ددـنب یـم ار اـه هـنیزگ زا یرایـسب هزاورد ،تدـم .تـسا ترورض کـی دـشاب باـختنا کـی هـک نـیا زا شـیب»ندـش نورـیب مـه اـب اـی و جورــخ تروــص رد وــتان یــتینما یاــه کــمکٔ هــمادا یارــب یــلمع یا هــنیزگ چــیه .تـشاد دـهاوخن دوـجو ناتـسناغفا زا اکـیرما شـترا لـماک موادــت زا ناــنیمطا یارــب یــیاپورا یاــه تــلود نــیب رد یــفاک یــلخاد قایتــشا اــیآ زا رـظن فرص ؟تـشاد دـهاوخ دوـجو ناتـسناغفا تـلود زا تـیامح و لاـم کـمک هتـشذگ لاـس ۵ رد اـپورا یـلام یاـه کـمک اـهنت ناتـسناغفا زا اـپورا یاـه تـیامح یارـب ار رـگید رـلاد اـهدرایلیم دـیاب اـپورا اـما ؛تـسا هدوـب وروـی دراـیلیم ۱.۴ رـب غـلاب ناـیم یـلعف یاـه ثـحب.دـنک نـیمأت وـتان رد هٔ دـحتم تالاـیا هـجدوب یرـک نارـج یارـب یـلام تادـهعت ندروآ تـسد هـب هـک دـهد یـم ناـشن یـیاپورا یاـه تاـمولپید طـسوت هداـم اـج هـب یـلام یاـخ تـشادرظن رد اـب اـه کـمک یـلعف حطـس ظـفح ناتــسناغفا یــیاپورا یاکرش.تــسا راوــشد اــماک وــتان رد اکــیرما هدــحتم تالاــیا یراــش هــکیلاح رد؛ دــنراد هــجوت حــضاو تروــص هــب شــسرپ نــیا زا یــخرب هــب یـیاپورا تاـماقم تـیرثکا.دـنا هدـنام خـساپ یـب نوـنک اـت اـه شـسرپ نـیازا رـگید حـیرص و حـضاو روـط هـب ناتـسناغفا یرـیگرد دروـم رد ار دوـخ»یگتـسخ ساـسحا« بازـحا و یـیاپورا یاهروـشک هـمه عـضوم و رـظن یاـنعم هـب هـتبلا ؛دـننک یـم ناـیب یـیاپورا دـشرا تاـماقم زا یـکی لـقا دـح.تـسین اـه روـشک نـیا رد لاـعف یـسایس ندـش رـتدب تمـس هـب ناتـسناغفا یاـه یرـیگرد رـگا هـک تـسا هدرـک دـیکأت ًاـحیرص دیدــشت یگتــسخ ساــسحا نــیا ،دــسرن هــجیتن هــب حــلص دــنور و ،دورــب شــیپ هــب .دـش دـهاوخ یکیتـسژول دعب ندوب یـلمع ریغ ،ماـجنارس ،وــتان هــجوت لــباق تــیرومأم کــی ماــجنا ینالوط رد ،هدـحتم تالاـیا تکراـشم نودـب یــم ار اــه هــنیزگ زا یرایــسب هٔ زاورد تدــم و ،ندوـب مـه اـب اـی« هٔ ـنیزگرب دـیکأت.ددـنب هـک نـیا زا شـیب»ندـش نورـیب مـه اـب اـی .تـسا ترورض کـی ،دـشاب باـختنا کـی “ ؟ییارگ لمع ربارب رد لوصا هـب هـک روـطنامه ،ناتـسناغفا حـلص دـنور دروـم رد اـپورأ هـیداحتا« هٔ ـیلوا فـقوم« تـلاح ،تـسا دراو نآ رـب مـه یـیاه داـقتنا و ، هدـش هراـشا نآ هـب یا هدرـسگ روـط .درادار»رـظان« یـم اـپورا تدـم دـنلب روـضح یارـب یـلیلد ار ناـنیمطا مدـع ،ناـسانشراک زا یـخرب یـم هاـم رد هـک حـلص دـنور دروـم رد اـپورا هٔ ـیداحتا یاروـشٔ هـسلج جـیاتن.دـنناد هٔ دـنیآ یاـه کـمک هـکنیا رـب یـنبم اـپورا هدـش رداـص هٔ ـیمالعا و ،هدـش هـیهت ۲۰۲۰ و رــب قوــقح ظــفح هــب ناتــسناغفا تــلود و ناــبلاط یدــنبیاپ هــب طورــم اــپورا مزـع هدـنهد ناـشن ،تـسا لـلم نامزاـس روـشنم رد هدـش نـیمضت یدرـف یاـه یدازآ یـم حـلص تارـکاذم دـنور رد ناتـسناغفا یماـسا یروـهمج زا تـیامح و خـسار .دوـب دـهاوخ رازـگ رـیثات تدـم زارد هٔ دـنیآ کـیرب جـیاتن نـیا یاـه دـمایپ.دـشاب تــیعقاو هــب هــجوت اــب ناتــسناغفا رد یــیاپورا رادــماود یاــه تــیلاعف و روــضح .درـیگ یـم لکـش ،دودـحم هٔ ـنیزگ ناوـنع هـب وـتان جورـخ هٔ یاـس رد ،دوـجوم یاـه سـپ هـک یریـسم رد ار اـپورا رـیثأت دـناوت یـم رـب قوـقح هـب یدـنبیاپ رـب یراـشفاپ .دـنک دودـحم ،دوـش یـم هدیـشک شـلاچ هـب گـنج زا کـمک ندوـبن اـی و ندوـب طورـم هـک دـنا هدرـک لاوـس یـیاپورا تاـماقم زا یـخرب هــک دــننک یــم حرــط ار شــسرپ نــیا نانآدــشکب لوــط هــب رــشیب نــیا زا دــیابن اــه یـ یاه سـ نارفنک اـ ی و حـ لص یراـ ج دـ نور هـ ب ًامیقتـ سم دـ یابن تدـ م زارد تادـ هعت .دــشاب طــبترم وــینژ رد هتــشذگ رــماون ســنافرنک دــننام یـم شـلاچ هـب ار اـپورا‌هٔ یداحتا فـقوم ناـغفا نالاـعف و تاـماقم زا یـخرب ناـمزمه دـیاب ًاـعقاو نآ هٔ عـسوت مدـع و اـه کـمک ندوـب طورـم اـیآ هـک دنـسرپ یـمو دنـشک یاـهناغفا یارـب اـپورا هـیداحتا تـیامح و ناتـسناغفا یارـب مزال هـجدوب نـیمأت عـنام کـمک نـیا هـک دـهد یـم هزاـجا اـپورا اـیآ و ؟ دـنراد ار نآ هـب زاـین نیرـشیب هـک دوـش یـتقو طورـم تـیامح ؟دوـش هـتفرگ ناگورـگ هـب رـیذپان شزاـس ناـبلاط طـسوت اـه هـب زاـین و کرد ار شزرا ناـبلاط هـلمج زا ،عـفنیذ یاـه فرـط هـک دـبای یـم اـنعم .دـننک ساـسحا ار نآ هٔ ـمادا روـضح زا سـپ یاـضف کـی رد دـنناوت یـم هـک دـنهد صیخـشت ناـبلاط رـگا اـما هـمادا دـنناوت یـم اـپورا یـلام یاـه کـمک نودـب ، حـلص نـیمأت زا دـعب اـی اکـیرما دوـش یـم یـفتنم اـپورا هـیداحتا یاـه کـمک ندوـب طورـم ،دـننک تـیلاعف و دـنهدب لـباق روـط هـب ناتـسناغفارب یراذـگریثأت و تـیامح یارـب اـپورا هـیداحتا یـیاناوت و .تـفای دـهاوخ شـهاک یـهجوت کاـخ لورـنک لاـبند هـب اـهنت هـن ناـبلاط هـک دـنا هـتفگ یـیاپورا یاـه تاـمولپید یـتموکح و یـتلود یمـسر یاـه متـسیس لورـنک لاـبند هـب هـکلب ‌؛دنتـسا ناتـسناغفا ماقم کـی لقادح.دنتـسا زـین ،دـشاب یـم یـللملا نـیب متـسیس اـب نآ دـنویپ لماـش هـک ،ناتـسناغفا رد اـپورا یاـه کـمک ۀدـمع شـخب یـنیزگیاج هـک تـسا هدرـک لالدتـسا هــب ،نــیاربانب( ،تــسا نــکممریغ ًاــبیرقت ،تــسا ناــهج رد نآ عــفنیذ نــیرتگرزب هــک اـب.) دوـش هداد یرـترب ناگ هدـننک کـمک ریاـس هـب تبـسن یـیاپورا ناگ هدـننک کـمک ناتـسناغفا یـسایس یاـه هرـهچ دـیدرت و کـش اـب ناـنچمه لالدتـسا نـیا ،لاـح نـیا هــک یــشسرپ- تــساجرباپ زوــنه راکــشآ شــسرپ کــی‌،نانچمه و تــسا ور هــبور ار نآ یـبوخ هـب هـسلج لیکـشت زا لـبق دـیاب نآ وـضع یاهروـشک و اـپورا هٔ ـیداحتا یاـه یـسیلاپ نـیودت یاتـسار رد ناتـسناغفا یـیاپورا یاکرش هـک نـیا نآ و-دـننک لـح تـیلاعف و روـضح تـیفرظ ،دنتـسه ور هـبور یـلمع یاـه تـیدودحم اـب دوـخ هدـنیآ یـیاکیرما یاکرش ناـیم ار شـنت هـک یـماهبا ،تـسا مـهبم ناـنچمه ،هدـنیآ رد وـتان رضاـح یارـب هدـحتم تالاـیا یاـه شاـت ناـیرج رد.دزاـسیم هتـسجرب یـیاپورا و وـتان وـضع یاهروـشک اـب وـگتفگ زـیم رود ،ناتـسناغفا رد رـیگرد یاـه فرـط نتخاـس .دـنا هدـشن توـعد دـنور نـیا هـب اـتح و هـتفرگن تروـص تروـشم عـماج روـط هـب یراکمه همادا و ییارگ لمع ،نانیمطا مدع م 2021 لاس زا دعب ناتسناغفا رد اپورا هیداحتا روضح و تیلاعف.11

هـیداحتا نـیا.دوـب اـپورا تاراـظتنا دروـم رد هدـننک نارـگن یا هـتکن یواـح یـم هاـم لاـس رد هـک»وـلج هـب کرـشم هار« رد هدـش نـییعت ریـسم رد ار دوـخ دـهعت رـگید راـب دـییأت ،دیـسر ناـیاپ هـب ۲۰۲۰ رـبوتکا رد نآ دـعوم و و دـش اـضما لـسکورب رد ۲۰۱۶ و بـسانم ناـمز کـی رد ار اـه ناـغفا تـشگزاب اـت دـنک یـم شاـت هـینایب نـیا.درـک کـی رد و وـینژ سـنارفنک هٔ یاـس رد وـلج هـب کرـشم هار.دـنک لیهـست رـیذپ ناکـما زا و ،تـفرگ رارـق ددـجم هٔ رـکاذم دروـم اـپون حـلص تارـکاذم یارـب راوـشد ناـمز .درـک هـفاضا یرـیزپ قاـبطنا و طورش هٔ ـنیمز رد ار یا هدـنیازف راـشف هـلمج و یــسایس یاــضف رد تــفرشیپ هار هدــنهد ناــشن یــلامتحا ی اهویرانــس زا یدادــعت دـبای هـمادا تارـکاذم ،ناوارـف یاـه شـلاچ مـغریلع رـگا.تـسا ناتـسناغفا یـتینما ود ،دوـش لـصاح ناتـسناغفا گـنج رـیگرد یاـه فرـط نـیب یـسایس قـفاوت کـی و :دراد دوــجو هار یاهروــشک هــک درــیگ تروــص تردــق میــسقت دــیدج عــیزوت دــناوت یــم .دــننک راک نآ اــب دــنناوت یــم دــندقتعم یــیاپورا تـسا نـکمم رـب قوـقح نـیمأت دروـم رد تاراـظتنا تروـص نـیا رـیغ رد.دـشاب عـقوت و راـظتنا زا رـمک دــنبیاپ دوــخٔ هدــش ماــعا یــلعف طــیارش هــب نآ یاــضعا و اــپورا هٔ ــیداحتا رــگا یرـیگ لکـش اـب اـهنت ناتـسناغفا اـب اـپورا هـیداحتا تدــم یـنالوط هٔ ـطبار ،دنــشاب .دـش دـهاوخ صخـشم دـیدج تـلود یرـیگ لکـش اـی و دـیدج لمعلاروتـسد نـیا رد اــپورا هٔ ــیداحتا یاــه تــیلاعف حطــس و اــه هــنیزگ زا یرایــسب ،رضاــح لاــح رد یارـب اکـیرما دـحتم تالاـیا تدـم دـنلب و هاـتوک یاـه تـسایس هـب ناتـسناغفا لاـبق یاــه هــنیزگ دــناوت یــم اكــیرما هٔ وــقلااب جورــخ ؛دراد یگتــسب هــقطنم و ناتــسناغفا رـیثأت و نآ قـیبطت هـب هـجوت نودـب ؛دـنک دودـحم ناتـسناغفا لاـبق رد ار اـپورا هٔ ـیداحتا .هـلخادم هـب لـیامت هــنوگره و لــمع هٔ ـنحص رد نآ هدنیآ یلامتحا تارییغت و اه ناغفا یاه ینارگن هـجوت لـباق داـضت و هدـش زاـغآ هزاـت حـلص تارـکاذم دروـم رد اـپورا یـلوصا فـقوم دروــم ،دراد دوــجو اتــسار نــیا رد هدــحتم تالاــیا یرــهر تــحت یدرــکیور اــب نآ هدـش ببـس عـضوم نـیا لاـح نـیا اـب ؛تـسا هـتفرگ رارـق ناتـسناغفا ناگـبخن هـجوت هٔ دـننک کـمک شـقن دروـم رد ناـملآ هـلمج زا یـیاپورا یاـه روـشک زا یـخرب اـت تـسا .دنـشاب هتـشاد یا هژـیو هـجوت ،یـجنایم اـتح و هدـننک هرـکاذم بـناج ود رـه یارـب تبـسن یـتوافتم فـقوم هـناگادج روـط هـب یـیاپورا یاـه روـشک ،دراوـم یـخرب رد رد یـهاگ اـه یرـیگ فـقوم نـیا.دـنا هدرـک ذاـختا اـپورا هٔ ـیداحتا کرـشم فـقوم هـب هراـشا اـت دوـش یـم زارـبا ،راکـشآ تروـص هـب مـه یـنامز و یـصوصخ یاـه وـگتفگ ناتـسناغفا یـسیلاپ زا تـبحص یـتقو.ناـش روـشک یـلخاد ناـبطاخم هـب دـشاب یا یاهروــشک نــیب رد هــقالع فــلتخم حوطــس و عــفانم زا یعیــسو فــیط ،دوــش یــم حرـطم ار شـسرپ نـیا ناـغفا تاـماقم زا یراـش هـک تـسا هدـش ثـعاب یـیاپورا یـیاپورا« روـضح اـیو لـماعت هٔ دـنیآ هـک دـشاب هـنالقاع تـسا نـکمم اـیآ هـک دـننک .مـینک فـیصوت مجـسنم اـی هـچراپکی ار ناتـسناغفا رد»اـه مــغر هــب ،اــپورا رد ناگ هدــننک تــشگزاب و ناگ هدــنهانپ مــهم هلئــسم ،نــینچمه ،اــه ناــغفا دوــخ یارــب مــیخو طــیارش و اــپورا یاــه یــنارگن هٔ دــنیازف تیــساسح ًاـماک یـعوضوم ناوـنع هـب یـناغفا و یـیاپورا یاکرش ناـیم اـه وـگتفگ رد ناـنچمه ناتـسناغفا نادنورهـش ،۲۰۱۹ لاـس رد..تـسا هدـنام یـقاب هدـش هدیـشوپ مـشچ هـیداحتا یاهروـشک رد یـگ هدـنهانپ رد ار اـپورا هٔ ـیداحتا رـیغ دارـفا دادـعت نیرـشیب لـباق شـیازفا لـیلد هـب یداـیز دـح اـت رـما نـیا.دـنداد صاـصتخا دوـخ هـب اـپورا ناـغفا دادـعت.تـسا اـه یرـیگرد دیدـشت اـب روـشک زا یرارـف یاـهناغفا دادـعت هـجوت رد؛.تـسا هـتفای شـیازفا دـصرد ۸۵ کـیدزن ۲۰۱۸ لاـس زا اـپورا هـب هدـنهانپ یاـه رد ثـحب نـیرتمک ناگدـننک تـشگزاب/ ناگ هدـنهانپ هٔ دـنیآ یـسیلاپ دروـم رد هـکیلاح رد اـپورا هـیداحتا یاـه یرـیگ هـجیتن اـما.تـسا هـتفرگ تروـص یـمومع راکـفا ناـیم 5000 4000 ۳000 ۲000 ۱000 0 ﺘﭙﺳ ـﻣﻮﻧ -ﱪﻤ ﱪــ ١٨ ١٨-یرﻮﻨﺟ ﺎـــﻣ ــــﻣ -چر -ﯽـ -ﯽﯾﻻﻮﺟ ۱۹ ۱۹ ١۹ ١۹ -ﱪﻤﺘﭙﺳ ١۹ ﻣﻮـﻧ ﻮﻨﺟ ﱪـ -یر ١۹٢٠ رﺎــﻣ ــــﻣ -چ ۰ﯽ ٢٠ ۲ ﯾﻻﻮﺟ ۲۰ﯽ -ﱪﻤﺘﭙﺳ ۲۰ هدنهانپ تساوخرد دروم رد ییادتبا میماصت وضع و ییاپورا یاهروشک رد هک اهناغفا یگ تسا هدیسر تبث هب اپورا هٔ یداحتا اپورا یگ هدنهانپ زا تیامح رتفد:عبنم ﯽﻔﻨﻣ ﯽﻋﺮﻓ ﺖﯾﺎﻤﺣ ﻦﯾﺮﺟﺎﻬﻣ ﺖﯿﻌﺿو ۲000 1000 0 -ﱪﻤﺘﭙﺳ ١٨ ـــﻣﻮﻧ ١٨ﱪ -یرﻮﻨﺟ ﺎـــﻣ ــــﻣ -چر -ﯽـ -ﯽﯾﻻﻮﺟ ۱۹ ۱۹ ١۹ ١۹ -ﱪﻤﺘﭙﺳ ١۹ ﻣﻮـﻧ ﻮﻨﺟ ﱪـ -یر ١۹١٢٠ رﺎــﻣ ــــﻣ -چ ۰ﯽ ٢٠ ۲ لوا رﺎﺑ ﻪﻣادا ﯾﻻﻮﺟ ۲۰ﯽ -ﱪﻤﺘﭙﺳ ۲۰ رد هک اهناغفا یگ هدنهانپ تساوخرد هب اپورا هٔ یداحتا وضع و ییاپورا یاهروشک تسا هدیسر تبث اپورا یگدنهانپ زا تیامح رتفد:عبنم یراکمه همادا و ییارگ لمع ،نانیمطا مدع م 2021 لاس زا دعب ناتسناغفا رد اپورا هیداحتا روضح و تیلاعف.12

تاداهنشیپ دـنچ رـه.دـشکب شـلاچ هـب هدـننک کـمک یاـه روـشک نـیب ار یفاـشکنا و یـتینما یاـه کـمک یـنونک یدـنب هیمهـس دـناوت یـم ،وـتان تـیرومأم ناـیاپ هـنوگرهƒ رارـق هـجوت دروـم ار یـتینما شـخب تـیمها دـیاب وـضع یاهروـشک اـما ؛دـشاب هتـشاد دوـجو اـپورا هٔ ـیداحتا یدـج تـیرومام کـی یارـب یـمک قایتـشا تـسا نـکمم .) دـش دـهاوخ اـپورا عـفانم دـیدهت ثـعاب ناتـسناغفا یـلامتحا هٔ ـیزجت و تـلود یـگ هتـسکش ارـیز( دـننک مـیظنت ار شـیوخ یاـه یـسیلاپ و دـنهد یـجراخ یاـه ناکـت رـبارب رد نآ رـشیب تـمواقم ثـعاب هـک دـینک داـجیا ناتـسناغفا رد اـپورا هٔ ـیداحتا لـماعت و تـیلاعف ،روـضح زا میقتـسم یژیتارـسا و تـیاور کـیƒ )»ندـش جراـخ مـه اـب اـی و ،ندوـب مـهاب« ویرانـس تـشادرظن رد اـب( دوـش ار حـلص دـنور دـنناوت یـم ناگ هدـننک کـمک تاراکـتبا هـنوگچ هـکنیا هژـیو هـب ،دـینک یـبایزرا ار ناتـسناغفا حـلص یاـهوگتفگ یارـب اـپورا هٔ ـیداحتا یـلخاد درـکیورƒ »ور شـیپ کرـشم هار« هراـب رد ددـجم هٔ رـکاذم اـی و وـینژ سـنارفنک یاـهدمایپ و ناـمز ،لاـثم ناوـنع هـب ،دـهد رارـق رـیثأت تـحت دروـم رد ناـغفا یاکرش اـب عـماج و زاـب لکـش هـب ار رـظن لداـبت و وـگتفگ لداـبت اـما ؛دـیهد هـمادا هدـنیآ رد ار ناتـسناغفا یارـب اـه کـمک ندوـب طورـم رـب رارصاƒ .دوـش یرـیگولج»دراد ناگورـگ رد ار اـپورا هـیداحتا یاـه کـمک« یرـگیزاب رـه هـکنیا روـصت زا اـت ،دـینک زاـغآ اـه طرش نـیا قـیبطت و اـهرایعم رـهب هـچره یـگنهامه یارـب رـشیب شاـت و دـبای یـم شـهاک کـمک حطـس هـک یـنامز آـصوصخم اـه کـمک تـیرثؤم شـیازفا تـهج ناـغفا یاـهداهن تـیامحƒ .دـیریگب رـظن رد ار هباـشم یاـه تـیلاعف رارـکت زا یرـیگولج یارـب ناگ هدـننک کـمک نـیب ناتسناغفا رد تربیا شیردیرف داینب ۲۰۲۱© پاچ www.afghanistan.fes.de: تیاس‌بیو ۀدافتــسا هــنوگ رــه ترــیا شــیردیرف داــینب یــبتک ۀزاــجا نودــب زاــجم ،ترــیا شــیردیرف داــینب هدــش رــتنم تاــیرشن زا یــتراجت .تــسین تاـیرظن ۀدـنهد باـتزاب ًاـموزل ،هـیرشن نـیا رد هدـش هـئارا تاـیرظن .دـشاب یـمن ترـیا شـیردیرف داـینب ناگدنسیون هٔ رابرد یرــیگولج رد تدــش هــب و ناتــسناغفا حــلص یاــهزادنا مــشچ و تاــعزانم رــگلیلحت و قــقحم ،زــنیکتاو وردــنا تـلود ،هناتـسودرشب یاـه داـهن ،لـلم نامزاـس یارـب ناتـسناغفا رد نـیا زا شـیپ یو.تـسا لـیخد تاـعزانم زا .تـسا هدرـک راک لقتـسم قـقحم کـی ناوـنع هـب و هدـحتم تالاـیا نــیا زا شــیپ و تــسا ناتــسناغفا یــیاکیرما هاگــشناد رد هــمامع یــسیلاپ یــقاحلا داتــسا ناراــش روــمیت رــکاد .تــسا هدوــب ناتــسناغفا رد یــللملا نــیب نارــحب هورــگ دــشرا رــگلیلحت دلج یور سکع هٔ رابرد ، لــباک یــیاوه نادــیم رد»نــیال رد نو الوــسروا«اپورأ هــیداحتا نویــسیمک لکرــیبد اــعف ،ناــملآ عاــفد رــیزو .۲۰۱۸ چراــم ۲۶ ، ناتــسناغفا یراکمه همادا و ییارگ لمع ،نانیمطا مدع م 2021 لاس زا دعب ناتسناغفا رد اپورا هیداحتا روضح و تیلاعف.13

یسیلاپ ۀصالخ ؟تسشن اپورا و ناتسناغفا ،هیسور زینکتاو ویردنا ،ناراش رومیت

یور یـسیلاپ هـصالخ نـیا رد.دـهدیم رارـق یـسررب دروـم نآ زا دـعب و م 2021 لاـس رد ار ناتـسناغفا اـب هیـسور لـماعت یـسیلاپ هـصالخ نـیا یـلخاد و یا هـقطنم عـفانم رـب دـناوت یـم هـک ،م 2021 لاـس یـط ناتـسناغفا زا هدـحتم تالاـیا یاـهورین هدـش یزـیر هـمانرب جورـخ یـگنوگچ ،اـه ویرانـس و هداد رارـق یـسررب تـحت ،ناتـسناغفا اـب ار هیـسور هدـنیآ لـماعت روـکذم یـسیلاپ هـصالخ.دوـشیم ثـحب ،دراذـگب رـیثات هیـسور یــسیلاپ ءهــصالخ نــیا.درــیگ یــم یــسررب و شواک هــب ار یــیاپورا یاــه تــختیاپ ریاــس و وکــسم و لــباک یــسیلاپ لــیدعت زاــین و اــه دــمایپ رارـق یرـگنزاب دروـم ناتـسناغفا هـب هـطبار رد ،یـیاپورا یاکرش اـب کـیدزن یراکـمه یارـب ار هوـقلاب)براـقت( یـیارگمه یاـه هـنیمز ،ناـنچمه .دـهدیم ددرتم /ولهپود یسیلاپ کی:ناتسناغفا رد هیسور رــظن رد هدــحتم تالاــیا کیژیتارــس یــتینما عــفانم هــچیرد زا ار ناتــسناغفا هیــسور رد.دوــش فــیعضت دــیاب وــتان یــبلط هعــسوت زا یرــیگولج یارــب هــک تــسا هــتفرگ هـطبار رد هیـسور و اـپورا هـیداحتا ،هدـحتم تالاـیا نـیب جنـشتم طـباور ،ناـمز نـیع رد یـ تباین گـ نج اـ ت وـ تان شرـ سگ زا ، لاــثم هـ نوگ هـ ب( یـ ناهج رـ گید لیاـ سم هـ ب ار ناتـسناغفا لاـبق رد وکـسم تـسایس میقتـسم رـیغ تروـص هـب)هیروـس و نـیارکوا روـضح هـب تبـسن هیـسور یـنونک هاگدـید ، هـنوگ نـیدب.تـسا هداد رارـق رـیثأت تـحت فــیصوت وــلهپود دــناوت یــم ،نآ لکــش نــیرتهب هــب ،ناتــسناغفا رد هدــحتم تالاــیا .دوـش یدـج یدـیدهت ناتـسناغفا رد ار وـتان تدـم یـنالوط تـیدوجوم وکـسم هـک یـلاح رد و یـناهگان جورـخ تارـطخ هـب تبـسن ،اـما ، دـناد یـم دوـخ یا هـقطنم عـفانم یارـب یاهروـشک رد صوـصخلاب ار هـقطنم تـینما دـناوت یـم هـك اكـیرمآ یاـهورین هـنالوجع یـتینما یـلصا فدـه.تـسا هداد رادـشه ، دـنك تاـبث یـب هـنایم یایـسآ رـیذپ بیـسآ هـلمج زا ، لاکـیدار ماـسا و مـسیرورت شرـسگ زا یرـیگولج ناتـسناغفا رد هیـسور دـشاب یـم هیـسور و هـنایم یایـسآ هـب ، شـعاد مــهدزون نرــق رد ناوــت یــم ار ناتــسناغفا یوــس هــب هیــسور کیژیتارــس شــیارگ هــنحص ناوــنع هــب ار ناتــسناغفا هیــسور هــک دوــب یــنامز مــه نآ ،درــک وجتــسج رد- تــفرگ رــظن رد دوــخ یــبونج یاــهزرم رد هــنادنمتردق یاــه یزاــب یارــب یا هـهد راـهچ یـط. درس گـنج لوـط رد هدـحتم تالاـیا اـب ًادـعب و سـیلگنا هارـمهزاغآ تـیاهن رد و نـینوخ هـبرجت اـب ناتـسناغفا لاـبق رد هیـسور کیژیتارـس قـطنم ،هتـشذگ مـیژر یـشاپورف ناـمز زا.تـسا هدـش نوـمنهر م 1979 لاـس رد ،یوروـش مـجاهت کـی ناوـنع هـب ار ناتـسناغفا ،هیـسور تـسایس ناگـبخن ،م 1992 لاـس رد ،هتـسباو ردـخم داوـم ، مزـیرورت ، لاکـیدار ماـسا زا ،لکـشتم یدـعب تارـثا اـب یـتینما دـیدهت اكـیرمآ یرـهر هـب وـتان هـلخادم هـیلوا یاهلاـس رد.دـنا هتـشاد رـظن رد ،یـتابث یـب و .تـسناد یـم هـقطنم یارـب تاـبث لـماع كـی ار تـیرومام نـیا هیـسور ، ناتـسناغفا رد فرـط هـمه هیـسور ،م 2014 لاـس رد اکـیرمآ یاـهورین ینیـشن بـقع ناـمز زا ، اـما یارـب یزاـس تاـبث یـب رـطخ اـت تـسا هدرـک ناتـسناغفا یاـه یرـیگرد لوغـشم ار اـه تالاـیا نـیب تردـق تـباقر تـشادرظن رد اـب.دـهد شـهاک ار هـنایم یایـسآ و دوـخ هیـسور ، هـنایم یایـسآ هـب ناتـسناغفا زا یـشان یـلامتحا تادـیدهت و هیـسور و هدـحتم هـ یفارغج رد بـ لاغ رـگیزاب کـ ی ًاـ نئمطم ،هدـ حتم تالاـ یا یاـ هورین جورـ خ زا سـ پ .دوـب دـهاوخ ناتـسناغفا هدـیچیپ یـسایس ایدپ یکیو:عبنم.هنایم یایسآ و زاقفق یاـه هیاـسمه یارـب یـلامتحا یاـه یویرانـس یور ثـحب و نـیودت یارـب) FES( ترـیا شـیردیرف داـینب هنالقتـسم شاـت کـی»؟دـنا اـه مادـک ناتـسناغفا ترواـجم رد win-win یاـه ویرانـس هدـنیآ یاـه هـنیزگ:یژیتارـسا اـت ماـهبا زا« هژورـپ.1 جورـخ تارـیثأت یور ثـحب یارـب زـنکتاو وـیردنا و ناراـش روـمیت طـسوت هـک تـسا یـلایرس زا یـشخب یـسیلاپ هـصالخ نـیا.دـشاب یـم یـئاپورا یـجراخ نازاـس یـسیلاپ ناـیم رد عـماج یژیتارـسا کـی هـب زاـین و ،اـه یـسیلاپ لـیدعت ،ناتـسناغفا یـسرتسد لـباق لـیذ سردآ زا یـسیلاپ یاـه هـصالخ نـیا لـمکم تـسرهف.تـسا هدـش هتـشون ،ناتـسناغفا جراـخ و لـخاد رد لـخدیذ عـجارم یارـب اـه شـلاچ و کیژیتارـسا عـفانم ،هدوـجوم زارـبا رد حـلص یراـج تارـکاذم و یـئاکیرما یاـه ورـین https://afghanistan.fes.de/publications:دـشاب یـم اپورا و ناتسناغفا ،هیسور ؟تسشن.15

” یــنالوط تــیدوجوم وکــسم هــک یــلاح رد یدـج یدـیدهت ناتـسناغفا رد ار وـتان تدـم ، دــناد یــم دوــخ یا هــقطنم عــفانم یارــب و یـناهگان جورـخ تارـطخ هـب تبـسن ،اـما دـناوت یـم هـك یـیاكیرمآ یاـهورین هـنالوجع یاهروــشک رد هژــیو هــب ؛ار هــقطنم تــینما ،دـنك تاـبث یـب هـنایم یایـسآ رـیذپ بیـسآ .تــسا هداد رادــشه هدـنروآ عـجرم ناوـنع هـب و دـنک یـم روـصت دوـخ ذوـفن هـطیح رد ار هـنایم یایـسآ یـخیرات ظاـحل زا هیـسور صـیصخت اـی هیـسور تـیفرظ دوـبمک اـب بـلغا هـنایم یایـسآ رد یـتابث یـب.دـنک یـم لـمع هـقطنم رد تاـبث رد ناگدـننک هرـهاظم فرـط زا ،فوـنوروب کـبتابوک ،ناتـسزیقرق مـظعا ردـص لزـع.تـسا هتـشاد طاـبترا عـبانم ثـیحنم وکـسم تـیعضو.دـشاب یـم هـطبار نـیا تـیمهاو اهروـشک نـیا یگدننکـش ءهناـشن ،م 2020 رـبوتکا عوـقو لاـح رد یـناهج مـظن رد هیـسور دوـخ کرد زا ، یرـگید زـیچ هـن رـگا ، هدـنهد باـتزاب- تردـقربا کـی ناتـسناغفا زا یـشان یـتینما تادـیدهت رـبارب رد اهروـشک نـیا زا نـینچمه روـشک نـیا هـک تـسا نآ رـگنایب – اــب ناتــسناغفارد هیــسور هــلخادم مدــع طــباور ،هتــشذگ هــهد ودرد ، رــما تــیعقاو رد.دــنک یــم تــظفاحم .تـسا هدـش نـیزگیاج ،اـهنآ یزرـم تـینما رد هـنایم یایـسآ یاهروـشک هـب کـمک یارـب یا هدـنیازف راکـهار دارـفا اـب دوـخ طـباور هعـسوت و یتاحیلـست و یـلام یاـه کـمک قـیرط زا ناـبلاط زا تـیامح راـنک رد وکـسم .تـسا هدوـب رادروـخرب لـباک تـلود اـب یـبوخ طـباور زا ، 2 روـشک لاـش رد یـموق یاـه هـبخن و دـنمتردق ار دوــخ یا هــقطنم هــنزو اــت دراد دــصق ،ناتــسناغفا یاــه یرــیگرد رد اــهفرط هــمه هارــمه یزاــب اــب هیــسور طـسوت تردـق ندروآ تـسدب ،اـی تـلود طوقـس تروـص رد ،دوـخ هدـنیآ یـتینما عـفانم زا ًاـتیاهن و هداد شـیازفا .دـنک تـظفاحم ،ناـبلاط ، هدـحتم تالاـیا اـب نآ یـسایس یاـیفارغج قـلغم یـیایوپ رد ناتـسناغفا اـب هـطبار رد هیـسور هدـنیآ یـسیلاپ .تـ سا هـ تخیمآ مـ ه رد هـ نایم یایــسآ و نارـ یا ،نــیچ اــب نآ رــت هدرــسگ طــباور و ناتــسکاپ و اــپورا هــیداحتا نـیا دراد لاـتحا ،نآ زا رـتارف و ناتـسناغفا رد نارـیا اـب نآ یـتاعالطا یاـه هکبـش یراکـمه و هیـسور طـباور اـب هـطبار ندرـک ارـقرب قـیرط زا ،هـقطنم رد نـیچ ذوـفن شـهاک یارـب هیـسور.دـیامن رـت هدـیچیپ ار کرـحت نـیچ اـب هیـسور تاـطابترا.تـسا هدرـک لاـبند ار ناتـسکاپ هـب ندـش کـیدزن یـسیلاپ یدـح اـت ، داـبآ ماـسا مـه هدنزاـس نوـنک اـت هـک تـسا یزاـب رد یرـگید کرـحت ،هـنایم یایـسآ رد یژرـنا مـهم یاـه هژورـپ دروـم رد .دـشاب یـم وکسم هاگدید:ناتسناغفا رد یلامتحا یاهویرانس زا وــتان یاــهورین ، ویرانــس نــیا رد:یــلخاد گــنج یویرانــسƒ حـلص قـفاوت هـجیتن هـب هـجوت نودـب و دنوـش یـم جراـخ ناتـسناغفا یـتینما و یـلم عاـفد یاـهورین.دراد هـمادا گـنج ، ماـجنا لاـح رد یــلام و یــماظن تــیامح مدــع رد ناتــسناغفا تــلود و ناتــسناغفا هدـننک کـمک تاـسسوم.دـش دـهاوخ یـشالتم یـیاپورا و یـیاکیرمآ عاــفد یاــهورین زا تــیامح هــمادا یارــب یــمک هــقالع یــللملا نــیب ظاـحل زا ،هدـحتم تالاـیا.تـشاد دـنهاوخ ناتـسناغفا یـتینما و یـلم تکراـشم اـی هـقطنم زا شـیوخ یاـهورین جورـخ زا سـپ و یـخیرات .تــسا مــمصم یــلام یاــه کــمک هــظحالم لــباق شــهاک رد ، دودـحم هناتـسودرشب یاـه کـمک هـب دیاـش اـپورا هـیداحتا تکراـشم هـقطنم نارـگیزاب فرـطزا یا هدرـسگ گـنج ، ویرانـس نـیا رد.دوـش عــفانم تــیوقت یارــب ،بــیقر یــلحم یاــهورین زا تــیامح اــب ،یا رـطخ لاـتحا.دور یـم راـظتنا ،ناـش یـیایفارغج یـسایس یـتینما .تـسا داـیز رایـسب هیـسور یارـب ،هـنایم یایـسآ یزاـس تاـبث یـب هـب طـقف هـن ،ناتـسناغفا هـب ورـین مازـعا اـب هیـسور ، دوـجو نـیا اـب ،رــشیب عــبانم نــشادن و ناتــسناغفا رد دوــخ قــفومان هــبرجت لــیلد ، هیروــس- هــهبج نــیدنچ رد ًاــبق وکــسم هــک لــیلد نــیا هــب هــکلب ندرـک رـپ یارـب یـکدنا قایتـشا و هدوـب لوغـشم- یـبیل و نـیارکوا راـهم ًالاـتحا هیـسور حـیجرت دروـم یژیتارـس.دراد هدوـجوم یاـخ حلــسم و تــیامح اــب ناتــسناغفا یــیایفارغج یاــهزرم رد تاــعزانم .دـشاب یـم لاـش رد ،دـنمتردق دارـفا ندرـک یاــهورین هدــش یزــیر هــمانرب جورــخ و تارــکاذم هــجیتن تــشادرظن رد اــب هـس رد ار ناتـسناغفا هدـنیآ ،وکـسم نازاـس یـسیلاپ ،م 2021 لاـس رد اكـیرمآ .:دراد رــظن رد ،لــیذ یویرانــس تــلود نآ رد هــک ییویرانــس:یــنوناق و تاــبث اــب تــلود کــیƒ وـتان جورـخ زا سـپ و دـنامب یـقاب دوـخ یـلعف لکـش هـب ناتـسناغفا ویرانــس نــیا.دنوــش دراو یــساسا نوــناق بوــچراچ رد ناــبلاط ، یارــب وکــسم هــلمج زا یــللملا نــیب یاکرش یارــب یــلاع یــتصرف یـتینما و یداـصتقا یراکـمه رـب زـکرمت و هـقطنم رد تاـبث مـیکحت هـب هـک تـسا یـبونج یایـسآ و هـنایم یایـسآ نـیب ماـغدا و یا هـقطنم .دوـب دـهاوخ هـمه عـفن لدـتعم تـلود طاـسب ، ویرانـس نـیا رد:دنیآـشوخ هـن اـما ، رادـیاپƒ هـک یـلاکیدار و وـج هزیتـس یاـهورین.دوـش یـم هدـیچرب ور هـنایم و دـنرادن دوـجوم یـساسا نوـناق و رـب قوـقح لاـبق رد یدـهعت چـیه قـطانم رد شـعاد یاـهتایلمع کـمک هـب ناـبلاط داـیز لاـتحا هـب ، و اـپورا هـیداحتا.دـنریگیم تـسد هـب ار روـما ماـمز ،روـشک فـلتخم یا هعـسوت یاـه کـمک هـب ار دوـخ زـکرمت ًالاـتحا هدـحتم تالاـیا هارــمه هیــسور یراکــمه.دــنهد یــم رــییغت کــیتاملپید یعاــسم و تارــطخ دیاــش ناتــسناغفا رد لاــش تردــق نارازــگراک و ناــبلاط دیاــش ، هــمه نــیا اــب.دــهد شــهاک هــنایم یایــسآ یارــب ار یــتینما ، ردــخم داوــم قاــچاق ، لــثم(رگید تالکــشم زا یعیــسو فــیط .دـشاب هتـشاد دوـجو ،) ناگدـنهانپ تالاـیا ،« ناتـسناغفا ناـبلاط ندرـک حلـسم»هیـسور« ،)2018( ،.ج ، تـلوور ؛ 2017 لـیرپا 24 ، تـسپ نتگنـشاو ،»دـنک یـم دـییات هدـحتم تالاـیا هـبتر دـنلب لارـج ، دتـسرف یـم ناـبلاط یارـب هحلـسا هیـسور« ،)2017( ،.ت ، فـن-سنوبیگ.2 .2018 چراـم 24 ، یـس یـب یـب ،»دـیوگ یـم هدـحتم اپورا و ناتسناغفا ،هیسور ؟تسشن.16

نــیمضت یارــب دــنناوت یــم هیــسور و اــپورا هــیداحتا:ناتــسناغفا رد تاــبثƒ اــب حــلص قــفاوت زا دــعب رادــیاپ و رــیگارف تــلود کــی ندــمآ دوــجوب رد یناـسکی یـنارگن هیـسور و اـپورا هـیداحتا.دـنیامن یراکـمه ،رـگیدکی دـنراد ، م 2021 لاـس رد هدـحتم تالاـیا یاـهورین یـناهگان جورـخ دروـم هــلمج زا ، ارگماــسا لاکــیدار یاــه هورــگ یارــب ار اــخ دــناوت یــم هــک ،ناتـسناغفا زا جراـخ رد دوـخ تاـیلمع شرـسگ و ندرـک رـپ یارـب ، شـعاد .دـیامن داـجیا سرـت زا ، راـشف مرـها و برـغ روـضح شـهاک اـب ، حـلص دـنور هـجیتن زا رـظن فرص رــت لاــعف یزــکرم یایــسآ رد هیــسور مــیراد راــظتنا ، ناتــسناغفا زا زــیررس تارــیثأت قـیرط زا هـنایم یایـسآ ناـیماظن یـگنج هوـقلاب ناکـما هـیوقت اـب ًاـبق هیـسور.دـشاب ذاـختا یا هـجیتن نـینچ یارـب»هناریگـشیپ تاـمادقا« یـعمج تـینما ناـیپ نامزاـس ککـشیب رد عـقاو ، یاهگناـش یراکـمه نامزاـس یتـسیرورت دـض راتخاـس زا و هدرـک هدرـک هدافتـسا ردـخم داوـم یاـه هکبـش و مـسیرورت اـب هزراـبم یارـب ، ناتـسزیقرق و یـماظن روـضح هـنایم یایـسآ روـشک هـس رد ًاـبق هیـسور هـنایم یایـسآ رد.تـسا .دراد یـیاوه هاگـیاپ ،ناتـسزیقرق رد و هتـشاد براقت یاه هنیمز نتفای هوـقلاب ناکـما رـه زا ،یـتباین تردـق تـباقر نادـیم هـب ندـش لـیدبت یارـب ناتـسناغفا رد ًاکرـ شم هیـ سور و هدـ حتم تالاـ یا ، اـ پورا هـ یداحتا هاگرـ ه.تـ سا رادروـ خرب یا اـت دراد دوـجو نآ ناکـما ، دـننک راک هوـقلاب عوـضوم رـب یـنتبم یراکـمه یاـه هـنیمز .درـک یرـیگولج رـما نـیا زا تالاــیا ، اــپورا هــیداحتا یــعقاو هوــقلاب ناکــما:یا هــقطنم کــیتیلپویجƒ ،ناتــسناغفا یا هــقطنم یــتینما تالکــشم لــح یارــب ،هیــسور و هدــحتم یزاـب قـفا زا رـتارف هاگـن رد ار یرـیذپ فاـطعنا دـیاب اـهنآ ، اـما.دراد دوـجو یــتینما عــفانم هــچیرد زا ناتــسناغفا هدهاــشم زا و ، دــنهد ناــشن یــنالوط یا هــقطنم یداــصتقا یراکــمه بــطق هــب ار هــقطنم و دنوــش رود اکــیرمآ لــیدبت ،بوــنج و هــنایم یایــسآ و ناتــسناغفا و هیــسور نــیب یــیارگمه و .دــنیامن عـفانم هـک تـسا هدـننک دـحتم هـقطنم مزـیرورت دـض یادـنجآ:مزـیرورت دـضƒ یــم ادــیپ کرــشم هــطقن نآ رد هیــسور و هدــحتم تالاــیا ، اــپورا هــیداحتا هدـنام یـقاب یورـین روـضح اـب دـناوت یـم هیـسور ، یـتحاران دوـجو اـب.دـنک دـیامن هـقفاوم ،ناتـسناغفا رد مـسیرورت دـض اهداهنشیپ مزـیرورت دـض دـننام یـتایح کرـشم یاـه هـمانرب متـسیس هـلمج زا ، ناتـسناغفا دروـم رد هیـسور اـب راداـنعم و تـسدکی هلأـسم رـب یـنتبم لـماعت یارـب اـپورا هـیداحتاƒ دـیامن داـجیا یا یژیتارـس دـیاب ، یـبونج و یزـکرم یایـسآ یداـصتقا ماـغدا و اـب نآ کـیدزن طـباور و ناتـسکاپ هـب روـشک نـیا ندـش کـیدزن یژیتارـس.دـنک یزاـب ناتـسناغفا رد رادـیاپ حـلص دـنور رد ار یا یـساسا شـقن دـناوت یـم وکـسمƒ دـنور رد»رـبارب« کـیرش کـی دـننام رـشیب دـیاب وکـسم اـب.دوـش یراذـگ هـیامرس حـلص دـنور زا هدـننک تـیامح اـپورا هـیداحتا و هدـحتم تالاـیا طـسوت دـیاب ،نارـیا اـب دـناوت یـم نـینچمه وکـسم ،رـکذلا قوـف یاهویرانـس هـب هـجوت اـب ، لاـح نـیا اـب.دـشاب هتـشاد کارـشا حـلص هـسورپ رد دـیاب و دوـش راـتفر ناتـسناغفا حـلص یـم هیـسور.دـیامن دراو هـمدص حـلص هـسوررپ رـب ،یلاـش زرـم فارـطا رد لـیاح هـقطنم داـجیا یارـب ،یا هـقطنم دـنمتردق یاـه تیصخـش ماگـنهدوز مادختـسا .دـنک هدافتـسا ،یـلم رـگید یاکرش و ناـبلاط یقیوـشت راتخاـس رـییغت یارـب دوـخ راـشف مرـها زا دـناوت هدـحتم تالاـیا و اـپورا هـیداحتا.دـشاب یـم هدـننک قیوـشت ،ناتـسناغفا حـلص دـنور رد ناتـسقازق و ناتـسکبزا اـب رـشیب لـماعت یارـب هدـحتم تالاـیا یژیتارـسƒ .دزاـس دعاـسم ار حـلص هـسورپ تـیقفوم هـنیمز ًاـنلع و هدرـک یزاـب ناتـسناغفا حـلص دـنور رد یرـلاعف شـقن اـت دـننک قیوـشت ار هیـسور دـیاب نـینچمه ناتسناغفا رد تربیا شیردیرف داینب ۲۰۲۱© پاچ www.afghanistan.fes.de: تیاس‌بیو ۀدافتــسا هــنوگ رــه ترــیا شــیردیرف داــینب یــبتک ۀزاــجا نودــب زاــجم ،ترــیا شــیردیرف داــینب هدــش رــتنم تاــیرشن زا یــتراجت .تــسین تاـیرظن ۀدـنهد باـتزاب ًاـموزل ،هـیرشن نـیا رد هدـش هـئارا تاـیرظن .دـشاب یـمن ترـیا شـیردیرف داـینب ناگدنسیون هراب رد هورـگ دـشرا رـگلیلحت اـبق و تـسا ناتـسناغفا یـیاکیرما نوـتنهوپ رد هـماع یـسیلاپ رـیفورپ ،ناراـش روـمیت رـکاد .دوب ناتـسناغفا یارـب نارـحب یـللملا نـیب رد و ؛تـسا ناتـسناغفا حـلص یاـهزادنا مـشچ و گـنج هـب طوـبرم لیاـسم رـگلیلحت و قـقحم سـنیکتاو وردـنا عــماوج ،دــحتم لــلم نامزاــس اــب ناتــسناغفا رد اــبق وا.دــشاب یــم لــیخد قــیمع ۀــنوگ هــب هــعزانم یرــیگولج .تـسا هدرـک راک دازآ قـقحم ناوـنع هـب و هدـحتم تالاـیا تـلود ،یرـب دلج یور سکع هرابرد وکسم رد ناتسناغفا هرابرد هبناج دنچ حلص تارکاذم رد نابلاط تئیه یاضعا و هیسور هجراخ روما ریزو SERGEI KARPUKHIN /REUTERS اپورا و ناتسناغفا ،هیسور ؟تسشن.17

یسیلاپ هصالخ ناتسکبزا هناگود یژیتارتسا:لاصتا و تابث ناتسناغفا لابق رد ناراش رومیت ،زنیکتاو ویردنا

هدـحتم تالاـیا یـماظن یاـه ورـین جورـخ هـمادا هـب هـجوت اـب نآ زا دـعب و م 2021 لاـس رد ار ناتـسناغفا اـب ناتـسکبزا لـماعت یـسیلاپ هـصالخ نـیا جورـخ یـنامز بوـچراچ و تـیصوصخ نوـماریپ نوزـفازور ماـهبا هـنوگچ هـک دـنک یـم یـسررب هـصالخ نـیا.درـیگیم یـسررب هـب ناتـسناغفا زا ار ناتـسناغفا اـب ناتـسکبزا هدـنیآ لـماعت یـسیلاپ هـصالخ نـیا.دزاـس یـم رـثأتم ار ناتـسکبزا یـلخاد و یوـقطنم تـینما یـئاکیرما یاـه ورـین هدرـسگ لـماعت یارـب اـه تـصرف و هدوـمن یراکـمه ناتـسناغفا اـب دـنناوتیم هـنایم یایـسآ و اـپورا هـیداحتا هـک یدـیلک تاحاـس تـشادرظنرد اـب .دـهدیم رارـق یـبایزرا دروـم ،دـنیامن تـفایرد ار حـلص یراـج هـسورپ زا رـتارف شـیپ یـسیلاپ نـیا.تـسا هتـشاد شـقن ناتـسناغفا اـب رـکیدزن طـباور نـیمأت و روـشک هـمانرب و اـه ءاـنبریز رد هـک هدـیدرگ لـباک اـب رـت لاـعف طـباور داـجیا هـب رـجنم لاـعف یوـقطنم و یـناهج نـیلاعف اـب هارـمه دنکـشات.دراد هـشیر یـلاصتا یاـه هژورـپ و اـه ناتــسناغفا حــلص هــسورپ رد ،دــنراد شاــت ناتــسناغفا یزاــس تاــبث اــب یارــب هــک .تـسا هتـشاد هدنزاـس شـقن اـب ،هدوـمن زاـغآ هـعزانم فرـط ود رـه اـب یـکیدزن یارـب ار دوـخ یعاـسم ناتـسکبزا یـم ناـبلاط اـب رـکیدزن طـباور داـجیا لاـح رد و هدوـمن مـیاق هـنامیمص طـباور لـباک هدوـبن تالکـشم زا یراـع و هدوـب زاـس لکـشم یدـح اـت طـباور نـیا ًاـضعب .دـشاب رد ناـبلاط یـسایس رـفد تأـیه زا لابقتـسا هـب لـمعلا سـکع رد ،هـچنانچ.تـسا هدــنیآ رد اــه توــعد هــنوگنیا هــک داد رادــشوه لــباک ،م 2019 لاــس تــسگآ هاــم . 2 تخاـس دـهاوخ لـتخم ار حـلص یاـه شاـت ،2020 ربمتپـس هاـم رد هـحود رد ناتـسناغفا حـلص تارـکاذم زاـغآ زا دـعب زور ود یاـه روـشک ریاـس و ناتـسکبزا هـب ناـبلاط یـسایس رـفد سـیئر ،ردارـب یـنغ اـم روـشک نآ یداـ صتقا عـ فانم و تـ ینما هار ارـ ف اـ ه دـ یدهت هـب هـطبار رد هـ نایم یایـ سآ ثداوــح هــب نآ رد و هدوــب لــصفم رایــسب ناــبلاط یاــه هدــعو 3 . داد ناــنیمطا اــه تنوــشخ و اــه یــنماان شرــسگ زا سرــت هــب ًامیقتــسم و هدــیدرگ هراــشا صخــشم دروـم رد اـه داهنـشیپ هـک هدوـمن هدـعو یـتح ردارـب اـم.دوـب زـکرمتم یزرـمارف یاـه دنکـشات لـباقم رد.درـگنیم ردـق هدـید هـب زـین ار دنقرمـس هـب اـه وـگتفگ لـحم لاـقتنا فدـه هـب شور کـی هـباثم هـب هـک ،ناـبلاط هـب کـیتامولپد تـیعورشم یاـطعا هـب یـم رارـق ثـحب دروـم ًاـیذ هـک یـلامتحا یاـه ویرانـس زا یـشان تارـطخ شـهاک .تـسا هداد هـمادا ،دوـش یـم هتـشادنپ دـنریگ ،»گرزــب یزاــب« و مــهدزن نرــق رد هیــسور طــسوت هــنایم یایــسآ رامعتــسا زا لــبق کــی هــباثم هــب ار هــنایم یایــسآ و ناتــسناغفا یداــتم نایلاــس یارــب اــه یــجراخ کـیتیلوپویج یاـه شـنت 1 . دنتـشادنپ یـم یـسایس و یـندم ،یـگنهرف دـحاو هزوـح مـیژر روـهظ ناـمز اـت ار یـخیرات طـباور نـیا سـیلگنا یروـطارپما و هیـسور ناـیم لـتخم 1980 هـهد رد هیـسور مـجاهت و 1970 یاـه لاـس رد ناتـسناغفا یتـسینومک یایـسآ یاـه روـشک مـهیپ یدازآ ،1989 لاـس رد یوروـش داـحتا طوقـس.تخاـس یدــنب میــسقت ار هــقطنم رــگید راــبکی ،ناتــسناغفا رد یــلخاد یاــه گــنج و هــنایم هـنایم یایـسآ یاـه روـشک هـک دـیدرگ لدـبم یـتینما دـیدهت کـی هـب ناتـسناغفا:دوـمن .دـندومن یـم تـظفاحم نآ لـباقم رد ار دوـخ دـیاب لدــبم هــب هــطبار رد یــنغ فرشا روــهمج ســیئر هاگدــید ،وــسنیدب م 2016 لاــس زا طــسوت هباــشم تاداهنــشیپ و هــقطنم»یــتیزنارت هارراــهچ« هــب ناتــسناغفا ندوــمن هـطبار رد دـحاو تاـیرظن یارـب هـک ،ناتـسکبزا روـهمج سـیئر ،فوـیایضریم تکوـش یارـب دـیدج تاـناکما ،دـیامن یـم یـهاوخداد یوـقطنم هاـفر و تاـبث ،تـینما هـب یاـضف نـیا ناـنچمه.تـسا هدروآ ناـیمب ارـنآ زا رـتارف و روـشک ود نـیا ناـیم لـباقت قـیمع یوـقطنم یداـصتقا ماـغدا لیهـست رـطاخب ار دـیدج یدورو هـطقن کـی لـباقت اکـیرما یدـنمقالع مـهم یاـه هناـشن هـک دـیامنیم شکـشیپ اـپورا هـیداحتا یارـب رـت .دنـشاب یـم ناتـسناغفا زا جورـخ یارـب :ناتسناغفا و ناتسکبزا حلص تارکاذم :بناوج مامت ندومن میهس نآ هدرــسگ تــفرشیپ رد نآ تاراکــتبا و ناتــسکبزا یرــهر ،وــسنیدب 2016 لاــس زا ،ناتـسناغفا یاـه هیاـسمه یارـب یـلامتحا یاـه یویرانـس یور ثـحب و نـیودت یارـب ترـیا شـیردیرف داـینب هنالقتـسم شاـت کـی»؟دـنا اـه مادـک ناتـسناغفا ترواـجم رد win-win یاـه ویرانـس هدـنیآ یاـه هـنیزگ:یژیتارـسا اـت ماـهبا زا« هژورـپ.1 یاـه ورـین جورـخ تارـیثأت یور ثـحب یارـب زـنیکتاو وـیردنا و ناراـش روـمیت طـسوت هـک تـسا یـلایرس زا یـشخب یـسیلاپ هـصالخ نـیا.دـشاب یـم یـئاپورا یـجراخ نازاـس یـسیلاپ ناـیم رد عـماج یژیتارـسا کـی هـب زاـین و ،اـه یـسیلاپ لـیدعت :دـشاب یـم یـسرتسد لـباق لـیذ سردآ زا یـسیلاپ یاـه هـصالخ نـیا لـمکم تـسرهف.تـسا هدـش هتـشون ،ناتـسناغفا جراـخ و لـخاد رد لـخدیذ عـجارم یارـب اـه شـلاچ و کیژیتارـسا عـفانم ،هدوـجوم زارـبا رد حـلص یراـج تارـکاذم و یـئاکیرما .http://www.afghanistan.fes.de/publications .2019 تسگآ 24 ، اپورا یدازآ ویدار ،»ناتسناغفا رد حلص داجیا تالکشم ناتسکبزا براجت« ،)2019( یزووا قلشق.2 .2020 ربمتپس 21 ، تامولپد ،»دنیب یم ار نشور هدنیآ کی ناتسکبزا ،یناغفالا نیب یاه وگتفگ زا رتارف« ،)2020( ،فومشاه هدیما.3 .ناتسناغفا لابق رد ناتسکبزا هناگود یژیتارتسا:لاصتا و تابث.19

ممتم عفانم:یراکمه یاضف رـگیدمه اـب تـباقر ضوـعب اـه روـشک نـیا ماـمت ،دراد دوـجو یـعقاو یاـضف ناتـسناغفا و ناتـسکبزا ،هدـحتم تالاـیا ،اـپورا هـیداحتا ناـیم یراکـمه و تکراـشم یارـب وـتان/هدحتم تالاـیا یاـه تـیلاعف یـلامتحا عـطق رـظتنم و هدوـب یوـقطنم تاـبث ظـفح یارـب دـیدج یاـه هـنیمز داـجیا شاـت رد بـناوج هـمه:دـنیامن یـم یراکـمه ماـغدا یارـب یـنغ روـهمج سـیئر یرـهر تـحت ناتـسناغفا تـلود ،م 2014 لاـس رد ناتـسناغفا رد هدـحتم تالاـیا یـماظن شـقن شـهاک زا دـعب.دنـشاب یـم ناتـسناغفا رد رد یـبای تـهج نـیا ،زورـما.تـسا هدوـمن داـجیا کـیدزن یراک طـباور ناتـسنمکرت و ناتـسکجات ،ناتـسکبزا یاـه روـشک اـب و هدوـمن شاـت یوـقطنم تراـجت و یداـصتقا قیوـشت هـنالاعف لکـشب زـین اـپورا هـیداحتا و هدـحتم تالاـیا فرـط زا تـسا هدـمآ ناـیمب لـباک یـسایس یاـقب زا ناـنیمطا لوـصح تـهج هـک یـجراخ طـباور یـبایزرا ناـیم ،یرـیذپ فاـطعنا یارـب تکراـشم هـک هـنایم یایـسآ و اـپورا هـیداحتا ناـیم 2019 لاـس کرـشم طـباور اـب لـباک یوـقطنم هدـننک قیوـشت شور ،اـپورا هـیداحتا یارـب.دوـش یـم .دـشاب یـم گـنهامه ،تـسا هدوـمن هدـعو ار لاـصتا و تداعـس Major international rail routes in Central Asia, 2019 Source: Martin Russell,“Connectivity in Central Asia, Reconnecting the Silk Road,” EPRS| European Parliamentary Research Service, April 2019, accessed September 12, 2019. یتینما یاه یراکمه تیوقت ،میــسقت لــباقریغ یوــقطنم تــینما دروــم رد فوــیایضریم روــهمج ســیئر هــیرظن 2018 لاـس رد دنکـشات و 2017 لاـس رد دنقرمـس یوـقطنم یـتینما یاـه سـنارفنک شاـت فاـخرب.دوـب ناتـسناغفا رـب زـکرمتم ًاـماک رـیخا سـنارفنک ؛درـک تـیاده ار هدــننک ســکعنم دنکــشات لــماعت ،ناتــسناغفا رــب ذوــفن لاــعا یارــب هیــسور یاــه ویرانـس نـیرتدب زا یرـیذپانزیرگ و ناتـسناغفا حـلص دـنور زا وکـسم هـنانیبدب یـبایزرا روــضح مدــع لــیلد هــب ناتــسکبزا ،تــقیقح رد.تــسین ناتــسناغفا تــلود طوقــس تـیمها زـیاح ،هـقطنم رد اهویرانـس نـیرتدب دروـم رد یـمومع تاـثحابم رد کـیدزن یـلامتحا یاـه هزـیگنا و اـیازم رـب ًارـحنم نآ کـیتاملپید ناـبز ،ضوـع رد.تـسا کـبزا نازاـس یـسیلاپ ،یـصوصخ تاـثحابم رد.تـسا زـکرمتم»حـلص ماهـس دوـس« رـشیب یـتینما یـمومع ناـیپ نامزاـس ندرـک هـنیداهن یارـب هیـسور یاـه راـشف زا کـی اـت تـسا هـنابلط هعـسوت فـقوم کـی رـشیب اـهنآ رـظن هـب هـک ،دـنا هدرـک داـقتنا جراـخ نارـگن هیـسور هـک دـنراد سارـه اـهنآ.مـسیرورت اـب هزراـبم یارـب رـثوم شور هـب طوـبرم یاـهدیدهت دروـم رد نـکمم و هدوـب نآ ذوـفن هـطیح زا هـنایم یایـسآ ندـش هـب ءاکـتا هـب هـنایم یایـسآ یاهروـشک زاـین اـت دـنیامن هـغلابم ناتـسناغفا یـتابث یـب .دـنهد شـیازفا ار هیـسور یـتینما یاـه کـمک هـنایم یایـسآ و ناتـسکبزا یارـب مـه زوـنه نویـسازیلاکیدار و یـبهذم یـیارگ طارـفا گـنج یـلامتحا جـیاتن زا هتـسناوتن روـشک نـیا یرـهر و دـنا یـمهم یاـه شـلاچ ،یـناقح هکبـش دـننام هدـننک تاـبث یـب یاـهورین.دـنک یـشوپ مـشچ ناتـسناغفا یداصتقا یاه یراکمه هعسوت ینیبــشیپ ناتــسناغفا رد ار یــسایس و یداــصتقا هدرــسگ یاــه تــصرف دنکــشات لـیدبت یارـب نآ هـنازاورپ دـنلب یاـیور اـب هـک حـلص نـیمأت زا دـعب ًاـتصاخ ،دـیامنیم .تـسا هدروـخ هرـگ نآ زا رـت ارـف و هـنایم یایـسآ رد مـکاح تردـق کـی هـب ندـش ناتـسکبزا یارـب هـک ،یـناغفالا نـیب یاـه وـگتفگ یـنابزیم داهنـشیپ زا تـقیقح نـیا تخانـش ندرـب دـنلب و یوـقطنم هدـنیآ تردـق کـی هـباثم هـب ار روـشک نآ زراـبت هـنیمز دعاـسم ناتـسناغفا تـسایس رـب یرازـگ رـیثأت و یـللملا نـیب حطـس رد نآ راـبتعا و هیاــسمه روــشک اــب یداــصتقا تردــق زا لــبق زا دنکــشات.تــسا ادــیوه ،دزاــسیم هـب ناتـسکبزا تارداـص یـعومجم شزرا ،م 2019 لاـس رد:تـسا رادروـخرب دوـخ یـلا غـلبم نـیا هـک دورـیم لاـتحا و تـشذگ رـلاد دراـیلیم کـی دـحرس زا ناتـسناغفا ،هدوـجوم طـباور دعاـسم هـنیمز هـب هـجوت اـب.دـبای شـیازفاربارب هـس اـت م 2024 لاـس اـپورا هـیداحتا ،هـنایم یایـسآ رد اـپورا هـیداحتا فادـها و ناتـسکبزا یاـه یراودـیما یاــه وــگتفگ و تاراکــتبا رد ار یوــقطنم فــلتخم تاــماعت یــتحار هــب دــناوتیم هــب ار لــباک و دنکــشات و هداد شــیازفا یــبونج یایــسآ- ناتــسناغفا- هــنایم یایــسآ .دـیامن کـمک لکـش نـیع ،دریذپ یـم ار هدحتم تالاـیا و اـپورا هـیداحتا اـب لـماعت و قیوـشت دنکـشات هـکیلاح رد یاـه تردـق و- دـهد یـم رارـق زـین نـیچ یوـقطنم عـفانم کـیرش ناوـنع هـب ار دوـخ ناتـسکبزا.دـنریذپب ارـنآ یفاـشکنا و یـسامولپید هـبناج دـنچ درـکیور نـیا دـیاب یـبرغ زـکرم کـی هـباثم هـب تـسا راودـیما ،نـهآ هار راک تـحت هژورـپ نـیدنچ نـشاد اـب ،یـلخاد تالوـصحم رـمک هـنامیپ هـب و یـئانیچ و یـسور یاـه الاک یارـب یـتراجت هــب ناــتریح یزرــم هــطقن زا نوــنکا ناتــسکبزا یــلم نــهآ هار.دــیامن مادــنا ضرــع فـیرشرازم یـتراجت زـکرم و مـهم رهـش اـب ار روـشک نـیا و هـتفر رـتارف ناتـسناغفا رد تارــه رهــش اــت نــهآ طــخ نــیا شرــسگ یارــب اــه هــمانرب.دــیامن یــم لــصو ار هــنایم یایــسآ هــک دــنراد دوــجو تــسا نارــیا اــب زرــم مــه هــک ناتــسناغفا برــغ – ناتـسکبزا نـهآ هار راـعا ،هواـعرب.دـیامن یـم لـصو سراـف جـیلخ رداـنب هـب یارـب زـین تـسا هداد یـلام یاـه کـمک هدـعو نآ رد ناتـسکبزا هـک نـیچ- ناتـسزقرق ،یــبونج یایــسآ هــب یــسرتسد رــب یراذــگریثأت یارــب ار یرــشیب تردــق ناتــسکبزا دعاـسم ار هـنیمز ناتـسکبزا هـبراکنیا ناـنچمه.دـیامنیم مـهارف هـنایم یایـسآ و نارـیا هـلمجنم ،یـللملا نـیب لـقن و لـمح یـلصا یاـه زـیلهد هـب یـسرتسد اـب اـت دزاـسیم ار ارــگ هــفرعت و تارداــص داــصتقا ،ناتــسکاپ رد رداوــگ و نارــیا رد راــهباچ رداــنب .دـیامن بـیقعت تروـص هـب ناتـسناغفا رد گـنج هـک دـیایم تـسدب یـتروص رد اـهنت دنکـشات هاگدـید زـیمآ حـلص قـفاوت یاـنعم هـب ،یزورـما طـیارش رد هـک- دـبای هـمتاخ زـیمآ تملاـسم هـک دـننک یـم کرد کـبزا نازاـس یـسیلاپ.دـشاب یـم ناـبلاط و لـباک نـیب رادـیاپ و تخاـس و هعـسوت رد ار اـهنآ کرـشم عـفانم دـناوت یـم زـیمآ حـلص ناتـسناغفا کـی یـلاصتا هدـمع یاـه هژورـپ ،نـهآ هار ،یژرـنا طوـطخ یروـشک نـیدنچ یاـه هژورـپ .دـنک نـیمأت اـه ءاـنبریز ریاـس و .ناتسناغفا لابق رد ناتسکبزا هناگود یژیتارتسا:لاصتا و تابث.20

قـیمع لـماعت یـتح و ،یداـتم یاـه لاـس یارـب ناتـسکبزا.دنزاـس یـم هـجاوم رـطخ هـب ار هـقطنم تـینما مـه زوـنه) IMU( ناتـسکبزا یماـسا شـبنج و شـعاد ، هدـعاقلا اـب یـلامتحا یتـشآ یـتح و لـماعت یارـب لـیامت زارـبا ًاـبق ناتـسکبزا تـلود.تـسا هـتفرگ شـیپ رد ار لاـعف تـسایس کـی یداـهج یاـه هورـگ لاـبق رد ،ناـبلاط اـب رـت دنکـشات درـکیور ساـسا شرـگن نـیمه.دـندرگزاب دوـخ یـلصا یاهروـشک هـب اـت دـنک یـم قیوـشت ار اـهنآ و هدوـمن ماـعا ار هیروـس و ناتـسناغفا رد شـعاد و IMU ناـیوجگنج ثـعاب دـهاوخیم هـکلب دـشاب ناـش عـماوج رد ناـبلاط قباـس ناـیوجگنج ددـجم ماـغدا دهاـش اـهنت هـن تـسا لـیام ناتـسکبزا:دـهدیم لیکـشت ار ناتـسناغفا حـلص دـنور هـب .دوـش ناتـسناغفا رد کبـس هحلـسا لورـنک و هدرـسگ یـئادز یـماظن و اـهزرم لورـنک رـب زـکرمت زا رـتارف دنکـشات درـکیور هـک تـسنیا هـجوت لـباق هـتکن.دـسرب هدهاـشم هـب هـنانیب شوـخ و ارـگ ماـغدا ، دـیدج یاـه تـسایس نـیا جـیاتن دـیاب هدرـسگ روـط هـب ار یژیتارـسا نـیا دـناوت یـم اـپورا هـیداحتا.دـنک یـم فـیرعت هیـسور یـتینما تراـظن تـحت ار هـنایم یایـسآ یاهروـشک ریاـس هـک تـسا مـسیرورت اـب هزراـبم زا سـپ نـکمم هـک تـسا یاهویرانـس نـیرتدب شرـیذپ هداـمآ دـح هـچ اـت ناتـسکبزا هـک تـسین صخـشم ،تـفای رـکذت ًاـبق هـکیروط.دـیامن تـیوقت هـقطنم رسارس رد یرـت هـک تـسا نـیا تـسا حـضاو هـچنآ.دـهد خر روـشک نـیرد ،ناتـسناغفا تـلود زا یـللملا نـیب تـیامح یـلامتحا شیاـسرف اـی وـتان و هدـحتم تالاـیا یـماظن ینیـشن بـقع .تـسا هدوـمن باـنتجا ،دـننک یـم ثـحب نآ دروـم رد هـنالاعف اهروـشک ریاـس هـک یاـه یـنارگن زا یرایـسب دروـم رد یـمومع یاـه ناـگ و سدـح زا دنکـشات تاداهنشیپ دوـخ کرـشم عـفانم ساـسا رـب دـنناوت یـم اـهنآ.دنـشاب هتـشاد یرـترثوم یراکـمه ناتـسناغفا رد رادـیاپ تاـبث تـیوقت یارـب دـنناوت یـم ناتـسکبزا و اـپورا هـیداحتاƒ یـسامولپید و ناتـسناغفا زا تـیامح رد نآ هدـننک نـییعت شـقن هـب هـجوت اـب.دـنیامن یـسررب ار تدـم زارد یاـه یـنارگن و اـهزاین ناتـسناغفا حـلص دـنور اـب لـماعت و .تـسا رادروـخرب یبـسانم تـیعقوم زا یـبونج یایـسآ و هـنایم یایـسآ تاراکـتبا و عـماجم ناـیم طـباور تـیوقت یارـب اـپورا هـیداحتا ،یوـقطنم یاـه یراکـمه« و یداـصتقا ماـغدا یارـب ار اـه روـشک دـیاب اـپورا هـیداحتا و هدـحتم تالاـیا ،دوـجوم لـبق زا یوـقطنم کـیتامولپد لیکـشت نـیدنچ زا هدافتـسا اـبƒ بـیغرت و قیوـشت یوـقطنم تـینما و فاـشکنا یارـب ،19- دـیووک یاـهدمایپ و یـمیلقا تارـییغت هـلمجنم ،هـنایم یایـسآ رـب راذـگریثأت تاـعوضوم رد»یوـقطنم نـیب یـفرعم کرـشم فادـها قـیقد یارـجا هـب قیوـشت یارـب ار کرـشم مزـیناکم کـی تـیاهن رد و هـتفر رـتارف وـگتفگ و ثـحب زا دـیاب کـیتامولپد تالیکـشت نـیا.دـنیامن و اـپورا هـیداحتا دـنلب حطـس رد یـتینما و یـسایس یاـه وـگتفگ رد هـک دـنا هدرـک توـعد ناتـسناغفا زا ًاـبق هـنایم یایـسآ یاهروـشک ،تـبثم ماگ کـی رد.دـیامن . 4 دـهد اـقترا راـیع ماـمت هدـننک تـکرش کـی هـب رـظان و ناـهم کـی زا ار دوـخ شـقن) HLPSD( هـنایم یایـسآ .دـنراد تـباقر رـگیدکی اـب ناراذـگ هـیامرس هـقالع بـسک یارـب یژرـنا و نـهآ طوـطخ ،یـتراجت یاهریـسم رس رـب هـنایم یایـسآ یاهروـشک ، رضاـح لاـح ردƒ دـیدج یاـه تـصرف»یوـقطنم نـیب لاـصتا« رـب راـشف اـب و هدوـب راوتـسا رـیخا تـبثم تالوـحت رـب دـیاب ناتـسناغفا و هـنایم یایـسآ دروـم رد اـپورا هـیداحتا یژیتارـسا .دوـش دـنم هرـهب تاراکـتبا نـیا زا و دوـش هدـیناجنگ تدـم زارد یزـیر هـمانرب نـیا رد ناتـسناغفا اـت تـسا مزال.دـهد ساکـعنا ار )2019 لاـس رد تـسراخب EU- CA لاـصتا سـنارفنک یرـیگیپ ناوـنع هـب( هدـنیآ لاـس رد لاـصتا دروـم رد یوـقطنم سـنارفنک کـی رـیودت یارـب دنکـشات هـمانربƒ ءاـنبریز دـننام ،یـفاضا لئاـسم هـک دـیامن ناـنیمطا لوـصح دـیاب اـپورا هـیداحتا.دـشاب یـم اـه یراکـمه دروـم رد تاـثحابم تـفرشیپ یارـب یـلاع تـصرف کـی رد ار)ناـنز رـب هژـیو زـکرمت اـب( هـنایم یایـسآ یـشزومآ تاـسسوم رد اـه ناـغفا شزوـمآ یارـب هـبناج هـس یاـه هژورـپ و اـه زرـم مجـسنم تـیریدم ،یـکیزیف یاـه .داد دـهاوخ دوـخ یراک یادـنجا رد هـنایم یایـسآ دروـم رد اـپورا هـیداحتا دـیدج یژیتارـسا اـب تـقباطم ناتسناغفا رد تربیا شیردیرف داینب ۲۰۲۱© پاچ www.afghanistan.fes.de: تیاس‌بیو ۀدافتــسا هــنوگ رــه ترــیا شــیردیرف داــینب یــبتک ۀزاــجا نودــب زاــجم ،ترــیا شــیردیرف داــینب هدــش رــتنم تاــیرشن زا یــتراجت .تــسین تاـیرظن ۀدـنهد باـتزاب ًاـموزل ،هـیرشن نـیا رد هدـش هـئارا تاـیرظن .دـشاب یـمن ترـیا شـیردیرف داـینب یداصتقا یاه یراکمه و اه تنوشخ اب هزرابم ،تینما:دنا هدوب زکرمتم اه یراکمه یارب یدیلک هحاس هس یالاب یوقطنم تالیکشت نیا-4 ناگدنسیون هٔ رابرد یرــیگولج رد تدــش هــب و ناتــسناغفا حــلص یاــهزادنا مــشچ و تاــعزانم رــگلیلحت و قــقحم ،زــنیکتاو وــیردنا تـلود ،هناتـسودرشب یاـه داـهن ،لـلم نامزاـس یارـب ناتـسناغفا رد نـیا زا شـیپ یو.تـسا لـیخد تاـعزانم زا .تـسا هدرـک راک لقتـسم قـقحم کـی ناوـنع هـب و هدـحتم تالاـیا رـگلیلحت نـیا زا شـیپ و تـسا ناتـسناغفا یـیاکیرما هاگـشناد رد هـمامع یـسیلاپ یـقاحلا داتـسا ناراـش روـمیت رـکاد .تـسا هدوـب ناتـسناغفا رد یـللملا نـیب نارـحب هورـگ دـشرا :دلج یور سکع هٔ رابرد .2001 ربماسد 12 ، زمرت یبونج رهش زا جراخ رد یتسود لپ تمس هب ناتسکبزا نازابرس ساووتاموز لیمش/ زرتویر:ریوصت .ناتسناغفا لابق رد ناتسکبزا هناگود یژیتارتسا:لاصتا و تابث.21

یسیلاپ هصالخ و ناتسودنه ،اپورا ؟دیدج شور کی 2021 لاس زا سپ ناتسناغفا ناراش رومیت ،زنیکتاو ویردنا

هکنیا دروم رد یسیلاپ هصالخ نیا.دهدیم رارق یبایزرا دروم ًارصتخم نآ زا سپ و 2021 لاس رد ناتسناغفا اب ار ناتسودنه لماعت یسیلاپ هصالخ نیا . ۱ دیامن یم ثحب ،دزاس رثأتم هقطنم و ناتسناغفا رد ار ناتسودنه عفانم دناوت یم ییاکیرما یاه ورین جورخ تیصوصخ دروم رد تاماهبا شیازفا هنوگچ رد روشک نآ عفانم ظفح تهج دوجوم یاه یسیلاپ یاه هنیزگ و دراد زاین اهنآ نیودت هب دیدج یلهد هک ار ییاه ویرانس تایئزج دنس نیا نانچمه نیا ،دشاب یم رتشیب نانیمطا مدع اما دریگ یم رارق تیامح دروم اپورا هیداحتا و ناتسودنه کیژیتارتسا تکراشم هکنیزا.دیامنیم حیضوت ار ناتسناغفا .دهدیم رارق یسررب دروم ،دنشاب هتشاد کرتشم عفانم ناتسناغفا رد دنناوت یم روشک ود نیا هک ار یتاحاس یسیلاپ هصالخ ناتسودنه یاه ینارگن و اه ورین جورخ ،حلص هسورپ رـکف نـیا هـب ار دـیدج یـلهد ،وـتان یاـه ورـین یـلامتحا جورـخ نوـماریپ تاـماهبا هــکیتروص رد.دــیامن ظــفح ار دوــخ عــفانم نــیرتهب هــنوگچ هــک تــسا هــتخادنا دـش دـهاوخ ورـبور داـیز تالکـشم اـب ناتـسودنه درـیگب تروـص اـه ورـین جورـخ دـهاوخ ناتـسودنه اـیآ هـکنیا لوا:دروآ دـهاوخ ناـیمب ار ددـعتم یاـه یـنارگن هـک تـیامح ناتـسناغفا تـلود زا یـبرغ یاـه روـشک هدرـسگ تـیامح نودـب تـسناوت هـک ناـبلاط تردـق زا یرـیگولج یارـب ناتـسودنه هـک تـسنیا رـگید هلئـسم.دـیامن یوـقطنم ناـیوجگنج هـجیتن رد هـک ،دـهدب رتیـشب یـسایس قـمع ناتـسکاپ هـب دـناوتیم .داد دـهاوخ ماـجنا ار یـئاه راک هـچ ،دزاـسب ناتـسودنه هـب هـلمح هـب رداـق ار بـقاوع زا نـیدحتم ریاـس و اـپورا هـیداحتا ،اکـیرما هدـحتم تالاـیا هـب دـیدج یـلهد هــک تــسا هدوــمن دــیکأت و هداد راــطخا ًادیدــش اــه ورــین هــنالوجع جورــخ راوــگان و هدـحتم تالاـیا نـیب هدـش ءاـضما هـمانقفاوت لماـش تادـهعت نیرـشیب هـب ناـبلاط نـیا.دـنا هدوـبن دـنباپ ،دیـسر ءاـضما هـب م 2020 یرورـف 29 خـیراتب هـک ناـبلاط دودـحم یارـب اـه هدـعو هلـسلس کـی و اـه تنوـشخ شـهاک کرد لماـش تادـهعت ناـنچمه.دـشاب یـم هدـعاقلا هـلمجنم ،یتـسیرورت یاـه هورـگ یاـه تـیلاعف ندوـمن هـنال ندرـب نـیب زا یارـب ار یمـسر دـهعت چـیه ناتـسکاپ هـک هداد رادـشوه ناتـسودنه رداـق ار ناـبلاط هورـگ راکـنیا هـک تـسا هدوـمنن هـیارا دوـخ کاـخ رد ناـبلاط یاـه یـنامز رـه رد ،حـلص هـسورپ رد اـه تـفرشیپ دوـجو اـب اـت تخاـس تـساوخ اوتحم:ناتسناغفا لابق رد ناتسودنه یسیلاپ یـم لکـش ناتـسکاپ اـب روـشک نآ تـباقر زا ناتـسناغفا لاـبق رد ناتـسودنه یـسیلاپ مــه اــب 1947 لاــس رد ناتــسودنه یدازآ ناــمز زا ناتــسناغفا و ناتــسودنه.درــیگ لـلم رد ناتـسکاپ تـیوضع فاـخرب ناتـسناغفا.دـنا هتـشاد کـیدزن رایـسب طـباور تیامح ناتـسودنه یـفرطیب یـسیلاپ زا درس گـنج ناـیرج رد ًاـبقاعتم و داد یأر دـحتم نــشادهگن نزاوــتم رــطاخب ًارــهاظ ،دــیدج یــلهد درس گــنج ناــیرج رد.دوــمن یـفرطیب هـناریگ تخـس لوـصا فاـخرب ،نـیدهاجم زا ناتـسکاپ نوزـفازور تـیامح ،نآ زا دـعب. ۲ دوـمن تـیامح م 1979 لاـس رد ناتـسناغفا هـب هیـسور مـجاهت زا دوـخ ناتـسکاپ ذوـفن زا تـعنامم اـی نزاوـت رد هـک ناـغفا نارـگیزاب نآ زا ًاررـکم ناتـسودنه تدعاـسم لماـش تـیامح نـیا هـک ،تـسا هدوـمن تـیامح ،دنوـش یـم تـباث دـیفم یم ،دـندومن یـم هزراـبم ناـبلاط لـباقم رد 1990 یاـه لاـس رد هـک لاـش داـحتا هـب ناتـسودنه تـیامح زا مـه زوـنه لاـش داـحتا یاـه تیصخـش زا یـضعب( دـشاب ناتـسناغفا هـب هـطبار رد دـیدج یـلهد ،وـسنیدب م 2001 لاـس زا.) دنتـسه رادروـخرب بــیقعت ،دوــش ناتــسکاپ ذوــفن عــنام هــک ار هــنابلط هعــسوت و لاــعف یــسیلاپ کــی رــلاد دراــیلیم هــس زا شــیب شزرا هــب هتــشذگ لاــس 18 رد ناتــسودنه.دــیامن یــم شزوـمآ یاـه هـمانرب ،یـیانبریز گرزـب یاـه هژورـپ هـلمجنم ،یـلام یاـه تدعاـسم ناتـسناغفا یـتراجت یاـه هـنیزگ هـک دـیدج یـتراجت یاـه زـیلهد و یـکینخت یاـه .تـسا هدوـمن مـهارف روـشک نـیا هـب ،دزاـس یـم رـشیب ار هکـشخ هـب طاـحم ) یملاع میرم: ساکع(/ FES.۲۰۲۰ لیرپآ ناتسناغفا ، لباک.دش هتخاس دنه یلام ینابیتشپ اب ، لباک ایرد یلصا هخاش هلمج زا ، نامغپ ایرد یالاب هغرق هروظنم دنچ دنب زاین و ،اه یسیلاپ لیدعت ،ناتسناغفا یاه هیاسمه یارب یلامتحا یاه یویرانس یور ثحب و نیودت یارب تربیا شیردیرف داینب هنالقتسم شالت کی"؟دنا اه مادک ناتسناغفا ترواجم رد win-win یاه ویرانس هدنیآ یاه هنیزگ:یژیتارتسا ات ماهبا زا" هژورپ ۱عفانم ،هدوجوم زاربا رد حلص یراج تارکاذم و یئاکیرما یاه ورین جورخ تاریثأت یور ثحب یارب زنیګتاو ویردنا و ناراش رومیت طسوت هک تسا یلایرس زا یشخب یسیلاپ هصالخ نیا.دشابیم یئاپورا یجراخ نازاس یسیلاپ نایم رد عماج یژیتارتسا کی هب :دشابیم یسرتسد لباق لیذ سردآ زا یسیلاپ یاه هصالخ نیا لمکم تسرهف.تسا هدش هتشون ،ناتسناغفا جراخ و لخاد رد لخدیذ عجارم یارب اه شلاچ و کیژیتارتسا .http://www.afghanistan.fes.de/publications .دندش یم کمک نیریاس و یدوعس ،هدحتم تالایا طسوت هک دندومنیم تیلاعف ناتسکاپ زا هعیش یداهج هورگ کی و ینس یداهج هورگ تفه ،1990 لاس ات ۲2021 لاس زا سپ ناتسناغفا و ناتسودنه ،اپورا ؟دیدج شور کی.23

هدحتم تالایا یمجاهت یبال رب زکرمتم دنه درکیور ،نونک ات وتان بیغرت و"هنالوئسم" و طیارش رب ینتبم جورخ یارب تسا مزیرورت دض یللملا نیب یورین کی لقادح کرت یارب طیحم رد جورخ زا سپ عنام کی ناونع هب دناوت یم هک . دنک لمع ناتسناغفا دننام “ .دنروایب یور گنج هب هرابود تعرسب یاــه دــیدهت اــب ،اــه نــیمضت نــینچ تــیدوجوم نودــب هــک تــسا نارــگن دــیدج یــلهد درـکیور نوـنکا اـت ،نـیربانب.دـش دـهاوخ هـجاوم ،ریمـشک هـعزانتم ورـملق رد هـلمجنم ،یدـج و طــیارش رــب یــنتبم جورــخ یارــب هدــحتم تالاــیا رــب راــشف ندوــمن دراو یور ناتــسودنه دناوتب هـک مزـیرورت دـض یـللملا نـیب یورـین کـی نـشاذگ هـب وـتان نداد تـعانق و"هنالوئـسم" تــیلاعف یــطایتحا یورــین کــی هــباثم هــب ناتــسناغفا زا اــه ورــین جورــخ زا ســپ طــیارش رد .تـسا هدوـب زـکرمتم ،دـیامن ،ناتـسناغفا هلئـسم رد هدـمع لـخدیذ عـجارم هـب یـسرتسد و تاـماعت دـیدج یـلهد ناـنچمه ذوـ فن هـ ب ندیــشخب عوـ نت تـ هج.تـ سا هدیــشخب دیدــشت ار ،یوـ قطنم نادــنمتردق هـ لمجنم نوتـشپ رـیغ یـتاباختنا یاـه هزوـح زا یتنـس تـیامح یالاـب ناتـسودنه ،ناتـسناغفا رد دوـخ هدوـمن لاغـشا ار یدـیلک یاـه فـقوم ناتـسناغفا تـموکح رد هـک اـهنآ نارـهر و ناتـسناغفا رد دیـشرلادبع ،هـللادبع هـللادبع نوـنکا اـت ،هـطبار نـیرد.تـسا هدوـمن یراذـگ هـیامرس ،دـنا یمـسر یاـه هـمان توـعد دـیدج یـلهد زا روـن دـمحم اـطع ،خـلب قبـسا یـلاو و متـسود یــلم یاــه ورــین و لــباک هــب ناتــسودنه ناــنچمه.دــنا هدوــمن تــفایرد" charm offensive" تدعاـ سم اـ هنآ هـب گـنج هـ مادا تروـص رد هـ ک هدوـمن هدـعو ناتـ سناغفا یـ تینما و یـ عافد .دوـمن دـهاوخ مـهارف ار یـفاضا یـلام یاـه ؟تسا ندروخ تسکش لاح رد ناتسودنه ایآ:کیژیتارتساویج رییغت لاح رد طیارش تردق ءالخ کی یلامتحا روهظ و نابلاط اب اکیرما هلماعم زا راب نیا هک ناتسناغفا رد کیژیتارتسا ریغتم ًاعیرس یاضف هب یئوگخساپ رد ار دوخ دیدج یلهد ،وسنیدب م 1979 لاس زا .تسا هدوب لکشم راک کی حلص قفاوت ققحت و یرگ یجنایم رد ناتسکاپ تیامح رب هدحتم تالایا دامتعا ،ناتسودنه هاگدید زا.تسا هدید هجاوم لکشم اب ،دریگیم لکش یوقطنم هسورپ تفرشیپ و بوچراچ ،نونکا ات.دزاس یم هجاوم لکشم هب نآ یروف یاه دیدهت زا رتشیب یتح ار)لباک و( دیدج یلهد ،گنج زا سپ ناتسناغفا رد ناتسکاپ هتسجرب شقن هروکفم دعب.دزاسیم دودحم هقطنم رد ار یلهد یسایس و یداصتقا ،کیتامولپد ،کیژیتارتسا فقوم حلص هسورپ هجیتن هک دسریم رظنب و هدوب ناتسناغفا و ناتسودنه یاه تلود ررض هب حلص .دوب دهاوخ نیچ و هیسور فقوم رد رییغت لماش راکنیا اریز دنک دیدهت ار ناتسودنه یناهج تردق فادها یتح دناوتیم تردق هرابود یزاس نزاوتم عون ره اه یئاکیرما نتفر رانک زا هدنیآ رد هک دسریم رظنب ،تسا هقطنم رد و ناتسناغفا رد دوخ یداصتقا و یتینما ،کیتامولپد عفانم ظفح ددص رد ناتسودنه هکیلاح رد:تسا هجاوم ددرت عون کی اب دیدج یلهد هسورپ یلصا روحم هک نابلاط یالاب ناتسکاپ تسا یرطاخب نیا.ددنویپ یم عوقوب لیذ یاه ویرانس زا کی مادک هکنیزا رظن فرص ،دنک کرت ار نادیم ًالامتحا روشک نیا کیدزن شنت رتشیب هک zero-sum رکفت.دهد لکش ار ناتسناغفا هب طوبرم روما دناوت یم ،یماکان ای یبایماک تروص رد هک دراد نانیمطا و هدیشخب ققحت ار دوخ ذوفن دنا ناتسناغفا حلص هب هک ،دیدج یلهد یداصتقا ماغدا یاه یراذگ هیامرس ،هوالعرب.تسا ناتسودنه ررض هب ناتسکاپ موادتم ذوفن هک تسا موهفم نیا هب درادیم نایب ار ناتسکاپ و ناتسودنه نایم یاه نکمم نابلاط هطلس تحت تلود کی.تفرگ دهاوخ رارق راشف تحت نآ جیاتن تشادرظنرد نودب ،دنا هدیدرگ داجیا یوقطنم هدننکش لداعت هب یگتسباو و ناتسکاپ ندز رانک فده .دربب نیب زا ار یوقطنم تراجت تینما و تاکرادت یتحار هب دناوت یم هدرتسگ یلخاد گنج هک یلاح رد ،دیامن فارصنا دشاب رت بولطم ناتسودنه یارب هک یتراجت تابیترتزا تسا .دوش هتخانش تارطخ شهاک هب یارب شالت ناونع هب دناوت یم هجو نیرتهب هب ناتسناغفا لابق رد یلهد کیژیتارتسا درکیور ، نیربانب ًالامتحا هک دراد رایتخا رد ار اه هنیزگ زا یعیسو فیط دوخ عفانم ظفح یارب دیدج یلهد ریسم کی.تشاد دهاوخ لابند هب هقطنم رسارس رد ار عیرس یاه شنکاو اهنآ زا یرایسب تهج ناتسناغفا یتینما یاهورین شزومآ و یزاس حلسم ،یلام تیامح شیازفا لماش تمواقم زا تیامح رد نکمم ناتسودنه ،سکعرب.تسا نآ یرادیاپ زا نانیمطا لوصح رد رگا هتبلا ،دنک ساسحا روبجم ار دوخ روشک نآ حلسم یاهورین زا جراخ رد هناحلسم زین یوقطنم یاه دمایپ هنیزگ نیا.دنادب طلسم تیعقوم بحاص ار نابلاط دراوم یخرب کرتشم یوقطنم عفانم اهنآ اب هک هیسور و ناریا اب دناوت یم ناتسودنه:تشاد دهاوخ نارازگراک زا ار دوخ ینابیتشپ ًالامتحا اه روشک نیا و دشاب هتشاد رتکیدزن تکراشم ،دراد اه شالت نیا نکمم ، تروص نیا ریغ رد.دنهد یم شیازفا ناتسناغفا رد تردق یلخاد .دوش نانآ نایم تباقر هب رجنم یبونج یایسا هشقن Wikipedia Commons:عبنم 2021 لاس زا سپ ناتسناغفا و ناتسودنه ،اپورا ؟دیدج شور کی.24

یئارگمه هطقن هباثم هب ناتسناغفا:ناتسودنه و اپورا هیداحتا نایم کیژیتارتسا تکراشم رادروخرب 2001 زا سپ ناتسناغفا رد تابث و حلص تیوقت و مزیرورت اب هزرابم ،نوناق تیمکاح ،یزاس کیتارکومد نوماریپ یکرتشم لوصا و فادها زا اپورا هیداحتا و ناتسودنه .دنا هدومن ناتسناغفا تلود هب یهجوت لباق یاه کمک اهنآ ؛"دسریم ناش دوخ هب نآ تعفنم هک دنا هدومن یراذگ هیامرس یئاج رد ار دوخ لوپ" بناج ود ره ،یلمع رظن زا.دنا هدوب یراکمه و هتخاس هتسجرب ار یوقطنم یاه ینارگن و یتینما کرتشم تادیدهت 2025 لاس ات هار هشقن:ناتسودنه و اپورا هیداحتا نایم 2020 لاس یالوج هام کیژیتارتسا تکراشم راتخاس و میظنت یارب ريخا كرتشم تاطابترا و مزیناکیم نيا رب هيكت اب دنناوتیم بناج ود ره. ۳ دیامن یم قیوشت ار مزیرورت اب هزرابم هلمجنم ،کرتشم فادها هنیمز رد رتیوق یاه و هنیداهن یگنهامه ،اه هیمالعا زا رتارف ،نونکا ات دنچره.دنشخب قيمعت و شرتسگ هقطنم رد هافر و تابث ،حلص رارقتسا هنيمز رد ار یسايس یاه یراكمه ،ناش یتروشم سلاجم .تسا هتشاد دوجو ناتسناغفا دروم رد یکدنا هتفای نامزاس :کرتشم لوصا و اه شزراƒ دنور رظن هطقن زا.دیامن یم بلج ناتسناغفا رد یتینما و یفاشکنا فادها هب لین یارب ار ناتسودنه و اپورا هیداحتا یاه یراکمه ،کیتارکومد کرتشم یاه شزرا فقوم رد رما نیا.دراد دوجو ییارگمه لسکورب و دیدج یلهد فادها نیب ،هتشذگ لاس 19 یاهدرواتسد ظفح و اه تیلقا قوقح ،یسایس تابث هلمجنم ،حلص دنناوت یم روشک ود ره ،هدنیآ رد.تسا دوهشم یلعف یسایس ماظن زا اهنآ تیامح هدرتسگ روط هب و حلص دنور ،ریخا تاباختنا دروم رد ناتسودنه و اپورا هیداحتا .دننک تیامح اهنآ ظفح رد اهناغفا هب کمک یاهدرواتسد و اه شزرا نیا زا ات دنهد رارق راشف تحت و هدومن قیوشت ار یللملا نیب و یوقطنم لخدیذ عجارم کرتشم روط هب :یوقطنم نیب یاه یراکمه و یوقطنم ماغداƒ تینما یتابث یب ،نیا دوجو اب.دشابیم هدمع یداصتقا تردق کی هباثم هب ندمآ روهظ هب قاتشم رایسب و هدوب اپورا هیداحتا یتراجت مهم یاکرش زا یکی ناتسودنه کیرش کی هباثم هب اپورا هیداحتا نانچمه.تسا هدومن یریگولج هنایم یایسآ اب یداصتقا طابترا و یداصتقا یاه یئاناوت هب ناتسودنه یبایتسد زا یوقطنم .دنک داجیا هزیگنا یوقطنم داصتقا رتگرزب ماغدا یارب ات دیامن یرگ یجنایم ناتسکاپ و دنه نایم دناوتیم ناتسودنه کیژیتارتسا :هقطنم و ناتسناغفا رد یسایس تابث•ƒ ناتسودنه.دشاب یم زکرمتم تردق هب نابلاط تشگزاب ای تلود طوقس زا یریگولج و ناتسناغفا رد یلعف یسایس ماظن تابث زا نانیمطا لوصح رب ناتسودنه هجوت ،دننک باختنا اهنآ رگا.دنیامن یراکمه تابث و فاشکنا یارب دنناوت یم زین هدحتم تالایا یماظن جورخ همادا تروص رد یتح اپورا هیداحتا فلتخم یاه روشک و وینژ ریخا سنارفنک هجدوب شهاک زا هک دنراد ،دبای یم شیازفا هدنیآ یاهلاس رد طقف ًالامتحا هک"کمک یاه ءالخ" ندومن رپ لقادح و"ریسم همادا" یارب ار یعبانم .تسا هدیدرگ صخشم )ناتسودنه زا ییامن( ناتسودنه هاگدید:ناتسناغفا رد یلامتحا یاه ویرانس .تسا نارگن ناتسناغفا هدنیآ تلود بیکرت و حلص یراج هسورپ یلمع جیاتن مامت هب هطبار رد دیدج یلهد ،هلحرم نیا رد یوحن هب ات دزاسب عناق ار هدحتم تالایا و وتان هک تسنیا ناتسودنه یساسا فده ،ناتسکاپ ربارب رد یوق فقوم نتشاد و یوقطنم تینما یاضف رت هدرتسگ تابث یارب هارمه یزاس تابث یب رطخ اب زین هنیزگ نیا یتح.دنیامن ظفح ناتسناغفا رد ،دوب دهاوخ راوتسا مزیرورت اب هزرابم یانبمرب ًالامتحا هک ار یطایتحا یاه ورین ءاحنا زا هجیتن زونه هچرگا ،تیعضو نیرتهب نیا تسکش اب.دوش نابلاط تکرح شیازفا تحت تلود تسکش عنام نکمم یللملا نیب یاه ورین کدنا رایسب روضح اریز ،تسا :دنک یم مرن هجنپ و تسد هدنیآ یاهویرانس اب ریز یاه شور اب ًالامتحا ناتسودنه ،درادن لابق رد یشخب تیاضر نآ رد تردق میسقت هلماعم کی رد نابلاط و هدنام یقاب نآ یلعف لکش هب لقا دح ،ناتسناغفا تلود ویرانس نیرد:یللملا نیب ینوناق و تابث اب تموکح کی ƒ کی نیا نکمم ،دنیامن نانیمطا لوصح اهنآ ندمآ تسدب زا و ظفح ار دیدج یلهد عفانم زا یضعب دنناوتب یلعف میژر تردق نارازگراک هکیتروص رد.دشابیم لماش house("هیفصت" لباک رد هک درک دنهاوخ اضاقت ،حلص یئاهن همانقفاوت تروص رد هک دنا هتخاس ناشن رطاخ ناتسکاپ و نابلاط ،دنچره.دشاب بولطم یویرانس تیصخش اب نابلاط فرط زا تردق میسقت رب ،تدم هاتوک رد لقا دح ،هدنیآ رد تموکح نینچ یالاب ذوفن یارب ناتسودنه یئاناوت. ۴ دریگب تروص) cleaning .دوش تباث لکشم ناتسکاپ و نابلاط یارب نکمم نآ نتفریذپ هک دیامنیم ءاکتا ،دنوشیم تیامح ناتسودنه طسوت هک یدیلک ذاختا یارب کرتشم هار هشقن کی هباثم هب هک ،"2025 لاس ات هار هشقن:دیناسر بیوصت هب ار ناتسودنه و اپروا هیداحتا نایم دیدج کیژیتارتسا تکراشم" ،2020 یالوج 15 خیراتب ناتسودنه و اپورا هیداحتا سالجا نیمهدزناپ ،2020 لاس یالوج هام رد ۳.دوریم رامشب هدنیآ لاس جنپ رد ناتسودنه و اپورا هیداحتا نایم طباور رتشیب تیوقت و کرتشم تامادقا ..2020 ربمتپس ،زوین عولط ،"دومن اضاقت ار لباک میژر رییغت یناتسکاپ دعاقتم لارنج کی و دومن هیارا یتایرظن ناینادنز ییاهر دروم رد ناتسکاپ هجراخ ریزو ،یشیرق" ۴2021 لاس زا سپ ناتسناغفا و ناتسودنه ،اپورا ؟دیدج شور کی.25

لوصا و رشب قوقح هب کدنا دهعت اب نابلاط و دوشیم هداد طوقس ای و هتفر نیب زا ای ناتسناغفا تموکح ویرانس نیرد:نابلاط هطلس تحت اما تابث اب میژر کی ƒ ربارب رد رت هنامصخ تسایس یاراد تموکح لقا دح ای هدوب ناتسکاپ یماح تموکح کی دناوتیم نابلاط هطلس تحت تموکح.دننکیم تموکح یزورما ینوناق یوزنم هقطنم رد ار دوخ و هداد تسد زا ار یئانب ریز و یداصتقا یاه یراذگ هیامرس رد دوخ هدش ینیبشیپ یاه دروآ تسد ًالامتحا ناتسودنه.دشاب ناتسودنه نینچ ندیشک شلاچ هب تهج.دوش ریذپ رت بیسآ ،دشابیم شیازفا لاح رد نیچ اب یزرم یاه شنت هکینامز رد دناوتیم ریمشک یتینما عاضوا.دیامن ساسحا ربارب رد دیدج یلهد لمعلا سکع هب هطبار رد یدنه تاماقم ،دنچره.دوش دحتم ،ناریا دننام ،یوقطنم نارگیزاب ریاس اب نکمم ناتسودنه ،هدنیآ تلود کی .دنیامن در ای دنریذب تین نسح اب ار تاداهنشیپ نینچ ایآ هک دنا هتشاد رارق ماهبا تلاح رد ،دنیامن لابقتسا ناتسودنه اب هدنزاس طباور زا نآ رد نابلاط هک یویرانس یاه گنج هک دوریم عقوت ،ویرانس نیرد.دنبای یم شرتسگ اه یریگرد و هدومن طوقس تابث اب ماظن کی ندمآ نایمب نودب تموکح:یلخاد گنج یویرانس ƒ یاه گنج روآدای هک دومن دهاوخ میسقت لئاح قطانم هب ار ناتسناغفا ًالامتحا و هدومن تیامح بیقر یاه هورگ زا راوجمه یاه روشک و هدیدرگ زاغآ دیدش ویرانس نیا نکمم دیدج یلهد رد یتینما تاماقم زا یضعب ،نابلاط هطلس تحت تموکح کی اب ندش هجاوم اب.دشاب یم 1990 و 1980 یاه لاس رد یلخاد ییایفارغج هدودحم و هداد رارق ریثأت تحت و کمک ناتسناغفا یزکرم عفترم تاحفص و لامش رد ار تردق یتلود ریغ نارازگراک و هداد حیجرت یدامتعا یب اب ار لماش ًالامتحا هک ،دوخ ناغفا نانامیپمه هب یتح و هداد شیازفا ار دوخ ینابیتشپ دناوتیم ناتسودنه ،طیارش نیرد.دیامن فیعضت ار – ناتسکاپ – و نابلاط ذوفن .دیامن یراکمه یوقطنم نارگیزاب ریاس اب و هداتسرف هحلسا ،دوب دنهاوخ ناغفا یتینما یاه ورین یایاقب تاداهنشیپ یاـه یراکـمه یـنونک هـلحرم زا دـیاب اـپورا هـیداحتا و ناتـسودنه ،برـغ یـماظن جورـخ زا سـپ ناتـسناغفا رد تاـبث داـجیا رد کرـشم عـفانم ندروآ تـسدب تـهجƒ یراکـمه تـیوقت هـب هـطبار رد ناتـسودنه اـب اـپورا هـیداحتا لـماعت.دـننک تـکرح هـمانرب نـیا قـیبطت هـلحرم یوـسب ناتـسناغفا تـینما و هعـسوت هـنیمز رد هـبناج ود هـک ،ناتـسناغفا یـعافد و یـتینما یاـهورین زا ناتـسودنه تـیامح.دوـش عـقاو دـیفم یوـقطنم تاـبث رد یـتح دـناوتیم ،مزـیرورت اـب هزراـبم هـلمجنم ،یـتینما یاـه بیـسآ رـمک راوـگان یاـه شـنکاو اـی اـه داـقتنا رـبارب رد نـکمم ،دوـش یـسدنهم هـبناج دـنچ لکـشب رـگا ،درـیگ یـم رارـق ناتـسکاپ دیدـش نـظ ءوـس دروـم هـشیمه .دـشاب رـیذپ درـکیور کـی ناتـسناغفا هلئـسم هـب هـطبار رد دـنناوت یمروـشک ود نـیا ،ناتـسودنه و اـپورا هـیداحتا ناـیم کیژیتارـسا تکراـشم هدـش ءاـضما هـمانقفاوت هـب ءاکـتا اـبƒ .دـنهد رارـق یـسررب دروـم ار ناتـسناغفا رد حـلص زا سـپ شـمارآ و هاـفر ،تاـبث و حـلص یارـب یـلام کـمک کرـشم قودـنص کـی داـجیا تاـناکما و هتـشاد یوـقطنم یـم لـیدبت ناتـسناغفا تـلود یارـب یـلصا هدـننک لـیومت روـشک کـی ناوـنع هـب اـپورا هـیداحتا اـب نـسویپ یـلصا دـیدناک ناوـنع هـب ار روـشک نـیا ناتـسودنه عـبانم .داد دـهاوخ هـمادا اـه تدعاـسم یـقیقح حوطـس یـتح و هـظحالم لـباق تدعاـسم هـب هـک دـنک اـب کـیتامولپد رـظن زا ناتـسودنه رـگا ،یوـقطنم رـگیزاب ود ثـیحنم هیـسور و نارـیا یوـقطنم عـفانم رـب یراذـگریثأت رد اـپورا هـیداحتا دودـحم یـئاناوت هـب هـجوت اـبƒ هـیداحتا اـب رـکیدزن یراک طـباور نـیمأت اـب دـنناوت یـم روـشک ود نـیا.درواـیم تـسدب رـشیب هوـقلاب تـعفنم نآ زا ،دـشاب هتـشادرت هتـسجرب طـباور روـشک ود نـیا بــیقعت زا ار اــهتردق ریاــس و هداد شــیازفا ار سیــسأتلا دــیدج هدــننک لــیومت کاــب کــی کــیتامولپید یاــه راــشف قــیرط نــیا زا و دــننک راک ناتــسودنه و اــپورا .دـنیامن فرـنم ناتـسناغفا رد هدـننک تاـبث یـب یاـهدرکیور رتناـسآ اـهناغفا یارـب ار یراذـگ هـیامرس و تحایـس ،یـضیرم یاـه هزـیو ذـخا هـسورپ ًاـتصاخ ،هزـیو یـسیلاپ دـناوتیم ناتـسودنه ،تحایـس و ترـجاهم تاحاـس ردƒ نـینچ نـیا.دـشاب یـحص تـیفیک اـب یاـه تـبقارم تـفایرد یارـب روـشک ،هـناگی دیاـش و ،نـیرت هدـمع زا یـکی ناتـسودنه ،اـهناغفا داـیز دادـعتکی یارـب.دزاـسب .تـسا یرورض رایـسب روـشک ود ناـیم رادـیاپ و موادـتم طـباور هـمادا یارـب تادوارـم ناتسناغفا رد تربیا شیردیرف داینب ۲۰۲۱© پاچ www.afghanistan.fes.de: تیاس‌بیو ۀدافتــسا هــنوگ رــه ترــیا شــیردیرف داــینب یــبتک ۀزاــجا نودــب زاــجم ،ترــیا شــیردیرف داــینب هدــش رــتنم تاــیرشن زا یــتراجت .تــسین تاـیرظن ۀدـنهد باـتزاب ًاـموزل ،هـیرشن نـیا رد هدـش هـئارا تاـیرظن .دـشاب یـمن ترـیا شـیردیرف داـینب ناگدنسیون هٔ رابرد یرــیگولج رد تدــش هــب و ناتــسناغفا حــلص یاــهزادنا مــشچ و تاــعزانم رــگلیلحت و قــقحم ،زــنیکتاو وــیردنا تـلود ،هناتـسودرشب یاـه داـهن ،لـلم نامزاـس یارـب ناتـسناغفا رد نـیا زا شـیپ یو.تـسا لـیخد تاـعزانم زا .تـسا هدرـک راک لقتـسم قـقحم کـی ناوـنع هـب و هدـحتم تالاـیا رـگلیلحت نـیا زا شـیپ و تـسا ناتـسناغفا یـیاکیرما هاگـشناد رد هـماع یـسیلاپ یـقاحلا داتـسا ناراـش روـمیت رـکاد .تـسا هدوـب ناتـسناغفا رد یـللملا نـیب نارـحب هورـگ دـشرا :دلج یور سکع هٔ رابرد ماگـنه ،) تـسار مود( ناتـسناغفا روـهمج سـیئر یـنغ فرشا راـنک رد)ناـیم رد( یدوـم اردـنران ، دـنه رـیزو تـسخن ار ناـهم باـتک ،تـسا هدـش هتخاـس دـنه تـلود یـلام کـمک هـب هـک ناتـسناغفا ناـملراپ دـیدج نامتخاـس حاـتتفا .م 2015 ربماـسد 25- ناتـسناغفا ،لـباک ،درـک اـضما یناحبس رمع/ زرتویر:ریوصت 2021 لاس زا سپ ناتسناغفا و ناتسودنه ،اپورا ؟دیدج شور کی.26

یسیلاپ هصالخ ؟یداع دیدج تیعضو رد ناگیاسمه م 2021 زا سپ ناتسناغفا و ناتسکاپ ناراش رومیت ،زنیکتاو ویردنا

،قیقحت نیا.دنک یم یسررب ناتسناغفا زا هدحتم تالایا یماظن یاهورین جورخ زا سپ ار ناتسناغفا اب ناتسکاپ لماعت رصتخم روط هب یسیلاپ ۀصالخ نیا هقطنم و یلم تینما رب ناتسناغفا زا هدحتم تالایا یماظن جورخ تیهام دروم رد یفیلکتالب شیازفا هنوگچ هک دهد یم رارق ثحب دروم ار هلأسم نیا تدم نایم و تدم هاتوک یاه یسیلاپ لیدعت راتساوخ ،تسا رت هنانیب عقاو اتسار نیا رد ،اهویرانس مادک هک شسرپ نیا.تسا راذگ ریثأت ناتسکاپ یی ،حلص ۀسورپ زا دعب ،دهد یم رارق یسررب دروم ناتسناغفا اب ار دابآ مالسا ۀدنیآ لماعت ،قیقحت نیا.دشاب یم ییاپورا یاهروشک و دابآ مالسا ،لباک رد هقطنم و اپورا ۀیداحتا یاه یژیتارتسا رد دیاب یلماوع مادک هب هک دیامن یم صخشم و هدرک هتسجرب ار نیفرط نیب یراکمه یاهزادنا مشچ و اه شلاچ .دریگ تروص یریگولج رثوم روط هب یلامتحا یاه گنج زا ات ،دوش یگ هدیسر یی .تـسا هدـش ناتـسکاپ یاه یبلط هاج و اـه هزـیگنا نوـماریپ اهروـشک ریاـس و لـباک رد تارکاذم دـنور زا هدافتـسا یارـب روـشک ود ره هـک دننک یـم دـیکأت یناتـسکاپ تاـماقم زا رتارف هـک دنهاوخ یم لـباک زا نمض رد و دـنا یـخیرات یـتصرف یاراد یـناغفاالا نـیب ،تـسا هتـشاد طلـست اهنآ طباور رب بلغا هک"یزاـس تمالم و ینز ریصقت یاـه یزاـب" رد راب نـیلوا یارب هـک دراد دوـجو زین یمومع روـصت نیا ،هـقطنم لـخاد رد.دـنک هاگـن رد هیـسور و ناریا ،ناتـسکاپ ناـیم ،عـفانم کیژیتاترسا یـیارگمه کـی ،رصاـعم خـیرات هقطنم یتراجت و یداـصتقا ماـغدا دروم رد ناتـسناغفا ۀراـبرد کترشم هاگدید کی دروـم ناتـسناغفا گنج هـب یگ هدیـسر یاتـسار رد هـک دراد دوـجو کرد نـیا.دراد دوـجو یـی نیب نارـگیزاب ۀدـهع رب نآ هـکنیا هـن دـشاب هتـشاد یرت هتـسجرب شقن هـقطنم دوـخ دـیاب .تـسین"یروـشک چیه" عفن هب ناتـسناغفا رد یتابث یب شیازفا و دوـش هتـشاذگ یـللملا هزیگنا هـک هتـشاد راهظا موادم روط هـب ناتـسناغفا تلود ،2001 لاـس زا دوـجو نـیا اـب رد یـنارگن رـب هولاع.تـسا هدرـکن رـییغت ناتـسکاپ یدربهار لوـصا و یـساسا یاـه یلخاد تادـیدهت یزاـس اثنخ ،ناتـسکاپ نِ اتـسناغفا تـسایس ،دنه ذوفن شترسگ دروـم رد نایماظن هبـش زا یـخرب زا تیامح"ریخـست و میـسقت" یژیتاترسا کـی زا هدافتـسا اـب لکـشم و ناتـسکاپ یداـصتقا مـیخو عاـضوا مـغر یـلع.تـسه و هدوـب نارـگید رـبارب رـییغت هـب ،لـماوع نـیا ساـسا رـب ناتـسکاپ هـک تـسا دـقتعم لـباک ،تدـمزارد ۀـضرف ،ناتـسکاپ رییغت یاهراعـش هک دـنک یم اعدا و تـسین لـیامتم دوـخ تـسایس رد تـهج دنا هدـش رکذتم ناغفا تاـماقم.نتگنـشاو یارب ییامندوخ و رـهاظت زـج تـسین یزـیچ اب هـتفرشیپ تکراـشم ۀررـقم هـلمج زا ،اـه یـگدنرادزاب و اـه هزـیگنا یـلبق تاـبیترت هـک روـشک نیا هب ار رـلاد اـهدرایلیم هـک رـگول یرـیک هـب فورـعم ،2009 لاـس رد ناتـسکاپ ای دنک رـکف هرابود اـت ،دزاـس دعاقتم ار ناتـسکاپ یربهر تـسناوتن ،دـنک یم مـهارف یـم .دیهد لکـش دیدجت ار اـهنآ یـلم تـینما تـسایس هک یماگنه.م 1947 لاـس رد ناتـسکاپ لالقتـسا ناـمز زا ،روـشک ود نـیا نـیب طـباور جنـشتم ،تـشاد للم نامزاـس رد ناتـسکاپ شریذپ هـیلع فـلاخم یأر اـهنت ناتـسناغفا رد و هدوـب روـحم دـنه تدـم نـیا یـط ناتـسناغفا نوـماریپ ناتـسکاپ تـسایس.تـسا قمع هـب یبایتـسد: 1 تـسا هـتفر شـیپ یـلصا فدـه ود هـب لـسوت اـب رـیخا یاـه هـهد نیمضت روـظنم هـب نوتـشپ تـیرثکا تـیعمج زا هدافتـسا اـب ناتـسناغفا رد کیژیتاترسا کیژیتاترسا ۀرصاـحم زا یرـیگولج 2 و ،لـباک رد تـسود ًاتبـسن تـلود کـی رارقتـسا و ناتـسناغفا رد دنه یتراجت و کـیتامولپید شـیازفا هب ور روـضح لـیلقت و دـنه طـسوت چولب بلط یـیادج یاه شبنج زا یـلهد میقتـسمریغ و میقتـسم یاه تـیامح. هـقطنم و اـه نـظ ءوـس تـیوقت ثـعاب طـقف ناتـسناغفا کـمک هـب ناتـسکاپ لـخاد رد رـیزو و دنروید طـخ تیعضو هک تـساهتدم لـباک ،هوالعرب.تـسا هدـش دیدهت یاـه تـشادرب زواـجت ماگـنه ،نانتـسکاپ.دناد یـم فلاتخا دروـم ، 3 یمـسر زرـم ناوـنع هـب ار 1893 رایتخا رد ار زاـین دروـم ۀحلـسا و اـه هاگـهانپ ،ناتـسناغفا رـب یوروـش رـیهامج داـحتا ،ناتـسکاپ.دنگنجب ناتـسناغفا رد دـنناوتب اـهنآ ات ،داد رارـق نیدهاجم ینـس یاـه هورـگ قفومان یـسایس لصف و لـح نیدنچ ،ناتـسناغفا زا یوروـش رـیهامج داـحتا جورـخ اـب ار رواـشیپ و دابآ ملاسا ،یدـنپلوار ۀـمانقفاوت هـلمج زا ،یـگنج یاـه هورـگ ناـیم رد ار ناـبلاط زا یـماظن و یـسایس ظاـحل زا.م 2001 لاـس اـت تـیاهن رد و ،درـک لیهـست ناـیم م 2019 لاـس ۀـمانقفاوت داـقعنا هـب کـمک یاتـسار رد ،ناتـسکاپ.درـک تـیامح هب ،ناـبلاط رب راـشف هـب هـجوت اـب و دروآ تـسد هـب تـیدیرک ،ناـبلاط و هدـحتم تالاـیا .درک فـقوم ذاـختا ناتـسناغفا حـلص دـنور رد یزـکرم ۀتـسه ناوـنع ؟ییامندوخ و رهاظت ای یعقاو رییغت هدوب ضقانتم و فافـشریغ ناتـسناغفا لابق رد م 2001 لاـس زا سپ ناتـسکاپ تـسایس قیمع نـظ ءوـس داجیا ثـعاب ،ناـبلاط زا روـشک نـیا یـناهنپ تـیامح هژـیو هـب ؛تـسا یسیلاپ نایم عماج یژیتارتسا کی هب یدنمزاین و ،اه یسیلاپ لیدعت ،ناتسناغفا ناگیاسمه یارب ار هباشم یاهویرانس ات تسا تربیا شیردیرف داینب لقتسم شالت کی"؟تسیچ ناتسناغفا ۀقطنم رد درب-درب ۀدنیآ یاهویرانس لامتحا:یژتارتسا ات ماهبا زا" ۀژورپ 1 ،یسیلاپ دوجوم یاهرازبا دروم رد ناتسناغفا حلص یراج تارکاذم و اکیرما جورخ یاهدمایپ ات هتفای شراگن ناراش رومیت رتکاد و زنیکتاو ویردنا طسوت هک تسا هلسلس نیا زا یشخب ،یسیلاپ ۀصالخ نیا.دهد رارق ثحب دروم و نیودت ار ییاپورا یجراخ نازاس https://afghanistan.fes.de/publications:تسا یسرتسد لباق ریز سردآ رد یسیلاپ ۀصالخ نیا لماک تسرهف.دهد رارق ثحب دروم ار ناتسناغفا جراخ و لخاد رد یلصا ناکیرش یاه شلاچ و کیژیتارتسا عفانم .)2011 تسگا ، کرامند یللملا نیب تاعلاطم توتیتسنا:گاهنپک( اکیرما و دنه شقن و یماظن هبش یاه شبنج ،کیژیتارتسا قمع هب یهاگن:ناتسناغفا لابق رد ناتسکاپ هدنیآ تسایس ،قیدص لیدنق 2 .درک راذگاو ،تسا ناتسکاپ رد زورما ناتسچولب و اوخنوتشپربیخ یاه تلایا زا یشخب هک ار یرایسب قطانم ناغفا فرط ، 1893 ۀمانقفاوت اب تقباطم رد 3 م 2021 زا سپ ناتسناغفا و ناتسکاپ ؟یداع دیدج تیعضو رد ناگیاسمه.28

رد و دـننک رارـقرب طاـبترا داـبآ ملاسا اب یمـسرریغ روـط هب اـت ،دـنا هدرـک شلات و دنمدوـس یتراجت طـباور ،یداـصتقا یراکـمه نوـماریپ طـباور شترسگ دروـم .دننک تـبحص دراوـم ریاـس کی ناونع هـب ار)ناتـسناغفا( روـشک هکنیا یاج هب داـبآ ملاسا رد نازاـس یـسیلاپ ƒ تـسایس کی هب لـسوت اب اهنت هک دننیبب"کیژیتاترسا قمع" عـبنم و لـیاح ۀـقطنم و لاـصتا بـطق ناوـنع هـب ار ناتـسناغفا تـیفرظ ،تـسا یبایتـسد لـباق یـتینما ،بیترت نـیمه هـب.دنهد یـم صیخـشت یداـصتقا یراکـمه و یـی هـقطنم ماـغدا یزاـسادج لاـبند هـب اـهنآ هـك دـنا هتـشاد راـهظا نـینچمه روـشک نـیا تاـماقم روط هـب هـك ،دـنا ریمـشك فلاتخا ،صاـخ روـط هـب و دـنه زا ناتـسناغفا ۀلأـسم .تفرگ دـهاوخ رارـق اه ناـغفا لابقتـسا دروـم هدترسگ کـیمانید زا رـتارف ،یرایـسب ۀدـیقع هـب ،ناتـسکاپ و ناتـسناغفا طـباور شترسگ ƒ ،تادحرس تـیریدم هلمج زا ،تاـعوضوم ریاـس هب ،حلص دـنور و یـکیتیلوپوئژ ناغفا نارـجاهم ندنادرگزاب ،رـتدازآ تیزنارت ۀـمانقفاوت و اه هـفرعت یزاـس یـقطنم .تـسا طبترم دراوـم ریاـس و دوخ یناتـسکاپ یماظنریغ ناـیاتمه زا یتـسود یاـه لانگیز ناـغفا فرـط هـک یـلاح رد زونه هـک دننک یـم ناـشنرطاخ یـصوصخ روـط هـب لـباک تاـماقم ،دـنک یـم تـفایرد غالبا ناتـسکاپ یتینما یاـه نامزاـس هب و هدایپ لـمع رد یزـیچ نـینچ مـینیبب تـسا رود یصوصخ تروـص هب ناتـسناغفا یـلخاد نارـگیزاب ریاـس و لـباك اب داـبآ ملاسا.دوـش روط هب و تـسا هتخومآ دوـخ 1990 ۀهد تاهابتـشا زا ار نـیا و تـسا هدوـب طاـبترا رد زا نآ یاـهدمایپ و یـتابث یـب زا اـت ،تـسا یبرغ تاـبثاب ۀیاـسمه كـی ناـهاوخ یدـج ملاسا نازاـس یـسیلاپ.دنك یریگولج ،روـشک نیا هب نـیرجاهم ۀدترسگ ناـیرج هـلمج کرد داـبآ ملاسا رد رـیز یـساسا تاـعوضوم نوـماریپ هـک دـننک یـم ناـشنرطاخ داـبآ :دراد دوـجو یدیدج رـب یـنتبم هـک دوـخ یـلبق یژیتاترسا زا یناتـسکاپ تاـماقم ،دـسر یـم رـظن هـب ƒ یاـه هورـگ اـب طـباور شترسگ اـب ،دوـب ناتـسناغفا رد نوتـشپ موـق زا تـیامح لامش قطانم رد اه کـبزا و اه هرازـه ،اه کـجات هـلمج زا ،نوتـشپ رـیغ یـموق یاروـش سیئر ،هللادبع هللادبع ترکاد ریخا یاـهرادید.دوـش یـم رود ،یزـکرم و ،نارـگید و هـگرج یـسلو سـییر ،یـنامحر نـمحرریم و یـلم ۀـحلاصم یـلاع زـین نوتـشپریغ ناـغفا نارادمتـسایس.تـسا دـیدج یژیتاترسا نـیا زا یـشخب ناتسکاپ هاگدید:ناتسناغفا رد یلامتحا یاهویرانس یـشاپورف زا دـعب ۀرود اتـسار نـیا رد و هدرـک یـنارگن زارـبا ناتـسناغفا زا هدـحتم تالاـیا یـناهگان جورـخ یاـهدمایپ دروـم رد یـصوصخ روـط هـب داـبآ ماـسا ناـشنرطاخ تاـماقم.دوـش یـم روآداـی ،تـسا هدیـشک شود هـب ار راـب نیرـشیب ،درـک اـعدا ناتـسکاپ نآ زا سـپ هـک م 1992 لاـس رد هـللا بـیجن رـکاد تـلود و یـی هـقطنم یاهروـشک ریاـس و لـباک هـک یـعضوم ،دـهد یـم حـیجرت ار ناتـسناغفا زا هدـحتم تالاـیا"هنالووئـسم" جورـخ نـینچمه داـبآ ماـسا هـک دـنا هدرـک یراتخاـس ینیـشن بـقع ترورض رـب ،زـین رـبوتکا هاـم رد وـتان رـیخا تـسشن رد هـکنانچ.دـنراد کرـشم رـظن نآ نوـماریپ اـپورا ۀـیداحتا هـلمج زا یـللملا نـیب .دـش دـیکأت اـهورین طـیارش رـب یـنتبم و :دنا رت نیبشوخ ،ریز لوا ۀنیزگ ود زا یکی هب یبایتسد دروم رد یناتسکاپ نازاس یسیلاپ ،تسا ثحب دروم هدرتسگ روط هب هک یویرانس هس نیب زا ناـبلاط لماـش هـک دوـش یـم نآ یـلعف لکـش رد ناتـسناغفا تـلود یاـقبا ثـعاب ویرانـس نـیا:یـللملا نـیب تـیعورشم یاراد تاـبث اـب تـلود کـی رارقتـسا ƒ تـلود اـب ،تـسا نـکمم هـک دـنا هدرـک هراـشا ،نالارـج هـلمج زا ،داـبآ ماـسا رد نازاـس یـسیلاپ ،لاـح نـیا اـب.تـسا تردـق دـیدج میـسقت کـی یـط یـم رـما نـیا لـیلد ار تاراـهظا نـیا لـباک. 4 دـشابن دـنه هـب کـیدزن ناتـسناغفا رد دـیدج تـلود کـی دـنهد یـم حـیجرت یـلک روـط هـب و دـننکن راک یـلعف .تـسا هدرـکن یرـییغت ناتـسناغفا دروـم رد ،ناتـسکاپ تـسایس هـک دـناد قوـقح هـب تبـسن یـمک تادـهعت اـب ناـبلاط و تـسا یـشاپورف لاـح رد لـباک یـلعف تـلود ،ویرانـس نـیا رد:ناـبلاط ۀطلـس تـحت اـما تاـبثاب تـلود کـی ƒ داـجیا یارـب طـیارش زا هدافتـسا اـب دـناوت یـم ناتـسکاپ ،ویرانـس نـیا رد.دـنریگ یـم تـسد رد ار روـما ماـمز ،یـساسا نوـناق رد دوـجوم لوـصا و رـب تاـعافترا و لاـش زا هژـیو هـب ،یـتیالو و یـلحم یاـه تردـق زا یـخرب لماـش ًالاـتحا اـما ،ناـبلاط یرـهر اـب ،لـباک رد هـیامحلا تـحت تـلود کـی .دـنک راک ،یزـکرم تـسکش هـب حـلص قـفاوت رـگا.دوـب دـهاوخ هـقطنم نارـگیزاب ریاـس و ناتـسکاپ یارـب بوـلطم ۀـجیتن لـقادح یاراد ویرانـس نـیا:یـلخاد گـنج یویرانـس ƒ نارـگیزاب هـک یـلاح رد ،دـش دـهاوخ دیدـشت و تـفای دـهاوخ هـمادا ًالاـتحا گـنج ،دـنهد هـمادا دوـخ جورـخ هـب یـللملا نـیب یاـهورین و دوـش رـجنم دـننام يرـگيد ياهروـشك تـسا نـكمم.دـننک یـم تـیامح دوـخ یـتینما عـفانم یاـعدا یارـب بـیقر یـلخاد یاـهورین زا ناتـسکاپ هـلمج زا یـی هـقطنم یرـب بـقاوع دـناوت یـم ویرانـس نـیا.دـنهد قوـس رـشيب تاـفالتخا و يزـيرنوخ تمـس هـب ار روـشك و دنوـش يزاـب نـيا دراو هيـسور و دـنه ،نارـيا 1990 یاـه لاـس دـننام ار نارـجاهم نارـحب هـلمج زا ،نارـحب نـیا نازـیم نیرـشیب ،دـنا روـبجم نارـیا و ناتـسکاپ ،دـشاب هتـشاد هارـمه هـب ار یراـب هـعجاف زا رـشیب ار دـنه ذوـفن راکـنا یاـه تـیولوا هـک رـفص عـمج کیژتیارـسا رـکفت اـب قـباطم ًالاـتحا ناتـسکاپ ،یـفنم تارـیثأت نـیا دوـجو اـب.دـننک لـمحت .دـش دـهاوخ رـیگرد ،درـیگ یـم رـظن رد یرـگید زـیچ رـه .2020 ربمتپس ،زوین عولط ،"دومن اضاقت ار لباک میژر رییغت یناتسکاپ دعاقتم لارنج کی و دومن هیارا یتایرظن ناینادنز یئاهر دروم رد ناتسکاپ هجراخ ریزو ،یشیرق" 4 م 2021 زا سپ ناتسناغفا و ناتسکاپ ؟یداع دیدج تیعضو رد ناگیاسمه.29

،رــما نــیا.دــشاب یــم ناتــسناغفا رد تاــبث رارقتــسا دــنمزاین – اه‌تخاــسریز یدـیلک یاـه هژورـپ راـعا و یزادـنا هار هـلمج زا ،یداـصتقا لاـصتا ناکـما ،) TAPI( دـنه-ناتـسکاپ-ناتـسناغفا-ناتـسنمکرت زاگ هـلول طـخ دـننام یژرـنا هار یاـه هژورـپ و) CASA-1000( یـبونج یایـسآ-یزـکرم یایـسآ قرـب ۀژورـپ هدـحتم تالاـیا و اـپورا ۀـیداحتا هـک یروـط ناـه.دـنک یـم مـهارف ار نـهآ هـب طوـنم ،ناتـسکاپ رد اـهنآ ۀدـنیآ یراذـگ هـیامرس ًالاـتحا ،دـنا هـتفگ ًاـنلع .دوـب دـهاوخ هـقطنم رد تاـبث و ناتـسکاپ و ناتـسناغفا بوـخ طـباور هـلمج زا یـلخاد و یـللملا نـیب یاهراـشف تـحت ناتـسکاپ:مزـیرورت اـب هزراـبم ƒ و ارگماـسا یـماظن هبـش هـب اـت ،تـسا هـتفرگ رارـق یـلام مادـقا یراک هورـگ هدیـسر ،دـننک یـم تـیلاعف روـشک نـیا کاـخ زا هـک یتـسیرورت یاـه هورـگ اـب هزراـبم هـب دـهعت ناـبلاط اـب هدـحتم تالاـیا قـفاوت طرش نـیلوا.دـنک یـگ اـه لاـس ناـبلاط مـه و ناتـسناغفا تـلود مـه ،یـلمع رـظن زا.تـسا مزـیرورت دـناوت یـم ISKP اـب هـلباقم.دـنا هدـیگنج) ISKP( ناـسارخ یماـسا تـلود اـب رـه یارـب یـیارگمه مـهم ۀـطقن ،یـللملا نـیب نارـگیزاب و ناتـسکاپ رـب هواـع .دـشاب گـنج فرـط ود رــیخا یاــه یــسیلاپ زا اــه ناــغفا:یــبط تحایــس و یراذــگ هــیامرس یازــیو ƒ یـتراجت و یـحص فادـها یارـب هژـیو هـب ،اـه ناـغفا یارـب ناتـسکاپ یازـیو هــجلاعم یــلصا یاــهدصقم زا یــکی ناــنچمه ناتــسکاپ.دــنا هدرــک لابقتــسا هـمه یارـب ازـیو طـیارش رد رـشیب تلوهـس.تـساه ناـغفا زا یرایـسب یارـب طـباور رـشیب دوـبهب هـب ،راـب دـنچ و تدـمدنلب یاـهازیو هژـیو هـب ،اـه ناـغفا طرش مدرـم یارـب ،اـه تلوهـس نـینچ داـجیا.دـنک یـم کـمک روـشک ود نـیب .تـسا روـشک ود نـیب هناتـسود طـباور داـجیا مزال هقطنم تالکشم تیکلام ؟یی هقطنم کرتشم زادنا مشچ و ناتـسناغفا روـشک ود رـه ،اـه شـلاچ یدـعب دـنچ و هدـیچیپ تـیهام هـب هـجوت اـب تـیامح حـلص دـنور زا هـک دـنرادرب ماگ دوـخ طـباور دوـبهب تـهج دـیاب ناتـسکاپ روــط هــب دــیاب روــشک ود رــه.دــشاب تدــم هاــتوک حــلص رارقتــسا زا رــتارف و دــنک راک تدــم ناــیم اــت تدــم هاــتوک رد اــه یراکــمه ۀوــقلاب یاــه هــنیمز رد کرــشم و تراـجت ،نارـجاهم ،تادـحرس تـیریدم ۀـنیمز رد راک لماـش اـه هـنیمز نـیا.دـننک .تـسا مزـیرورت و یداـصتقا تاـطابترا کرــحت دوــبهب یارــب ار یــتصرف هدــحتم تالاــیا جورــخ:یــی هــقطنم تــینما ƒ ،نـیچ ،ناتـسکاپ ،نارـیا ارـیز ؛دـنک یـم مـهارف ناتـسناغفا یـی هـقطنم تـینما زا یـ شان ۀوـقلاب دـیدهت نارـگن رـگید ،یـی هـقطنم نارـگیزاب رـگید و هیـسور نــکمم ،رــما نــیا ؛دوــب دــنهاوخن ناتــسناغفا رد اکــیرما تدــمدنلب روــضح رد.دـنک مـهارف یداـصتقا ماـغدا هـب ار تـینما زا زـکرمت رـییغت ناکـما تـسا دــنه زا ناتــسناغفا ۀلأــسم یــلامتحا یزاــسادج ،بــیقعت و یرــیگیپ تروــص لاـس زا ناتـسکاپ هـب هیـسور درـکیور.تـسا هدـننک راودـیما ناتـسکاپ طـسوت زا سـپ ار یـی هـقطنم یاـه شـنت رـطخ ًالاـتحا ،هـمادا تروـص رد ،م 2013 . 5 دـهد یـم شـهاک هـجوت لـباق روـط هـب وـتان جورـخ ناـبزیم دوـخ کاـخ رد ناتـسکاپ ،رضاـح لاـح رد:ناـغفا نارـجاهم ندـنادرگزاب ƒ نـیا- تـسا هدـشان تـبث و هدـش رـسجار و تـبث رـجاهم نوـیلیم هـس دودـح رـه. 6 تـسا روـشک ود ناـیم هدـنیآ ۀـبناج ود طـباور رد مـهم لـماع کـی رـما لـلم طوـبرم یاـه نامزاـس و اـپورا ۀـیداحتا یـصصخت کـمک هـب روـشک ود یـسیلاپ زا مجـسنم و یـلمع ۀـعومجم کـی ،رـگیدکی یراکـمه اـب دـیاب دـحتم .دـننک نـیودت ،ناـغفا نارـجاهم ندـنادرگزاب تـهج ار رـثوم یاـه لـح هار و اـه دوــخ یــلخاد تالکــشم لــح یارــب ،ناتــسکاپ:تراــجت و یداــصتقا ماــغدا ƒ فاــشکنا و مــیلقا رــییغت ،یژرــنا دوــبمک ،داــصتقا یــیوج هــفرص هژــیو هــب ﺎﻫ نﻮﯿﻠ�ﻣ ٢٠٠٠ ٢٠٠١ ٢٠٠٢ ٢٠٠٣ ٢٠٠٤ ٢٠٠٥ ٢٠٠٦ ٢٠٠٧ ٢٠٠٨ ٢٠٠٩ ٢٠١٠ ٢٠١١ ٢٠١٢ ٢٠١٣ ٢٠١٤ ٢٠١٥ ٢٠١٦ ٢٠١٧ ٢٠١٨ ٢٠١٩ ٢.٥٠ ٢.٠٠ ناتسکاپ رد ناغفا نایوجهانپ و ناگدنهانپ ) 2019- 2000( ١.٥٠ UNHCR: عبنم ١.٠٠ ٠.٥٠ ٠.٠٠ ترﺎﻈﻧ ﺖﺤﺗ نﺎﮔﺪﻨﻫﺎﻨﭘ UNHCR نﺎ��ﺠﻫﺎﻨﭘ .م 2020 ربمسد ، تربیا شیردیف داینب ،زنیکتاو ویردنا ،ناراش رومیت ،دینک هعجارم"راپورا و ناتسناغفا ،هیسور تشن" هب افطل 5 .م 2020 یم هُ ام ،ییاپورا نایوجانپ تیامح رتفد ،"ناتسکاپ رد ناغفا نیرجاهم تیعضو" 6 م 2021 زا سپ ناتسناغفا و ناتسکاپ ؟یداع دیدج تیعضو رد ناگیاسمه.30

اپورا ۀیداحتا یارب ییاهداهنشیپ هک دنک مـهارف هدنزاـس حطـس ات ار ناتـسکاپ و ناتـسناغفا طباور تیوقت و تیامح ،رگید ۀدننکـش یـسایس یاه هنیمز زا شیاه هـبرجت هب لـسوت اـب ،دـناوت یـم اـپورا ۀـیداحتا ƒ .دزاـس مهارف نآ زا رتارف و هـقطنم یارب ار تاـبث و حـلص یاهوگتفگ زا رـتارف تاعوضوم دروم رد هـبناج هـس تالدابم هلمج زا ،روـشک ود نیب وگتفگ لیهـست یارب ناتـسکاپ اب دوخ طباور و تردق ۀـطیح زا دـناوت یـم اـپورا ۀـیداحتا ƒ ره یارب وـتان یماظن جورـخ زا سپ.دنک هدافتـسا ،یتراجت ماـغدا و یداـصتقا یراکمه ،یدـحرس تافالتخا لـح ،ناغفا نارـجاهم تـیریدم و تدوـع دـننام ،حـلص یراـج .دننک هدافتـسا ،دوخ طباور ددـجم فیرعت یارـب تصرف نـیا زا ات ،دوـش یبال دـیاب روـشک ود دهعتم تنوـشخ شهاک هـب و هتفرگ یدـج ار حـلص یراج یاـهوگتفگ هـک دیامن روـبجم ار ناـبلاط روـشک نیا اـت ،دـنک دراو ناتـسکاپ هـب یترشیب راـشف دـیاب اـپورا ۀـیداحتا ƒ دوخ تـسد تـسا نکمم ،حلص تارکاذم رد دوخ ۀـنایارگرثکادح درکیور رد ناـبلاط ،تروـص نیا ریغ رد.دـش هدهاـشم وینژ 2020 سـنارفنک رد هـک یروـط نامه ؛دنوـش میرحت ییزج وـغل هلمج زا هدـحتم تالایا-ناـبلاط ۀمانقفاوت یاـه هداـم ریاـس تـسا نکمم تارکاذم رد ریخأت.دنیامن فـیعضت ترشیب ار دـنور و دـننک زاـب دـح زا ترشیب ار .دنک هدیچیپ ار اـهنآ و هداد رارـق ریثأت تـحت ار ترشیب ناینادنز یدازآ و لـلم نامزاـس یاـه .دنک هدافتسا ،یداصتقا لباقتم یگتسباو و یی هقطنم یراکمه یارب ،ناریا و نیچ هژیو هب ،اهروشک ریاس اب دوخ تبثم طباور و تردق ۀطیح زا دیاب اپورا ۀیداحتا ƒ یم حرطم ار یـنارگن نـیا موادـم روط هب لـباک.دنهد رارـق راـشف تحت دوـخ کاـخ رد ناـبلاط یاـه هاگـهانپ نتسب یارـب ار ناتـسکاپ دـیاب هدـحتم تالاـیا و اـپورا ۀـیداحتا ƒ ریاـس ۀبرجت.دننک هـجیتن یب ،هورـگ نیا عطاق تـسکش یارب ار ناتـسناغفا تـلود یاه شلات هک دوب دـنهاوخ رداق هـشیمه ناـبلاط ،ناتـسکاپ تـسایس رـییغت نودـب هـک دـنک . 7 دهد یـم شیازفا ار ،یـلودلا نـیب گنج رـطخ هوالع هـب هناحلـسم یاه گنج رـمع لوط یهجوت لـباق روـط هب نـما یاـه هاگـهانپ دوـجو هـک تـسا هداد ناـشن اهروـشک ،دـش نیودت 2013 لاـس رد ایناتیرب یرـگیجنایم اب هـک) APAPPS( یگتـسبمه و حلص یارـب ناتـسکاپ و ناتـسناغفا یراک نلاپ دـننام دوـجوم یاـه مزـیناکیم زا هدافتـسا اـب ƒ یم رما نـیا.دنک یرـگیجنایم روـشک ود نـیب وگتفگ و ثـحب رد ،دـنروید طـخ دروم رد تدـم یـنالوط فلاتخا هـلمج زا ،رـگید تاـفالتخا لـح یارـب دـیاب اـپورا ۀـیداحتا تیزنارت ۀمانقفاوت و دازآ و یـقطنم یاـه هفرعت یاـه مزیناکم زا و دهد شترسگ و تیوقت ناتـسناغفا قیرط زا ار یزـکرم یایـسآ و یبونج یایـسآ یی هـقطنم نـیب طاـبترا دـناوت .دنک تـیامح ،روـشک ود نیب 84 هحفص ،et al، RAND Corporation 2021 نمیاب لایناد ،"روشک زا جراخ یتسیرورت یاه هورگ زا تیامح دنور" 7 ناتسناغفا رد تربیا شیردیرف داینب ۲۰۲۱© پاچ www.afghanistan.fes.de: تیاس‌بیو ۀدافتــسا هــنوگ رــه ترــیا شــیردیرف داــینب یــبتک ۀزاــجا نودــب زاــجم ،ترــیا شــیردیرف داــینب هدــش رــتنم تاــیرشن زا یــتراجت .تــسین تاـیرظن ۀدـنهد باـتزاب ًاـموزل ،هـیرشن نـیا رد هدـش هـئارا تاـیرظن .دـشاب یـمن ترـیا شـیردیرف داـینب ناگدنسیون هٔ رابرد یرــیگولج رد تدــش هــب و ناتــسناغفا حــلص یاــهزادنا مــشچ و تاــعزانم رــگلیلحت و قــقحم ،زــنیکتاو وــیردنا تـلود ،هناتـسودرشب یاـه داـهن ،لـلم نامزاـس یارـب ناتـسناغفا رد نـیا زا شـیپ یو.تـسا لـیخد تاـعزانم زا .تـسا هدرـک راک لقتـسم قـقحم کـی ناوـنع هـب و هدـحتم تالاـیا رـگلیلحت نـیا زا شـیپ و تـسا ناتـسناغفا یـیاکیرما هاگـشناد رد هـماع یـسیلاپ یـقاحلا داتـسا ناراـش روـمیت رـکاد .تـسا هدوـب ناتـسناغفا رد یـللملا نـیب نارـحب هورـگ دـشرا :دلج یور سکع هٔ رابرد یروـهمج تـسایر خاک رد ناتـسکاپ رـیزو تـسخن ناـخ نارـمع اـب)تـسار( ناتـسناغفا روـهمج سـیئر یـنغ فرشا .دـنک یـم تاـقالم 2020 رـماون 19 رد ناتـسناغفا ، لـباک رد /لیعامسا دمحم/ زرتویر:ریوصت م 2021 زا سپ ناتسناغفا و ناتسکاپ ؟یداع دیدج تیعضو رد ناگیاسمه.31

یسیلاپ هصالخ م 2021 زا سپ ناتسناغفا یا‌هقطنم یبلط هاج و اهوزرآ رب مجاهت ؟یتینما یاه‌شلاچ ای و نیچ ناراش رومیت ،زنیکتاو ویردنا

هک دنک‌یم نایب هدرشف روط هب هلاقم نیا.دزادرپی‌ م ناتسناغفا زا اكیرما یماظن جورخ زا سپ ناتسناغفا اب نیچ لماعت یسررب هب ،راکهار هصالخ نیا یلم حطس هب نیچ روشک یتینما و یداصتقا فادها رب هنوگچروشک نآ تسایس رد رییغت و اکیرما یماظن جورخ تیهام دروم رد نانیمطا مدع شیازفا زا دعب.دنا هداد شیازفا ناتسناغفا لخاد رد حلص دنور زا تیامح یارب ار دوخ یاه‌شالت اپورا ی‌هیداحتا مه و نیچ مه.دراذگ‌یم ریثأت یا‌هقطنم و زا نیچ تاراظتنا ؟تسا هدش ینیب‌شیپ اپورا یاهت‌ ختیاپ و گنجیب ،لباک رد یتینما یاه‌یراکمه و هعسوت ،فاشکنا یارب طیارش مادک ،م 2021 لاس کرتشم فادها هب یبایتسد یارب هبناج هس یگنهامه تاحاس مادک رد ؟تسیچ نیچ فادها دروم رد اکرش نیا ینارگن و ناتسناغفا یللملا نیب یاکرش .؟تسا زیمآ تیقفوم و یتایح رایسب دنبرمک راکـتبا.دنک‌یم راـتفر طایتحا اـب ،دـشاب هتـشاد روضح هقطنم رد یـماظن رـظن زا هب هک یـیایرد و یـنیمز یراـجت یاهریـسم زا هدـش یزـیره‌ مانرب یا‌هکبـش ،نـیچ هداـج هیامرس اتـسار نیا رد هـک ایـسآ-اپورا دادـتما رد یداـصتقا یاـه‌تیلاعف شترسگ روـظنم نیا.تـسا هدرـک قـیرزت هـنایم یایـسآ و ناتـسکاپ یاهروـشک رد ار یا‌هدترسگ یراذـگ .تـسا هدـش اهنآ هبناج ود طباور رد یگتـسباو یتح و لداعت مدـع ثـعاب نـینچمه رـما هب یداـصتقا زیلهد رد طـقف ار رـلاد دراـیلیم 62 اـت دوـب هدرـک دـهعت نـیچ ،ناتـسکاپ رد هار کی- دـنبرمک کی لمع راکتبا زـیلهد 2 شـش زا یکی هک ناتـسکاپ و نـیچ حلاطصا یراکمه هـمانق‌ فاوت کی نـیچ ،م 2020 لاـس تـسگآ رد.دنک یراذـگ هـیامرس ،تـسا همان‌مهافت نـیا هک درک اـضما تینما و تـسایس ،تراـجت هنیمز رد نارـیا اـب کیژیتاترسا ،ناتـسناغفا رد. 3 تـسا هداد سراـف جـیلخ رد یدربهار ی‌هاگـیاج کـی گـنیجیب هـب رد ار روـشک نیا سم ندـعم نیرتگرزب زاـیتما نـیچ یـتلود یاـهت‌ کرش زا یمویـسرسنک .دنداد صاـصتخا دوـخ هـب م 2008 لاـس یـسایس یاـضف داـیز لامتحا هـب ناتـسکاپ اـب نـیچ کـیدزن طـباور و اـهه‌ لماعم نـیا تـسا راوـشد یـنیب‌شیپ نـیا یدـح اـت ،دـهد‌یم لکـش رـییغت نـیچ عـفن هـب ار هـقطنم نیا.دنوـش دهاوخ ادج ناتـسناغفا زا نآ یـبرغ یاکرش و اکـیرما هدحتم تالاـیا اـیآ هـک ندرک روـبجم یارـب دهدب ار مزال ذوـفن تردـق گـنیجیب هـب دـناوتی‌ م گرزـب یاـه‌هژورپ یاـهدیدهت ندرـب نـیب زا یـتح اـی راـهم هـب کـمک یارـب ناتـسناغفا هـلمج زا ،نارـگید اهنآ رب نـیچ هک نابلاط و ناتـسکاپ هـک تـسا رکذ نایاـش.شا تابث و تـینما یـلامتحا بوـسحم دیدهت ار اهنآ نیچ هـک ییاه‌هورگ هیلع یا‌هـظحالم لـباق تاـمادقا ،دراد ذوـفن ار عوضوم گـنیجیب ایآ هـک دراذگ‌یم زاـب ار شـسرپ یاج نیا.دـنا هدادـن ماـجنا دـنک‌یم .دـشاب رثوم دـناوتی‌ م دـح هچ ات و تـسا هداد رارـق ثـحب دروـم یدـج اـهنآ اـب ءاضما ار ضرـعت مدع و لباقتم و یتـسود هدـهاعم م 1960 لاـس رد ناتـسناغفا و نـیچ زا. 1 دندرک میـسرت یداـصتقا لماعت تـیروحم اـب ار درس گـنج نارود طـباور و.دـندرک هزوح رد ناـنچمه ناتـسناغفا رد نـیچ روـشک یاه‌وزرآ و یـبلط هاج ،دـعب هـب ناـمز نآ روـشک لماعت و تکراـشم ،دـشر لاح رد تردـقربا ارـیز.تـسا هدـنام تـباث یداـصتقا ،م 2006 لاـس رد.تـسا هدرک دودـحم ناتـسناغفا یـتینما و یـسایس روـما رد ار نـیچ حـیرصت"یراوـجمه نـسح" لوـصا ساـسا رـب ار دوـخ 1960 هدـهاعم روـشک ود رـه هقطنم رد تابث زا تـیامح یارب ار دوـخ ناگیاـسمه و ناتـسناغفا ،نیچ نآ رد هک دـندرک دوخ یداـصتقا عـفانم و تـینما نـیمضت یارـب نـیچ ،هدترسگ روـطب.دزاـسی‌ م لـیخد نآ یا‌هقطنم دـحتم نیرتمهم و نیرتکیدزن 1960 هـهد زا هـک ناتـسکاپ هـب ،ناتـسناغفا رد شهاک لامتحا هکی‌ نامز زا اـما.تـسا هدیدرگ لـصوتم ،تـسا ایـسآ بوـنج رد روـشک رظن هب ،دـمآ نایم هـب یـتینما ءلاخ داـجیا لامتحا و م 2014 لاـس رد اکـیرما یـماظن یبرغ یاـهزرم رد تیولوا ناوـنع هـب ار ناتـسناغفا یا‌هدنیازف روـط هـب گـنجیب دـسری‌ م رد ،دنوـش جراـخ ناتـسناغفا زا لـماک روـطب وـتان و اكـیرمآ رـگا.دـنک بوـسحم دوـخ یداـصتقا هحاـس رد ار ناتـسناغفا اـت دـشاب نـیا لاـبند هـب دیاـش نـیچ ،تـیعضو نـیا و دنبرمك حرـط تحت روـشك نیا ندروآ دروـم رد اه‌لاـس ارـیز ،دزاـسب رـت کـیدزن دوـخ .تـسا هدرك تبحص تـسا یرالد دراـیلیم دـنچ هژورـپ هـک ی‌هداـج نیچ کیتاملپید و یداصتقا ذوفن تردق شیازفا هقطنم و ناتـسناغفا رـب یهجوت لـباق کـیتاملپید و یداـصتقا ذوـفن تردـق یاراد نـیچ لامعا لـباک رد یروـف یـسایس فادـها یارـب ارـنآ کـچوک تمـسق زوـنه اـما ،تـسا روهظ لاـح رد یداصتقا تردـقربا ناوـنع هـب ار دوخ گـنجیب ،ضوـع رد.تـسا هدرـک اکیرما هدـحتم تالایا هـکینامز اـت اما ،تـسا هدرک یـفرعم یزـکرم و یـبونج یایـسآ رد کی هب یدنمزاین و اه یسیلاپ لیدعت ،ناتسناغفا ناگ هیاسمه یارب یلامتحا یاهویرانس نوماریپ ات ،تسا تربیا شیردیرف داینب لقتسم شالت کی نیا"؟تسیچ ناتسناغفا و ۀقطنم رد هدنیآ درب-درب یاهویرانس تالامتحا:یژیتارتسا ات تیعطق مدع زا" ۀژورپ 1 یاهرازبا اب ناتسناغفا حلص تارکاذم و اکیرما جورخ یاهدمایپ هرابرد ات ،تسا هدش فیلأت ناراش رومیت رتکاد و زنیکتاو ویردنا طسوت هک تسا یسیلاپ کی زا یشخب یسیلاپ ۀصالخ نیا.دریگ تروص ثحب ،اپورا یجراخ نازاس یسیلاپ نیب رد عماج یژیتارتسا https://afghanistan.fes.de/publications.دیشاب هتشاد سرتسد هب لیذ سردآ رد ،دیناوت یم ار اه یسیلاپ ۀصالخ نیا زا یلماک تسیل.دریگ تروص ثحب ،ناتسناغفا جراخ و لخاد رد یلصا ناکیرش یاه شلاچ و کیژیتارتسا عفانم ،دوجوم یسیلاپ .م 2018 تسگآ ،تربیا شیردیرف داینب"،اهزادنا مشچ و لیلحت ،رورم:هار کی – دنبرمک کی لمع راکتبا همانرب رد ناتسناغفا قاحلا" ،م 2020 ، هدازی‌ لع هللا مسب و یفاص میرم 2 .م 2020 تسگآ 9 ، یجراخ تسایس ،"تسا برغ یارب یدب ربخ نیچ اب ناریا نامیپ" ،م 2020 ، سانشن‌ ادزی هیکذ و حلاص ملع 3 ؟یتینما یاه‌شلاچ ای و نیچ یا‌هقطنم یبلط هاج و اهوزرآ رب مجاهت م 2021 زا سپ ناتسناغفا.33

اب م 2013 لاـس لـیاوا زا حرـط نـیا ؛تـسا هدرـک یـنیب شـیپ یـنالوط یـتدم یارـب ار قیرط زا و کـچوک رایـسب سایقم رد دنچره ،دـش عورش یـتینما یاـه‌کمک زا هدافتـسا نآ زا یکاح اـه‌شرازگ ،م 2019 لاـس ات.دـنبای ققحت دنتـسناوتن اـتدمع هـک یـتاراکتبا داجیا دوـخ نیمزرس برـغ هنماد هـب یـهتنم رد یـماظن هاگـیاپ کی نـیچ شـترا هـک دوـب اوتحا ار شدوـخ یاـهزرم و ناتـسناغفا ،ناتـسکیجات رواـجم یاـهه‌وک هـک تـسا هدرـک یعافد ًلاماک و هنالعفنم ًلاماک اـما ،تـسا هقباـس یب ود ره یـتاکرح نـینچ. 7 دـنک‌یم .ناتـسناغفا هیاـسمه یاهروـشک ریاـس لماعت اب هـسیاقم رد ًاـصوصخ ،هدـنام یـقاب زا یا‌هنارهام زرـط هب ناتـسناغفا رد یراج حلص دنور دروم رد گـنیجیب یـمومع عـضوم ،ناتـسکاپ اب قباطم.دـنک‌یم تـیامح اکیرما هدـحتم تالاـیا یربهر تـحت یاـه‌شالت یاهداهن و اهروـشک ریاـس ،ییاپورا یاهروـشک زا یدادـعت هـب راکـشآ ریغ لکـشب نـیچ نیچ.دـهد رارق راـشف تحت یروـف سب شتآ یارـب ار ناـبلاط اـت تـسویپن یـللملا نـیب زا"هنالوئـسم" و"مـظنم" جورـخ ،تـسا هدرـک حرـطم ار سـب شـتآ لئاـسم یدـح اـت هنالوجع جورخ دروـم رد ار اکیرما هدـحتم تالایا و وتان ،دـهد‌یم حـیجرت ار ناتـسناغفا اکیرما هدحتم تالاـیا درکیور دروـم رد ار شیوخ یـنارگن نینچمه.تـسا هداد رادـشه رت‌یمـسر دعُب زا روـشکن‌ آ نتفرگ هدـیدان دروـم رد ناتـسناغفا حـلص تارـکاذم دـنور رد روـضح هـب تـسا نـکمم یـتح نـیچ ،رضاـح لاـح رد.تـسا هدرـک زارـبا یا‌هـقطنم .دـشاب هتـشاد یبولطم هاگن ناتـسناغفا رد اکیرما هدحتم تالاـیا مزیرورت دـض یاـهورین ناتسناغفا حلص دروم رد نآ فقوم و گنیجیب یتینما یاهی‌ نارگن درکیور ،دـبای نایاپ م 2021 لاـس رد ناتـسناغفا تاـبث دروم رد برـغ یاـه‌شالت رـگا زا ،ناتـسناغفا زا یـشان یـتینما یاـهدیدهت دروـم رد یـنارگن اب زـیچ رـه زا شـیب نـیچ نیرتدنمفده.دـش دهاوخ تیاده نـشخ یبهذم ییارگ‌طارفا و یـلمارف مزـیرورت هـلمج گنایکنیـش ناتـسا یبرغ لامش رد تـسا نکمم هک 4 تـسا ییاهدیدهت گـنیجیب سرـت یریگیپ هـب دهد‌یم ناـشن یداـیز هـقالع ،صاـخ روـط هـب ؛دـنک کـیرحت ار یـمارآان نآ زا صخـشم اـما کـچوک یـتیعمج ،روـغیوا یـموق نارـگداهج تـیلاعف و روـضح . 5 نابلاط یـنابزیم هـب یـجراخ ناـیوجگنج ناـنیمطا دـناوتی‌ م تاـبث اـب لـیاح هـقطنم کـی ،گـنیجیب یارـب ،لآ هدـیا تـلاح رد کاخ زا) ETIM( یـقرش ناتـسکرت لالقتـسا شـبنج دننام یـیاه‌هورگ هـک دـنک لـصاح زاغآ و ذوـفن یارب"وـلج هب ور عضاوم" ناوـنع هـب هـنایم یایـسآ یاهروـشک و ناتـسناغفا نیرتدب هـجیتن کـی رد. 6 دـننک‌یمن هدافتـسا گنایکنیـش رد یـبلط یـیادج یاـه‌تیلاعف هدـحتم تالاـیا یـماظن هـنالوجع جورـخ و حـلص دـنور تـسکش رـب یـنبم تـیعضو ار ناتـسناغفا دناوتی‌ م – نآ بـقاعتم یلخاد گنج و تـلود یـشاپورف- برـغ و اکـیرما ینوناق یـب رطخ و دنک لـیدبت یللملا نیب یتـسیرورت یاه‌نامزاـس هاگه‌ اـنپ هب رـگید راـب برـغ هـلمج زا- دزادـنیب رـطخ هـب ار هیاـسمه یاهروـشک دـناوتی‌ م روـشک یاـهزرم رد یـفنم یاـه‌تیعضو نـینچ عوـقو لامتحا گـنیجیب دـسری‌ م رـظن هـب.ار نـیچ مارآاـن )۲۰۱۶ ، روکش هللادبع:عبنم(.تسا هتفای شیازفا CPEC زا یشخب ناونع هب هتشذگ یاهلاس یط اجنیا رد اهزرم تراجت.ناتسکاپ و نیچ نیب یزرم هاگرذگ ، برجنخ هاگرذگ Climbing on China’s Priority List: Views on Afghanistan from Beijing- Afghanistan Analysts Network- English.دینک هعجارم نیچ دروم رد AAN هلاقم هب ، ناتسناغفا لابق رد نیچ یلخاد تسایس دروم رد یلبق ثحب یارب 4 .)afghanistan-analysts.org( م 2018 یروربف 8 ، یس یب نا یرازگربخ"،دهد‌یم رارق فده ناتسناغفا رد ار نابلاط نایوجگنج نانچمه و روغیوا ینیچ نایماظن هبش هدحتم تالایا" ،نورب ینات و نتورب یلنیرب.دینک هعجارم F شخب هب 5 .CICIR هلاقم هب دوش عوجر نانچمه.2018 یروربف 28 ، یللملا نیب حلص تبهوم یگنراک ،"لامش بطق و ،هیسور رود رواخ ،یزکرم یایسآ رد نیچ و هیسور:تباقر و یراکمه" ،یج نا یلوکین و یکسنارتسا لواپ 6 .م 2019 پم یروربف 18 ، تسوپ نتگنشاو.دینک هعجارم"،ینیچ نایماظن:مارآ دراو هزات ،هنایم یایسآ عونمم تاعافترا رد ،حیش یرگ هب 7 ؟یتینما یاه‌شلاچ ای و نیچ یا‌هقطنم یبلط هاج و اهوزرآ رب مجاهت م 2021 زا سپ ناتسناغفا.34

عفانم ییارگمه ساسارب مه اب ندرک راک و تراـجت جـیورت و اـقترا یارـب یداـصتقا یاـه‌هزیگنا ود رـه نـیچ و اـپورا هـیداحتا راکتبا رد ناگدـننک تکرش تـسرهف رد زونه ناتـسناغفا هچرگا.دـنراد یا‌هـقطنم لاـصتا لامتحا هـک دـنا هدـش رـکذتم یـنیچ تاـماقم اـما ،تـسا هـتفرگن رارـق هداـج و دـنبرمک ار ناتـسناغفا دنناوتب ناتـسکاپ و نـیچ یداـصتقا زیلهد شترسگ اب اـت دراد دوـجو یوـق . 14 دننک تـسرهف نـیا لماـش مـه هـب.دـتفیب قاـفتا BRI رد ناتـسناغفا ندـناجنگ رضاـح لاـح رد هـک دـسری‌ م رـظن هـب قفاوت هـب یبایتـسد تروص رد هژیو هـب ناتـسناغفا یـسایس یاهت‌ یصخـش دـسر‌یم رظن دناوتی‌ م نـینچمه BRI ریـسم.دنتـسه دنم‌هقالع لـباک رد ناتـسکاپ هزاـت ذوـفن و حـلص تـیزم و دـهد شـهاک ار لـقن و لـمح هـنیزه و ناـمز ،دـنک لـصتم اـپورا هـب ار نـیچ زا شـیپ گـنیجیب.دـشکب شـلاچ هـب اـهالاک یـخرب تالاـقتنا رد ار هیـسور یـیایفارغج .تـسا هدرـک یزادـنا هار ار ناتـسنمکرت- ناتـسناغفا- ناتـسکیجات نـهآ هار طـخ ،نـیا زین ار یراـجت ریـسم نیدنچ ،ناتـسکبزا و ناتـسزیقرق هب یـنیمز هار ناوـنع هـب ناتـسناغفا .دـنک‌یم مـهارف زـیچان هـجدوب نـینچمه و ،یـیانبریز گرزـب یاـه‌هژورپ قـیرط زا نـیچ دوری‌ ـم راـظتنا ،وتان جورـخ تروص رد.دـهد هـمادا ناتـسناغفا هـب کـمک هـب ،یکیتـسجول ینابیتـشپ و ایـسآ یاـهانبریز یراذـگ هـیامرس کـناب دـننام نـیچ تـیاده تـحت یـلام تاـسسوم تاـسسوم یلام تیامح یلامتحا شـهاک اریز- دنـشاب هتـشاد یرتل‌ اعف شـقن ًالامتحا نینچ.داد دـهاوخ رارـق نیچ رایتخا رد ار ذوـفن شترسگ یاـضف ،برغ تـیامح دروـم یایـسآ رسارس رد اـپورا هـیداحتا یـلاصتا یاـهه‌ مانرب یاه‌دـننک لـیمکت دـناوتی‌ م اـهش‌ الت هیامرس کناب ییوروی نوـیلیم 70 دهعت دننام ،دـهدرارق عاعـشلا تحت هکنیا ای و دـشاب هـنایم ،)CASA-1000( یـبونجو یزـکرم یایـسآ قرب تراـجت و لاقتنا هژورـپ هـب اـپورا یراذـگ ناتـسکاپ و ناتـسناغفا اب هارمه ناتـسکیجات ،ناتـسزیقرق ناـیم ار قرـب لاـقتنا ناکـما هـک . 15 دـنک‌یم مـهارف ار نـیرتدب زا و دنتـسه تاـبث اـب ناتـسناغفا کـی ندـید ناـهاوخ نـیچ و اـپورا ی‌هـیداحتا مزیرورت یارـب نـما یهاگ‌هانپ هـب و دوـش یلخاد گـنج رـیگرد ناتـسناغفا هـک تـیعضو .دننکی‌ م باـنتجا دوـش لـیدبت یـللملا نـیب هدحتم تالاـیا یـلعف تـلود هـب تبـسن یترشیب ذوـفن تـسا نـکمم اـپورا ی‌هـیداحتا ریثأت ناتـسکاپ رب ات دـهاوخب نیچ زا و دـشاب هتـشاد نیچ هب ندـش کـیدزن یارـب اکـیرما ناتـسناغفا حلص دنور رد یـساسا یاه‌شزاـس شریذپ یارب ار نابلاط یربهر اـت دراذـگب ینلع کیتاملپید طـباور و هتـشاد نابلاط اب میقتـسم سامت نیچ.دهد رارـق راـشف تـحت تروـشم اب رما نیا دـسری‌ م رـظن هب اما ،تـسا هدرـک ظفح لاـس نـیدنچ یارـب ار دوـخ .هـقطنم رد ناتـسکاپ عـفانم تـیاعر یاتـسار رد- تـسا هـتفرگ تروـص داـبآ ملاسا اـب رـب میقتـسم رـیغ ندرـک دراو راـشف رد دوـب دـهاوخ قـفوم اـپورا یه‌ ـیداحتا اـیآ هـکن‌ یا هک ناتـسکاپ رب اکیرما هدـحتم تالاـیا میقتـسم راـشف هب تبـسن نیچ قـیرط زا ناتـسکاپ یراجت هـلماعم کی رد نـیچ و اـپورا نـیب هک ‌یـیاه‌فالتخا و شـنت.دوـش موـلعم دـیاب .دناـسری‌ م لقادح هب ار تـصرف نیا دمآ دوـجوب م 2020 لاـس ربمـسد رد هدـش دـقعنم هدرک شلات یا‌هقطنم رـگید یاه‌تردق زا یرایـسب دـننام روـشک نیا هـک دـسری‌ م رـظنب روـشک نـیا.دـنک رارـقرب ناـبلاط یـسایس ترفد اـب ار یا‌هدـنیازف یوـگت‌ فگ اـت ،تـسا تالایا هک یـنامز زا اما ،دوـب هدرک زاغآ یـشروش هورگ اـب لبق اه‌لاـس ار شـیوخ طـباور اب طباور نـیا ،تـسا هدرک ریگرد الاـب حطـس هـب تارـکاذم رد ار ناـبلاط اکـیرما هدـحتم روطب ناتـسناغفا حـلص دنور لاـبق رد روـشکن‌ آ عـضوم.تـسا هدـش رتزاب نـیچ روـشک یـماظن جورـخ ماگـنه رد گـنیجیب هـك تـسا یدربهار یـبایزرا هدـننك سـکعنم رـثوم لامتحا یـسررب نیا هك دوب هداد ماـجنا م 2014 لاـس رد وـتان و اكـیرما هدـحتم تالاـیا . 8 تـسناد یم لمتحم ار یـسایس یـمظن یب اـی و ناـبلاط طلـست هوـقلاب هیامرس و یا‌هـقطنم لاـصتا ،تراـجت رـب دیکأت هـب هـجوت اـب ناتـسناغفا رد نـیچ عـضوم یاهش‌ الت یـتح و یـلعف عیاقو هـب هـجوت اب ،مزـیرورت اـب هزراـبم و تدـم دـنلب یراذـگ تاناـسون راچد هـجو چیه هـب ،هقطنم زا بـکترم جورـخ یارـب اکـیرما هدـحتم تالاـیا یاهش‌ نت رـیثأت تـحت ناتـسناغفا اـب نـیچ لـماعت ،هولاعرب.تـسا هدـشن یریگمـشچ ،تفرگ دـهاوخن رارـق یدـج روـط هـب نـیچ و اکـیرما هدـحتم تالاـیا طـباور رد هدـنیآ ،تـسا هدیدرگ راوـشد یراکمه لیـسناتپ هک یلاح رد.دوـش رتدب طباور نـیا رـگا یـتح شکمـشک رد ناتـسناغفا یریگرد ندروآ زا اکـیرما هدحتم تالاـیا و نیچ روـشک ود رـه . 9 دنا هدرـک یراددوـخ ایـسآ طاقن ریاـس رد زیگنارب ثـحب تاـعوضوم ریاـس و تـباقر ناربهر زا یـخرب طـسوت هـتفاین قـقحت تاراـظتنا و تـیدودحم اـب نـیچ رـیخا لـماعت دناوتب نـیچ هک تـسا نیا رب یـنبم یراودـیما ،تـسا هدـش فـیرعت ناتـسناغفا یـسایس رـب تـسا نـكمم یـتح و دـنك داـجیا ار یـجراخ تـیامح هـب لـباك یگتـسباو عوـنت شترسگ لاح رد هقطنم رد نـیچ کیتاملپید هـنماد اما. 10 دراذـگب تـبثم رـیثأت ناتـسكاپ کی رد.دـشاب هتـشاد یترشیب تیعطاق نیچ کیدزن هدـنیآ رد دـسری‌ م رـظن هـب و تـسا هتـشذگ لاـس دنچ رد نیچ ،دهد ماـجنا نـیچ تـسا نکمم هـک هـچنآ زا کـچوک هراـشا نامزاـس تینما یاروـش رد اکیرما هدـحتم تالایا اب کـیتاملپید تخـس یزاـب هـب عورش رد ار لـلم نامزاـس تیرومأم هنالاـس دیدمت ناوـتی‌ م هـلمج نآ زا هـک تـسا هدرـک لـلم . 11 درک داـی ناتـسناغفا هك ینامز لودـج رـه هب هـجوت اـب- اكـیرما هدـحتم تالاـیا یـماظن جورـخ اـب ناـمزمه زـین ناتـسناغفا زا برـغ تـیامح و هـجدوب زا یداـیز رادـقم ًالامتحا- تـسا نـكمم یـسررب نییاپ هـب الاب زا نـیچ اـب ار دوـخ طـباور تـسا روـبجم لـباك ،دـبای‌یم شـهاك ًالامتحا طـباور نـیا.ناتـسکاپ-نیچ و نارـیا-نیچ یـكیدزن هـب هـجوت اـب هژـیو هـب ،دـنك رد یتینما اـی یداـصتقا ،یـسایس لاخ داـجیا تروـص رد نـیچ هـک تـسا نـیا رگناـشن درـکیور. 12 درـک دـهاوخ تـیامح یا‌هـقطنم یاـه‌تیعقوم و نارـگیزاب مادـک زا هدـنیآ دوـشی‌ م ناـهج رسارس رد یراذـگ‌هیامرس زا تـبحص یـتقو ،نـیچ"هـلخادم مدـع" زا تیامح یـخیرات قباوـس هـب یداـیز دح اـت ناتـسناغفا رد لـماعت هـک دـهد‌یم ناـشن .دراد طـبر و ددرـگی‌ مرب یا‌هـقطنم یاکرش ریاـس و 13 ناتـسکاپ ..م 2020 لیرپا 8 ، کار تیاس بو رد گنج"،ناتسناغفا زا نیچ یدربهار یبایزرا" ،نس نای یس 8 .م 2020 ربمسد” ،ایسآ بونج رد یریگرد ییایوپ رب نیچ ذوفن" ،ایسآ بونج و نیچ هدحتم تالایا حلص هسسوم دشرا تاعلاطم هورگ 9 .م 2020 نوج ، گنیکورب تویتیتسنا" ، ناتسناغفا رد نیچ ندش ریگرد یاه تیدودحم و هدشن ققحم لوق:دینک هعجارم)رود رایسب( یآ رآ یب آ ،نورب-حالف ادنو هب 10 تینما یاروش ،زلوکین لکیام هب دوش عوجر.دریگ راک هب ناتسناغفا رد للم نامزاس تیرومأم هنالاس دیدجت رد ار دوخ هداج و دنبرمک راکتبا دییأت دروم حیرص نابز تسا هدرک شالت للم نامزاس تینما یاروش رد ینیچ تئیه ،هتشذگ لاس نیدنچ یط 11 .م 2019 ربمتپس 17 ، زرتیور" ،دنک یم هبلغ ناتسناغفا تیرومأم دیدجت یارب نیچ وتو دیدهت رب دحتم للم نامزاس Ibid. تسا وسمه ناتسکاپ هژیو هب ،یلحم یاکرش عفانم زا تیامح رد رضاح لاح رد یا هقطنم تاعوضوم هب نیچ درکیور ،ییاکیرمآ ناسانشراک زا یدادعت هتفگ هب 12 .2019 تسگآ 27 ، نوسمیتسا زکرم" ، دنک یم هیجوت ار دوخ لخادت مدع تسایس نیچ هنوگچ:ینیچ تایصوصخ اب یریگرد یرگیجنایم: ،یل نسیج 13 .2018 تسگآ ،تربیا شیردیرف داینب"،اهزادنا مشچ و لیلحت ،رورم:هداج و دنبرمک لمع راکتبا ی‌همانرب رد ناتسناغفا قاحلا" ،2020 ، هدرازیلع هللا مسب و یفاص میرم 14 .2018 ربمتپس 19 ،"اپورا ی‌هیداحتا دربهار ی‌هدنزاس یاهک‌ ولب – ایسآ و اپورا لاصتا" ،کرتشم تاطابترا ،اپورا نویسیمک 15 ؟یتینما یاه‌شلاچ ای و نیچ یا‌هقطنم یبلط هاج و اهوزرآ رب مجاهت م 2021 زا سپ ناتسناغفا.35

تاداهنشیپ ریثأت تـحت حلص دنور هـب ار ناـبلاط درکیور اـت دننک یزاـب ار یرـتل‌ اعف شقن ناتـسکاپ اـب تـبثم طـباور و دوـخ توـعد تردـق زا هدافتـسا رد دـیاب نـیچ و اـپورا ی‌هـیداحتا ƒ هاگه‌ انپ اـت دننک دـعاقتم ار داـبآ ملاسا دیاب اـهنآ ،نیا رـب هولاع.دنزاـسب تنوـشخ شهاک هب دـهعتم ار ناـبلاط هـلصافالب ،تـسین نـکمم لـماک سـب شـتآ رـگا و دـنهد رارـق .ددنبب دوـخ کاخ رد ار ناـبلاط یاـه ره رد اـهنآ دوجو هـک دنه و نارـیا ،هلمج زا ،دـننک وجتـسج ار یا‌هقطنم رـیگارف و یمـسر دیدج هویـش کـی دروـم رد یراکـمه ناکـما دـیاب نـیچ و اـپورا ی‌هـیداحتا ود رـه ƒ ناتـسناغفا رد تابث و ناـیرج لاح رد حـلص دنور رـب تدم هاتوک رد دـناوتی‌ م عـمجم نیا.دـنه و نیچ نـیب ریخا یاـه‌شنت مـغر یـلع ،تـسا مـهم رایـسب یا‌هـقطنم هـسلج .دنک لاـقتنا تدم دـنلب یتینما و یداـصتقا یاـه یراکمه هـب دناوتی‌ م دروـکر نـیا ،موزـل تروـص رد و دـنک زـکرمت تافالتخا هلمج زا ،روـشک ود نیب تدـم ینالوط تافالتخا لـح قیرط زا ناتـسکاپ و ناتـسناغفا نیب ار یزاـس دامتعا یاه‌شالت کترشم روط هب دـیاب نـیچ و اـپورا هـیداحتا ƒ .دننک لیهـست ناغفا نارجاهم تیریدم و تـشگزاب و ،یراجت تاـفالتخا ،یزرـم رتارف ناتـسناغفا رد عـماج و رادیاپ تاـبث و هعـسوت درکیور کـی زا ات ،دـنک هدافتـسا ینیچ ناراذگ تـسایس اـب دوـخ دوـجوم کـیتاملپید یاـه‌لنیچ زا دـیاب اـپورا ی‌هـیداحتا ƒ .دنک تیامح یداـصتقا و یتـسیرورت دـض دودـحم فادـها زا اهنآ یجراخ تـسایس عضوم ود نـیب شـحاف تافالتخا شـیامیپ دنمزاین ناتـسناغفا رد فاـشکنا و هعـسوت ی‌هـنیمز رد نـیچ و اـپورا ی‌هـیداحتا یـگنهامه شترسگ هـنوگره ƒ لاـس رخاوا رد ناـش یراکمه نآ حـضاو لاثم هـک تـسا هدـشن رگید یاهاج رد روـشک ود نیا یراکـمه قـیمعت عناوم رـما نـیا ،لاـح نـیا اـب.تـسا شرب قوـقح هـنیمز رد هدنیآ یاـه‌شالت و اهروتـسد دروـم رد ثحب یـتح دیاـش ،دوـش رـمث رـمثم لداـبت هـب رـجنم دـناوتی‌ م کـیتاملپید"دوـجوم کرـحت" زا هدافتـسا و تـیقالخ.دـشابی‌ م 2020 .دـشاب دحتم للم نامزاـس هـب کمک یارـب ناتسناغفا رد تربیا شیردیرف داینب ۲۰۲۱© پاچ www.afghanistan.fes.de: تیاس‌بیو ۀدافتــسا هــنوگ رــه ترــیا شــیردیرف داــینب یــبتک ۀزاــجا نودــب زاــجم ،ترــیا شــیردیرف داــینب هدــش رــتنم تاــیرشن زا یــتراجت .تــسین تاـیرظن ۀدـنهد باـتزاب ًاـموزل ،هـیرشن نـیا رد هدـش هـئارا تاـیرظن .دـشاب یـمن ترـیا شـیردیرف داـینب ناگدنسیون هٔ رابرد یرــیگولج رد تدــش هــب و ناتــسناغفا حــلص یاــهزادنا مــشچ و تاــعزانم رــگلیلحت و قــقحم ،زــنیکتاو وــیردنا تـلود ،هناتـسودرشب یاـه داـهن ،لـلم نامزاـس یارـب ناتـسناغفا رد نـیا زا شـیپ یو.تـسا لـیخد تاـعزانم زا .تـسا هدرـک راک لقتـسم قـقحم کـی ناوـنع هـب و هدـحتم تالاـیا رـگلیلحت نـیا زا شـیپ و تـسا ناتـسناغفا یـیاکیرما هاگـشناد رد هـماع یـسیلاپ یـقاحلا داتـسا ناراـش روـمیت رـکاد .تـسا هدوـب ناتـسناغفا رد یـللملا نـیب نارـحب هورـگ دـشرا :دلج یور سکع هٔ رابرد زا مراـهچ( هـللادبع هـللادبع ناتـسناغفا یـیارجا سـیئرو)تـسار زا موـس( گـنیپ نـیج یـش نـیچ روـهمج سـیئر .2016 یـم 17 ، دـنک یـم تـکرش نـیچ کـنیجب رد مدرـم گرزـب رالاـت رد اـهنآ هـسلج رد)پـچ نوه گنویک میک/ زرتویر:ریوصت ؟یتینما یاه‌شلاچ ای و نیچ یا‌هقطنم یبلط هاج و اهوزرآ رب مجاهت م 2021 زا سپ ناتسناغفا.36

یسیلاپ ۀصالخ دنتسه درسنوخ ،دوخ یقرش فقوم رد همه راذگ لاح رد ناتسناغفا اب ناریا لوحتم هطبار زینکتاو ویردنا ،ناراش رومیت

هعماج لـماعت و روـضح نانچمه و ناتـسناغفا تـینما و تاـبث دروـم رد یـهجوت لـباق ناـنیمطا مدـع داـجیا ثـعاب اکـیرما یـماظن جورـخ ی‌هـمانرب و نارهت ،لـباک نایم یـتینما یاه‌یراکمه و فاـشکنا یارـب طیارش مادـک ،اکیرما یـماظن جورخ زا سـپ تـیعضو رد.تـسا هدـش هـقطنم رد یـناهج نکمم هبناج هـس یاه‌یراکمه اه‌هحاـس مادکرد ؟تـسیچ ناتـسناغفا رد ناریا راـشف مرها و فقوم ،راـظتنا ؟دوـب هدـش یـنیب‌شیپ یـیاپورا یاهروـشک .دراد دوـجو کترشم فادها ندروآ تـسدب لامتحا اه‌هحاـس مادـک رد و تـسا شالت تـسا نکمم هـچنآ هب هجوت اـب نارـهت فقوم دـسر‌یم رـظن هـب ،راکـشآ و یـناهنپ تیعضو:ناتسناغفا و ناریا هب خـساپ رد. 4 دنک‌یم رـییغت ،دناـسرب ثرکادح هـب ار هدـحتم تالاـیا ندرـک دـیماان یارـب دربهار تـسا نكمم نارـیا ،اكـیرمآ هدـحتم تالاـیا یـماظن هدـش یزـیر هـمانرب جورـخ دناوتی‌ م نارـیا ،لـباک هـب یگتـسبلد هـمادا اـب.دـنك لاـبند ار ناتـسناغفا رـت‌هنازاورپ دـنلب یتح و دـنک هدافتـسا یـناغفا فـلتخم رـگیزاب نـیدنچ زا دوـخ مرـن تردـق زا ناـمزمه هدننکـش یـسایس لداعت هوـقلاب روـطب یـلحم حلـسم یاـهه‌ورگ زا تـیامح شـیازفا اـب .دربب نـیب زا ار روـشک رطاخب اـهنت هن ،دوری‌ ـم رامشب ناریا روـشک یاه‌هیاـسمه نـیرتمهم زا یـکی ناتـسناغفا هـکلب ؛یـنابز و یـخیرات تاکترشم ،یـگنهرف طـباور و کترشم یـنالوط زرـم نتشاد بلاقنا ناـمز زا. 1 یداـصتقا یاـه دتـس و داد و کـیتیلوپویج تـیعقوم نتشاد لـیلدب رت‌هناراک هـظفاحم رایـسب ناتـسناغفا هب تبـسن ناریا درکیور ،نارـیا رد م 1979 یملاسا هطبار لـیلدب هطبار نـیا آثرکا یتح.تـسا هدوـب برـغ تمـس هـب نآ یـجراخ طـباور زا تحت ،ناتـسناغفا هب قباـس یوروـش هلمح نامز رد یتح یدـحات و اکـیرما اـب هـنامصخ ناتسناغفا رد ناریا عونتم ذوفن تردق ظـفح ناتـسناغفا فـلتخم ناـعفن‌یذ ناـیم رد ار دوـخ ذوـفن نارـیا ، م 2001 لاـس زا تلود یدربهار یاه‌شخب لوترنک ناعفنی‌ ذ نـیا رثکا هـک تـسا هداد شترسگ و هدرـک ،ناتـسناغفا هب قباـس یوروـش هلمح ناـیرج رد.دـنراد تـسد رد ار یـتینما یاـهد‌ اهن و اه‌شخب زا یـكی ،درك ینابیتـشپ نادهاجم تـمواقم نازراـبم هعیـش یاـه‌حانج زا نارـیا ناـنچمه دوـخ یاـهک‌ مک هـیارا اـب نارـیا.دوـب اه‌یوروـش ندـنار نورـیب یارـب شلات ار ناتـسکاپ رد نیـشن ینـس ًارصحنم "هدـش دیعبت تـلود" کـی طلـست ات درـکی‌ م شلات یدوعـس ناتـسبرع ،نابزیم روـشک:دنک لداعتم ،دراد رارـق شنانمـشد تیامح دروم هـک تـلود زا نارـیا ،م 1990 هـهد یـلخاد گـنج ناـیرج رد.اکـیرما ی‌هدـحتم تالاـیا و .دوب کـیجات موـق ی‌هطلـس تحت تـسخن مدق رد تـلود نـیا هـک درـک تـیامح یـنابر ،نابلاط هـنامصخ میژر کـی اب یـیور اـیور و 1996 لاـس رد تـلود یـشاپورف زا سـپ ار 5 ) دوـشی‌ م هتفگ لامش داحتا نآ هـب بـلغا هک( ناـبلاط دـض فلاتئا داـجیا نارـیا تـیالو ،لامش رد م 1998 لاـس رد تاملپید هد لـتق زا سـپ.تـسا هـتفرگرارق رـیثآت رد سپـس و دوـش رجنم نابلاط اـب گنج هـب ًاـبیرقت هـک ار یـنارحب نارـهت ،فـیرش رازـم هلخادم یارـب ادتبا رد نارـیا ،نآ زا سـپ یـکدنا.داد شـهاک ،درـک یـم تـموکح لـباک یاهلاـس رد ،لاـح نـیا اـب.درـک ملاعا ار دوـخ ینابیتـشپ 2001 لاـس رد وـتان یـماظن تـسا نکمم هچنآ هیلوا یاـه‌ماگ ناریا اـب نتگنـشاو یناهنپ و یـظفل یاـهدروخرب ،دـعب .دناـشک تماخو هب ار دـشاب یدربهار" ۲ ددـجم مـیظنت" ناتـسناغفا هـب تبـسن درس هـنایارگ لـمع دربهار کـی زا نارـیا ،هتـشذگ هـهد ود یـط . 3 تـسا هدوب ضقانتم رـهاظ هـب بلغا و یـهجو دـنچ دربهار نـیا ،تـسا هدرـک یورـیپ لماـش"هناراک هظفاحم دربهار")کاـنرطخ( تـسایس نیا ،نارسفم زا یـکی ی‌هـتفگ هـب شترسگ نابلاط اب ار دوخ طباور هکیلاح رد ،تـسا لباک رد یـسایس تابث زا ینابیتـشپ اكیرمآ شروـش دض تامادقا اـت ،دنک‌یم حلـسم ار بـلاط ناـیوج‌گنج یـتح ،دـهد‌یم حلص دنور هراـبرد دوخ یناـسر‌مایپ رد نارـیا ،ًاریخا.دـهد هولج ماکاـن هـنارهام روـطب ار ییورایور و شزاـس قـیرط زا:تـسا هدرـک زاـغآ ار لـباک تـیمکاح زا عاـفد ناتـسناغفا کی هب یدنمزاین و اه یسیلاپ لیدعت ،ناتسناغفا ناگ هیاسمه یارب یلامتحا یاهویرانس نوماریپ ات ،تسا تربیا شیردیرف داینب لقتسم شالت کی نیا"؟تسیچ ناتسناغفا و ۀقطنم رد هدنیآ درب-درب یاهویرانس تالامتحا:یژیتارتسا ات تیعطق مدع زا" ۀژورپ 1 یاهرازبا اب ناتسناغفا حلص تارکاذم و اکیرما جورخ یاهدمایپ هرابرد ات ،تسا هدش فیلأت ناراش رومیت رتکاد و زنیکتاو ویردنا طسوت هک تسا یسیلاپ کی زا یشخب یسیلاپ ۀصالخ نیا.دریگ تروص ثحب ،اپورا یجراخ نازاس یسیلاپ نیب رد عماج یژیتارتسا .دیشاب هتشاد سرتسد هب لیذ سردآ رد ،دیناوت یم ار اه یسیلاپ ۀصالخ نیا زا یلماک تسیل.دریگ تروص ثحب ،ناتسناغفا جراخ و لخاد رد یلصا ناکیرش یاه شلاچ و کیژیتا رتسا عفانم ،دوجوم یسیلاپ. https://afghanistan.fes.de/publications .درک ینابیتشپ نابلاط هیلع هدحتم تالایا یماظن تالمح زا و درک افیا یا هدنزاس شقن م 2001 لاس نب سنارفنک رد ناریا ،دش رت مرگ نتگنشاو و نارهت طباور ،ربمتپس 11 هثداح زا سپ 2 .2013 ربمتپس ،دینک هعجارم ملهکتسا یللملا نیب حلص تاقیقحت هسسوم ،"یدربهار ییارگ لمع لماکت:)2013( ،" ناتسناغفا لابق رد ناریا راکهار" ۀدنسیون هکپوک سورب باتک هب رتشیب تامولعم یارب 3 .2019 یروربف 4 ، هریزجلا ،"؟دهاوخی‌ م هچ ناتسناغفا رد ناریا" ،)2019( ،شوارهب مثیم 4 .دندناسر لتقب روشک نیا یرگلسنوق رد ار یناریا راگنربخ 1 و تامولپید نت 8 ، فیرش رازم فرصت زا دعب نابلاط ،م 1998 لاس تسگا هام رد 5 راذگ لاح رد ناتسناغفا اب ناریا لوحتم هطبار ؟دنتسه درسنوخ ،دوخ یقرش فقوم رد همه.38

“ ” نیا اب.ریبدت یوس هب شا یقرش هیاسمه اب ناریا هقباس هدش رت هناعطاق عومجم رد روشک نیا تسایس ،لاح یالخ ،تسا نکمم اکیرما زا سپ ناتسناغفا کی و .دروآ دوجو هب ار یا هدنبیرف دح زا شیب تردق هجراخ رـیزو طـسوت ًاریخا ،تـسا فورعم نویمطاف هورـگ هب نوـنکا هک تالیکـشت نـیا داهنـشیپ نیا.تـسا هدـش داهنـشیپ ناتـسناغفا یتینما یاـهورین زا تـیامح یارـب نارـیا یتینما طـیحم و تـیمکاح رـب یـبیترت نـینچ رـیثأت نارـگن هـک ار یاـهن‌ اغفا زا یرایـسب ناتـسناغفا تیعضو ندـش رت میخو تروـص رد.تخاـس رـطاخ هدرزآ و نارـگن ،دـندوب ار اهنآ اـی ،دـنک رقتـسم ار ناـیوجگ‌ نج نـیا دـهاوخی‌ م نارـیا اـیآ هـک تـسین صخـشم نارـیا هقباـس.یـفده هـچ اـب و هـنوگچ ،تـسا نـینچ رـگا و رـیخ اـی ،دنزاـس دـنمناوت ،لاـح نـیا اـب.دراد شـیارگ یراکه‌ ـظفاحم تمـس هـب بـلغا دوـخ یـقرش هیاـسمه اـب سپ ناتـسناغفا کـی و تـسا هدرک دـشر رت هناعطاق یـلک روـط هـب نآ یـجراخ تـسایس .دنک داـجیا زیگنا هـسوسو دـح زا شـیب ار تردـق لاخ تـسا نـکمم اکـیرمآ زا ناتسناغفا حلص دنور دروم رد ناریا عضوم و راظتنا اـت دـنک‌یم شلات و دـنک‌یم اـشامت ار ناتـسناغفا حـلص تارـکاذم کـیدزن زا نارـیا ناریا.دـهد شهاک دوـخ یا‌هقطنم تـیعضو رـب ار هـسورپ نـیا هوـقلاب جـیاتن و تارـیثأت نارهت.تـسا هداد ماجنا ار دراد ناوـت رد هچنآ رـه ناتـسناغفا حلص دنور اب لـماعت یارـب رانک ناتـسناغفا حـلص دنور زا یداـیز دـح اـت هدحتم تالاـیا طـسوت هـکنیا مـغر یـلع نابزیم و تـسا هدرـک رارقرب ساـمت ناـبلاط هـتیوک و هـحود ناربهر اـب ،تـسا هدـش هدز رظن هب ،هـقطنم یاهروـشک زا رگید یـخرب فالخرب اـما.تـسا هدوـب ناـبلاط یاـه‌تایه طلـسم تردـق و( تارـکاذم هـجیتن رد ناتـسناغفا لاـبق رد نارـیا درـکیور هـک دـسر‌یمن ناـسون رد تلوهـس و قیمع ییارگ‌لمع موادـم روـط هـب نارـهت.دـشاب)لـباک رد هدـنیآ ار نابلاط اـب دوخ طـباور نارهت ،2001 لاـس زا شـیپ فالخ رـب.درـک کـمک و لیهـست ،اکیرمآ عـفانم فـیعضت یارـب دوخ یدربهار ذوـفن تردق زا رـگید یرصنع ناوـنع هـب یا‌هقطنم تـیعقوم تارـطخ ندناـسر لـقادح هـب و ناتـسناغفا تـسایس رد ذوـفن ظـفح رصانع هژـیو هب ،ناـبلاط نورد رصاـنع هـب هنایفخم روـط هـب نارـیا.دـنک‌یم یـقلت دوـخ ،رمع لام نیـشناج ، 6 روـصنم ترخا لام.درـکی‌ م کـمک ناتـسناغفا برـغ رد رقتـسم نودب یامیپاوه هلمح کـی رد هـکینامز ،تـشگزاب نارـیا هـب رفـس زا 2016 هـم هاـم رد .دـش هتـشک ناریا اب ناتـسکاپ زرـم هـب کـیدزن ،ناتـسچولب رد نیـشنرس آریخا یتح و هـتفریذپ ار یـیاه‌سامت نینچ یـمومع روط هـب ناریا ،هتـشذگ لاـس هـس رد نیا اب.تـسا هدرک یـنابزیم ، 7 م 2021 یروـنج رد نارـهت رد وـگت‌ فگ یارـب ار ناـبلاط تلود یاـهدیدهت زا یـشان تـسایس نیا هـک دـننک‌یم لالدتـسا یـناریا تاـماقم ،لاـح . 8 تـسا ناتـسناغفا حلص دنور هب کـمک و یملاسا 2001 لاـس زا روـشک نیا.دنک‌یم لامعا ناتـسناغفا رد یهجوت لـباق مرن تردـق نارـیا وینج سنارفنک رد و هدرـک دهعت ناتـسناغفا یزاـسزاب لابق رد رلاد دراـیلیم مـین زا شـیب م کـمک دـناوتی‌ م هـک دـندقتعم یـناریا تاـماقم.دوـب هدرـک تـکرش م 2020 ربماون رد رت‌هنادنمتواخـس یاه‌کمک عـنام اکیرما هدـحتم تالایا یاـهم‌ یرحت اـما ،دـننک یترشیب نیرتگرزب نارـیا ، 2018-2017 لاـس رد ،ناتـسکاپ زا نتفرگ یـشیپ اب.تـسا هدـش نآ 22( رـلاد دراـیلیم ود دودـح ، 9 اـهم‌ یرحت دوـجو اـب و دـش ناتـسناغفا یراـجت کـیرش ذوـفن مـیکحت یارـب نارـیا.درـک رداـص ار)ناتـسناغفا فرصم رازاـب مهـس زا دـصرد یتیزنارت و یراـجت ییانبریز یـساسا یاهه‌ژورپ زا یـخرب رد ،دوـخ یداـصتقا یدربهار ًارـیخا هـک تارـه-فوخ نـهآ طـخ.تـسا هدرـک یراذـگ هـیامرس ناتـسناغفا برـغ رد لاصتا ناکـما و یراجت ترعیرس یراجت یاهریـسم ،راهباچ ردـنب و تـسا هدـش لیمکت .دزاـسی‌ م مهارف نارـیا هب ار 10 هـنایم یایـسآ یاـهرازاب هـب یـسرتسد و یا‌هـقطنم راـشف رازـبا ناوـنع هـب ناـغفا هدـش تـبث یمـسر ناگدـنهانپ زا موادـم روـط هـب نارـهت هب اتح اـی- ناتـسناغفا رد دوـخ عـفانم ظفح یارـب یـفاضا یـجراخ تـسایس ،یـسایس یمـسر یاهدروآرب قبط. 11 تـسا هدرـک هدافتـسا هدحتم تالایا اـب یرـیگرد رد یگداـس یگدنز نارـیا رد ناـغفا نوـیلیم 3.5 دودـح ،م 2020 لاـس لـیاوا اـت م 2014 لاـس زا 2.5 و هدـش تـبث ناـغفا هدـنهانپ رازـه 950 زا شـیب طـقف ،دادـعت نـیا زا- دـندرکی‌ م ،هدـش تبث ناگدنهانپ زا یرایـسب. 12 دـندوب دانـسا دـقاف رجاهم رـگراک زـین نـت نوـیلیم و تالیصحت ،تـشادهب هب یدودحم یـسرتسد هک دنتـسا موـس و مود هجرد نادنورهـش رگا هک داد رادـشه نارـیا هجراخ روـما ریزو نواـعم ،م 2019 هـم هاـم رد.دـنراد لغـش جارخا نارـیا ، 13 دـهد هـمادا نارـیا هـیلع ترشیب یاـهم‌ یرحت لامعا هـب هدـحتم تالاـیا .درک دـهاوخ یـسررب ار ناـغفا ناگدـنهانپ اـقیمع هـک ،دـنک‌یم ینیگنـس روـشک نـیا رد نارـیا ذوـفن رـب یرـگید لـماع ،ماـجنارس ناغفا هعیـش ناگدـنهانپ نارـیا ،م 2015 لاـس زا.دـنک‌یم نارـگن ار اـهناغفا زا یرایـسب درک بذـج یـماظن هبـش یاه‌لکـشت رد هیروـس رد شـعاد اـب دربن هـب نتسویپ یارـب ار . 14 داد ار نارـیا رد یـعامتجا و یـنوناق تخانـش یارب یـهار دـیون ناـغفا ناـناوج هـب و .م 2016 یم 26 ، یجراخ راکهار ،"یمالسا تلود" هب موسوم شعاد هورگ اب هزرابم تهج نابلاط اب ناریا هژیو یاه‌میت" ،نزیرد یچوی 6 .م 2021 یرونج 26 ، اکیرما یادص ،"دنک‌یم ینابزیم نابلاط زا ،اکیرما هدحتم تالایا ینابیتشپ هب ناتسناغفا حلص هسورپ دروم رد رظن لدابت تهج ناریا" ،)2016( ،لگ زایا 7 .م 2020 ربمسد 21 ، ناریا هجراخ روما ریزو فیرظ دیواج اب زوین عولط ۀبحاصم نتم 8 https://financialtribune.com/articles/economy-( 2018 لیرپا 8 ، یلام نویبرت ،"دوب 2018 و 2017 یاه لاس رد ناتسناغفا یراجت یاکرش نیرتگرزب زا یکی ناریا".داد‌یم لیکشت لیت و ییاذغ داوم ،ینامتخاس داوم ،قرب ار هدمع تارداص 9 .)2018 و 2017 یاه‌لاس رد ناتسناغفا یراجت یاکرش نیرتگرزب زا یکی ناریا /8439/ domestic-economy تراجت هوقلاب روط هب هک یتایلمع ًالماک ردنب کی نتشاد اب ،یزکرم و یبونج یایسآ زا رتارف دوخ دیدج یاکرش اب ناتسناغفا.دندرک ییاهن ،تسا فورعم راهباچ همانق‌ فاوت هب هک ار ۀبناج هس همانق‌ فاوت کی ناتسناغفا و ناریا ،ناتسودنه ،م 2016 یم هام رد 10 .تساهن‌ اغفا هب طوبرم نآ تکرش 165 ، ناریا راهباچ ردنب رد تیلاعف یارب زاوج یاراد تکرش 500 نیب زا دوشی‌ م هتفگ.دش دهاوخ دنم‌هرهب نآ یایازم زا ،دنک‌یم داجیا .2019 یم 15 ، اکیرما یادص"تسا هتفرگ رارق داقتنا روم هراومه ناغفا نایوجه‌ انپ جارخا دیدهت لیلد هب ناریا" ،)2019( ،ایندج یدهم و یجوک ناوریس 11 زرم رد هثداح نیدنچ قافتا و دوب زیگنارب ثحب یسایس رظن زا زین تشگرب و تدوع دنور یتح اما ،تسا هدرک رییغت یریگمشچ روطب ،هتشذگ لاس یط 19 دیووک سوریو لضعم ربانب تقوم نارگراک و نارجاهم ،نایوج هانپ دادعت هک ،تسیروآ دای لباق 12 /https://www.unhcr.org/ir/refugees-in-iran.دیدرگ نارهت و لباک نیب طباور یگریت هب رجنم م 2020 لاس رد https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2019/05/iran-nuclear-deal-ultimatum-europe-afghan-refugees-drugs.html 13 .م 2018 ربوتکا ،هنایم یایسآ تویتیتسنا ،"هیروس یلخاد گنج رد ناغفا نایوج‌گنج:نویمطاف نایوجگ‌ نج ،)2018( ،ردیانش سایبوت 14 راذگ لاح رد ناتسناغفا اب ناریا لوحتم هطبار ؟دنتسه درسنوخ ،دوخ یقرش فقوم رد همه.39

.نیـسپ خیرات رد هقباـس هنوگره زا رـتارف رایـسب هـبناجود طـباور شترسگ یارـب زا وتان جورـخ یارـب ینامز لودـج کـی راتـساوخ وـس ‌نـیا هـب م 2003 لاـس زا نارـهت یارب"هنالوئـسم جورـخ" زا ناـنچمه نوـنکا اهنآ ،لاـح نیا اـب.تـسا هدـش ناتـسناغفا تـسد هـب زا ناـنیمطا و ناتـسناغفا دوـجوم یـسایس راتخاـس یـشاپورف زا یرـیگولج تـسا هدیقع نیا رب ناـنچمه نارـیا.دننک‌یم عاـفد ناـبلاط طـسوت تردق لـماک نتفرگ لباک هـک یعضوم ،دـشاب حلص دنور رد وـلج هـب تکرح طرش شـیپ دیاب سـب شـتآ هـک اب یـلعف تـلود یـنیزگاج رـب یـنبم اـهش‌ الت دروـم رد تاـماقم.دراد دـیکآت نآ رـب زـین الخ هب رـجنم دـناوتی‌ م رـما نـیا هـك دـننک‌یم دـیکآت و دـنهد‌یم رادـشه تـقوم تـلود دیاـش هچ رگا ،دوـش رجنم تنوـشخ و یمظن یب هب ور نیا زا و دوـش یـسایس و ینوناق یاه‌ههد یاهدرواتـسد ظفح یارـب نانچمه نارهت.ددرـگن لماك یگدیـشاپ‌مه زا ثـعاب و رتی‌ ـساسا شقن و یـبهذم و یـموق یاـهت‌ یلقا قوـقح ،ناـنز قوـقح دـننام هتـشذگ نامزاـس هژیو ی‌هدنیامن زا تـیامح اب لاثم ناوـنع هب ،دحتم لـلم نامزاـس یارـب رـتل‌ اعف .تـسا هدرک یدایز شلات ،حلص دـنور رد دـحتم لـلم دنور رـب یراذگریثأت یارـب ار دوـخ یـیاناوت اراکـشآ نارـهت ،دراوـم نیا هـمه مـغر یـلع هام تارظن لاـثم ناونع هـب( دیفم ریغ یاـه‌هار زا اـهی‌ ریگرد یـیایوپ و ناتـسناغفا حـلص )نارهت یوـس زا ناـبلاط هتـسجرب تاـیه کـی زا یـنابزیم و نوـیمطاف دروـم رد یروـنج رد اکـیرما هدـحتم تالاـیا دیدج تـلود اـب آـقیقد اـه‌فداصت نـیا.تـسا هدرـک ملاعا .تـسا نامزمه هـحود همانق‌ فاوت هـب نتسویپ هـن و نتسویپ مـیماصت دروـم هدـحتم تالاـیا یاه‌تـسایس زا هدافتـسا هـنیمز رد نارـهت حرـط اـب قوـف دراوـم هـمه هدرک تیاده ناتـسناغفا رد ار نارـیا یلمع لماعت زـین یلصا عـفانم ریاـس.دراد تـقباطم طـسوت هدـش هئارا یاهدیدهت زا یـشان یدح ات ًاملـسم نابلاط اب نآ طابترا شـیازفا.دـنا ناریا یـلو ،یناهنپ لکـش هـب هـچرگا.تـسا هدوـب 15/2014 لاـس زا یملاسا تـلود ناریا یـنارگن.داد‌یـم شترسگ یـشروش یاه‌هورگ اب ار شـیوخ طـباور مـه نآ زا لـبق یاه‌تیلاعف زا یدـیدج جوم تـسا نکمم اکیرما یـماظن عیرس جورـخ هکنیا رـب یـنبم اـما.تـسا یـعقاو ًالامتحا ،تـسا راوـشد نآ راـهم هـک دروآ دوـجو هـب ار یتـسیرورت عضاوم زا یرایـسب رد کترشم هتـشر اهنت هدحتم تالایا ربارب رد نارـیا لـباقت تـیعضو .تـسا ناتـسناغفا هدنیآ و حلص دروـم رد روـشک نـیا ضـقانتم و هدـیچیپ ؟کرتشم فادها هب یبایتسد:اپورا ی‌هیداحتا و ناریا یرارقرب و لـماعت تهج نارـیا هب ار یـفاضا یـسایس ترسب کی تـسا نکمم ناتـسناغفا هدترسگ عفانم نیدنچ دروـم رد اپورا ی‌هـیداحتا هلمج زا یـللملا نـیب هعماج اـب طاـبترا تردق و نارـیا نـیب هدنزاـس یراک هـطبار کـی رضاـح لاـح رد.دـیامن مـهارف ارـگم‌ هو هک دراد دوـجو اپورا ی‌هیداحتا یـلک روط هب و ناـملآ ،هـسنارف ،سیلگنا- یـیاپورا یاـه عوـضوم ،شـنکاو زا رـتارف.تـسا هداد ناـشن ار دوـخ یـقرش هیاـسمه اـب دوـخ طـباور هب اکیرما یه‌دـحتم تالایا اـیآ:دـسر یم رظن هب ناریا تـسایس تیاده یارب یرـگید تـباث .دنکی‌ م جراـخ هقطنم زا لـماک روط هـب ار دوـخ شـترا و هداد هـمادا دوـخ جورـخ رگید و ناتـسناغفا تلود باـیغ رد و هدوب ناـبلاط و اكیرمآ قـفاوت هتـسجرب دـقتنم نارـیا .تـسا هدـناوخ"صـقان" ار هـسورپ نـیا ،حـلص تارـكاذم رد هـقطنم یـلصا ناـعفنی‌ ذ اما ،تـسا هدرک لابقتـسا هـحود رد ناتـسناغفا یـناغفالا‌نیب تارـکاذم زا نارـهت هـچرگا زا هک تـسا هدرب لاوـس ریز حلص دـنور هب ار ناـبلاط دـهعت و اکـیرمآ درـکیور ناـنچمه هدرک دیکأت ناـنچمه نارـیا.تـسا راکـشآ تنوـشخ شهاک رد هورگ نیا تـیقفوم مدـع نیا تیمکاح ،ناتـسناغفا تـلود بناج زا یـتادهعت اب هدحتم تالاـیا هنوگچ هـک تـسا لیامت نارـیا ،نیا رـب هوالع.دـنک‌یم یـشوپم‌ شچ نآ زا و تـسا هـتفرگ هدـیدان ار روـشک نارهت.تـسا هدرک زارـبا ناتـسناغفا حلص هدـنیآ یاـهوگت‌ فگ رد تـکرش یارـب ار دوـخ یوـگت‌ فگ مزلتـسم زـیمآ تـیقفوم حـلص دـنور كـی هـك تـسا هدرـك دـیكأت رـگید راـب و تـیكلام تـحت دـنور كـی و ناتـسناغفا هـعماج یـسایس راـشقا ماـمت اـب هـبناج‌همه .دـشابی‌ م ،دـشاب هتـشاد رارق هـسورپ نآ تیزكرم رد لـباك هـک اـه‌ناغفا كـلمت رد ار تردـق یـسایس نزاوـت ناـبلاط و هدـحتم تالاـیا قـفاوت هـک دـنک‌یم اـعدا نارـیا فقوم کی زا ناـبلاط هـک دوـشی‌ م ثعاب و ،تـسا هدز مه رـب روـشک زا جراـخ و لـخاد هب ار ناتـسناغفا رد حـلص تصرف دناوتی‌ م نـیا ،نارـهت هتفگ هب هـک ،دـننک راک یرـتی‌ وق هـسورپ کی رد نتشاد رارق هیـشاح رد و یدیما اـن زاربا زا هتـشذگ.دزاـس هـجاوم رـطخ .تـسا هدـش لمحتم ار یـسوسحم یفنم تاریثأت نونکات نارهت ،یا‌هـقطنم مـهم روـما و هـب یبایتـسد زا لـبق ،هورـگ نـیا اـب دوـخ لـماعت شـیازفا رد نارـهت هقباـس هـب هـجوت اـب یدودـح اـت ناـبلاط دوـعص دروـم رد نآ یاهرادـشه ،هدـحتم تالاـیا طـسوت حـلص و دنور نـیا تفرشیپ تروـص رد نارـیا هـک دـسر یم رـظن هـب ،تـقیقح رد.تـسا چوـپ ،دناد‌یم یـفاک دوخ جورـخ ندرک ییاهن یارـب هک یـطیارش هب هدـحتم تالاـیا یبایتـسد رد نارـیا عضوم دـسری‌ م رـظن هـب ،نـیاربانب.درـک دـهاوخ بـسک یداـیز یاهدرواتـسد تـفلاخم هزادـنا نامه هـب روـشک نآ فـقوم هـک دـنک‌یم دـییأت ناتـسناغفا حـلص لاـبق .درـیگ‌یم رارـق رـیثأت تـحت هدـحتم تالاـیا یاه‌تـسایس اـب هـنابلط تـصرف لابقتـسا اـب نارـیا لاـبق رد یـنغ روـهمج سـیئر یتـسود هـب لـیامت ،م 2019 لاـس زا نتگنـشاو و لـباک ناـیم داـیز تاـفالتخا زا یـباتزاب دیاـش- تـسا هدـش ورـبور یـبوخ نوماریپ لـباک راک روتـسد اب قـباطم ار دوـخ یـلصا یاـه‌مایپ نارـهت ،هـجیتن رد و دـشاب ود رـه ،هدرـپ سـپ رد و میقتـسم رـیغ یاـهس‌ امت رد.تـسا هدرـک مـیظنت حـلص دـنور یناریا یـلصا نایماح باـصتنا رد لباک اـب هبناجود یتینما هـمانق‌ فاوت یاـضما اـب روـشک طباور نیا هـک تـسین صخـشم.دنا هداد زایتما ناریا هب تـلود یدربهار یاـه‌فقوم رد یدج شلات کی ای ،تـسا اکـیرما هدحتم تالاـیا هـب ماـیپ لاـسرا یارـب طـقف هناتـسود راذگ لاح رد ناتسناغفا اب ناریا لوحتم هطبار ؟دنتسه درسنوخ ،دوخ یقرش فقوم رد همه.40

تاره-فوخ نـهآ طـخ اـب هـک تـسا نـهآ هار 4 هـلحرم ندرـک لـیمکت لاـح رد اـیلاتیا راودیما نارـیا.درـک دهاوخ مهارف ناتـسناغفا قـیرط زا هـنایم یایـسآ اـب ار نارـیا لاـصتا ترم دراـیلیم 80 هنالاـس تارداـص یارـب دوـخ یاـهه‌ مانرب رد ار ناتـسناغفا هـک تـسا و دهد رارـق 2025 لاـس ات ییاپورا و ییایـسآ یاهروـشک هـب دوـخ یـعیبط زاگ بـعکم .دهد شـیازفا ناتـسناغفا هب ار شـیوخ یـتفنریغ تارداـص اـت دراد هـمانرب لاـح نـیع رد رد راذگ هـیامرس روـشک کی ناونع هـب دناوتی‌ م نارـهت ،گـنج زا سـپ تـیعضو کـی رد شخب لماـش زین یراذـگ هیامرس نـیا هک ،یکلـسم و یـکینخت هعـسوت ،شزوـمآ شـخب .دـشاب هتـشاد روضح ،ددرگیم اـه شـخب ریاـس و یتـشادهب یاـه‌تبقارم ،تـحص یللملا نـیب و یا‌هقطنم هـسلج نـیدنچ رد نارـیا ،یـتینما تاـعوضوم یادـنجا زا رـتارف ،یا‌هـقطنم یاـهش‌ لاچ لـح یارـب هـک تـسا هداد ناـشن و تـسا هدرـک یراکـمه فده اب نارـیا ،لاثم ناوـنع هب.دـهدی‌ م حیجرت ار هـبناج دـنچ و هـبناج هـس یاهه‌ ـسلج وضع 2011 لاـس زا ،هـقطنم یاهروـشک نـیب یـسایس یوـگت‌ فگ و یراکـمه تـیوقت ناتـسکاپ اب روـشک نیا.تـسا هدوب لوبناتـسا هـسورپ و/ ایـسآ بلق سنارفنک رد یتایح هک ناتـسناغفا یاـه‌لح‌هار دربهار قـیبطت یاتـسار رد تـسا هدرـک یراکـمه کـیدزن زا و تـشگزاب هـب کـمک یارـب دـحتم لـلم نامزاـس ناگدـنهانپ یـلاع یراـسیمک طـسوت هورگ وـضع ناریا ،ناـمز نآ زا.تـسا هدـش لیهـست ناـغفا ناگ‌هدـنهانپ ددـجم رارقتـسا .تـسا ناتـسکاپ و ناتـسناغفا دروم رد یـللملا نـیب ساـمت داوـم قاـچاق زا ،گرزـب ناگه‌ دـننک فرصم ناوـنع هـب ود رـه نارـیا و اـپورا ی‌هـیداحتا یا‌هقطنم ی‌هویـش کـی لیهـست ناکما دـناوتی‌ م اـپورا ی‌هـیداحتا.دـنربی‌ م جـنر ردـخم یزرمارف یریگولج و تـیریدم یارب ار تاـعالطا نتخاـس کیرش و اهزرم یـسررب یارـب ره.دـنک یـسررب ناتـسناغفا یاـهزرم رد ار ردـخم داوـم یـنوناقریغ قاـچاق و تراـجت تـشک هب ار مدرم و دـننک یراذـگ هـیامرس زرـم فارـطا عـماوج رد دـنناوتی‌ م روـشک ود .دننک قیوـشت کاـیرت نـیزگاج تالوـصحم هب فورـعم ،)JCPoA( 2015 کترشم عـماج هـمانرب و ناـمز هـب ددرـگ‌یمرب هـطبار نـیا هرابود ندـیاب اکیرما روهمج سـییر دیدج هرادا رد دـناوتی‌ م هـک ،نارـیا یا‌هتـسه قـفاوت تالاـیا یاـه‌میرحت وـغل تروـص رد هـك تـسا هـتفگ ًلابق اـپورا هـیداحتا.دوـش اـیحا یژرنا هنیمز رد یراـجت یراکمه نویـسناونك نآ لابند هـب و JCPoA نویـسناونك ،هدـحتم .درك دـهاوخ ینابیتـشپ ار اه‌میرحت اـت دراد لامتحا ،ندـیاب هرود رد هـكن‌ یا ینیب شیپ و اكـیرما یـماظن جورـخ اـب یارب یـلاع یـتصرف ناتـسناغفا و نارـیا ،اـپورا ی‌هـیداحتا ،ددرـگ وـغل یـتح اـی شـهاک دناوتی‌ م دراوـم نیا.دـنراد یلصا عفانم و فادـها دروـم رد دوخ طـباور ددـجم فـیرعت تیریدم و اـهزرم زا ترـجاهم ،یراـجت و یداـصتقا ماـغدا ،مزـیرورت اـب هزراـبم لماـش .دـشاب ردخم داوـم قاچاق رد یـسایس و یداـصتقا ،یـنابز- یـگنهرف تاکترشم هـب هـجوت اـب اـپورا ی‌هـیداحتا قفاوت زا سـپ یزاـسزاب یاـه‌شالت و ددـجم ماـغدا ،یتـشآ هـب کـمک یارـب ناتـسناغفا نارـیا.دـیامن هدافتـسا نآ دـیفم و لـماک روـطب اـه تـیفرظ نـیا زا تـسناوتی‌ م حـلص یاهرگلالخا زا یـخرب یزاـس لداعتم و راهم رد دـشاب هتـشاد یا‌هدنزاـس شقن دناوتی‌ م و زـیمآ تنوـشخ یاـهرازبا راـیتخا ناـبلاط لـخاد رد هـک یناـسک و یـسایس هوـقل اـب .دـنراد ار تاحیلـست یاهرازاب هـب یـسرتسد رد ناریا یـیاناوت مدع و هدـحتم تالاـیا یاه‌میرحت هـب هـجوت اـب ی‌هیداحتا.تـسا هدـش رهاظ ناریا یلصا یراـجت کیرش ناونع هـب ناتـسناغفا ،یـناهج تراجت ماـغدا و یا‌هقطنم یداـصتقا یاـهی‌ راکمه لیهـست رد دـنناوتی‌ م نارـیا و اـپورا یارب هـهجو نـیرتهب هـب نارـیا یـیانبریز یـساسا یاـه‌هژورپ.دـننک یراکـمه کـیدزن زا یایـسآ یاهروـشك دروم رد یرتی‌ لک و رتع‌ ماج درـكیور اما ،دنتـسه بـسانم فده نـیا روـشک.دـشاب ماگـشیپ رما نیا لیهـست رد دناوتی‌ م اپورا ی‌هیداحتا هـك تـسا زاین هـنایم )میرک فراع دمحم/ تربیا شیردیرف داینب.2020 تاره ،هعلق مالسا زرم رد ناریا زا تشگزاب لاح رد ناغفا نارجاهم راذگ لاح رد ناتسناغفا اب ناریا لوحتم هطبار ؟دنتسه درسنوخ ،دوخ یقرش فقوم رد همه.41

تاداهنشیپ هدننک کـمک کی ناونع هـب اپورا ی‌هـیداحتا یا‌هـقطنم رت یمـسر هویـشراک ساـسا هب یرته‌ جوت لباق یراذـگ‌هیامرس هـب زاین ،تـسا ناـیرج لاـح رد هـک حـلص دـنور رد تـیقفوم یارـب ƒ طـسوت ناتـسناغفا حلص دنور رد هـک درکی‌ م ساـسحا ناریا هـک ییاجنآ زا.دوـب دهاوخ نارـیا اب میقتـسم لـماعت یارـب یـلاع یـتصرف یا‌هـقطنم یـبوچراچ نـینچ.دراد دوـجو یـلصا رد دناوتی‌ م اـپورا یه‌ ـیداحتا ،دـنک مرگ ار هـبناجود طباور ندـیاب دیدج تـلود ات دـشک‌یم لوط یـتدم دنور نـیا ،تـسا هتفرگ رارـق هیـشاح رد اکـیرما هدـحتم تالاـیا نیـشیپ تـلود .دنک رـپ ار الخ نـیا ینامز هـلصاف نـیا تالایا هک یـناریا دض فلاتئا.دبای‌یم تدـش یا‌هقطنم نارـگیزاب ناـیم رد شنت و تـباقر ًالامتحا ،ناتـسناغفا زا اكـیرما یـماظن جورـخ و حـلص دـنور رد تـیقفوم مدـع تروـص رد ƒ و فقوتم ار هـقطنم یـیایوپ دناوتی‌ م ،دوـش لیهـست ندـیاب طـسوت رگا یتح ،دـش لابند پمارت طـسوت هـک لـیئارسا و سراـف جـیلخ هیـشاح یاهروـشک ،یدوعـس ناتـسبرع اـب هدـحتم عورشم عـفانم هک دـنک لصاح ناـنیمطا اـت دنک هدافتـسا دنه و ناتـسکاپ ،هدـحتم تالاـیا اـب هژیو هـب ،دوـخ تـبثم طـباور و توـعد تردـق زا دـیاب اـپورا یه‌ ـیداحتا.دـنک رـت هدـیچیپ .دوـشی‌ م تیاعر نارـیا لصف و لح یرـگی‌ جنایم قیرط زا دـیاب ار دورـیره یایرد دروـم رد یخیرات یاـه‌فالتخا هلمج زا ،ناتـسناغفا و نارـیا نایم تدـم یـنالوط یاـه‌فالتخا لـح یارـب اـپورا ی‌هـیداحتا ƒ یاها‌یرد دروـم رد ناریا و ناتـسناغفا ناـیم یبآ یاه‌فالتخا رد یرـگ‌یجنایم هـب ار دـحتم للم نامزاـس دیاـش ،دـشاب میقتـسمریغ لکـش هب یتح دناوتی‌ م اـپورا ی‌هـیداحتا شـقن.دـنک .دنک قیوـشت دوریره و دـنمریه اهش‌ الت رد اـت ،دنک توـعد ار نارـیا دناوتی‌ م هوـقلاب روـط هب ،دنک کـمک ناتـسناغفا قیرط زا یزـکرم یایـسآ و یـبونج یایـسآ نـیب یا‌هـقطنم نورد طاـبترا تـیوقت هـب دـیاب لـسکورب ƒ .دنک تکرش یـتیزنارت یاـه‌همان‌تقفاوم و اـهه‌ فرعت یزاـس دازآ یارـب هیاـسمه یاهروـشک قیوـشت یارـب ی‌هیداحتا.دوـشی‌ م ناتـسناغفا رد یمومع یـفنم تاـساسحا شیازفا هب رجنم ًالامتحا یتـسایس نینچ.دنک یراددوـخ راـشف هطقن ناونع هـب ناـغفا ناگه‌دـنهانپ هدافتـسا زا دـیاب نارـیا ƒ ینابیتـشپ و روـشک هب تـشگزاب یارب عماج یاهل‌ ح‌هار داجیا یارـب دحتم لـلم نامزاـس ناگ‌هدنهانپ یلاع یراـسیمک هلمج زا لـلم نامزاـس یاهداهن ریاـس و نارـیا اـب دـناوتی‌ م اـپورا .دنک یراکمه ناـغفا ناگ‌هدـنهانپ زا تیامح دروـم حلـسم یاـهح‌ انج و نایماظن‌هبـش هـچخیرات.دـنک یراددوـخ ناتـسناغفا رد نوـیمطاف ناـیوج‌گنج یزاـسل‌ اعف اـی و مازـعا اـی قیوـشت هـنوگره زا دـیاب ناـنچمه نارـیا ƒ هیاـسمه یاهروـشک هب ندـش زیربل رب ینبم تارـثا اـب ًابلاغ اـهنیا ،دنراپـسب رطاخ هـب دـیاب نارـهت رد ناـیارگ‌لمع هـک روـطنامه.تـسا یـفنم تارـیثأت زا رـپ رایـسب نوـنکام‌ ه یـجراخ .تـسا هدوب هارـمه ناتسناغفا رد تربیا شیردیرف داینب ۲۰۲۱© پاچ www.afghanistan.fes.de: تیاس‌بیو ۀدافتــسا هــنوگ رــه ترــیا شــیردیرف داــینب یــبتک ۀزاــجا نودــب زاــجم ،ترــیا شــیردیرف داــینب هدــش رــتنم تاــیرشن زا یــتراجت .تــسین تاـیرظن ۀدـنهد باـتزاب ًاـموزل ،هـیرشن نـیا رد هدـش هـئارا تاـیرظن .دـشاب یـمن ترـیا شـیردیرف داـینب ناگدنسیون هٔ رابرد یرــیگولج رد تدــش هــب و ناتــسناغفا حــلص یاــهزادنا مــشچ و تاــعزانم رــگلیلحت و قــقحم ،زــنیکتاو وــیردنا تـلود ،هناتـسودرشب یاـه داـهن ،لـلم نامزاـس یارـب ناتـسناغفا رد نـیا زا شـیپ یو.تـسا لـیخد تاـعزانم زا .تـسا هدرـک راک لقتـسم قـقحم کـی ناوـنع هـب و هدـحتم تالاـیا رـگلیلحت نـیا زا شـیپ و تـسا ناتـسناغفا یـیاکیرما هاگـشناد رد هـماع یـسیلاپ یـقاحلا داتـسا ناراـش روـمیت رـکاد .تـسا هدوـب ناتـسناغفا رد یـللملا نـیب نارـحب هورـگ دـشرا :دلج یور سکع هٔ رابرد .2012 ربتکا 4. دنا هدش عمج تاره فارص تیکرام رد یجراخ زرا اب هلماعم یارب ناغفا نافارص /بیعش دمحم/ زرتویر:ریوصت راذگ لاح رد ناتسناغفا اب ناریا لوحتم هطبار ؟دنتسه درسنوخ ،دوخ یقرش فقوم رد همه.42

؟حلص داجیا یجنایم ناتسناغفا حلص دنور رد هیکرت تیمها و شقن ناراش رومیت ،زنیکتاو ویردنا

و یلم تینما رب نآ ریثأت و اکیرما یماظن یاهورین جورخ تیهام دروم رد ماهبا نایم رد ار ناتسناغفا اب هیکرت هبناج ود طباور هتشاد تسد یسیلاپ هصالخ دزادرپ یم عوضوم نیا هب و دهد یم ناشن نآ یقرش یگیاسمه رد ار هرقنا یسیلاپ یاهریسم و عفانم روکذم یسیلاپ هصالخ.دیامن یم سکعنم ،یا هقطنم یژیتارتسا کی هتسناوتن زونه ،تسا هتفرگ رارق هدرتسگ لابقتسا دروم ناتسناغفا حلص دنور رد یعیبط یجنایم کی ناونع هب هکنیا دوجو اب ،هیکرت ارچ هک هوقلاب ناکما یسررب هب یسیلاپ هصالخ نیا ،ترجاهم و یگراوآ دروم رد کرتشم یاه ینارگن رب زکرمت اب ،نآرب دیزم.دهد هئارا هنیمز نیا رد ار ینشور .دزادرپ یم اپورا هیداحتا و ناتسناغفا نیب رتشیب یاه یراکمه ۵ ) افتل( ناتسناغفا نوناق و مظن یهجو قودنص قیرط زا ناتسناغفا یتینما و یعافد یلم روشک ریاس دننام هیکرت.تسا هدرک کمک ،دحتم للم یفاشکنا مارگورپ تراظن تحت یرلاد نویلیم 75 دهعت.دهد یم شهاک ًاجیردت ار دوخ یاه کمک ،هدننک کمک یاه نویلیم 150 دهعت زا یمین اهنت هدنیآ لاس ود یط ،اوینج 2020 سنارفنک رد هیکرت روشک هک دنیامن یم ینیب شیپ هیکرت روشک تاماقم.دهد یم لیکشت ار 2018-2020 یرلاد ناکما یسایس قفاوت تروص رد یتح و دوش ظفح دناوت یم یلام تیامح حطس نینچ . دبای شیازفا ،دراد لیکشت روشک نیا رد تابث م 2021 لاس زا دعب ناتسناغفا رد هرقنا یدیلک یسیلاپ تیولوا یطارفا یاه هورگ یاه تیلاعف ندش هدرتسگ دروم رد یصاخ یاه ینارگن هب هک دهد یم تلود" هب موسوم شعاد هورک فرط زا هتشذگ ههد همین رد روشک نیا.دراد یگتسب ییارگ طارفا دیدهت اب هک هدیدرگ لمحتم ار یا هظحالم لباق یتسیرورت تالمح ،"یمالسا یاهزرم هرود کی و ،ناهج رسارس و هیروس زا رجاهم رگراک و هدنهانپ اه نویلیم موجه و یتراجت و یلماعت قيمع طباور.دیدرگ هجاوم ،روشک کی زا شیب اب دربن ریگرد زاب ًاتبسن هقطنم مزیرورت هب طوبرم یاه ینارگن ندرك دودحم اب یزكرم یايسآ یاه تلود و هيكرت رد وتان تیرومام رد نآ مهس هک دشاب یم یكتم یراذگ هيامرس و دازآ مادقا یالاب یا هدید دناوت یم یراذگ هیامرس نآ رد میقتسمریغ همیب یسیلاپ ثیحنم دناوت یم ناتسناغفا رد ندنام یارب وتان یاضعا ریاس هزیگنا ثعاب هک یناهج مزیرورت یاه ینارگن اب و دوش .دشاب یمن تهابش یب ،دوش یم روشک نیا رد وتان یریگ عضوم تشادرظن رد نودب و هیکرت دشرا نازاس یسیلاپ زا یضعب لوق هب لاس زا دعب ار دوخ یلام تادهعت هرقنا ات دراد دوجو نآ ناکما ،شا هدنیآ لماعت لابق همادا ایآ هک دراد دوجو هلأسم نیا رد ییاه شسرپ ، نانچمه.دهد هداد همادا زین م 2020 عفانم هیکرت ،هچرگا ؟ریخ ای و دوب دهاوخ یلمع وتان یاکرش نودب هیکرت یماظن روضح هبناجکی تالخادم رد هرقنا ریخا براجت و دراد ناتسناغفا یسایس هنیمز رد ار دوخ یلصا یاه کمک دنور رب دناوت یم دوخ هبون هب هیروس و یبیل رد یلحم یاهورین اب یراکمه و . ۶ دشاب راذگ ریثأت ناتسناغفا رد شا هدنیآ یتینما تاکوچ رد شیاهورین هک روشک نیرتگرزب نیمتفه و ناتسناغفا ۀنیرید دحتم ناونع هب هیکرت تهج نیدنچ زا و هظحالم لباق لکش هب ،دنراد تیلاعف روشک نیا رد وتان تیرومأم اب ینابز و یگنهرف قیمع یاهدنویپ یاراد هیکرت. 1 تسا هتشاد تکراشم ناتسناغفا رد کرت ،یموق ظاحل زا نآ تیعمج زا یا هظحالم لباق یدصیف اریز ،تسا ناتسناغفا داینب ینامثع یروتارپما زا ینابیتشپ رد لباک میمصت ، لوا یناهج گنج رد.دنتسا رابت ناونع هب ار چرام لوا مه زونه هک داد لیکشت ار روشک ود نیب هناتسود طباور ساسا و ناسانشراک مازعا اب هرقنا ،1930 ههد رد.دنریگ یم نشج ناتسناغفا و هیکرت یتسود زور روشک.دومن تیامح ناتسناغفا یزاسون تامادقا زا ناغفا نایماظن شزومآ و یفاشکنا و هدرک تفلاخم نآ لاعف لکش هب ،1979 لاس رد ناتسناغفا هب یوروش مجاهت اب هیکرت هب یلم شبنج بزح هژیو هب ،لامش داحتا زا 1990 ههد یط یلخاد یاه گنج لوط رد نابلاط طلست زا سپ هک ،ناتسناغفا رد کبزا یموق ناربهر زا ،متسود دیشرلادبع یربهر هک دوب ناملسم روشک نیلوا هیکرت ،م 2001 ربماون رد.دومن تیامح ،درک رارف هیکرت هب رضاح لاح رد و تسویپ ناتسناغفا رد هدحتم تالایا یربهر تحت یماظن تازرابم هب رگید یاهروشک سکعرب.دراد هدهعب ار ،لباک یراکمه و ترواشم ،یمیلعت ینادناموق زونه ات ، اما.دهد همادا ناتسناغفا رد شیوخ شقن هب ات تسا نآ ناهاوخ هرقنا ،وتان لاس یط ،ناغودرا بیط بجر روهمج سیئر دییأت زا رتارف یحضاو تسایس هتسناوتن تیقفوم اهنآ تیقفوم و تسام تالکشم ناتسناغفا تالکشم" هکنیا رب ینبم ار 2015 . 2 دیامن هیارا ،"تسام ناتسناغفا رد هیکرت یولهپ دنچ یسیلاپ لماعت هتخاس راوتسا فده راهچ یور ناتسناغفا هب هطبار رد ار دوخ یجراخ تسایس هرقنا یاهداهن و اهراتخاس تیوقت) 2 ، روشک رد یلم تدحو و یسایس تابث ظفح) 1: تسا و حلص ندنادرگ زاب) 4 ناتسناغفا یتینما تیعضو تابث زا تیامح) 3 ، دوجوم یسایس حطس رد وتان و للم نامزاس قیرط زا هیکرت. ۳ ییارگ طارفا و مزیرورت ندرب نیب زا اب هافر لاس زا هرقنا.دیامن یم مهارف ناتسناغفا هب ار یهجوت لباق یلام یاه کمک نآ هبناج ود هیامرس اهانبریز و شزومآ ،تحص ،تینما شخب رد ار رلاد درایلیم 1.1 دودح ، 2001 یاهورین هب رلاد نویلیم 86 هب کیدزن هیکرت روشک ، 2019 یم هام ات .۴ تسا هدرک یراذگ .2017 ، ربمتپس 26 ، تسیا لدم توتیتسنا ،"دشاب یم اراد ناتسناغفا رد ار یا هعسوت شقن هیکرت")2017( ،اروک اینو-1 .دینک هعجارم ، هیکرت هجراخ روما ترازو تیاس بیو هب- ۲ م 2020 ، ربمون 25 ، حابص همانزور ،"دیامن مهارف ناتسناغفا یاه هژورپ یارب ار رلاد نویلم 75 غلبم کمک لکش هب هیکرت تسا رارق"-3 .م 2019 ، یم هام ،ناتسناغفا یلم یودرا یهجو قودنص ،تیش تکف"-4 . 2016.۲۰۱۹ ، ربوتکا 5 ، یسنجا ولودانا ،" Turkey pledges$150M to Afghanistan":2020 ، ربمون 25 ، حابص همانزور ،" Turkey to Provide Afghanistan$75M in aid for Projects"- 5 . 2020 ، ربمتپس 30 ، هلوچیود ،" Syrian Mercenaries Sustain Turkey’s Foreign Policy"- 6 راذگ لاح رد ناتسناغفا اب ناریا لوحتم هطبار ؟دنتسه درسنوخ ،دوخ یقرش فقوم رد همه.44

ناربهر زا یرایسب.دومن دیکأت ناتسناغفا و ناتسکاپ طباور دوبهب رد هرقنا یتایح شقن تالضعم لصف و لح دیلکو نابلاط ۀنیرید یماح و نابزیم ار ناتسکاپ ،ناتسناغفا یسایس مالسا رب راشف زا دناوتب هنیمز نیا رد هیکرت روشک ات دنراودیما و دنناد یم رادیاپ حلص و عماوج ناربهر اب ار دوخ هطبار هتشذگ ههد رد هرقنا ،نامز نیع رد.دیامن هدافتسا دابآ تماقا هیکرت رد مظنم روط هب هک ،متسود دیشرلادبع هژیو هب ، ناتسناغفا لامش زا یموق ،دوجو نیا اب.تخاس مکحتسم) 2017-2015 سپس و 08/09/2009 رد ادتبا( تشاد هتسجرب نارادمتسایس.دبای یم هعسوت یموق یگتسبمه زا رتارف یتنس روط هب هیکرت تاطابترا روشک زا هتشذگ یاهلاس یط ،فلاخم یاه هرهچ زا یکی ناونع هب رایتمکح نوچ یرگید .تسا هدرک دیدزاب هیکرت راودیما اما ،تسا هتفاین تسد ناتسناغفا ناربهر زا یخرب تاراظتنا هب زونه هیکرت ، نونکات ،اپورا هیداحتا فالخرب ،هرقنا عقاو رد.دشاب هتشاد یرتلاعف شقن تمسق نیا رد ات تسا تکرش رطاخب ار یصاخ هدنیامن هن ،ناتسناغفا هیاسمه نیدنچ و ییاپورا روشک نیدنچ تامادقا هب ناغفا یسایس یاه تیصخش اب نآ طابترا هن و هدرک بوصنم حلص دنور رد هحود رد هک یللملا نیب تیامح یمومع هکبش ای ناتسناغفا تلود اب یرت صخشم یاضف ،هرقنا یا هقطنم مربم یاه شلاچ هب هجوت اب.تسا هدش ریبعت ،هدمآ مه درِگ نادقف لیلد هب یا هزادنا ات دیاش هلأسم نیا ،یلخاد یسایس یاه مطالت و لزلزتم یداصتقا هیکرت یجراخ تسایس رد ،رتدعاسم عقاوم رد یتح ،اما.دشاب هطوبرم قفاوت یگدرتسگ فادها هنیمز نیا رد و هتفرگن رارق تیامح دروم یلصا تیولوا ثیحنم ناتسناغفا زگره .تسا هتفاین ققحت یا هنازاورپ دنلب ؟دراد دوجو یا هقطنم دیدج مزیناکیم هب یزاین ایآ:لوبناتسا رد ایسآ بلق دنور نیب یاه تردق طسوت یا هقطنم یراکتبا حرط نیدنچ ،یریگرد ریخا یاه ههد یط هورگ و)هیسور و هدحتم تالایا هوالع هب ناتسناغفا ناگیاسمه( 2+ 6 هلمج زا ،یللملا هدیسر هدهاشم هب)هدحتم تالایا و نیچ ، ناتسکاپ ، ناتسناغفا( هبناج راهچ یگنهامه دنیارف رطاخب ،نابلاط اب هدحتم تالایا یاهوگتفگ زاغآ زا سپ هتشذگ لاس ود رد.تسا هنیمز هک یلاح رد.تسا هتفرگ تروص ییایور وگتفگ و ییامه درگ نیدنچ ،یراج حلص مادک چیه اما ،تسا هدش داجیا ناتسناغفا حلص زا تیامح و یللملا نیب تاراهظا یاه یا هقطنم هچراپکی مزیناکیم.تسا هتفرگن تسدیور ار یسوسحم مادقا تاراکتبا نیا زا اب طباور هب هجوت اب ،صوصخلاب ،درادن دوجو زونه ناتسناغفا حلص زا تیامح یارب تالایا تیعضو- هیسور ، دنه ، ناریا اب هکلب ،هیکرت اب اهنت هن یا هقطنم مهم نارگیزاب . ۱۰ تسا هتخاس هدننک نارگن ار هدحتم راکتبا نیرت هدرتسگ هلمج زا ، هدش زاغآ 2011 لاس یط هک ،لوبناتسا ایسآ بلق دنیارف هلمج زا ، یللملا نیب یاه نامزاس و یماح روشک 15 هوالع رب هک دشاب یم نونکات لمع شرتسگ یارب همانرب نیا.تسا هدروآ مه درگ ار یا هقطنم روشک 17 ، اپورا هیداحتا و وگتفگ قیرط زا ،ناتسناغفا تیروحم اب یسایس و یداصتقا یراکمه ،یا هقطنم تینما و ایحا تادهعت دوجو اب.تسا هدش داجیا هرقنا و لباک طسوت ، ۱۱ یزاس دامتعا تامادقا ، سفن هب دامتعا داجیا و یا هقطنم یگنهامه تیوقت یارب ایسآ بلق رتسب یناسرزور هب هیمالعا" ، عمجم راک هب زاغآ زا ههد کی ، ایسآ بلق دنور هک دننک یم ناشنرطاخ نادقتنم هب دناوت یم هیکرت و اپورا هیداحتا کرتشم راکتبا کی ایآ."دشن یلمع زگره اما ،هدوب ؟دنک کمک ناتسناغفا یاهوگتفگ یارب یا هقطنم دیدج مزیناکیم داجیا ای همانرب یایحا ؟مان هب طقف لآ هدیا رازگراک کی:حلص ینونک دنور رد هیکرت یریگ عضوم هدحتم تالایا طسوت هک حلص دنور هب تبسن هیکرت روشک نازاس یسیلاپ دسر یم رظن هب هک دسر یم رظن هب نینچ اما ،دنتسا نیب شوخ نآ هناطاتحم لکش هب تسا هدش زاغآ رد ار یدج یاه ینارگن تاماقم یخرب.دراد دوجو هنیمز نیا رد زین اهدیدرت زا یضعب شسرپ نیا و دنا هتشاد راهظا یساسا هحلاصم هنوگره ماجنا یارب نابلاط لیامت دروم تحت یارب یفاک راشف زا ناتسناغفا تلود و یللملا نیب هعماج ایآ هک دراد دوجو زین هیکرت روشک.ریخ ای و دنتسا رادروخرب حلص دنور زا یوریپ یارب نابلاط نداد رارق راشف هینایب رودص ، حلص دنور رد نآ یلصا مادقا اما ، تسا هدوب طابترا رد نابلاط اب ًامیقتسم عوضوم نیا ایآ هک نیا.دهد یم ناشن ار ناتسناغفا تلود یزاسدنمناوت یاه هناشن و اه تیمها ظاحل هب ای و دشاب هرقنا هجوت دروم یسایس و یداصتقا لئاسم زا یرایسب رطاخب هیروس رد هناتسآ هسورپ رد هک هچنآ هسیاقم هب ، هیکرت دحتم رطق دننام اه یجنایم ریاس .دشاب یشقن لابند هب ناتسناغفا حلص دنور رد هیکرت هک دسر یمن رظن هب ،دوش یم رازگرب ،هدحتم تالایا و هیکرت نیب هبناج ود طباور یگریت دوجواب هک تسا رکذ لباق ،لاح نیا اب ،م 2020 لاس رخاوا رد ناتسناغفا حلص یارب هدحتم تالایا ۀژیو هداتسرف داز لیلخ یملز .تفرگ تروص موادم یاه یگنهامه هنیمز نیا رد و دروآ لمعب دیدزاب هرقنا زا راب نیدنچ دوجو اب ،وکسم اب رادیاپ طباور و لباک و هحود ،دابآ مالسا اب هیکرت روشک بولطم طباور رارق هیکرت رایتخا رد ار مزال یراذگریثأت و بسانم تیعقوم همه نیا ،وتان رد تیوضع ناتسناغفا تلود اب هبناج ود طباور ،ناتسناغفا میقتسم ناگیاسمه سکعرب و.دهد یم اعدا هیکرت ،رما تقیقح رد.دشاب یمن تافالتخا ریاس ای یضرا تافالتخا عاعشلا تحت چیه و هدوب ناتسناغفا رد راک فورصم هک تسا ییاهروشک دودعم زا یکی هک دنک یم روضح دوجواب هک یلیالد زا یکی.درادن تمسق نیا رد"یگرزب یزاب" ای یناهنپ یادنجآ زادنا نینط اه یرایسب دزن هک ههد ود هب کیدزن یط ناتسناغفا کاخ رد یکرت نازابرس هب دناوت یم هیکرت.دشاب یم یمالسا یراکمه نامزاس رد هیکرت لاعف تیوضع ،تسا صوصخلاب ،دامتعا لپ کی ثیحنم ،وتان و یمالسا یراکمه نامزاس زا یوضع ناونع کارتشا هنیمز لیلد هب اهناغفا.دنک لمع ،یللملا نیب یاکرش و ناتسناغفا ناگیاسمه نیب یکرت یاهنابز هب کرتشم تاحالطصا و ناملسم تیرثکا تیعمج اب روشک ود یگنهرف تبثم لابقتسا یشزومآ یاه شخب رد و هیکرت یمدرم یاهورین زا ًاکرتشم ،یلحم و ،راب کی طقف هتشذگ لاس 19 رد ،وتان وضع یاهروشک زا یرایسب سکعرب.دنا هدرک هام رد. ۷ تسا هدش هتشک ناتسناغفا رد نابلاط دنمفده هلمح کی رد یکرت ماقم کی رظن نیا زا نآ راکشآ تروص هب یمالسا بزح ربهر رایتمکح نیدبلگ ، 2020 ، یروربف حلص تارکاذم نابزیم ،وتان نامیپ مه و دحتم ناملآ یاج هب دیاب هیکرت هک درک تیامح سیئر نورکم لئوناما اب ناغودرا اب فالتخا رد نآ ینلع تروص هب و دشاب یناغفالا نیب . ۸ تفرگ رارق ناغودرا رانک رد یبیل رس رب هسنارف روهمج یزرم تافالتخا هلمج زا ،شناگیاسمه و ناتسناغفا نایم اه شنِ ت رد زین هتشذگ رد هیکرت ههد ود نایرج رد.تسا هدرک یزاب ار یجنایم شقن 1960 ههد رد ،ناتسناغفا و ناریا نیب ناتسناغفا تلود ، ناتسکاپ اب شیوخ کیتاملپید طباور رد یراذگ هیامرس هب هیکرت هتشذگ تسشن نیدنچ نابزیم تیقفوم اب هرقنا.تسا هداد همادا نابلاط اب)هنایفخم روطب( یتح و هدوب اه تنوشخ شهاک یارب هبناج هس شالت کی رد لباک و دابآ مالسا نیب هنالاس تروص هب م 2010 لاس لیاوا رد هک هدرک رارقرب نابلاط یربهر اب یمیقتسم طابترا و سیئر ،هللادبع هللادبع و دیدرگ تبحص ۹ هحود رد ،هرقنا رد رتفد حاتتفا دروم رد هصالخ رب ، م 2020 لاس ربماون هام رد هرقنا هب دوخ رفس نیرخآ رد یلم هحلاصم یلاع یاروش .2015 ، یروربف 26 ، سرپ دتیشوسا ،"دش هتشک یکرتزابرس ،لباک رهش رد ترافس رتوم رب هلمح رد"- 7 .2020 ، ربمتپس 11 ، یسنجا یلودانا ،"درک یم حیبقت ،هیکرت اب تفلاخم رد ار نورکم هرصبترایتمکح"- 8 ."دنک ینابزیم ار ناتسناغفا حلص دروم رد هبناج هس سنارفنک ات دراد رظن رد هیکرت" ،)2019( ،لگ زایا- 9 .2021 ، یرونج 20 ، روتینوملا ،".دشاب یم ساسح و نزاوتم ،ندیاب هرادا اب هیکرت – هدحتم تالایا طباور")2021( ،ولپوک وگید-10 راذگ لاح رد ناتسناغفا اب ناریا لوحتم هطبار ؟دنتسه درسنوخ ،دوخ یقرش فقوم رد همه.45

اب یراکشآ زرط هب لسکورب.تسا هتفای شهاک اهنآ شریذپ نازیم و هتفای شیازفا ناغفا رد ار روشک نیدنچ نارجاهم و ناگدنهانپ ات تسا هدرک رارقرب طابترا تیزنارت یاهروشک هیداحتا طباور شهاک ییاناوت هک تسا هدش لیدبت یهاگرگنل هب روشک نیا.دراد هگن هیکرت رظن هب.تسا هتشاذگ ریثأت زین هیکرت رد میقم یاهناغفا رب هلأسم نیا و دراد ار هیکرت و اپورا و لسکورب نیب یترجاهم یاه یراکمه دروم رد هک یکرتشم هیمالعا هب هجوت اب دسر یم . ۱۳ تشاد دهاوخ همادا یریگ عضوم نیا ،هدش قفاوت ًاریخا هک لباک قفاوت هیکرت و اپورا هیداحتا 2016 ، چرام هام رد ، اه یسیلاپ نیا رد هتشذگ هب یهاگن اب ،دنسریم نانوی لحاوس هب ینوناق ریغ لکش هب هک ار نایوج هانپ هیکرت روشک ات دندرک دنورهش کی شریذپ هب دهعتم اپورا هیداحتا وضع یاهروشک ، ضوع رد.دریذپب ًاددجم یارب هزیو یدازآ دنور هک دندرپس هدعو ، دندش هیکرت هب تشگزاب یروس ره یارب هیروس 6 هب ار هیکرت رد ناگدنهانپ شریذپ یارب یلام یاه کمک و هدرک عیرست ار هیکرت نادنورهش هدنهانپ ثیحنم مان تبث یارب لوا هلحرم رد هک ییاه ناغفا. ۱۴ دنهد شیازفا وروی درایلیم ، لاغتشا داجیا یدعب یاه هژورپ طسوت اتدمع ،دنتسه وربور یدیدش یاه شلاچ اب نودب رفن نارازه.)14( دنا هدش هتشاذگ رانک ۱۵ ددجم ناکسا و یا هفرح یاه شزومآ ؟دراد دوجو هیکرت و اپورا هیداحتا یراکمه یارب ییاضف ایآ دم ، 2021 لاس زا سپ ناتسناغفا رد یسایس یرادیاپ و یداصتقا هعسوت هک یماگنه مزیرورت اب هزرابم:تشاد دنهاوخ یراکمه لیذ دراوم رد اپورا هیداحتا و هیکرت ،دشاب رظن روتکس رد هرقنا یاه کمک.شزومآ هژیو هب و ترجاهم ، تحص ، یوقطنم ارف میارج و روشک یعاسم.دشاب یم هظحالم لباق یصوصخ شخب رد یراذگ هیامرس و یحص یاه تلود.دهد یم لیکشت ار یرگید عوضوم ناتسناغفا رسارس رد شزومآ هنیمز رد هیکرت زا شیب ، دننک یم تیریدم ار تیاس 17 ، بتاکم هتسباو یعافتناریغ یاه نامزاس و هیکرت یلعف یعاسم دنراد دصق و دنهد یم شزومآ ار زومآ شناد 5000 زا شیب هک بتاکم 40-30 تهج:دبای یم همادا زین نانز شزومآ تمسق رد اهشالت نیا.دنهد شرتسگ هدنیآ رد ار ناش . ۱۲ تسا ناتسناغفا تلود اب وگتفگ لاح رد هرقنا ،کرت-ناغفا نانز نوتنهوپ حاتتفا ترجاهم ،دهد یم لکش ار ناتسناغفا رد هیکرت و اپورا هیداحتا یسیلاپ هک یکرتشم شلاچ دادعت نیرتشیب و هیکرت رد نکاس نارجاهم زا گرزب پورگ نیمود اه ناغفا ،زورما.تسا یاه لاس یط.دهد یم لیکشت ار 2020 و 2019 یاه لاس رد نانوی ریازج هب دراو هزات نایوجهانپ هب تبسن اپورا هیداحتا لیامت مدع ، 2015 لاس زا ،صوصخلاب و هتشذگ هیکرت رد ناغفا نیرجاهم نﺎﯾﻮﺠﻫﺎﻨﭘ زا ﻦﺗ ۱۱۶,۴۰۳ ﻦﺗ ۱,۱۹۲ داﺪﻌﺗ ﻪﺑ و نﺎﻐﻓا ﻦﯾﺮﺟﺎﻬﻣ زا .ﺪﻨﻨﮐ ﯽﻣ ﯽﮔﺪﻧز ﻪﯿﮐﺮﺗ رد UNHCR:عبنم ﯽﻧﻮﻧﺎﻗ ﺮﯿﻏ ﻦﯾﺮﺟﺎﻬﻣ زا ﻦﺗ ۲۹,۴۸۵ داﺪﻌﺗ ﻪﺑ م ۲۰۲۰ ﺖﺴﮔا ﯽﻟا یرﻮﻨﺟ هﺎﻣ زا .ﺪﻧﺪﯾدﺮﮔ ﺮﯿﮕﺘﺳد ﻪﯿﮐﺮﺗ تﺎﻣﺎﻘﻣ ﻂﺳﻮﺗ نﺎﻐﻓا ﻦﺗ ۲۳,۷۸۰ دوﺪﺣ ﺪﻧﺪﯾدﺮﮔ جاﺮﺧا م ۲۰۱۹ لﺎﺳ رد نﺎﻐﻓا ﻦﺗ راﺰﻫ ۶,۰۰۰ داﺪﻌﺗ ﻪﺑ م ۲۰۲۰ ﺖﺴﮔا ﯽﻟا یرﻮﻨﺟ هﺎﻣ زا .ﺪﻧﺪﯾدﺮﮔ(جاﺮﺧا) ترﻮﭙﯾد نﺎﺘﺴﻧﺎﻐﻓا ﻪﺑ ﻪﯿﮐﺮﺗ زا اپورا هب دورو لاح رد یاه ناغفا Eurostat Database:عبنم ۱۸۰۰ ١٥٧٠ ۱۶۰۰ ۱۴۰۰ ۱۲۰۰ ۱۰۰۰ ٨٢٠ ۸۰۰ ٦٠٢ ۶۰۰ ۴۰۰ ۲۰۰ یاه تیدودحم لیلد هب لیرپا هام رد اپورا هب اه ناغفا دورو نیا اما ،تسا هتشاد ریگمشچ شهاک 19 – دیووک سوریو یم ناشن دهاوش.دوش یم هتفرگ رس زا هتسهآ هتسهآ دنور نانوی یرحب یاهورین طسوت نایوجهانپ ندنادرگرب هک دهد اپورا دراو دنهاوخ یم هک دارفا دادعت شهاکرما رد دناوت یم .دشاب شخب هجیتن ،دندرگ ٧ ٤٨ ٨٥ ٥٩ ی ر ﻮـﻨﺟ- ٢ ٠ یروﱪﻓ- ٢ ٠ چ ر ﺎﻣ- ٢ ٠ ﻞـﯾ ﺮﭘ ا- ٢ ٠ ﯽــﻣ- ٢ ٠ ن ﻮــﺟ- ٢ ٠ ﯽﻳﻻﻮـﺟ- ٢ ٠ . دینک هعجارم تیاس بیو Heart of Asia Website نیا هب ،رتشیب تامولعم تهج- 11 .م 2019 ، ربمتپس 30 ، لباک رد هیکرت ترافس.دینک هعجارم ,Speech of H.E. Ambassador Oğuzhan Ertuğrul delivered at the 29 October Republic Day Reception کنیل نیا هب- 12 .2021 ، یرونج 14 ، چاو تیتس ،"EU: Renewed deportation agreement with Afghanistan close to approval"- 13 .)/https://helprefugees.org/news/eu-turkey-deal-explained( 2018 ، لیرپا 5 ، ناگدنهانپ هب کمک"هدش حیضوت:هیکرت-اپورا هیداحتا لماعت" 14 م 2018 ، ربمسد 13 یللملا نیب ناگدنهانپ نامزاس ،"You Cannot Exist in This Place: Lack of Registration Denies Afghan Refugees Protection in Turkey" ،)2018( ،یت اکیسیج و ساتگل ازیا-۱۵ راذگ لاح رد ناتسناغفا اب ناریا لوحتم هطبار ؟دنتسه درسنوخ ،دوخ یقرش فقوم رد همه.46

یعاسم رد ای ترجاهم دروم رد هک دسر یم رظن هب ، ناتسناغفا رد کرتشم عفانم دوجو اب یریگشمچ یگنهامه هیکرت و اپورا هیداحتا نیب ناتسناغفا هدنیآ فاشکنا و حلص دنیارف زا ناوت یمن نآ یدج لکش هب ار کرتشم مادقا دوبن نینچ هک یلاح رد.درادن دوجو تالایا یلامتحا جورخ اما ،درک کرد هبناجود یادنجآ رد ثحب لباق عوضوم نیدنچ دودحم ناتسناغفا رد ار هیکرت و اپورا تیفرظ و دوش یم وتان جورخ ثعاب هک هدحتم یاه مزیناکم و لیدب یاه همانرب یوجتسج رد ات دیامن قیوشت ار ود ره دیاب ،دنک یم .دنشاب یگنهامه رارق جارخا و تشادزاب ،یریگتسد یمئاد رطخ ضرعم رد یفیلکتالب و کرادم و دنس درومرد 2016 یاه همان قفاوت شرتسگ هیکرت و اپورا هیداحتا ایآ هک تسا نیا لاوس.دنراد رد اپورا هیداحتا لخاد تسب نب هب اهنآ ،دنهد یم رارق یسررب دروم ار ناغفا نایوجهانپ یسیلاپ هک دراد ار رطخ نیا روکذم هلأسم ایآ.دندرک هراشا یگدنهانپ کرتشم یسیلاپ دروم یم ،هیکرت یداصتقا یاه شلاچ رانکرد هیکرت رد اه ناغفا یمئاد رارقتسا هب قیوشت اه ای تینما ، تابث مدع هک دوش یم ینیب شیپ.دوش نایارگ یلم لمعلا سکع ثعاب دناوت مه ،دیامن اهنآ روشک و هناخ کرت هب روبجم ار اهناغفا ،ناتسناغفا رد فاشکنا ای هعسوت یسررب ًاددجم ترجاهم دروم رد ار دوخ یگنهامه دیاب هیکرت روشک مه و اپورا هیداحتا رظن رد ، تسا ناهج رابگرم یریگرد لحم هک ناتسناغفا رد ار یدیدج هنیمز ات دنیامن .دنشاب هتشاد :تاداهنشیپ رتکیدزن یگنهامه اب یگ هراوآ شهاک یارب ،ناکما تروص رد و دنهد همادا هیبرت و میلعت و تحص شخب رد صوصخلاب ، اهداهن داجیا رد دوخ دهعت هب دیاب اپورا هیداحتا و هیکرت ƒ .دنیامن تیامح ،رادیاپ یداصتقا دشر زا ناتسکاپ و ناریا اب وتان زا جراخ دوجوم یاه لاناک زا دیاب ، دوخ یماظنریغ و یماظن یعاسم یگنهامه یارب ،ناتسناغفا رد کرتشم عفانم هب هجوت اب هیکرت هلمج نم ،نآ وضع یاهروشک و اپورا هیداحتا ƒ یگنهامه اب ، ناتسناغفا زا رت هناریگتخس یسایس و یماظن یریذپ فاطعنا یاه هنیمز داجیا رطاخب و هدحتم تالایا ندرک یبال یارب ،هطوبرم تامادقا همادا زا لبق.دنیامن هدافتسا .دوش داجیا ار یا هدنیازف یورین دناوت یم ،رت قیقد ار یا هقطنم دیدج رتسب ای هتخاس لدبم روحم لمع رثوم مزیناکیم کی هب نآ نیدامن لکش زا اتدمع ،شا یلعف تیعضو زا ار لوبناتسا ایسآ بلق دنور دیاب هیکرت و اپورا هیداحتا ƒ هدحتم تالایا دیدج تلود اب یگنهامه رد دناوت یم هلأسم نیا ، نآ لآ هدیآ و بولطم تلاح رد.دنیامن داجیا ،دنشاب ناتسناغفا حلص دنور رد یا هقطنم عفنیذ عجارم لماش هک ییاجنآ زا.دوش یم مهارف یفاک یاضف ،دنشاب هتشاد هنامصخ طباور نتگنشاو اب دیاش هک یا هقطنم نارگیزاب یارب- ییامه درگ نیا رد هدحتم تالایا طلست نودب اما.دوش ماجنا .دشاب دیفم دناوت یم هصرع نیا رد اپورا هیداحتا یرگیجنایم ،دوش یعاسم نینچ عنام دناوت یم دنه و هیکرت طباور ندش میخو اه یگ هزات نیا رد هک و هدرک فرطرب ار هناتسودرشب یاهزاین نآ مزال لکش هب رظن دروم یسیلاپ هک دیامن داجیا اهناغفا یارب ار ترجاهم هبناج همه یسیلاپ ات دیامن یراکمه اپورا هیداحتا اب دیاب هیکرت ƒ یسیلاپ نیا ،م 2015 لاس زا کرتشم یاه تیقفوم و براجت تشادرظن رد اب.دهد رارق دییأت دروم ،تسا هدنام یقاب ناهج رد هقطنم نیرترابگرم هک یقطانم رد ار یعقاو تارطخ یارب اهنت هن ،اهنآ یناهج قوقح زا تیامح و یداصتقا یاه قوشم داجیا ،هنابلطواد ریغ تشگزاب قیلعت ، اپورا هب ناغفا نایوجهانپ زا یرتشیب دادعت ناکسا هدنریگرب رد دناوت یم اه .دشاب ناتسناغفا ینوناق تینما دوبهب زا تیامح رطاخب ، ناتسکاپ و ناریا یارب هکلب ، هیکرت رد نابزیم عماوج ناتسناغفا رد تربیا شیردیرف داینب ۲۰۲۱© پاچ www.afghanistan.fes.de: تیاس‌بیو ۀدافتــسا هــنوگ رــه ترــیا شــیردیرف داــینب یــبتک ۀزاــجا نودــب زاــجم ،ترــیا شــیردیرف داــینب هدــش رــتنم تاــیرشن زا یــتراجت .تــسین تاـیرظن ۀدـنهد باـتزاب ًاـموزل ،هـیرشن نـیا رد هدـش هـئارا تاـیرظن .دـشاب یـمن ترـیا شـیردیرف داـینب ناگدنسیون هراب رد هورـگ دـشرا رـگلیلحت اـبق و تـسا ناتـسناغفا یـیاکیرما نوـتنهوپ رد هـماع یـسیلاپ رـیفورپ ،ناراـش روـمیت رـکاد .دوب ناتـسناغفا یارـب نارـحب یـللملا نـیب رد و ؛تـسا ناتـسناغفا حـلص یاـهزادنا مـشچ و گـنج هـب طوـبرم لیاـسم رـگلیلحت و قـقحم سـنیکتاو وردـنا عــماوج ،دــحتم لــلم نامزاــس اــب ناتــسناغفا رد اــبق وا.دــشاب یــم لــیخد قــیمع ۀــنوگ هــب هــعزانم یرــیگولج .تـسا هدرـک راک دازآ قـقحم ناوـنع هـب و هدـحتم تالاـیا تـلود ،یرـب دلج یور سکع هرابرد زا لـبق هدـش اـضما دانـسا هـلدابت هـیکرت روـهمج سـیئر ناـغودرا بـیط و ناتـسناغفا روـهمج سـیئر یـنغ فرشا دوعـسم دـمحا/ زرـیور.2014 رـتکا 18 لـباک رد کرـشم یرـخ سـنارفنک راذگ لاح رد ناتسناغفا اب ناریا لوحتم هطبار ؟دنتسه درسنوخ ،دوخ یقرش فقوم رد همه.47

گنوتفتسا-تربیا شیردیرف 2021: تیار یپاک ناتسناغفا FES www.afghanistan.fes.de:تیاسبیو :لوئسم صخش میقم هدنیامن /رنچرک انیلدگم رتکاد :رشن شیامرف info@fes-afghanistan.org بـسک نودب تربیا-شیردیرف داـینب تاـیرشن ماـمت زا یـتراجت هدافتـسا .تـسا عونمم داـینب نیا یـبتک هـقفاوم تربیا-شیردیرف داـینب تاـیرظن اموزل هـیرشن نیا رد هدـش هـئارا تاـیرظن .دنشابیمن :فلؤم دروم رد تامولعم یاــهزادنا مــشچ و تاــعزانم رــگلیلحت و قــقحم ،زــنیکتاو وــیردنا لــیخد تاــعزانم زا یرــیگولج رد تدــش هــب و ناتــسناغفا حــلص داــهن ،لــلم نامزاــس یارــب ناتــسناغفا رد نــیا زا شــیپ یو.تــسا قـقحم کـی ناوـنع هـب و هدـحتم تالاـیا تـلود ،هناتـسودرشب یاـه .تـ سا هدرـ ک راک لقتـ سم ییاکیرما هاگـشناد رد هماع یـسیلاپ یقاحلا داتـسا ناراـش رومیت رتکاد نـیب نارـحب هورـگ دـشرا رـگلیلحت نـیا زا شـیپ و تـسا ناتـسناغفا .تـسا هدوب ناتـسناغفا رد یـللملا Erika Wittlieb©.ناتسناغفا هشقن:دلج یور سکع دروم رد پاچ 2002 زا داینب نیا.دشابیم تربیا-شیردیرف ینعی ناملآ بختنم روهمج سیئر نیلوا مان هب داینب نیا.تسا ناملآ روشک رد یسایس داینب نیرت یمیدق تربیا-شیردیرف شیازفا ،یلم و یلحم کیتارکومد یاهداهن تیوقت زا ترابع داینب نیا یاه همانرب زا فده.تسا هدومن راک ناتسناغفا رد یلخاد تاسسوم اب یراکمه رد وس نیدب .دشابیم فاشکنا و حلص یارب یوقطنم یراکمه و یتیسنج یربارب ،نانز یزاسدنمناوت تیوقت ،ناناوج یسایس تکراشم www.fes-asia.org