კვლევა ᲔᲙᲝᲜᲝᲛᲘᲙᲐ ᲓᲐ ᲤᲘᲜᲐᲜᲡᲔᲑᲘ ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფები(DAGs) ევროკავშირის სავაჭრო შეთანხმებებში ადგილზე დგომა თუ აღმასვლა? დებორა მარტენსი, დიანა პოტიომკინა და იან ორბი მარტი 2021 შექმნილია ადგილობრივი სა კონსულტაციო ჯგუფები(DAGs), რომლებიც რეგულარულად ატარებენ შეხვედრებს ევროკავ შირის დონეზე და მისი სავაჭრო პარტნიორი ქვეყნების უმეტეს ნაწილში. უნდა აღნიშნოს, რომ ადგილ ლობრივი საკონსულტაციო ჯგუფების(DAGs) მუშაობას აფერხებს ინფორმაციის არას საკმარისი გაზიარება და ინტერ რესისა და ურთიერთქმედების ნაკლებობა მთავრობებისა თუ ევროკომისიის მხრიდან. მთავრობებისა და ევროკომისიის შეზღუდული ანგარიშვალდებულება ასევე აფერხებს ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფების მუშაობის პოტენციურ ბერკეტებს. აღსრულების ინსტრუმენტებ ბის ნაკლებობის გამო, ძალ ლიან დაბალია DAG-ების გავლენა გადაწყვეტილების მიღების პროცესებზე.

ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფები(DAGs) ევროკავშირის სავაჭრო შეთანხმებებში ეკონომიკა და ფინანსები ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფები(DAGs) ევროკავშირის სავაჭრო შეთანხმებებში ადგილზე დგომა თუ აღმასვლა?

სარჩევი 1 მოკლე მიმოხილვა 2 2 პოლიტიკის რეკომენდციები 5 ინსტრუმენტული მიზანი: როგორ ჩაატარონ შეხვედრები უკეთ? 7 ინფორმაციული მიზანი: როგორ გახდეს მათი საუბრები უკეთესი? 8 მონიტორინგის მიზანი: როგორ განახორციელონ უკეთესი კონტროლი? 11 მიზანი- პოლიტიკაზე გავლენა: როგორ მოახდინონ უკეთესი გავლენა? 12 3 დანართი A 14 სოციოლოგიური კვლევა ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფების შესახებ ევროკავშირი-საქართველოს ღრმა და ყოვლისმომცველ თავისუფალ სავაჭრო სივრცეში ზოგადი მიმოხილვა 14 თავისებურება: სამოქალაქო საზოგადოების მექანიზმების გადაფარვა 15 ევროკავშირისა და ქართული DAG–ების ჩართულობის კიბე 17 დასკვნა 19 1

ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფები(DAGs) ევროკავშირის სავაჭრო შეთანხმებებში 1 მოკლე მიმოხილვა მას შემდეგ, რაც 2011 წელს ევროკავშირსა და კორეას შორის გაფორმდა სავაჭრო შეთანხმება, ყველა თავი ვაჭრობისა და მდგრადი განვითარე ბის(TSD) შესახებ წინამდებარე თავში აღნიშნული ვალდებულებების მონიტორინგისთვის აყალიბებს სამოქალაქო საზოგადოების მექანიზმებს: თითოე ული მხარის ადგილობრივ საკონსულტაციო ჯგუფს (DAG) და ტრანსნაციონალური სამოქალაქო საზო გადოების ყოველწლიურ შეხვედრას. პირველი წარმოადგენს წევრობაზე დაფუძნებულ დახურულ მექანიზმს, მეორე კი წევრობას არ ეფუძნება და, შესაბამისად, უფრო ღია და ნაკლებად სტრუქტური რებულია, ვიდრე ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფები(DAGs). წინამდებარე ანგარიშში ყურადღება გამახვილებუ ლია აღნიშნულ ჯგუფებზე, რომლებიც წარმოადგე ნენ სამოქალაქო საზოგადოების მუდმივ, ყველაზე ინსტიტუციონალიზებულ ორგანოებს ვაჭრობისა და მდგრადი განვითარების(TSD) თავების მიხედვით. აღნიშნული კვლევის მიზანია ჩაატაროს ადგილობ რივი საკონსულტაციო ჯგუფების ყოვლისმომცველი შეფასება, გამოავლინოს მათი ძირითადი გამოწვე ვები, განასხვაოს საწყისი პრობლემები სტრუქტუ რული საკითხებისგან და დასახოს მათი გადაჭრის გზები. თავდაპირველი მონაცემების შეგროვება განხორციელდა გამოკითხვის შედეგად, რომელ შიც მონაწილეობა მიიღეს ადგილობრივი საკონ სულტაციო ჯგუფის წევრებმა, რომელთაგან 50 ევროკავშირშია, 74 კი არ არის ევროკავშირში. ასევე ჩატარდა 18 ინტერვიუ ევროკავშირისა და არა-ევროკავშირის ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფების(DAGs) წევრებთან. ანალიტიკური ჩარჩო ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფების(DAGs) შეფასება არც ისე მარტივია, როგორც ერთი შეხედ ვით შეიძლება ჩანდეს. მთავარი პრობლემა ის არის, რომ არ გვაქვს მკაფიო კრიტერიუმები. ამიტომ ჩვენ შევქმენით ანალიტიკური ჩარჩო, რომლის გამოყენე ბაც შეიძლება პრაგმატულად, აღნიშნული ჯგუფების შესაფასებლად. ეს„ინკლუზიურობის კიბე“ აერთია ნებს ორ მიმართულებას. პირველი მიუთითებს იმაზე, ინკლუზიურობა რომ ინკლუზიურობა არის ეტაპობრივი საკითხი, მეორე კი მოიცავს რამდენიმე სახის მონაწილეო ბას. იმისდა მიხედვით, თუ რა ითვლება სამოქა ლაქო საზოგადოების შეხვედრების მთავარ მიზნად, შეიძლება განხორციელდეს სხვადასხვა ტიპის ინკლუზიურობა. ამის შესაბამისად, შესაძლებელია კიბის ოთხ საფეხურად დაყოფა. ესენია: ინსტრუ მენტული დანიშნულება, ინფორმაციის გაზიარება, მონიტორინგი და პოლიტიკაზე გავლენა. სურ. 1 ინკლუზიურობის კიბე პოლიტიკის გავლენა მონიტორინგი ინფორმაციის გაზიარება ინსტრუმენტები შეუძლიათ მათ შეხვედრების ჩატარება? – დიახ, რეალურად, ადგილობრივი საკონსულტა ციო ჯგუფების(DAGs) უმეტესობას შეუძლია შეხ ვედრების ჩატარება. – ამის მიუხედავად, მაინც არსებობს გაუმჯობესე ბის საჭიროება, განსაკუთრებით ეს ეხება ევრო კავშირის არაწევრ ადგილობრივ საკონსულ ტაციო ჯგუფებს. ძირითადი ორგანიზაციული საკითხებია: შეხვედრების სიხშირე და დროული შეტყობინების გაგზავნა მათ შესახებ, სამდივნოს მხარდაჭერა და დაფინანსება. – უფრო მეტიც, ლოგისტიკური საკითხები კვლავ იკავებს შეხვედრების დიდ ნაწილს შინაარსობ რივი დისკუსიების ხარჯზე. – ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფები არ ითვლებიან მხოლოდ სავაჭრო ხელშეკრულებე ბის ლეგიტიმაციის იარაღად. თუმცა, მათი მრა ვალი სისუსტის გათვალისწინებით, კვლავ არსე ბობს რისკი, რომ ისინი შეიძლება გადაიქცნენ მექანიზმებად, რომლებიც ემსახურება თავისუ ფალი ვაჭრობის ლეგიტიმაციას. 2

მოკლე მიმოხილვა ცხრილი 1 „ინკლუზიურობის კიბის“ შეჯამება დონე მიზანი როლი შეკითხვა კრიტერიუმი საწყისი დაბალი საშუალო მაღალი ინსტრუმენტული„ლეღვის ფოთოლი“, ანუ დამალვა შეუძლიათ მათ შეხვედრების ჩატარება? - ლოგისტიკა - ლეგიტიმაცია ინფორმაციის გაზიარება ფორუმი შეუძლიათ მათ ისაუბრონ? - ჰორიზონტალური და ვერტიკალური გაცვლა - დამოუკიდებელი, წარმომადგენლო ბითი და დაბალანსებული - ნამდვილი დიალოგი მონიტორინგი მაკონტროლე ბელი შეუძლიათ მათ გა აკონტროლონ? - შეფასების შესაძლებლობა - ხელშემკვრელი მხარეების ანგარიშვალდებულება პოლიტიკაზე გავლენა პოლიტიკის შემქმნელი შეუძლიათ მათ გავლენა მოახდინონ? - გადაწყვეტილებებში მონაწილეობა - დავების წარმოების მექანიზმის გააქტიურება შეუძლიათ მათ ისაუბრონ? – საერთო ჯამში, შეიმჩნევა დიალოგისთვის აუცილებელი ინგრედიენტების არსებობა. – დამყარდა ინფორმაციის ჰორიზონტალური გაც ვლა სამოქალაქო საზოგადოებასთან. ამასთან, საჭიროა უფრო რეალური დიალოგი და უკეთ განსაზღვრული სამუშაო პროგრამის განხორცი ელება. არსებობს საკმაო დაძაბულობა ბიზნე სისა და არასამეწარმეო სექტორის წარმომა დგენლებს შორის ძირითადად იმ ადგილობრივ საკონსულტაციო ჯგუფებში(DAGs), რომლებიც ევროკავშირის ქვეყნებში არ ფუნქციონირებენ. – ინფორმაციის ვერტიკალური გაცვლა სამოქა ლაქო საზოგადოებასა და მთავრობებს შორის ნაკლებად დადებით მოვლენად არის შეფა სებული. მთავრობები არ იზიარებენ საკმა რის ინფორმაციას სავაჭრო ხელშეკრულებე ბის განხორციელების შესახებ. ასევე არსებობს არასაკმარისი ურთიერთქმედება მთავრობასა და ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფებს (DAGs) შორის. რესპონდენტები იმ ჯგუფებიდან, რომლებიც ევროკავშირში არ ფუნქციონირე ბენ, უფრო ხმამაღლა საუბრობენ ამ საკითხებზე, ვიდრე მათი კოლეგები ევროკავშირიდან. – აღნიშნული სავაჭრო ხელშეკრულების გავლენა მდგრად განვითარებაზე განიხილება ადგილო ბრივი საკონსულტაციო ჯგუფების(DAGs) შეხ ვედრების დროს. შრომის საკითხები, როგორც წესი, მწვავედ დგას დღის წესრიგში. განსაკუთ რებით ევროკავშირის ადგილობრივი საკონ სულტაციო ჯგუფები ხშირად ეხებიან პარტნიორ ქვეყნებში შრომითი უფლებების დაცვას. ევროკომისიას ადგილობრივ მთავრობასა და  ს შორის საკმარისი ურთიერთკავშირია DAG- არა ევროკავშირში DAG- ევროკავშირში სურ. 2 3

ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფები(DAGs) ევროკავშირის სავაჭრო შეთანხმებებში შეუძლიათ მათ გააკონტროლონ? შეუძლიათ მათ გავლენა მოახდინონ? – მონიტორინგი რესპონდენტთა ყველაზე დიდ მისწრაფებას წარმოადგენს, რაც ასახავს ევროკომისიის დისკურსს. თუმცა ის ჯერ სრულად არ განხორციელებულა. – ეს შეუსაბამობა პირველ რიგში განპირობებულია იმით, რომ ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუ ფების(DAGs) წევრებს არასაკმარისი რესურ სები აქვთ კვლევის ჩასატარებლად. – მეორე, მთავრობების შეზღუდული ანგარიშვალდებულება ხელს უშლის ამ ჯგუფებს სადამკვირვებლო როლის შესრულებაში. ადგილობრივ საკონსულტაციო ჯგუფებსა და მათ მთავრობებს შორის არ არის უკუკავშირი. მთავრობები საკმარისად არ ადევნებენ თვალყურს ამ ჯგუფების საქმიანობებს. – ანგარიშვალდებულების ეს დეფიციტი ტრანსნა ციონალურ დონეზეც შეიმჩნევა. ამის მიუხედა ვად, ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფები (DAGs), რომლებიც ევროკავშირში არ ფუნქცი ონირებენ, აფასებენ ევროკომისიისა და ევრო კავშირის DAG-ების მიერ ამოქმედებულ პოტენ ციურ ბერკეტებს. – ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფები(DAGs) გავლენა ძალზე შეზღუდულია. ეს მათი წევრების უკმაყოფილების ძირითადი წყაროა. – მცირე გავლენა ენიჭება ამ ჯგუფების წევრებს, რადგან ისინი აქტიურად არ მონაწილეობენ გადაწყვეტილების მიღების პროცესებში და მთა ვრობები არ მოქმედებენ მათი რეკომენდაციე ბით. – გარდა ამისა, ეს გავლენა შეზღუდულია იმ ფაქტითაც, რომ არ არის დაცული ხელშეკრუ ლების თავები ვაჭრობისა და მდგრადი განვითა რების შესახებ და DAG-ებს არ შეუძლიათ დავე ბის უშუალოდ წამოწყება. – მოსაზრებები მდგრადი განვითარების ვალდე ბულებების შესრულების შესახებ პოლარიზებუ ლია. DAG- ების გავლენით გამოწვეული ძალიან უკმაყოფილო გარკვეულწილად უკმაყოფილო გარკვეულწილად კმაყოფილი ძალიან კმაყოფილი DAG- არა ევროკავშირში DAG- ევროკავშირში სურ. 3 დასკვნები მიუხედავად იმისა, რომ ზოგიერთი ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფი ჯერ კიდევ აწყდება ორგა ნიზაციულ პრობლემებს, ძირითადი გამოწვევები იწყება მეორე ეტაპიდან. ამის მიზეზი ისაა, რომ არ არის ნამდვილი დიალოგი ამ ჯგუფების წევრებს შორის, ისევე, როგორც ჯგუფებსა და მთავრობებს შორის. ამის კულმინაციაა ანგარიშვალდებულების დეფიციტი, რომელიც ძირს უთხრის სამოქალაქო საზოგადოების ძალისხმევას განახორციელოს ადე კვატური მონიტორინგი. ეს კი, თავის მხრივ, იწვევს პოლიტიკის ძალიან შეზღუდულ გავლენას. ამ დინამიკის შედეგად, ადგილობრივმა საკონსულ ტაციო ჯგუფებმა(DAGs) დღემდე მცირე პოლიტი კური აქტუალობა მოიპოვეს, რაც მათი წევრების იმედგაცრუების წყაროა. ამიტომ ყველა მონაწილე მხარისთვის გადამწყვეტი მნიშვნელობა ენიჭება იმას, რომ განხორციელდეს ზომები ამ დაბრკოლებების გადასალახად. აუცილებელია პრაქტიკული ან ორგა ნიზაციული შესწორებები, თუმცა ისინი თავისთავად არასაკმარისია. განსაკუთრებით საჭიროა მენტალი ტეტის შეცვლა იმ პირებში, ვინც პოლიტიკას ქმნიან, რათა მათ ეს ჯგუფები და მათი მუშაობა უფრო სერიოზულად აღიქვან და გაზარდონ მათი პოლიტი კური აქტუალობა. წინააღმდეგ შემთხვევაში, არსე ბობს საშიშროება, რომ DAG-ები მოექცნენ უარყო ფითი უკუკავშირის მარყუჟში(თუ უკვე ასე არ არის), რომლის შედეგადაც პროგრესი არ მიიღწევა. ამან შეიძლება გამოიწვიოს სამოქალაქო საზოგადოების ინტერესისა და ერთგულების გაქრობა. სხვა სიტყვე ბით რომ ვთქვათ, დიდი ძალისხმევა იდება კიბეზე ასვლაში, მაგრამ თუ მონაწილეები ჩათვლიან, რომ შეუძლებელია სვლის გაგრძელება, ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფები დადგებიან მნიშვნელო ბის დაკარგვის რისკის წინაშე და კიბე შეიძლება გადმოვარდეს. ეს, თავის მხრივ, ხელს შეუწყობს მწვავე კრიტიკას, რომელიც უკვე ისმის ევროკავში რის სავაჭრო პოლიტიკის მისამართით. 4

პოლიტიკის რეკომენდაციები 2 პოლიტიკის რეკომენდაციები ამ ნაწილში ჩვენ ჩამოვაყალიბებთ რეკომენდაციებს ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფების(DAGs) წარმატების გაზრდასთან დაკავშირებით. ჩვენ ვიცავთ იმ სტრუქტურას, რომელიც წარმოდგენილია ანგარიშში, კერძოდ,„ინკლუზიურობის კიბის“ სხვადასხვა საფეხურს. როგორც უკვე აღვნიშნეთ, მნიშვნელოვანია ქვედა საფეხურებზე ასვლა, სანამ კიბეზე ზემოთ ავალთ. უფრო კონკრეტულად, ეს ნიშნავს, რომ ამ ჯგუფებმა უნდა იმუშაონ სწორად, სანამ მიაღწევენ ინფორმაციის სასურველ გაზიარებას, რაც თავის მხრივ აუცილებელია მათი მაკონტროლებელი როლისთვის. ანალოგიურად, კარგი მონიტორინგი წარმოადგენს პოლიტიკის გავლენის წინაპირობას. როგორც ამ ანგარიშში წარმოდგენილმა კვლევამ აჩვენა, ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფე ბის(DAGs) წევრთა აბსოლუტური უმრავლესობა თანხმდება იმაზე, რომ ჯგუფები მიზნებს შორის ყველაზე მეტად მონიტორინგის განხორციელებას ესწრაფვიან. ამიტომ ყველა მონაწილე აქტორისთვის გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს ამ კონკრეტული ნაბიჯის მისაღწევად ზომების მიღებას, განსაკუთ რებით მთავრობის ანგარიშვალდებულებასთან დაკავშირებით. წინააღმდეგ შემთხვევაში, არსებობს საშიშროება, რომ DAG-ები მოექცნენ უარყოფითი უკუკავშირის მარყუჟში(თუ უკვე ასე არ არის), რომლის შედეგადაც პროგრესი არ მიიღწევა. ამან შეიძლება გამოიწვიოს სამოქალაქო საზოგადოების ინტერესისა და ერთგულების გაქრობა. სხვა სიტყვე ბით რომ ვთქვათ, დიდი ძალისხმევა იდება კიბეზე ასვლაში, მაგრამ თუ მონაწილეები ჩათვლიან, რომ შეუძლებელია სვლის გაგრძელება, ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფები დადგებიან მნიშვნელობის დაკარგვის რისკის წინაშე და კიბე შეიძლება გადმო ვარდეს. ევროკომისიის მიერ ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფების ორგანიზაციული ასპექტის გაუმჯობესების ბოლოდროინდელი ინიციატივები მისასალმებელია, რადგან ამ მექანიზმების ფუნქციონირების სწორად წარმართვა ძალიან მნიშვნელოვანია. ამასთან, პრაქტიკული შესწორებები აუცილებელია, თუმცა ისინი თავისთავად არასაკმარისია. განსაკუთრებით საჭიროა მენტალიტეტის შეცვლა იმ პირებში, ვინც პოლიტიკას ქმნიან, რათა მათ ეს ჯგუფები და მათი მუშაობა უფრო სერიოზულად აღიქვან და გაზარდონ მათი პოლიტიკური აქტუალობა. ცხრილი 2 რეკომენდაციების შეჯამება კიბის საფეხური რეკომენდაცია ეხება ინსტრუმენტული მიზანი რეგულარული შეხვედრების ჩატარების უზრუნველყოფა და DAG-ისა და ტრანსნაციონალური შეხვედრების თარი ღების წინასწარ განსაზღვრა, რათა მოხდეს მომზადების ორგანიზება DAG-ის წევრები, სამდივნოები და მთავრობები* სამდივნოს მონაწილეობისა და მხარდაჭერისთვის საკმა- DAG-ის წევრები რისი რესურსის უზრუნველყოფა და მთავრობები სხვა ორგანიზაციული და ლოგისტიკური საკითხების პროაქტიული გადაჭრა DAG-ის წევრები და მთავრობები * სიტყვაში„მთავრობები“ ვგულისხმობთ ყველა მხარის მთავრობას, კერძოდ, ევროკომისიას და სავაჭრო პარტნიორების ეროვნულ მთავრობებს. იგივე ლოგიკა მოქმედებს ტერმინთან-„პარლამენტები“. 5

ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფები(DAGs) ევროკავშირის სავაჭრო შეთანხმებებში ინფორმაციის გაზიარების მიზანი მონიტორინგის მიზანი DAG-ის დამოუკიდებელი, წარმომადგენლობითი და დაბალანსებული წევრობის უზრუნველყოფა DAG-ების შიგნით ნამდვილი დიალოგის ხელშეწყობა მკაფიო სამუშაო პროგრამის ჩამოყალიბება ინსტიტუციონალიზაცია და ინვესტიცია DAGებს შორის არსებულ ურთიერთობებში თემატური ტრანსნაციონალური ალიანსების შექმნა და შენარჩუნება ერთობლივი განცხადებების შემუშავების პროცესის გაუმჯობესება DAG-ებსა და მთავრობებს შორის მეტი, უკეთესი ურთიერთქმედების დამყარება DAG-ებსა და პარლამენტებს შორის ურთიერთობების ინსტიტუციონალიზაცია კვლევის ჩატარებისთვის საჭირო სტრუქტურული რესურსების კვლევის ჩატარებისთვის საჭირო სტრუქტურული რესურსების უზრუნველყოფა მთავრობასთან უკუკავშირის პროცედურების დადგენა DAG-ების საქმიანობისთვის თვალყურის მიდევნება ვაჭრობისა და მდგრადი განვითარების(TSD) შესახებ არსებული თავის მაქსიმალური აღსრულება მიზანი- პოლიტიკაზე გავლენა DAG-ების გავლენის შესახებ მოლოდინების დაზუსტება ჩარჩოდან გამოსვლა DAG-ის წევრები და მთავრობები DAG-ის წევრები DAG-ის წევრები DAG-ის წევრები და მთავრობები DAG-ის წევრები DAG-ის წევრები (და მთავრობები) მთავრობები და მთავრობათაშორისი საბჭო DAG-ის წევრები და პარლამენტები DAG-ის წევრები და მთავრობები მთავრობები და მთავრობათაშორისი საბჭო მთავრობები და მთავრობათაშორისი საბჭო ევროკომისია და ევროკავშირის პარლამენტი DAG-ის წევრები და მთავრობები DAG-ის წევრები და მთავრობები 6

პოლიტიკის რეკომენდაციები ინსტრუმენტული მიზანი: როგორ შეუძლიათ მათ უკეთე სად ჩაატარონ შეხვედრები? როგორც წინასწარი მუშაობისას, ისე ორგანიზაცი ული კუთხით. რეგულარული შეხვედრების გამართვის უზრუნველყოფა და შეხვედრების თარიღების წინასწარ განსაზღვრა ხშირად ისმის კრიტიკა, რომ ადგილობრივი საკონ სულტაციო ჯგუფები(DAGs) საკმარისი სიხშირით არ ატარებენ შეხვედრებს, რაც აუცილებელია მათი საქმიანობის არსებითი და დროული განვითარე ბისთვის. უკმაყოფილებას ისიც იწვევს, რომ შეხვე დრების თარიღებზე გადაწყვეტილებებს ძალიან გვიან იღებენ, რაც ხელს უშლის ჯგუფების წევრთა ეფექტურ მონაწილეობას. ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფის თავმჯ დომარემ და სამდივნომ, DAG-ის სხვა წევრებთან შეთანხმებით, ხშირად უნდა დაგეგმონ შეხვედრები (შეიძლება კვარტალში ან თვეში ერთხელ, წევრე ბის სურვილის მიხედვით), დაადგინონ თარიღები მინიმუმ ერთი თვით ადრე და უზრუნველყონ ვირტუა ლური დასწრება. ტრანსნაციონალური შეხვედრების ორგანიზება კიდევ უფრო რთულია, რადგან დღის წესრიგში საჭიროა უფრო მეტი საკითხის გათვა ლისწინება. შეხვედრები DAG-ებს ან სამოქალაქო საზოგადოებასა და მთავრობათაშორის საბჭოს შორის დამოკიდებულია იმაზე, თუ როდის შეიკრი ბება ეს უკანასკნელი. შესაბამისად, მთავრობებს შეუძლიათ დროის წინასწარ მითითება, მაგალითად, მინიმუმ სამი თვით ადრე, რათა მოხდეს სამოქა ლაქო საზოგადოების ინფორმირება და მონაწილე ობისთვის მომზადება. პრაქტიკა გვიჩვენებს, რომ ხშირად შეხვედრები ყოველწლიურად ერთსა და იმავე პერიოდში ტარდება. ამრიგად, შესაძლებელი უნდა იყოს, რომ მთავრობის წარმომადგენლებმა თარიღი ადრევე დაადგინონ, რითაც გამოხატავენ ერთგულებას, ინტერესსა და პატივისცემას DAG-ის წევრების მიმართ. მუხტის შესანარჩუნებლად, DAG-ის წევრებმა ყოველწლიურ შეხვედრებს შორის ასევე უნდა ჩაატარონ დამატებითი(ვირტუალური) შეხვედრები ადგილობრივ საკონსულტაციო ჯგუფებს შორის. სამდივნოს მონაწილეობისა და მხარდაჭერისთვის საკმარისი რესურსის უზრუნველყოფა ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფების(DAGs) წევრებს არ აქვთ საკმარისი რესურსი, რათა დაა საქმონ პერსონალი, რომელიც შეხვედრებს მოა მზადებს და მათ დაესწრება. ასევე მცირეა DAG-ის წევრების მგზავრობის ხარჯებისთვის გამოყოფილი რესურსები. ეს კი წარმოადგენს დაბრკოლებას ჯგუ ფების უმეტესობის ფუნქციონირებისთვის. გარდა ამისა, უმრავლესობა იმ ადგილობრივი საკონსულ ტაციო ჯგუფებისა, რომლებიც არ შედიან ევროკავ შირში, სამდივნოსგან ვერ იღებენ მხარდაჭერას ამ საკითხების გადაჭრა უნდა მოხდეს ადგილო ბრივი საკონსულტაციო ჯგუფების ფუნქციონირე ბისთვის გრძელვადიანი დაფინანსების გამოყოფით. ეს უზრუნველყოფილი უნდა იყოს ევროკავშირის სავაჭრო ხელშეკრულების თითოეული ხელმომწერის მიერ, რითაც ისინი აიღებენ ადგილობრივი საკონ სულტაციო ჯგუფის შექმნის ვალდებულებას. აღნიშ ნული დაფინანსება შეიძლება გამოიყოს სავაჭრო ხელშეკრულებით მიღებული ეკონომიკური სარგებ ლიდან. თუ ამ დაფინანსების გამოყოფა შეუძლებე ლია, გათვალისწინებული უნდა იქნეს ევროკავშირის პარტნიორი ქვეყნის დაფინანსების სქემა. უკიდურეს შემთხვევაში კი(როგორც რეალობა გვიჩვენებს), გაიცემა მხოლოდ ევროკავშირის დაფინანსება. ამჟამინდელი სამწლიანი„პარტნიორობის ინსტრუ მენტი“ მიზნად ისახავს სამოქალაქო საზოგადოე ბის მონაწილეობის გაზრდას, როგორც ეს აღნიშნუ ლია ვაჭრობისა და მდგრადი განვითარების(TSD) თავებში. შესაბამისად, ამ ინსტრუმენტით მიღებული გამოცდილება შეიძლება სასარგებლო იყოს იმის დასადგენად, თუ რამხელა დაფინანსებაა საჭირო და როგორი უნდა იყოს სამდივნოს ამოცანები. ამგვა რად, კარგი იქნება დაფინანსების ამ ინსტრუმენტის დეტალური შეფასება, DAG-ის წევრების შეფასე ბის ჩათვლით. ნებისმიერ შემთხვევაში, დაფინან სება უნდა გასცდეს ამ კონკრეტულ ინსტრუმენტს და გახდეს იმ სამართლებრივ დებულებების ნაწილი, რომლებიც აყალიბებს ადგილობრივ საკონსულტა ციო ჯგუფებს. სამდივნოების ჩამოყალიბება შესაძლებელია სხვა დასხვა გზით, თითოეული ქვეყნის ადგილობრივი კონტექსტიდან და არსებული ინსტიტუციებიდან გამომდინარე. ეს შეიძლება განხორციელდეს ოფი ციალური ინსტიტუტის(მაგალითად,„ევროპის ეკო ნომიკური და სოციალური კომიტეტი“(EESC)) ან სახელმწიფო ორგანოს(მაგალითად, ეკონომიკის, გარემოს დაცვის ან შრომის სამინისტროს ფარგ ლებში) მიერ. თუ გარანტირებული იქნება DAG-ის დამოუკიდებლობა, სამდივნო შეიძლება ჩამოაყა ლიბოს სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციამ, კერძო, გარე კონსულტანტმა ან ამ მიზნით შექმნი ლმა ორგანიზაციამ. სხვა ორგანიზაციული და ლოგისტიკური საკითხების პროაქტიული გადაჭრა ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფების(განსა კუთრებით არა-ევროკავშირის) ფუნქციონირე ბის საკითხების გათვალისწინებით, აუცილებელია გავიმეოროთ, რომ მნიშვნელოვანია ფუნდამენტის სწორად განვითარება, რადგან ის გავლენას ახდენს კიბის სხვა საფეხურებზე და, შესაბამისად, DAG-ების მთლიან წარმატებაზე. 7

ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფები(DAGs) ევროკავშირის სავაჭრო შეთანხმებებში უნდა მოხდეს შეხვედრების ორგანიზებასთან და წევრების დასწრებასთან დაკავშირებული პრაქტი კული დაბრკოლებების დროული იდენტიფიცირება და მოგვარება. მას შემდეგ, რაც ევროკავშირის სავაჭრო ხელშეკრულებებში ჩაიწერა ადგილობ რივი საკონსულტაციო ჯგუფების შესახებ, ბევრი რამ გაკეთდა ევროკავშირში და მის ფარგლებს გარეთ. DAG-ების სათანადო ორგანიზებისა და კარგად ფუნქციონირების მიზნით, შესაძლებელია სხვა სავაჭრო ხელშეკრულებებიდან გამოცდილე ბისა და გაკვეთილების გაზიარება. ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფების იმ წევრების რაოდენობა, რომლებიც უკმაყოფილონი არიან მათი DAG-ის ფუნქციონირებით, პროცენტულად მაღალია. ამიტომ მიზანშეწონილია ყოველწლიურად შეფასდეს, თუ როგორ უნდა გაუმჯობესდეს ამ მექანიზმების პრაქტი კული მხარე. ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფების წევრები უნდა იყვნენ თვითკრიტიკულები და განსაზღვრონ, თუ როგორ უნდა გაუმჯობესდეს მათი DAG-ის ფუნქციო ნირება. პარალელურად, ადგილობრივი მთავრობა პარტნიორობას უნდა უწევდეს ჯგუფს წარმატების მიღწევაში, უნდა შექმნას და ხელი შეუწყოს ისეთ გარემოს, რომელიც შესაძლებელს გახდის DAG-ის განვითარებას. თუ ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფის ხმა ძალიან სუსტად ისმის და მთავრობა უგულებელყოფს ან აფერხებს მის პოტენციალს, სხვა ჯგუფი, რომელიც ხელშეკრულების მხარეს წარმო ადგენს და მისი მთავრობა ვალდებულნი არიან დასვან საკითხი და ზეწოლის გზით განახორციელონ ცვლილებები. ციებში. ეს შეიძლება განხორციელდეს, მაგალითად, ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფის შედეგების ფართოდ გავრცელებით, ეროვნულ დონეზე ღია დებატების ჩატარებით და პრესკონფერენციების ორგანიზებით. უფრო მეტიც, განცხადების შეტანის პროცედურები უნდა იყოს მარტივი, გამჭვირვალე და მიუკერძოებელი. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ეს ჯგუფები ადვილად ხელმისაწვდომები უნდა იყვნენ ყველა ორგანიზაციისთვის, რომელსაც შეუძლია თავისი წვლილი შეიტანოს მათი მიზნების მიღწევაში. ევროკავშირმა უნდა განახორციელოს კომუნიკაცია და დასაქმება ისე, რომ გასცდეს„ვაჭრობის გენე რალური დირექტორატის“ სამოქალაქო საზოგადო ების დიალოგის ამჟამინდელ მონაცემთა ბაზას. უნდა ჩატარდეს თითოეული ადგილობრივი საკონსულტა ციო ჯგუფის წევრობის მონიტორინგი და, საჭიროე ბის შემთხვევაში, განხილვაც. ამიტომ აუცილებელია, რომ მთავრობებმა შეინარჩუნონ გამჭვირვალობა ადგილობრივი ჯგუფების წევრების მიმართ. მთავრობებმა უნდა შექმნან ხელსაყრელი გარემო და განაცხადის შეტანის ხელმისაწვდომი და გამჭვირვალე პროცედურები. მთავრობის ინტერე სები არასოდეს არ უნდა წარმოადგენდეს DAG-ის წევრობის კრიტერიუმებს. სამოქალაქო საზოგადო ება მნიშვნელოვან როლს ასრულებს DAG-ის შესახებ ცნობიერების ამაღლებასა და კოლეგების ინფორმი რებაში. ორივე სავაჭრო პარტნიორის სამოქალაქო საზოგადოება უნდა უწევდეს მონიტორინგს წევრო ბას, რათა ისინი ინფორმირებულნი იყვნენ აღნიშ ნულ ასპექტებთან დაკავშირებით წარმოშობილ საკითხებზე. ინფორმაციული მიზანი: როგორ უნდა DAG-ების შიგნით ნამდვილი დიაგახდეს მათი საუბრები უკეთესი? ლოგის ხელშეწყობა DAG-ის დამოუკიდებელი, წარმომადგენლობითი და დაბალანსებული წევრობის უზრუნველყოფა ცხადია, ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფების შინაარსობრივი განხილვებისთვის მნიშვნელოვანია, თუ ვინ არიან DAG-ის წევრები. ძირითადი მოთხოვნებია, რომ ისინი მთავრობისგან დამოუკიდებლები იყვნენ და წარმოადგენდნენ შესაბამის დაინტერესებულ მხარეებს. გარდა ამისა, ისინი დაბალანსებულად უნდა წარმოადგენდნენ თავიანთ მხარდამჭერებს DAG-ში. თუ საჭიროა„ევროპის ეკონომიკური და სოციალური კომიტეტის“(EESC) სამმხრივი მოდელის მორგება სავაჭრო პარტნიორის შიდა კონტექსტზე, ანუ ბიზნე სის, შრომის და გარემოსდაცვითი და სხვა ორგანი ზაციების მიღმა გასვლა, ამ თემაზე უნდა გაიმართოს ღია დებატები ადგილობრივ საკონსულტაციო ჯგუ ფებს, ასევე DAG-ებსა და მთავრობათაშორის საბ ჭოს შორის. გარდა ამისა, მნიშვნელოვანია ცნობიე რების ამაღლება და DAG-ების ხილვადობის გაზრდა სამოქალაქო საზოგადოების შესაბამის ორგანიზა მიუხედავად იმისა, რომ ამჟამად არსებობს ურთი ერთქმედება ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუ ფების წევრებს შორის და ხდება ინფორმაციის გაზი არება, ეს უნდა გადაიზარდოს ნამდვილ დიალოგში, რათა გაუმჯობესდეს წევრებს შორის ურთიერთობები, DAG-ების მუშაობის მეთოდი, დისკუსიების შინაარსი და, შესაბამისად, საქმიანობის ხარისხიც. ნამდვილ დიალოგში ვგულისხმობთ, რომ წევრები რეალურად უსმენენ ერთმანეთს, ხედავენ კავშირებს პოზიციებს შორის, თავს არიდებენ მხოლოდ ძირი თადი ინტერესების წარმოჩენასა და ძალაუფლების უთანასწორობას. იმისათვის, რომ ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფები(DAGs) გახდნენ სათა ნადო სათათბირო ფორუმები, უნდა მოხდეს წევრებს შორის ძალაუფლების უთანასწორობის აღიარება და მოგვარება, საჭიროების შემთხვევაში, მიუკერ ძოებელი მოდერატორის მიერ. უნდა მოხდეს ყველა მონაწილისთვის საკმარისი დროის გამოყოფა და გადაწყვეტილების მიღების ადეკვატური პროცედუ რების შემუშავება. 8

პოლიტიკის რეკომენდაციები პირველ რიგში ეს უნდა გააკეთონ თვითონ ადგი ლობრივი საკონსულტაციო ჯგუფების წევრებმა. თუ პარტნიორი ჯგუფი ან მთავრობა DAG-ში პრობლე მურ დინამიკას ამჩნევს, მათ აქვთ ვალდებულება განაცხადონ ამის შესახებ და დაჟინებით მოითხო ვონ საკითხის გამოსწორება როგორც სამთავრობო, ისე სამოქალაქო საზოგადოების დონეზე. მკაფიო სამუშაო პროგრამის ჩამოყალიბება კარგად ჩამოყალიბებული სამუშაო პროგრამა ადგი ლობრივი საკონსულტაციო ჯგუფების წევრების სურვილების სიის თავშია მოქცეული. მართლაც, ბევრმა რესპონდენტმა განაცხადა, რომ არ არსე ბობს მკაფიო სამუშაო პროგრამა ან კონკრეტული მიზნები. ზოგიერთ შემთხვევაში, რესპონდენტებმა აღიარეს, რომ მათ DAG-ს არ აქვს რეალური შიდა დინამიკა და მხოლოდ ყოველწლიური ტრანსნაციო ნალური შეხვედრების დროს აქტიურობს. ნათლად შემუშავებული სამუშაო პროგრამის არარ სებობა ხშირად გამოწვეულია იმ ფაქტით, რომ რესურსები არსებითი მონაწილეობის მისაღებად არასაკმარისია, ხოლო DAG-ის წევრებს შორის ცუდი ურთიერთობებია. ამიტომ მნიშვნელოვანია წინა რეკომენდაციების გათვალისწინება. თუ ადგი ლობრივი საკონსულტაციო ჯგუფები გაიზიარებენ სამთავრობო საბჭოს სამუშაო პროგრამას, მათ შეუ ძლიათ ეს დოკუმენტი აქციონ ამოსავალ წერტილად და გადაწყვიტონ რომელ საკითხებზე იმუშაონ. წინა აღმდეგ შემთხვევაში, DAG-ის წევრებს შეუძლიათ პროაქტიულად შეიმუშაონ საკუთარი დღის წესრიგი, დასახონ როგორც მოკლე, ისე გრძელვადიანი მიზ ნები და შესაბამისად იმოქმედონ მათ მისაღწევად. ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფის წევრები ამაში მნიშვნელოვან როლს თამაშობენ, რადგან მათი პასუხისმგებლობაა იყვნენ ერთგულები და კონსტრუქციულები, იპოვონ საერთო საფუძველი და წინ წავიდნენ. მთავრობებს შეუძლიათ მათი დახმა რება იმით, რომ შეინარჩუნონ გამჭვირვალობა მათი პროგრამების მიმართ, რაც DAG-ების მუშაობას უფრო პოლიტიკურად აქტუალურს გახდის. ერება. უფრო მეტიც, ყველა მხარის სამოქალაქო საზოგადოება ყურადღებით უნდა დააკვირდეს იმ დინამიკას, რომელიც ძირს უთხრის DAG-ების ლეგი ტიმურობას. ვგულისხმობთ გამორიცხულ ან გაჩუმე ბულ ხმებს. ადგილობრივ საკონსულტაციო ჯგუფებს შორის ურთიერთობების დამყარება შესაძლებელია რამდე ნიმე გზით. პირველ რიგში, იმისდა მიუხედავად, რომ ისინი დე ფაქტო ხვდებოდნენ ვაჭრობისა და მდგრადი განვითარების(TSD) თავის დანერგვის ყოველწლი ური შეხვედრების დროს, უკეთესი იქნება, რომ ასეთი შეხვედრები ან მექანიზმები მითითებული იყოს ხელ შეკრულების დებულებებში. სამომავლო სავაჭრო შეთანხმებებმა შეიძლება უფრო მეტი ასეთი შეხვე დრებიც კი გამოიწვიოს, მაგალითად, წელიწადში მინიმუმ ორჯერ. მეორე, DAG-ის წევრებმა აქტიური კავშირი უნდა დაამყარონ თავიანთ კოლეგებთან. ამით უზრუნველყოფილი იქნება ყოველწლიური შეხვედრების უწყვეტობა და ისინი არ გადაიქცევიან იზოლირებულ, ერთჯერად ღონისძიებებად. ვირტუა ლურმა შეხვედრებმა ან ერთობლივმა მუშაობამ შეი ძლება გაზარდოს ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფების ურთიერთობები. გარდა ამისა, მათი ინტე რესი ერთმანეთის მიმართ და მათი წევრების ერთ გულება ზრდის მონაწილეების მოტივაციასა და ამ ჯგუფების შესაბამისობას. მესამე, DAG-ის წევრებსა და მათ მთავრობებს ევალებათ ტრანსნაციონალური შეხვედრების მომზადება და ორგანიზება არსებული ძალაუფლების ასიმეტრიის გათვალისწინებით. უნდა მოხდეს ამ ასიმეტრიის აღიარება და ბოლომდე განეიტრალება, რათა შესაძლებელი გახდეს ნამ დვილი დიალოგი. ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფების წევრები აქტიურად უნდა დაუკავშირდნენ ერთმანეთს და ყურადღებით იყვნენ იმ დინამიკასთან, რომელიც გავლენას ახდენს ამ მექანიზმების პოტენციალზე. მთავრობების როლიც ძალიან მნიშვნელოვანია, რადგან მათ უნდა შექმნან ხელსაყრელი გარემო, მაგალითად, ჯგუფებს შორის(ან ამ ჯგუფებთან) ოფიციალური შეხვედრის უზრუნველყოფის სახით ან შეხვედრებისთვის ინფრასტრუქტურის შექმნით (როგორც ევროკავშირის დელეგაციები იქცევიან). ინსტიტუციონალიზაცია და ინვესტიცია DAG-ებს შორის არსებულ ურთიერთობებში წინამდებარე ანგარიშში წარმოდგენილი კვლევა აჩვენებს, თუ რამდენად სასარგებლო შეიძლება იყოს ადგილობრივ საკონსულტაციო ჯგუფებს შორის კარგი ურთიერთობები, რომ გაძლიერდეს სამო ქალაქო საზოგადოება და გაიზარდოს შესაბამისი მექანიზმების გავლენა პოლიტიკაზე. ამიტომ მნიშ ვნელოვანია სხვადასხვა სავაჭრო პარტნიორებში სამოქალაქო საზოგადოებებს შორის კავშირების დამყარება და უკვე არსებული კონტაქტის გაძლი თემატური ტრანსნაციონალური ალიანსების შექმნა და შენარჩუნება კვლევამ აჩვენა, რომ ადგილობრივ საკონსულტაციო ჯგუფებს შორის არსებული კავშირები განმტკიცდა მათი საქმიანობის მეშვეობით, ხოლო მათ შორის თანამშრომლობა ზრდის მათ პოტენციურ გავლენას. ეს განსაკუთრებით შესამჩნევია შრომის საკითხების მიმართულებით. რეკომენდებულია თემატური ტრანსნაციონალური ალიანსების ჩამოყალიბება და შენარჩუნება, რათა მოხდეს რესურსების გაერთიანება როგორც შესაძ ლებლობების, ასევე გამოცდილების თვალსაზრი 9

ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფები(DAGs) ევროკავშირის სავაჭრო შეთანხმებებში სით. გარდა ამისა, თუ გარკვეულ ჯგუფს ან DAG-ს არ აქვს წვდომა პოლიტიკის შემუშავების დონეზე, მაშინ მის კოლეგას შეუძლია სცადოს ამის მოგვა რება საკუთარი მთავრობის მეშვეობით. ეს შეიძლება გაკეთდეს გარკვეულ თემასთან დაკავშირებით ოფი ციალური ან არაფორმალური თანამშრომლობით, ინფორმაციისა და რესურსების გაზიარებით და ერთ მანეთის საქმიანობის მხარდაჭერით. მიუხედავად იმისა, რომ ეს სტრატეგია უკვე ხორცი ელდება რამდენიმე ადგილობრივ საკონსულტაციო ჯგუფში, DAG-ის წევრებმაც უნდა გააძლიერონ ის, სადაც შესაძლებელია. თანამშრომლობა არ უნდა შემოიფარგლოს მხოლოდ მსგავსი ინტერესების მქონე ორგანიზაციებით. ფილებელი, მათ უნდა შეძლონ მთავრობებთან ან მთავრობათაშორის საბჭოთან კომუნიკაცია ამ სიტუ აციასთან დაკავშირებით. თუ განცხადება დამტკიცე ბულია DAG-ის ყველა წევრის მიერ, ის მაინც უნდა განიხილოს მთავრობათაშორისმა საბჭომ. DAG-ებსა და მთავრობებს შორის მეტი, უკეთესი ურთიერთქმედების დამყარება ზოგადად აღიარებულია, რომ ადგილობრივმა საკონსულტაციო ჯგუფებმა ხელი შეუწყეს ოფიცია ლურ პირებთან დისკუსიებს. ამის მიუხედავად, კიდევ ბევრის რამის გაკეთებაა საჭირო DAG-ებსა და მათ მთავრობებს შორის ურთიერთობების გასაუმჯობე სებლად. ერთობლივი განცხადებების შემუშავების პროცესის გაუმჯობესება ადგილობრივ საკონსულტაციო ჯგუფების ერთო ბლივი განცხადებების შემუშავება რთული საქმეა. ეს ძირითადად გამოწვეულია ბიზნეს აქტორებსა და არასამეწარმეო აქტორებს შორის წარმოშობილი ურთიერთსაწინააღმდეგო და შეუსაბამო ინტერე სებით. ჯგუფებს შორის შემუშავებული დასკვნები ითვლება DAG-ის წევრების ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან(შეიძლება ყველაზე მნიშვნელოვან) პროდუქტად, რადგან ოფიციალური განცხადებები დან მხოლოდ მათი გაზიარება ხდება მთავრობათა შორის საბჭოსთან(მიუხედავად იმისა, რომ DAG-ებს შორის შეხვედრა ოფიციალურად არ არის გათვა ლისწინებული სავაჭრო ხელშეკრულებაში). დაპირისპირებული ინტერესების გამო, გასათვა ლისწინებელია, არის თუ არა ყველა ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფის წევრის მიერ მოწონებული ერთობლივი განცხადებები წინსვლის ერთადერთი გზა. შეიძლება, ან უცილებელია თუ არა DAG-ების შეხვედრების დროს იმ დაძაბულობის დაძლევა, რომელიც გამოწვეულია ვაჭრობისა და მდგრადი განვითარების(TSD) თავით ნაკისრ ვალდებულე ბებთან დაკავშირებული უთანხმოებებით? ზოგიერთ შემთხვევაში შეიძლება უფრო ნაყოფიერი იყოს იმაზე შეთანხმება, რომ თანხმობა არ იქნა მიღწეული და სადავო საკითხების მოგვარება მომავლისთვის გადაიდოს. კარგი იქნება ნეიტრალური ფასილიტა ტორის დახმარება ან DAG-ებს შორის კოალიციების შექმნა დეკლარაციების შემუშავების მიზნით. საბო ლოო ჯამში, მაშინაც კი, თუ ერთობლივი განცხადება არ არის მოწონებული ყველა წევრის მიერ, მთავ რობათაშორისმა საბჭომ უნდა გაითვალისწინოს DAG-ების განცხადებით გაგზავნილი სიგნალები. დასაწყისისთვის, საჭიროა მეტი ურთიერთქმედება. DAG-ებს უნდა შეეძლოთ რეგულარულად შეხვდნენ ადგილობრივ მთავრობას მოსაზრებების გაცვლის მიზნით, არა მხოლოდ წელიწადში ერთხელ, რათა მოემზადონ ყოველწლიური ტრანსნაციონალური შეხვედრისთვის. გარდა ამისა, DAG-ებსა და მთავ რობათაშორის საბჭოს შორის ამ ტრანსნაციონალურ შეხვედრაზე გათვალისწინებული უნდა იქნეს ოფიცი ალური ურთიერთქმედება. ასევე უნდა გაუმჯობესდეს ურთიერთქმედების ხარისხი. მთავრობისთვის მნიშ ვნელოვანია დაინტერესდეს DAG-ის არსებობითა და მუშაობით. უფრო მეტიც, სასარგებლო იქნება უწყვეტობა შენარჩუნდეს DAG-ებთან ოფიციალურ კავშირში, ვინაიდან ეს იძლევა DAG-ის წევრებსა და მთავრობის წარმომადგენლებს შორის ურთიერთო ბის განვითარების საშუალებას. გარდა ამისა, მთავ რობებმა უნდა მიიღონ მეტი ინფორმაცია ზოგადად სავაჭრო ხელშეკრულების, კერძოდ კი TSD თავის განხორციელების შესახებ. თუ ეს ინფორმაცია არ არის ხელმისაწვდომი, ის შეიძლება შემუშავდეს DAG-ებთან თანამშრომლობით. DAG-ებსა და პარლამენტებს შორის არსებული ურთიერთობების ინსტიტუციონალიზაცია როგორც ევროკავშირში, ისე სავაჭრო პარტნიო რებში, პარლამენტები იშვიათად მონაწილეობენ ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფის მუშაო ბაში. ამის მიუხედავად, პარლამენტებმა მოახდინეს სავაჭრო შეთანხმებების რატიფიცირება და მთავ რობისგან ითხოვენ მათი განხორციელების ანგა რიშვალდებულებას. ამიტომ მათ შეუძლიათ იყონ (და უნდა იყვნენ კიდეც) DAG-ების უფრო ეფექტური მოკავშირეები. ისევ და ისევ, ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუ ფის წევრებსა და მთავრობებს ეკისრებათ საერთო პასუხისმგებლობა ამ საკითხის გადასაჭრელად. პირ ველ რიგში DAG-ის წევრებმა უნდა სცადონ იპოვონ გზები ინტერესთა კონფლიქტის მოსაგვარებლად. თუ არც ერთი კომპრომისი არ არის დამაკმაყო ამ მიზნით, უნდა დამყარდეს ინსტიტუციონალიზე ბული დიალოგი პარლამენტსა და DAG-ს შორის. ადგილობრივი კონტექსტიდან გამომდინარე, ამ დიალოგის ორგანიზება შესაძლებელია სხვადასხვა გზით, მაგალითად, რეგულარული შეხვედრების, წერილობითი მოხსენებების ან მიზნობრივი ქმედე 10

პოლიტიკის რეკომენდაციები ბით კონკრეტული საკითხების წამოჭრის შემთხვე ვაში. აქ ყველაზე მნიშვნელოვანი ამოცანაა, რომ პარლამენტებმა მეტი პასუხისმგებლობა აიღონ TSD თავში აღებული ვალდებულებების შესრულების კუთხით და დაეხმარონ ადგილობრივ საკონსულ ტაციო ჯგუფებს მუშაობაში, რადგან პარლამენტს შეუძლია DAG-ების დახმარება მონიტორინგისა და პოლიტიკის გავლენის განხორციელებაში. უფრო კონკრეტულად, ადგილობრივ საკონსულტა ციო ჯგუფებსა და შესაბამის საპარლამენტო სამსა ხურებს უნდა ჰქონდეთ კონტაქტი და განავითარონ სამუშაო მეთოდი თანამშრომლობისთვის. ექსპერტთა ჯგუფს დააკისრონ მონიტორინგი ისეთ რთულ საკითხზე, როგორიცაა სავაჭრო ხელშეკ რულების გავლენა მდგრად განვითარებაზე, ამას ლოგიკურად უნდა მოყვეს შესაბამისი დაფინანსება. სამწლიანი„პარტნიორობის ინსტრუმენტი“ თითო ეულ ადგილობრივ საკონსულტაციო ჯგუფზე ითვა ლისწინებს კვლევების შეზღუდულ რაოდენობას. მიუხედავად იმისა, რომ ამ ნაშრომის წერის დროს კონკრეტული კვლევები არ ჩატარებულა, ამ ინიცია ტივის განხილვა მხოლოდ მისასალმებელია. შესაბა მისად, ეს პროცესი უნდა შენარჩუნდეს და გაგრძელ დეს. მონიტორინგის მიზანი: როგორ უნდა განახორციელონ უკეთესი კონტროლი? კვლევის ჩატარებისთვის საჭირო სტრუქტურული რესურსების უზრუნველყოფა აღიარებული ფაქტია, რომ ევროკავშირში თუ მის გარეთ არსებული ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფების კვლევებისთვის გამოყოფილი მცირე ფინანსური რესურსები უარყოფით გავლენას ახდენს DAG-ების მონიტორინგის როლზე. მიუხედავად იმისა, რომ ვაჭრობისა და მდგრადი განვითარე ბის(TSD) თავის განხორციელება უკვე DAG-ების წევრების უფლებამოსილებაა, მათ ხშირად არ აქვთ საკმარისი საშუალებები დამატებითი მონიტორინ გის ღონისძიებებისთვის, რომლებიც უკავშირდება კონკრეტული სავაჭრო ხელშეკრულების სირთულე ებსა და მის გავლენას მდგრად განვითარებაზე. თუ DAG-ების მუშაობის მოცულობა ისე გაიზრდება, რომ მთელი შეთანხმება მოიცვას, უფრო მნიშვნელოვანი გახდება მონიტორინგისთვის საჭირო დამატებითი რესურსები. ზემოთ მოცემული მოსაზრების შესაბამისად, რომე ლიც ეხება მონაწილეობის რესურსებსა და სამდივ ნოს დახმარებას, შესაძლებელია დაფინანსების სხვადასხვა გზების გათვალისწინება. ცალკეული DAG-ის წევრებს შეუძლიათ სცადონ საკუთარი დაფინანსების მოძიება, როგორც ამას ზოგიერთი აკეთებდა წარსულში. გარდა ამისა, DAG-ის წევრებს შეუძლიათ არსებული რესურსების გაერთიანება და მთელი DAG-ისთვის კვლევის ჩატარება. ამის მიუხედავად, უმეტეს შემთხვევაში თვითდა ფინანსება შეუძლებელია, არა მხოლოდ იმიტომ, რომ არ არის ხელმისაწვდომი, არამედ იმიტომაც, რომ ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფების (აღქმული) პოლიტიკური აქტუალობა საკმაოდ დაბა ლია და DAG-ის წევრებს ურჩევნიათ ინვესტიცია საკუთარ ძვირფას დროში ჩადონ, ვიდრე DAG-ებში. ამრიგად, მხარეებმა ასევე უნდა მიიღონ მონაწილე ობა და მხარი დაუჭირონ DAG-ს სადამკვირვებლო როლის შესრულებაში. თუ ევროკავშირი და მისი სავაჭრო პარტნიორები სერიოზულად შეეცდებიან მთავრობასთან უკუკავშირის პროცედურების დადგენა ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფების მთა ვარი პრობლემაა მთავრობის ანგარიშვალდებულე ბის ნაკლებობა. ამ სუსტი ანგარიშვალდებულების ერთ-ერთი ასპექტი ის არის, რომ DAG-ებისთვის არ არსებობს თითქმის არცერთი დადგენილი პროცე დურა, რათა აჩვენონ მუშაობის საბოლოო შედეგი და მიიღონ კავშირი ადგილობრივი მთავრობისგან. ეს რეკომენდაცია(ისევე, როგორც შემდეგი) ეხება ურთიერთობებს: DAG-ებსა და მათ მთავრობებს შორის; DAG-ებს შორის; ვაჭრობისა და მდგრადი განვითარების(TSD) მთავრობათაშორის საბჭოსთან. შესაბამისად, უნდა ჩამოყალიბდეს უკუკავშირი მკა ფიო პროცედურებთან ერთად, თუ როგორ უნდა მიე წოდოს მთავრობებს ინფორმაცია. ეს მოიცავს ხელ მისაწვდომ ინსტრუმენტებს, რომლებიც, ერთი მხრივ, DAG-ს საშუალებას აძლევს დასვას შეკითხვები და გაუზიაროს სხვებს შეშფოთება ან დასკვნები და, მეორე მხრივ მიიღოს მთავრობის პასუხები. გარდა ამისა, მთავრობებს შეუძლიათ უფრო ხშირად წამო იწყონ უკუკავშირის ციკლი კონკრეტულ საკითხზე DAG-თან კონსულტაციით. ეს უკუკავშირი არ უნდა იყოს ძალიან ხისტი და შეიძლება განსხვავდებო დეს მხარეების შესაბამისად. მთავარი მიზანი არის გაიზარდოს ჩართული მთავრობების რეაგირება და კარგი მმართველობის მაჩვენებელი. ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფებისთვის შესაძლებელია რამდენიმე მიმართულების განვი თარება, მაგალითად, ფიზიკური შეხვედრები მთავ რობის წარმომადგენლებსა და DAG-ს შორის, იქნება ეს მხოლოდ DAG- ის ხელმძღვანელობასთან თუ მთელ DAG-თან(ამ უკანასკნელთან შეხვედრების დროს). ასევე შესაძლებელია წერილობითი კომუ ნიკაციაც. ტრანსნაციონალურ დონეზე უნდა იქნეს უზრუნველყოფილი, რომ მოხდეს DAG-ის საბოლოო შედეგების განხილვა მთავრობათაშორისი საბჭოს სხდომაზე. არსებული საუკეთესო პრაქტიკა მოიცავს ერთობლივი დასკვნების წარდგენას, DAG-ებისა და მთავრობათაშორისი შეხვედრების პარალელურად სხვა შეხვედრების ორგანიზებას ან DAG-ების თავ მჯდომარეების მოწვევას. 11

ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფები(DAGs) ევროკავშირის სავაჭრო შეთანხმებებში მთავრობებს მნიშვნელოვანი პასუხისმგებლობა ეკისრებათ ამგვარი მკაფიო პროცედურების შემუ შავებაში. ამის კოორდინირება ყველაზე კარგად DAG-ებთან შეიძლება. DAG-ების საქმიანობისთვის თვალყურის მიდევნება მთავრობის სუსტი ანგარიშვალდებულების მეორე ასპექტი ისაა, რომ როდესაც DAG-ები აწვდიან საქ მიანობის შედეგებს, როგორც წესი, მთავრობების უკუკავშირი ძალიან დაბალია. ზემოხსენებულ უკუკავშირის ციკლთან დაკავშირე ბით, მთავრობებმა უნდა უპასუხონ DAG-ების საქმი ანობის შედეგებს. რა თქმა უნდა, ეს რეკომენდაცია არ ითხოვს, რომ მთავრობებმა გაითვალისწინონ ან მიიღონ აღნიშნული შედეგები. უფრო მეტად, ეს გულისხმობს, რომ როგორიც არ უნდა იყოს კონტრი ბუციის შინაარსი, მთავრობა აღიარებს, განიხილავს მას და დროულად უპასუხებს DAG-ს. ამგვარი საპა სუხო ქმედების გარეშე, DAG- ების მუშაობა კარგავს თავის აქტუალობას. ასე თავიდან ავიცილებთ იმას, რომ DAG-ები„დაიღალონ“. გარდა ამისა, ასეთი მიდგომით უფრო ადვილი გახდება DAG-ის წევრების პროგნოზირება და გაიზრდება მათი ვალდებულე ბები ჯგუფის მიმართ. მიზანი- პოლიტიკაზე გავლენა: როგორ შეუძლიათ მათ უკეთესი გავლენის მოხდენა? ვაჭრობისა და მდგრადი განვითარების (TSD) შესახებ არსებული თავის მაქსიმალური აღსრულება ნიშნული ოფიცერი, 2 ისევე როგორც ევროკავშირსა და კორეას შორის დადებული სავაჭრო ხელშეკრუ ლების დავების მოგვარების მექანიზმი ასეთი მცდე ლობების ორ მაგალითს წარმოადგენს.„ნამცხვრის გემო ჭამის დროს დამტკიცდება“ და მტკიცებულების ტვირთი იმის საჩვენებლად, თუ როგორ მიგვიყვანს ეს ბოლოდროინდელი მოვლენები TSD თავის დრო ულად, ეფექტურად და მტკიცედ განხორციელება სთან, რჩებათ ევროკავშირსა და მის სავაჭრო პარტ ნიორებს, რომლებმაც თანამშრომლობითი მიდგომა აირჩიეს. ახალი სავაჭრო შეთანხმებების აღსრულებადობის ზრდისთვის არსებობს რამდენიმე გზა. მაგალითად, საფრანგეთმა და ნიდერლანდებმა 3 წარმოადგი ნეს ტარიფების შემცირების ან ზრდის ინიციატივა სავაჭრო პარტნიორების პროგრესის საფუძველზე, მდგრადი განვითარების თავის დანერგვისას. ეს, არსებითად, სანქციების ტოლფასია, თუმცა დიპ ლომატიური თვალსაზრისით, არის ბევრად უფრო მსუბუქი. დამატებით, დავის მოგვარების მექანიზმი შეიძლება იყოს ოპტიმიზებული, DAG–ების ოფიცი ალური როლის გათვალისწინებით საქმის აღძვრი სას, გამოძიების პროცესში წვლილის შეტანისას და საქმისწარმოების შესახებ ინფორმირებულობისას. გარდა ამისა, ეს მექანიზმი უნდა იყოს უკიდურესი საშუალება, იმ შემთხვევაში თუ სამთავრობო კონ სულტაციები და ექსპერტთა კოლეგიები ვერ მოიტა ნენ სასურველ ცვლილებებს. როდესაც თავისუფალი ვაჭრობის ხელშეკრულებას მკაფიო უარყოფითი გავლენა აქვს მდგრად განვითარებაზე და ხელს არ უწყობს მხარეთა ვალდებულებებს ამ საკითხთან დაკავშირებით, ხელშეკრულების შეჩერება არ უნდა გამოირიცხოს. ევროკავშირის დონეზე მიმდინარეობს დებატები ვაჭრობისა და მდგრადი განვითარების(TSD) თავე ბის სუსტი განხორციელების შესახებ და ევროკო მისიამ თხუთმეტ-პუნქტიანი გეგმით 1 აღიარა ამ საკითხში გაუმჯობესების საჭიროება. ევროკავშირი თავს არიდებს სავაჭრო სანქციებს, რადგან ისინი არ შეესაბამება მისთვის სასურველ თანამშრომლო ბით მიდგომას. რადგანაც ეს კონკრეტული თავი არ არის აღსრულებადი, ძალიან ბევრი საშიშროება არ წარმოიშვება აღებული ვალდებულებების შეუსრუ ლებლობის შემთხვევაში. ამრიგად, სამოქალაქო სექტორის ორგანიზაციებსა და მთავრობებს არ აქვთ დიდი სტიმული, რომ დაინტერესდნენ DAG-ებით და მათში ჩადონ ინვესტიცია. არსებული სავაჭრო ხელშეკრულებების მიზნებისთვის, ევროკავშირმა უნდა გააგრძელოს ძალისხმევა და შექმნას ხელსაყრელი გარემო TSD-ის თავის აღს რულებისთვის. სავაჭრო აღსრულების ახლადდა 1 კომისიის სერვისები. 2017.„კომისიის სერვისების არაოფიცია ლური მხარე: ვაჭრობისა და მდგრადი განვითარების(TSD) თავები ევროკავშირში; თავისუფალი ვაჭრობის ხელშეკრულებები(FTA).“ ხელმისაწვდომია ბმულზე: http://trade.ec.europa. eu/doclib/ docs/2017/july/tradoc_155686.pdf როგორც უკვე აღვწერეთ, ამ კონტექსტში ევროკო მისიას მნიშვნელოვანი როლი ენიჭება. უფრო მეტიც, ევროპის პარლამენტი უფრო ფხიზელი და მომთხო ვნი უნდა იყოს რათა დარწმუნდეს, რომ მდგრადი განვითარების თავები სრულდება. ამავდროულად საკმარისი ყურადღება უნდა გამახვილდეს ევროკავ შირისა და მისი წევრი ქვეყნების შესაძლო ნაკლო ვანებებზე. DAG-ების გავლენის შესახებ მოლოდინების დაზუსტება მართალია აშკარაა, რომ ადგილობრივი საკონსულ ტაციო ჯგუფები შეიქმნა მდგრად განვითარებაზე გავლენის მოსახდენად, მაგრამ არსებობს მნიშვნე ლოვანი გაუკვევლობა და ბუნდოვანება იმასთან 2 ევროკომისია; ევროკომისია ნიშნავს თავის პირველ სავაჭრო აღსრულების მთავარ ოფიცერს ხელმისაწვდომია ბმულზე: https:// trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2017/july/tradoc_155686.pdf 3 არაოფიციალური დოკუმენტი ნიდერლანდებიდან და საფრა ნ-გეთიდან ვაჭრობის, სოციალური საკითხების, ეკონომიკური ეფექ-ტებისა და მდგრადი განვითარების შესახებ. ხელმისაწვდო მია ბმულზე: https://nl.ambafrance.org/Non-paper-from-theNetherlands-andFrance-on-trade-social-economic-effects-and 12

პოლიტიკის რეკომენდაციები დაკავშირებით, თუ რას უნდა მიაღწიონ DAG–ებმა და როგორ შეძლონ ამის გაკეთება. აქედან გამომდინარე მნიშვნელოვანია დაზუსტება, თუ როგორია ცვლილების პროცესი ან მიზეზ-შე დეგობრივი კავშირი DAG–ების საქმიანობასა და მდგრად განვითარებას შორის. მაგალითად, შემუშა ვებული უნდა იქნეს ცვლილების თეორია, მეთოდი, რომელიც ახსნის ცვლილებების პროცესს მიზეზ-შე დეგობრივი კავშირების აღწერით DAG–ების პოტენ ციური გავლენის შესახებ მდგრადი განვითარების ინიციატივაში, იმის გასაგებად, თუ რა შეიძლება იყოს რეალურად მოსალოდნელი. ამგვარი თეო რიის მიხედვით უნდა განისაზღვროს, თუ როგორი გავლენა შეიძლება იქონიოს(ან უნდა იქონიოს თუ არა) ინფორმაციის გაზიარებამ და მონიტორინგმა DAG-ის წევრებს შორის(საჭიროა საერთო პოზიცი ები, უკეთესი მონიტორინგი თუ შედარებით სუსტი წევრების გაძლიერება?) და რა სახის საგრძნობი გავლენა შეიძლება იყოს მოსალოდნელი(ინსტიტუ ციური განვითარება, კონვენციების რატიფიცირება, თუ ტრანსნაციონალური ადვოკატირების ალიან სები?). და უსამართლობას ქვეყნებში და მათ შორის. წინა აღმდეგ შემთხვევაში, არსებობს რისკი, რომ DAG– ები მოემსახურებიან მხოლოდ თავისუფალი ვაჭრო ბის ხელშეკრულების ლეგიტიმაციას. აქედან გამომდინარე, DAG–ების წევრებმა უნდა განიხილონ გავლენის როგორც„შინაგანი“, ასევე „გარეგანი“ სტრატეგია და დარჩნენ კრიტიკულები იმ ჩარჩოს მიმართ, რომელშიც მოქმედებენ. მათი მონაწილეობა შეიძლება იყოს მდგრადი განვითარე ბის ფართო სტრატეგიის მხოლოდ ერთი ელემენტი. ამასობაში, მხარეებმა თავი უნდა შეიკავონ მდგრადი განვითარების თავის და მასში შემავალი DAG–ების წარმოდგენისგან ისე, რომ თითქოს ეს არის„სასწა ულმოქმედი საშუალება“ მდგრადი განვითარები სათვის. გლობალური სამართლიანობის ფართო საკითხების სერიოზულად განხილვისთვის უფრო მეტი უნდა გაკეთდეს, ვიდრე სავაჭრო ინსტრუმენტე ბის საშუალებით მდგრადი განვითარების ვალდებუ ლებების წინ წამოწევაა. ამით სავაჭრო ხელშეკრულების მხარეები ხელს შეუ წყობენ სამოქალაქო საზოგადოების იმ ორგანიზაცი ებთან მოლაპარაკებების მართვას, რომლებიც DAG– ში მონაწილეობენ. DAG-ის წევრებისთვის, აშკარა „ცვლილებების თეორიას“ ექნებოდა ნიშნულების დადგენის უპირატესობა იმ თვალსაზრისით, თუ რისი მიღწევა სურთ მათ ამ მექანიზმების საშუალებით. ჩარჩოდან გამოსვლა ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფები წარმო ადგენენ თავისუფალი სავაჭრო ხელშეკრულებე ბის ნაწილს. მიუხედავად იმისა, რომ მათ შეიძლება ხელი შეუწყონ ამ სავაჭრო შეთანხმებების მდგრა დობის გაზრდას, განსაკუთრებით მაშინ თუ მოხდება ზემოხსენებული რეკომენდაციების გაითვალისწი ნება, მაინც საეჭვოა, დააბალანსებენ ისინი თუ არა თავისუფალი ვაჭრობის ძირითად შედეგებს. ასევე სავაჭრო სანქციებმა შეიძლება არ გამოიწვიოს სასურველი შედეგები, რადგან ისინი საფრთხეს უქმ ნიან ყველაზე დაუცველ ადამიანებს და ა„მით ახდე ნენ ნეო-კოლონიური ლოგიკის ხელახლა წარმოშო ბას. და რამდენადაც პრაქტიკაში DAG–ებმა გავლენა უნდა მოახდინონ მდგრად განვითარებაზე, შეიძლება ეს არ შესრულდეს სავაჭრო ჩარჩოს მიღმა არსე ბული ფაქტორებისა თუ აქტორების გამო. DAG–ების წევრებმა და მხარეებმა უნდა იცოდნენ იმ სტრუქტურული შეზღუდვების შესახებ, რომელთა პირობებშიც ისინი ახორციელებენ მოქმედებას. მნიშვნელოვანი შედეგების მისაღწევად, მათ არა მხოლოდ ბოლომდე უნდა გაითვალისწინონ თავისუ ფალი ვაჭრობის გავლენა მდგრად განვითარებაზე, არამედ ასევე უნდა განიხილონ ძირითადი ფაქტო რები, რომლებიც განამტკიცებენ უთანასწორობასა 13

ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფები(DAGs) ევროკავშირის სავაჭრო შეთანხმებებში 3 დანართი A სოციოლოგიური კვლევა ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფების შესახებ ევროკავშირი-საქართველოს ღრმა და ყოვლისმომცველ თავისუფალ სავაჭრო სივრცეში ზოგადი შესავალი ევროკავშირსა და საქართველოს შორის დადებული „ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი სავაჭრო სივრცის შესახებ შეთანხმება“(DCFTA) წარმოადგენს ასოცირების ხელშეკრულების ნაწილს, რომელსაც ხელი მოეწერა 2014 წლის 27 ივნისს. დანართი A, თავის მხრივ, ერთ-ერთია იმ სამი ხელშეკრულები დან, რომლებიც დადებულია აღმოსავლეთ პარტნი ორობის ქვეყნებთან(დანარჩენი ორი გაფორმებუ ლია მოლდოვასა და უკრაინასთან). ევროკავშირის მრავალი სხვა სავაჭრო შეთანხმებისაგან განსხვა ვებით, DCFTA ითვალისწინებს„საქართველოს კანონმდებლობის ეტაპობრივ მარეგულირებელ დაახლოებას“ ევროკავშირის კანონის ძირითად ელემენტებთან(აქედან გამომდინარეობს„ღრმა და ყოვლისმომცველი“). 1 საქართველო თავისუფალი ვაჭრობის მტკიცე მხარდამჭერია. DCFTA–მდე, 2006 წელს მან განა ხორციელა ევროკავშირის მიმართ სავაჭრო და საინვესტიციო პოლიტიკის ცალმხრივი ლიბერალი ზაცია. 2 2016 წლის ბოლომდე ის იყო ევროკავშირის GSP+ სქემის ბენეფიციარი. ამის მიუხედავად, მისი სავაჭრო ურთიერთობა ევროკავშირთან ძალიან ასიმეტრიულია. მიუხედავად იმისა, რომ ევროკავ შირი არის საქართველოს უდიდესი სავაჭრო პარტ ნიორი და პასუხისმგებელია საქონლით საგარეო ვაჭრობის 23,4 პროცენტზე, საქართველო მოიცავს ევროკავშირის საქონლით საგარეო ვაჭრობის მხო ლოდ 0,1 პროცენტს. 3 1 ასოცირების შესახებ შეთანხმება ერთი მხრივ ევროკავ შირს და ევროპის ატომური ენერგიის გაერთიანებას და მათ წევრ სახელმწიფოებსა და მეორე მხრივ, საქართველოს შორის. 2014. ევროკავშირის ოფიციალური ჟურნალი. ხელმისაწვდო მია ბმულზე: https://eur-lex.europa.eu/ legal-content/en/TXT/ PDF/?uri=CELEX:22014A0830(02). 2 პატრიკ მესერლინი, მაიკლ ემერსონი, გია ჯანდიერი და ალექ სანდრე ლე ვერნოი. 2011.„ევროკავშირის სავაჭრო პოლიტი კის შეფასება მისი აღმოსავლეთ მეზობლების მიმართ.“ CEPS. 2011 წლის 1 მარტი. ხელმისაწვდომია ბმულზე: https://www.ceps. eu/ceps-publications/appraisal-eus-trade-policy-towards-itseastern-neighbours-case-georgia/. 3 ევროკავშირი, საქონლით ვაჭრობა საქართველოსთან. ხელ მისაწვდომია ბმულზე: https://webgate.ec.europa.eu/isdb_results/ factsheets/country/details_georgia_en.pdf. ბევრი დაინტერესებული მხარე საქართველოში თუ ევროკავშირში„ღრმა და ყოვლისმომცველ თავი სუფალი სავაჭრო სივრცის შესახებ შეთანხმებას“ (DCFTA) განიხილავს არა მხოლოდ ეკონომიკურ, არამედ გეოპოლიტიკურ ჭრილშიც, და ქვეყნის ევროკავშირთან დაახლოების საშუალებად აღი ქვამს. შესაძლოა პოლიტიკური მხარდაჭერა გარ კვეულწილად ჩრდილავდეს DCFTA–ს ეკონომიკური და მდგრადობის ასპექტების ობიექტურ შეფასებას (EU3 და EU6). მაშინ როდესაც საქართველო იღებს ვალდებულე ბას, ხელი შეუწყოს ევროკავშირთან საერთო ღირე ბულებებს დანართ A-ს ჩარჩოებში,„ფრიდომ ჰაუსი“ (Freedom House) მას აკლასიფიცირებს, როგორც „ნაწილობრივ თავისუფალს“.„ფრიდომ ჰაუსის“ თანახმად,„ოლიგარქიული ზემოქმედება გავლე ნას ახდენს ქვეყნის პოლიტიკურ საქმეებზე, პოლი ტიკურ გადაწყვეტილებებსა და მედია გარემოზე, ხოლო კანონის უზენაესობა პოლიტიზირებულია. სამოქალაქო თავისუფლებები არათანმიმდევრუ ლად არის დაცული. 4 ამავდროულად, მაშინ როდე საც„საქართველოში სამოქალაქო საზოგადოების სექტორი საკმაოდ ძლიერია“ და რამდენიმე ჯგუფი ჩართულია პოლიტიკურ დისკუსიებში, ზოგიერთი ჯგუფი აცხადებს, რომ ისინი განიცდიან პოლიტიკურ ზეწოლას. ძირითადად ეს ატარებს საჯარო კრიტი კის სახეს სამთავრობო მოხელეების თუ ოპოზიცი ური პირების მხრიდან. ანალოგიურად, სავაჭრო კავშირების თავისუფლების ქულა არის 4–იდან 2. ეს ცხადყოფს, რომ მსხვილი ბიზნეს ინტერესები შეი ძლება დომინირებდეს სავაჭრო კავშირებსა და არა სამთავრობო ორგანიზაციებზე, რომლებიც წარმო ადგენენ სხვა ინტერესებს, რაც ვლინდება შრომის ბაზრის რეფორმებთან დაკავშირებულ საქმეებში. სამოქალაქო საზოგადოება სხვა გამოწვევების წინაშეც დგას, როგორიცაა(ზოგიერთ შემთხვევაში) პოლიტიზირება, შეზღუდული კავშირები ზოგადად საზოგადოებასთან და ძლიერი დამოკიდებულება დონორებზე. 5 4„ფრიდომ ჰაუსი“(Freedom House), საქართველო. ხელმისა წვდომია ბმულზე: https://freedomhouse.org/ country/georgia/ freedom-world/2020. 5 პინოლ პუიგი, ჯემა. 2016.„სამოქალაქო საზოგადოების სიტუ 14

დანართი A საქართველომ და ევროკავშირმა DCFTA–ს ფარგ ლებში შექმნეს ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფები. პერუს შემთხვევისგან განსხვავებით, ქართული DAG შეიქმნა, როგორც ახალი მექანი ზმი, რომელიც მოიცავს ბიზნესის, სავაჭრო კავში რების, გარემოსდაცვითი არასამთავრობო ორგანი ზაციების და ერთი არასამთავრობო ორგანიზაციის წარმომადგენლებს, რომლებიც მუშაობენ ადამია ნის უფლებების, მათ შორის შრომითი უფლებების კუთხით. მარტენსის და სხვების მიერ შემუშავებული „სამოქალაქო საზოგადოების ჩართულობის ინდექ სის“(2018) მიხედვით, ხელშეკრულების დებულე ბებმა საქართველოს შემთხვევაში ის შუალედურ ჯგუფს მიაკუთვნეს. მხარეებთან კომუნიკაციის შესა ხებ დებულებები საკმაოდ ძლიერია, მაგრამ დავის მოგვარების მექანიზმში წვლილის შეტანის შესახებ დებულებები შედარებით სუსტია. თავისებურება: სამოქალაქო საზოგადოების მექანიზმების გადაფარვა ერთადერთი მექანიზმი ევროკავშირსა და საქარ თველოს შორის ურთიერთობებში. არსებობს სულ მცირე ოთხი სხვა მექანიზმი: ევროკავშირისა და საქართველოს ასოცირების ხელშეკრულების სამო ქალაქო საზოგადოების პლატფორმა და საქართვე ლოს ეროვნული პლატფორმა, რომელიც აღმოსავ ლეთ პარტნიორობის სამოქალაქო საზოგადოების ფორუმის ნაწილია(იხ. ცხრილი 9). ამ მექანიზმების მიზანია იმ პოლიტიკის ინსტრუ მენტების შესრულების მონიტორინგი და განხილვა, რომლებშიც მოხდა მათი დადგენა და რეკომენდაცი ების წარდგენა ერთობლივი საბჭოს ან მათი შესაბა მისი მთავრობებისთვის. არსებობს შინაარსობრივი გადაფარვა ამ სხვადასხვა პოლიტიკის ინსტრუმენ ტებს შორის, რომლებიც მოიცავენ ისეთ ფართო თემებს, როგორიცაა მდგრადი განვითარება, კარგი მმართველობა და ეკონომიკური ინტეგრაცია. გარდა ამისა, არსებობს გადაფარვა ამ მექანიზმებში მონა წილეობის კუთხითაც. სამოქალაქო საზოგადოების მექანიზმები, რომ ლებიც დადგენილია„ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი სავაჭრო სივრცის შესახებ შეთანხმე ბის“(DCFTA) მდგრადი განვითარების თავში(DAG და ფორუმი), არ არის სამოქალაქო საზოგადოების ცხრილი 3 ძირითადი სამოქალაქო მექანიზმები ევროკავშირისა და საქართველოს ურთიერთობებში სახელი დაარსებულია წევრები როლი ძირითადი არეალი საქართველოს ეროვნული პლატფორმა აღმოსავლეთის პარტნიორობა ქართული მექანი ზმი აღმოსავლეთ პარტნიორობის- დემოკრატია, კარგი მმართვე მხარდაჭერა და საქართვე- ლობა ლოს სამოქალაქო საზოგადო-- ეკონომიკური და ევროკავშირში ების ინტერესების წარმოდგენა ინტეგრაცია აღმოსავლეთ პარტნიორობის- ენერგეტიკა, კლიმატის ცვლილე სამოქალაქო საზოგადოების ბები და გარემო ფორუმზე- ქსელი ქვეყანაში, რეგიონის მას შტაბით და ევროკავშირთან ევროკავშირისაქართველოს სამოქალაქო საზოგადოების ფორუმი ასოცირების ხელშეკრულება ერთობლივი, წევრობაზე დაფუძნებული, მათ შორის EESC-ისა და აღმოსავლეთ პარტნიორობის სამოქალაქო საზოგადოების ფორუმის წევრები შეხვედრა და მოსაზრებების გაცვლა და ასოცირების საბჭოსთვის რეკომენდაციების წარდგენა ასოცირების ხელშეკრულება მთლიანობაში აციის ანალიზი საქართველოში,“ ევროპის ფონდი, 2016. ხელ მისაწვდომია ბმულზე: http://www.epfound.ge/wp-content/ uploads/2016/12/Situation-Analysis-of-CSOs-in-Georgia.pdf. 15

ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფები(DAGs) ევროკავშირის სავაჭრო შეთანხმებებში სახელი დაარსებულია წევრები როლი ძირითადი არეალი შიდა საკონსულტაციო ჯგუფები TSD-ის თავი DCFTA-ში ევროკავშირისა და საქართველოს ცალკეული მექანიზმი რჩევების, მოსაზრებების ან რეკომენდაციების წარდგენა, მათ შორის საკუთარი ინიციატივით TSD თავის განხორციელება სამოქალაქო საზოგადოების ერთობლივი პლატფორმა TSD-ის თავი DCFTA-ში ერთობლივი, წევრობაზე არდაფუძნებული დიალოგის წარმართვა DCFTA მდგრადი განვითარების ასპექტები DCFTA-ს საკონსულტაციო ჯგუფი საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო ქართული მექანიზმი DCFTA სამოქალაქო საზოგა დოების ჩართულობის უზრუნ ველყოფა DCFTA– ს ეფექტური განხორციელების პროცესში DCFTA– ს განხორციელება მთლიანობაში მრავალი მსგავსი სამოქალაქო საზოგადოების მექანიზმების არსებობა მხოლოდ ევროკავშირსა და საქართველოს ურთიერთობებისთვის არ არის დამახასიათებელი. ისინი ასევე არსებობენ ევრო კავშირის ურთიერთობებში მსოფლიოს რამდე ნიმე ნაწილთან. თუმცა, რამდენიმე მექანიზმი საკ მაოდ გამორჩეულია უკრაინაში, საქართველოსა და მოლდოვაში- ევროკავშირის აღმოსავლეთ პარტნიორობის სამ ქვეყანაში, რომლებმაც დადეს ასოცირების ხელშეკრულება, მათ შორის DCFTA. საქართველო არის აღმოსავლეთ პარტნიორობის მოწინავე და ევროინტეგრაციის მიმდევარი ქვეყანა. იგი ასევე ვაჭრობის ლიბერალიზაციის მტკიცე მომ ხრეა და ვაჭრობას მიიჩნევს თავისი ეკონომიკური განვითარების საკვანძო საკითხად. სხვადასხვა მექანიზმებში არიან ჩართულნი და შეუძლიათ მათი ერთმანეთისგან განსხვავება, ამ გადაფარვას აფასებენ როგორც უპირატესობას, და არა როგორც უარყოფით მხარეს. მიუხედავად იმისა, რომ არ არის არსებითი კავშირი ასოცირების შეთანხმებას, მის მდგრადი განვითარების თავსა და აღმოსავლეთ პარტნიორობის მექანიზმებს შორის, ჯგუფები განმარტავენ, თუ როგორ იყენებენ ამ მექა ნიზმებს საკუთარი მოსაზრების განსამტკიცებლად. ამ გზით ისინი ასევე უზრუნველყოფენ, რომ ამ მექა ნიზმების საშუალებით წარმოებულ დოკუმენტებში შეტყობინებები მსგავსი იყოს. გარდა ამისა, ერთი მექანიზმის წევრობამ შეიძლება გამოიწვიოს სხვა მექანიზმში ჩართულობა, მაგალითად, როგორც სპი კერისა. ამ სიტუაციის შესახებ განსხვავებული მოსაზრებები არსებობს ადგილობრივ საკონსულტაციო ჯგუფების (ევროკავშირის და საქართველოს) წევრებს შორის. ზოგისთვის ეს მრავალი პლატფორმა ლაბირინთს წარმოადგენს: „ეს დამაბნეველია, მე არ მაქვს ზუსტი წარმოდგენა იმის შესახებ, თუ რა რასთან არის არის დაკავში რებული, მესმის მხოლოდ აბრევიატურა, ეს შემ თხვევითი და სპეციალური შეხვედრები,„სწრაფად, სწრაფად, ჩვენ უნდა შევხვდეთ“ და არანაირი შემ დგომი გაგრძელება ამას არ მოჰყვება.“(NEU7); ან„ვერ ვხედავ სხვაობას ამ შეხვედრებს შორის“ (EU6). მართლაც, ერთმა რესპონდენტმა თქვა, რომ „როდესაც გაიგებ თუ სად რას აკეთებ, იცი ისტორია და ა.შ. შეგიძლია მიჰყვე ამას და გამოიყენო, მაგრამ მათთვის, ვინც ახლა გვიერთდება, ამის გაგება კოშ მარია“ EU2). ევროკავშირისა და საქართველოს ადგილობრივ საკონსულტაციო ჯგუფების წევრები, რომლებიც ზოგიერთი მექანიზმი სხვებთან შედარებით პრი ვილეგირებულია. აღმოსავლეთ პარტნიორობის სამოქალაქო საზოგადოების ფორუმს აქვს(ევრო კავშირის მიერ დაფინანსებული) რესურსები და სამდივნო, რაც მას უფრო ეფექტურს ხდის, ხოლო საქართველოს DAG–ს რესურსი არ აქვს და ძირი თადად თავმჯდომარე ზრუნავს არსებით მომზადე ბასა და კოორდინაციაზე. გარდა ამისა, ზოგიერთი დაინტერესებული მხარე თვლის, რომ აღმოსავლეთ პარტნიორობის სამოქალაქო საზოგადოების ფორუ მისა და ევროკავშირი-საქართველოს სამოქალაქო საზოგადოების პლატფორმის(დანართი A–ს ფარგ ლებში) რეკომენდაციები გვთავაზობს სამოქალაქო საზოგადოების უფრო სრულყოფილ და კონსოლი დირებულ ხედვას, ამიტომ მათ მეტი პოლიტიკური წონა აქვთ. მაგალითად, ისინი გამოიყენება ევრო პარლამენტის საცნობარო დოკუმენტად. მთავრობის წარმომადგენლები უფრო მეტ მონაწილეობას იღე ბენ ევროკავშირსა და საქართველოს სამოქალაქო საზოგადოების ფორუმში. ამით აიხსნება ის ფაქტი, თუ რატომ არის მეტი ორგანიზაცია დაინტერესე 16

დანართი A ბული ამ მექანიზმებში გაწევრიანებით, ვიდრე DAG– ში და ზოგიერთების მიერ რატომ მოხდა ასოცირების ხელშეკრულების სამოქალაქო საზოგადოების მექა ნიზმისა და მდგრადი განვითარების თავის გაერთი ანების შემოთავაზება. თუმცა, DAG–ები ფოკუსირება უფრო ვიწრო ჭრილში ხდება, ვიდრე სხვა მექა ნიზმებისა. მათ პირდაპირი კონტაქტი აქვთ„ვაჭ რობის გენერალურ დირექტორატთან“, რაც ასევე შეიძლება სასარგებლო იყოს გავლენის თვალსა ზრისითაც. გარდა ამისა, მდგრადი განვითარების თავს, რომლის ფარგლებშიც მოქმედებენ DAG–ები და ფორუმი, აქვს ვალდებულების უფრო მაღალი დონე, ვიდრე პოლიტიკის სხვა ინსტრუმენტებს, რაც მას უპირატესობას ანიჭებს პოლიტიკის პოტენციური გავლენის თვალსაზრისით. და ბოლოს, ლეგიტიმურობის მექანიზმებს შორის არსებობს დაძაბულობა და ეჭვქვეშ დგება მათი წარმომადგენლობაც. აღმოსავლეთ პარტნიორობის სამოქალაქო საზოგადოების ფორუმსა და მის ეროვ ნულ პლატფორმებს სურდათ მონაწილეობა მიეღოთ ასოცირების ხელშეკრულების თავის სამოქალაქო საზოგადოების მექანიზმებისა და მდგრადი განვი თარების თავის წევრების შერჩევაში. ეს აღქმული იყო როგორც ევროკავშირთან საქართველოს სამო ქალაქო საზოგადოების ურთიერთქმედების მონო პოლიზაციის სურვილი და მას წინააღმდეგობა გაუ წიეს ევროკავშირის სამოქალაქო საზოგადოების მოქმედმა პირებმა. ეს ასევე უკავშირდება წარმო მადგენლობის საკითხებს. როგორც ერთ–ერთმა რესპონდენტმა თქვა,„ზოგიერთი წევრის შესახებ ვიცი, თუ რას ან ვის წარმოადგენენ, სხვებზე კი ძნელი სათქმელია. გარკვეულმა პიროვნებებმა ეს საკუთარი ორგანიზაციების პოპულარიზაციისთვის გამოიყენეს“(EU2). ევროკავშირისა და საქართვე ლოს სამოქალაქო საზოგადოების ფორუმი არის ერთობლივი მექანიზმი და ითვლება, რომ მასში უფრო მეტად ევროკავშირის წევრები არიან წარმო დგენილნი. მეორე მხრივ, DAG–ები წარმოადგენენ ეროვნულ მექანიზმებს და ევროკავშირის მხარეს არ აქვს დიდი შესაძლებლობა, გავლენა მოახდინოს მათ ფორმირებაზე. რომ შევაჯამოთ, მრავალფეროვანი სამოქალაქო საზოგადოების პლატფორმების არსებობა ეხმა რება სამოქალაქო საზოგადოებას გაუგზავნოს გზა ვნილები ევროკავშირისა და საქართველოს ხელი სუფლების ორგანოებს. მათ შექმნას უპირატესობას ანიჭებს რამდენიმე სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაცია და შესაბამისად, ეს სიტუაცია ასუსტებს DAG–ებთან დაკავშირებულ პოტენციურ გავლენას. გარდა ამისა, მექანიზმების უმეტესობა ეხება წარმო მადგენლობას, ეფექტურობას, ხილვადობასა და ზეგავლენას. ევროკავშირისა და ქართული DAG – ების ჩართულობის კიბე ინსტრუმენტული: შეუძლიათ თუ არა მათ შეხვედრა? რაც შეეხება ევროკავშირის ყველა სავაჭრო შეთანხ მებას,„ევროპის ეკონომიკური და სოციალური კომიტეტის“(EESC) სამდივნო ზრუნავს ევროკავში რის ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფების შეხ ვედრების ორგანიზებაზე. ისინი საშუალოდ წელი წადში სამჯერ ხვდებიან ერთმანეთს. ქართული ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფი, რომელსაც არ აქვს სამდივნო ან საკუთარი რესურსები, რეგუ ლარულად ვერ ატარებს შეხვედრებს. მისი საქმია ნობა ორიენტირებულია ყოველწლიური ტრანსნა ციონალური შეხვედრის გარშემო. კოორდინაციას ახორციელებს ძირითადად ქართული DAG–ის თავმჯდომარე. რამდენიმე რესპონდენტმა აღნიშნა, რომ რესურსების ნაკლებობამ უარყოფითი გავლენა იქონია DAG–ის მუშაობასა და შეხვედრებში მონაწი ლეობაზე. შეხვედრების სიმცირე ასევე დასახელდა, როგორც დაბრკოლება მიღწევებისკენ მიმავალ გზაზე. ყოველწლიური შეხვედრები მიმდინარეობს ტრანს ნაციონალურ დონეზე. თუმცა არსებობს პრეტენზი ები იმის თაობაზე, რომ ძალიან გვიან ხდება მონაწი ლეების ინფორმირება ამ შეხვედრების თარიღებზე, რაც ხელს უშლის მათ მონაწილეობას. როდესაც შეხვედრები ტარდება ბრიუსელში, მას ორგანიზებას უწევს„ევროპის ეკონომიკური და სოციალური კომი ტეტი“(EESC). საქართველოში კი,„ამის შეთანხმება ბოლო წუთებში ხდება“(EU2). სამოქალაქო საზოგადოების მექანიზმის ამ ინსტ რუმენტული მიზნის მიღწევის მიუხედავად, DAG-ის ზოგიერთ წევრები ფიქრობენ, რომ ეს შეხვედრები „მხოლოდ შეხვედრების ჩატარების მიზნით ხდება“ და რომ ისინი”აკმაყოფილებენ შეხვედრების ჩატა რების მოთხოვნას”(NEU7). ერთ–ერთმა კი შეხ ვედრებს უწოდა„თავაზიანი ზარი მთავრობისგან“ (EU6). ინფორმაციის გაზიარება: შეუძლიათ მათ საუბარი? როგორც ჩანს, მიღწეულია ინფორმაციის გაზიარე ბის მიზანიც, მიუხედავად იმისა, რომ ბევრი აკრიტი კებს ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფების საქ მიანობის დონესა და მათ წარმომადგენლობას. რაც შეეხება შინაარსს, დღის წესრიგში ყოველთვის იყო შრომის საკითხები. კერძოდ, განხილული იქნა შრომის ინსპექცია, შრომის ჯანმრთელობა და უსა ფრთხოება, სოციალური დიალოგი, ქალთა უფლე ბები, ბავშვთა შრომა და საქართველოს შრომის კოდექსის რეფორმა. წლების განმავლობაში მეტი ყურადღება ექცეოდა მდგრადი განვითარების თავით 17

ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფები(DAGs) ევროკავშირის სავაჭრო შეთანხმებებში გათვალისწინებული გარემოსდაცვითი შეთანხმე ბების შესრულებას, ხოლო მდგრადობის ეკონომი კურ საყრდენს- შედარებით ნაკლები. DAG–ებში ხორციელდებოდა ზარები ბიზნესის წარმომადგენ ლებისგან, ვაჭრობასთან დაკავშირებული საკითხე ბის უფრო მეტად განხილვის მიზნით. ინფორმაციის გაცვლა ნახსენებია, როგორც DAG–ების მნიშვნელოვანი მიზანი:„ორივე მხა რის წარმომადგენლებთან დისკუსიების შესაძლებ ლობა, გავცეთ არა ფორმალური, არამედ დეტა ლური ინფორმაცია იმის შესახებ, თუ რას ვაკეთებთ ჩვენს ქვეყნებში- არა ის, თუ რა წერია ფურცელზე, არამედ ის, რაც რეალურად კეთდება. ეს არის DAG–ის ძლიერი ნაწილი“(EU6). ერთი ქართველი წევრი მიიჩნევს, რომ გასაუმჯობესებელი ჯერ კიდევ ბევრია, თუმცა, მიუხედავად ამისა,„DAG–ები შეი ძლება იყოს კარგი ინსტრუმენტი სხვადასხვა მხარის მოთამაშეებს შორის ქსელის შექმნისათვის. გაცვლა ყოველთვის კარგია“(NEU7). ჰორიზონტალური გაცვლა, როგორც ჩანს, ყველაზე ძლიერია ორივე მხარის სავაჭრო კავშირის წევრებს შორის, განსაკუთრებით იმიტომ, რომ მათ სავაჭრო ურთიერთობამდეც ჰქონდათ კავშირი. დანარჩენი ჯგუფებისთვის ეს გაცვლა შემოიფარგლება მხო ლოდ შეხვედრებით. ჯგუფებს შორის შეხვედრებზე დაძაბულობა იყო ერთობლივ დასკვნებზე შეთანხ მებასთან დაკავშირებით, რადგან ქართული ბიზ ნეს მხარე ყოველთვის არ ეთანხმებოდა შინაარსს. ამან გამოიწვია„დაძაბული დისკუსიები“(NEU5), რომლებიც აღწერილი იქნა როგორც„მტკივნეული პროცესი“(NEU7). უთანხმოებიდან გამოსავალი იყო ერთობლივ დასკვნებში კომპრომისის შეტანა, იმ საკითხების მითითება, რომლებსაც მხარს არ უჭე რენ საქართველოს DAG-ის წევრები. ვერტიკალური გაცვლა DAG–ებსა და მთავრობებს შორის ხდება ევროკავშირის დონეზე და დადებითადაა შეფასე ბული(იხ. მონიტორინგი). საქართველოში სიტუაცია განსხვავებულია, რადგან ადგილობრივი საკონსულ ტაციო ჯგუფის ზოგიერთი წევრის თქმით, საქართვე ლოს DAG–სა და ეკონომიკის სამინისტროს შორის ხშირი შეხვედრები გაიმართა, სხვები კი ინფორმი რებულები არ არიან ამის შესახებ. ყველა წევრი თანხმდება, რომ DAG–ს აკლია აქტი ურობა, ხშირი კონტაქტი და დაინტერესებული წევრები, რაც არის მანკიერი წრე. ერთმანეთზეა გადაჯაჭვული აქტიურობისა და ხშირი კონტაქტის ნაკლებობა DAG–ებს შიგნით და მათ შორის. თუმცა წევრები აღიარებენ, რომ ორივე მხარის უფრო აქტიური მიდგომა სასარგებლო იქნება DAG-ების მუშაობისთვის. გარდა ამისა, ადგილობრივ საკონ სულტაციო ჯგუფებს შორის მცირე ურთიერთქმედე ბაა. საქართველოს ჯგუფის წევრები გრძნობენ ინტე რესის ნაკლებობას ევროკავშირის სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციების მხრიდან, რაც დაა დასტურა ევროკავშირის DAG–ის წევრმა. ეჭვქვეშ დგება ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფის წევრების წარმომადგენლობა. პირველი, შერჩევის პროცედურა DAG-ის ყველა წევრისთვის ნათელი არ არის. ზოგი ამბობს, რომ პროცედურა საქართველოს მთავრობის მხრიდან მიკერძოე ბულია, ზოგი კი აცხადებს, რომ ის კარგია. მეორე, DAG-ის წევრები აღიარებენ, რომ ქართული ადგი ლობრივი საკონსულტაციო ჯგუფი არ წარმოადგენს ქართულ საზოგადოებას და ზოგიერთი ორგანი ზაცია საერთოდ არ არის წარმოდგენილი. არასა მთავრობო ორგანიზაციები კარგად არიან წარმო დგენილი და პროფკავშირებიც აქტიურია. თუმცა წარმოიშვა კითხვები, უნდა იყვნენ თუ არა საქარ თველოს სხვა პროფკავშირების ორგანიზაციები DAG–ებში ჩართული. ბიზნესის ერთ-ერთი ყველაზე აქტიური წარმომადგენელი„საქართველოში ამე რიკის სავაჭრო პალატიდანაა“, თუმცა ეს ორგანი ზაცია არ წარმოადგენს ქართული ბიზნესების უმრა ვლესობას. რაც შეეხება ევროკავშირის DAG–ებს, ქართული DAG–ის ზოგიერთ წევრს მოსწონს მათ თან თანამშრომლობა, ზოგი კი ფიქრობს, რომ ისინი რეალობიდან შორს არიან. მონიტორინგი: შეუძლიათ თუ არა მათ ზედა მხედველობა? მიღწეულია გარკვეული წარმატებები ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფების მონიტორინგის მიზანთან დაკავშირებით, რაც განსაკუთრებით ეხება შრომის საკითხებს. თუმცა, ეს მხოლოდ DAG–ების მუშაობით არ არის განპირობებული. მაგალითად, კვლავ რჩება ანგარიშვალდებულების დეფიციტი საქართველოს მთავრობის მხრიდან საქართველოს ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფის მიმართ, ხოლო ევროკო მისიისა და საქართველოს მთავრობის მხრიდან - DAG–ების მიერ გაკეთებული ერთობლივი დასკვ ნებისა და რეკომენდაციების მიმართ. ქართველმა რესპონდენტებმა ნათლად თქვეს, რომ მათ ადგილობრივ საკონსულტაციო ჯგუფს არ აქვს ფორმალური მონიტორინგის განხორციელების შესაძლებლობა. მათი მონიტორინგის საქმიანობა შემოიფარგლება პრიორიტეტების განახლებით (რაც დიდად არ იცვლება, მცირე პროგრესის გამო) ყოველწლიურად და ამ თემებზე შესაბამისი ინფორ მაციის შეგროვებით DAG–ის წევრებისგან. ჯგუფებს შორის ყოველწლიური შეხვედრის არსებითი მომ ზადება ხორციელდება ძირითადად საქართველოს ადგილობრივ საკონსულტაციო ჯგუფის მიერ, რასაც კოორდინაციას უწევს მისი თავმჯდომარე. მდგრადი განვითარების თავის დანერგვასთან დაკავშირებით არ ხორციელდება მონიტორინგის რაიმე სპეცია ლური ღონისძიებები. როდესაც საქმე ეხება მთავრობების კონსულტაციის პროცედურებს, ევროკავშირის DAG–ის წევრებს, განსაკუთრებით შრომის წარმომადგენლებს, აქვთ წვდომა ევროკომისიის წარმომადგენლებთან და საკმაოდ კმაყოფილი არიან მათი შემდგომი შესრუ 18

დანართი A ლებით. განსხვავებული სურათია ქართულ მხარე სთან, სადაც DAG–სა და მთავრობას შორის არ არის დამკვიდრებული, ინსტიტუციონალური სახის კავ შირი. ამის მიუხედავად, ქართული ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფის ერთი წევრი აღნიშნავს ევოლუციას მთავრობის დამოკიდებულებაში:„ჩვენს მთავრობასთან მუშაობა პრობლემას წრმოადგენს. თუმცა მასზე წვდომა იზრდება. ეს ჯერ კიდევ რთუ ლია, მაგრამ ფართოვდება“(NEU3). მთავრობის მიერ ცვლილებების განხორციელების ხელშეწყობაში.“(NEU5) პოლიტიკის გავლენა: აქვთ თუ არა მათ გავლენა? წინა ნაწილში ნათლად აღინიშნა, რომ ადგილო ბრივმა საკონსულტაციო ჯგუფებმა გარკვეული გავლენა მოახდინეს პოლიტიკაზე. ერთობლივი დასკვნები შეთანხმებულია ჯგუფებს შორის შეხვედრის დროს(ეს შეხვედრა არ არის გათვალისწინებული სამოქალაქო საზოგადოე ბის მექანიზმების ოფიციალურ ინსტიტუციონალურ მოწყობაში) და ითვლება ყველაზე მნიშვნელოვან დოკუმენტად, რადგან იგი გადაეცემა მთავრობათა შორის საბჭოს, ვაჭრობის მდგრადი განვითარების ქვეკომიტეტს. ამ დასკვნებში მოცემული რეკომენ დაციები წლების განმავლობაში საკმაოდ ერთგვა როვანი იყო, თუმცა მოხდა მათი დაკონკრეტება. მთავრობის ანგარიშვალდებულება შერეული ხასი ათისაა. როგორც ჩანს, ევროკავშირის DAG-ების წევრები კმაყოფილი არიან ევროკომისიის მიერ განხორციელებული ქმედებებით, მიუხედავად იმისა, რომ რეალური ფორმალური კომუნიკაცია არ არსე ბობს. ევროკომისია, როგორც„ვაჭრობის გენერალური დირექტორატში“(DG Trade) ისე„დასაქმების, სოციალურ საკითხთა და ინკლუზიის გენერალურ დირექტორატში“(DG EMPL), უსმენდა ევროკავ შირის ადგილობრივმა საკონსულტაციო ჯგუფებს, განსაკუთრებით კი შრომის წარმომადგენლების რეკომენდაციებს. ამასთან, ქართულ DAG–ს სჭირ დება ევროკავშირის DAG-ებთან კონტაქტების გამო ყენება იმისთვის, რომ ჰქონდეს წვდომა საქარ თველოს მთავრობაზე. როგორც ითქვა, DAG–ები მონაწილეობას არ იღებდნენ გადაწყვეტილების მიღებაში და მათ არ აქვთ პირდაპირი გავლენა მთავრობის გადაწყვეტილებებზე. დასკვნა ერთ–ერთმა რესპონდენტმა განმარტა, რომ ზოგიერთ საკითხზე კომისიას ურჩევნია დახურულ კარს მიღმა იმუშაოს საქართველოს ოფიციალურ პირებთან, ნაცვლად ოფიციალური კომუნიკაციე ბისა. ამის საპირისპიროდ, ქართულ ადგილობრივ საკონსულტაციო ჯგუფს არასდროს მიუღია მნიშ ვნელოვანი გამოხმაურება მის მიერ მიწოდებულ ინფრომაციასთან დაკავშირებით:„არანაირი რეა ლური კონსულტაცია არ ჩატარებულა, ისინი გვიგ ზავნიან მხოლოდ სამუშაო გეგმებს, დაუყოვნებლივ, შეხვედრების შემდეგ“(NEU3). ანგარიშვალდებუ ლება, რომელიც ეხება ერთობლივ დასკვნებს, არის ძალიან დაბალი. დასკვნები შეიცავს რეკომენდაცი ებს მთავრობის მუშაობის პრიორიტეტების შესახებ. თუმცა, DAG–ები„წერილობით პასუხს ვერ იღებენ. მომდევნო[ყოველწლიურ] შეხვედრაზე ჩვენ ვისა უბრებთ ამაზე, მაგრამ ეს არ იქნება ფორმალური განცხადება ჩვენი დასკვნების შესრულების შესახებ“ (EU6). ევროკავშირის და საქართველოს ადგილობ რივმა საკონსულტაციო ჯგუფებთან დაკავშირებით, ადგილი აქვს გარკვეულ პარადოქსს, იმ კუთხით რომ, მათ შორის დიდი აქტიურობის ან კოორდი ნაციის გარეშე, მათმა არსებობამ ხელი შეუწყო რიგი შრომითი საკითხების დღის წესრიგში შეტანას. უფრო მეტიც, მათ ასევე შეძლეს წვლილი შეეტანათ ამ სფეროს პოლიტიკის შეცვლაში. ქართულმა სამო ქალაქო საზოგადოებამ გამოიყენა ეს მექანიზმები ძირითადად, როგორც არხები საქართველოს მთავ რობამდე მისასვლელად, რადგან ეს უკანასკნელი უფრო მეტ რეაგირებას ახდენს საერთაშორისო ზეწოლაზე, ვიდრე ეროვნულ მოთხოვნებზე. პოლიტიკაში ცვლილებების შეტანის შესაძლებლო ბას რომ მივუბრუნდეთ, რესპონდენტები აღიარებენ, რომ ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფის მუშა ობამ ხელი შეუწყო შრომის კოდექსის რეფორმების გატარებას. ამასთან, ისინი ხაზს უსვამენ იმას, რომ რეფორმები არ შეიძლება მიეწეროს მხოლოდ DAG– ს, რადგან საჭირო იყო სხვადასხვა არხი. ქართველ რესპონდენტთა თქმით, საჭირო იყო საერთაშორისო ზეწოლა, რადგან„საქართველოს მთავრობა უფრო მეტ პასუხისმგებლობას გრძნობს თავისი ევროპული პარტნიორის წინაშე, ვიდრე ეროვნული ორგანი ზაციების წინაშე. ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფები წარმოადგენენ ძალიან კარგ საშუალებას 19

ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფები(DAGs) ევროკავშირის სავაჭრო შეთანხმებებში ცხრილები და სურათები 3 ცხრილი 1 „ინკლუზიურობის კიბის“ შეჯამება 5 ცხრილი 2 რეკომენდაციების შეჯამება 15 ცხრილი 3 ძირითადი სამოქალაქო მექანიზმები ევროკავშირისა და საქართველოს ურთიერთობებში 2 სურათი 1 ინკლუზიურობის კიბე 3 სურათი 2 ევროკომისიას/ადგილობრივ მთავრობასა და DAG-ს შორის საკმარისი ურთიერთკავშირია 4 სურათი 3 DAG-ების გავლენით გამოწვეული კმაყოფილება 20

ავტორთა შესახებ იმპრესარიუმი დოქტორმა დებორა მარტენსმა დოქტორის ხარისხი პოლიტიკურ მეცნიერებათა და სოფლის განვითარების დარგში გენტის უნივერსიტეტში 2019 წელს მიიღო. ის იკვლევდა ევროკავშირის სავაჭრო შეთანხმებების პოტენციალს, მესამე ქვე ყნებში შრომითი პირობების გასაუმჯობესებლად. მისი ნამუშევრები სამართლიანი ვაჭრობის შესახებ ფართო დებატების განუყოფელი ნაწილია. ფრიდრიხ ებერტის ფონდი| გლობალური პოლიტიკა და განვითარება ჰიროსიმას ქ. 28/ 10785 ბერლინი| გერმანია პასუხისმგებელი პირი: ალექსანდერ გაიგერი| ფრიდრიხ ებერტის ფონდი| გლობალური პოლიტიკა და განვითარება| სავაჭრო პოლიტიკა პროფესორი დოქტორი იან ორბი არის პოლიტიკურ მეცნიერებათა დეპარტამენტის ასოცირებული პროფესორი და გენტის უნივერსიტეტის ევროკავშირის კვლევების ცენტრის წევრი. იგი იკ ვლევს ევროკავშირისა და საერთაშორისო პოლიტი კას, კერძოდ კი, ევროკავშირის საგარეო ვაჭრო ბისა და განვითარების პოლიტიკას. დიანა პოტიომკინა არის Vrije Universiteit Brussel-ის, გენტის უნივერსიტეტისა და გაეროს უნივერსიტეტ- CRIS-ის მეცნიერებათა დოქტორი და მკვლევარი. იგი მუშაობს GREMLIN პროექტზე, რო მელშიც განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა ევროკავშირის საგარეო სავაჭრო პოლიტიკის ფარგ ლებში მრავალმხრივი მექანიზმების შექმნას. ტელ:+49-30-269-35-7509 www.fes.de/GPol პუბლიკაციის შესაკვეთად დაგვიკავშირდით: Christiane.Heun@fes.de დაუშვებელია ფონდის მიერ გამოცემული მასალების ფონდის წერილობითი თანხმობის გარეშე კომერციული მიზნით გამოყენება პუბლიკაციაში გამოთქმული მოსაზრებები შესაძლოა არ ემთხვეო დეს ფრიდრიხ ებერტის ფონდის პოზიციას. ISBN 978-3-96250-925-5

ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფები(DAGs) ევროკავშირის სავაჭრო შეთანხმებებში ადგილზე დგომა თუ აღმასვლა? მას შემდეგ, რაც 2011 წელს ევროკა ვშირსა და კორეას შორის გაფორმდა სავაჭრო შეთანხმება, ვაჭრობისა და მდგრადი განვითარების(TSD) შესახებ არსებული ყველა თავი შესაბამისი ვალდებულებების მონი ტორინგისთვის აყალიბებს სამოქა ლაქო საზოგადოების მექანიზმებს: თითოეული მხარის ადგილობრივ საკონსულტაციო ჯგუფს(DAG) და ტრანსნაციონალური სამოქალაქო საზოგადოების ყოველწლიურ შეხვე დრას. ჯგუფებზე, რომლებიც წარმოადგენენ სამოქალაქო საზოგადოების მუდმივ, ყველაზე ინსტიტუციონალიზებულ ორგანოებს ვაჭრობისა და მდგრადი განვითარების(TSD) თავების მიხედ ვით. კვლევის მიზანია ჩაატაროს ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუ ფების ყოვლისმომცველი შეფასება, გამოავლინოს მათი ძირითადი გამო წვევები, განასხვაოს საწყისი პრო ბლემები სტრუქტურული საკითხე ბისგან და დასახოს მათი გადაჭრის გზები. თავდაპირველი მონაცემების შეგროვება განხორციელდა გამოკი თხვის შედეგად, რომელშიც მონა წილეობა მიიღეს ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფის წევრებმა. ასევე ჩატარდა ინტერვიუები ევრო კავშირისა და არა-ევროკავშირის ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუ ფების(DAGs) წევრებთან. მიუხედავად იმისა, რომ ადგილო ბრივი საკონსულტაციო ჯგუფების (DAGs) უმეტესობა შეიქმნა ვაჭრო ბისა და მდგრადი განვითარების (TSD) შესახებ არსებული თავების რეგულაციების შესაბამისად, დღე მდე მათ მცირე პოლიტიკური აქტუ ალობა მოიპოვეს. ამას უამრავი მიზეზი აქვს, დაწყებული საორგა ნიზაციო საკითხებით, როგორიცაა შეხვედრების სიხშირე და დროული შეტყობინება მათ შესახებ, დამთა ვრებული სამდივნოს მხარდაჭე რითა და დაფინანსებით. უფრო არსებით დონეზე, ადგილობრივი საკონსულტაციო ჯგუფების წევრები აკრიტიკებენ იმ ფაქტს, რომ არ არის ნამდვილი დიალოგი ამ ჯგუფების შორის, ისევე, როგორც ჯგუფებს, მთავრობებსა და ევროკომისიას შორის. ეს ქმნის ანგარიშვალდებუ ლების ნაკლებობას. გარდა იმისა, რომ ხდება ადგილობრივი საკონ სულტაციო ჯგუფებისა(DAGs) და მათი მუშაობის უგულებელყოფა, DAG-ების წევრები მიიჩნევენ, რომ მათი მცირე პოლიტიკური გავლენა გამოწვეულია საჭირო ინსტრუ მენტების არარსებობით: DAG-ე ბისთვის დღემდე არ არსებობს ინსტრუმენტები დავის მოგვარების მექანიზმის დასაწყებად. იმისათვის, რომ უკეთ იქნეს გამო ყენებული ადგილობრივი საკონ სულტაციო ჯგუფების(DAGs) ცოდნა და მათ მიეცეთ საშუალება, შეა სრულონ მონიტორინგის როლი, საჭიროა ცვლილებების განხორცი ელება სხვადასხვა დონეზე, კერ ძოდ: რეგულარული შეხვედრების ჩატარება; საკმარისი რესურსის უზრუნველყოფა სამდივნოს მონა წილეობისა და მხარდაჭერისთვის; DAG-ების დამოუკიდებელი და წარმომადგენლობითი წევრობის ხელშეწყობა; სამუშაო პროგრამე ბის ნათლად ჩამოყალიბება; ინვე სტირება ჯგუფების შორის არსებულ ურთიერთობებში; ერთობლივი განცხადებების შემუშავების პრო ცესის გაუმჯობესება; DAG-ებსა და მთავრობებს შორის მეტი ურთი ერთქმედების დამყარება; DAG-ებსა და ადგილობრივ პარლამენტებს შორის ურთიერთობების ინსტი ტუციონალიზაცია; სტრუქტურული რესურსების გამოყოფა კვლევის ჩასატარებლად; მთავრობებთან და ევროკომისიასთან უკუკავში რის განვითარება და ვაჭრობისა და მდგრადი განვითარების(TSD) შესახებ არსებული თავების მაქსი მალური აღსრულება. დამატებითი ინფორმაციისთვის ეწვიეთ: www.fes.de/themenportal-die-welt-gerecht-gestalten/ weltwirtschaft-und-unternehmensverantwortung