ᲙᲕᲚᲔᲕᲐ ᲨᲠᲝᲛᲐ ᲓᲐ ᲡᲝᲪᲘᲐᲚᲣᲠᲘ ᲡᲐᲛᲐᲠᲗᲚᲘᲐᲜᲝᲑᲐ ᲛᲘᲜᲘᲛᲐᲚᲣᲠᲘ ᲮᲔᲚᲤᲐᲡᲘ ᲡᲐᲥᲐᲠᲗᲕᲔᲚᲝᲨᲘ ორწლიანი ფართო საზოგადოებრივი მხარდაჭერის შეფასება დავით სიჭინავა სექტემბერი 2021 მინიმალური ხელფასის იდეას საქარ თველოში მხარს ფართოდ უჭერენ. რეს პონდენტების მიერ დასახელებული მინიმალური ხელფასის გონივრული რაოდენობის საშუალო მაჩვენებელი 1 208 ლარს შეადგენს, რაც ამჟამად არსებულ საარსებო მინიმუმს ექვს ჯერ, ხოლო მინიმალური ხელფა სის კანონით დადგენილ ოდენობას ორმოცდაათჯერ აღემატება. 2020 წელს რესპონდენტების მიერ დასახე ლებულ მაჩვენებელს აღნიშნული რიცხვი 354 ლარით აღემატება. შედარებით უკეთეს ეკონომიკურ მდგომარეობაში მყოფი რესპონდე ნტები სასურველი მინიმალური ხელ ფასის უფრო მაღალ მაჩვენებლებს ასახელებენ, ვიდრე- ღარიბ შინამე ურნეობებში მცხოვრები ადამიანები. საშუალოდ, საქართველოს მოსა ხლეობა მიიჩნევს, რომ სასურვე ლი ღირსეული ანაზღაურება 1 778 ლარი უნდა იყოს, რაც 2020 წლის მაჩვენებელთან შდარებით, 435 ლა რითაა გაზრდილი. დასაქმებული რესპონდენტებისთვის აღნიშნული 2 108 ლარს შეადგენს, ხოლო დაუ საქმებლებისთვის კი- 1 427 ლარს.

ᲨᲠᲝᲛᲐ ᲓᲐ ᲡᲝᲪᲘᲐᲚᲣᲠᲘ ᲡᲐᲛᲐᲠᲗᲚᲘᲐᲜᲝᲑᲐ ᲛᲘᲜᲘᲛᲐᲚᲣᲠᲘ ᲮᲔᲚᲤᲐᲡᲘ ᲡᲐᲥᲐᲠᲗᲕᲔᲚᲝᲨᲘ ორწლიანი ფართო საზოგადოებრივი მხარდაჭერის შეფასება პუბლიკაცია მომზადდა CAUCASUS RESEARCH RESOURCE CENTER თანამშრომლობით

სარჩევი 1. ᲨᲔᲡᲐᲕᲐᲚᲘ 2 2. ᲨᲔᲓᲔᲒᲔᲑᲘ 4 მინიმალური ხელფასისადმი მხარდაჭერა 4 რას ფიქრობს საქართველოს მოსახლეობა მინიმალური ხელფასის გონივრული ოდენობის შესახებ? 5 ღირსეული ანაზღაურების აღქმა ეკონომიკური საქმიანობის სახეების მიხედვით 5 3. ᲓᲐᲡᲙᲕᲜᲔᲑᲘ 7 გამოყენებული ლიტერატურა 8 დიაგრამები 8 1

ᲤᲠᲘᲓᲠᲘᲮ ᲔᲑᲔᲠᲢᲘᲡ ᲤᲝᲜᲓᲘ – ᲛᲘᲜᲘᲛᲐᲚᲣᲠᲘ ᲮᲔᲚᲤᲐᲡᲘ ᲡᲐᲥᲐᲠᲗᲕᲔᲚᲝᲨᲘ: ᲝᲠᲬᲚᲘᲐᲜᲘ ᲤᲐᲠᲗᲝ ᲡᲐᲖᲝᲒᲐᲓᲝᲔᲑᲠᲘᲕᲘ ᲛᲮᲐᲠᲓᲐᲭᲔᲠᲘᲡ ᲨᲔᲤᲐᲡᲔᲑᲐ 1 ᲨᲔᲡᲐᲕᲐᲚᲘ მინიმალური ხელფასის გონივრული ოდენობის შესახებ პოლიტიკურმა აზრთა სხვადასხვაობამ ბოლო წლებში საკმაო ყურადღება მიიქცია. პროფკავშირების, 1 საქარ თველოს პარლამენტის წევრებისა 2 და ცალკეული მო ქალაქეების მიერ გამოითქვა სხვადასხვა შესაბამისი საკანონმდებლო ინიციატივა, თუმცა არცერთ მათგანს პარლამენტში მსვლელობა არ მისცემია. საქართველოში დამსაქმებლები 1999 წლის შემდეგ მოქმედი რეგულაციის თანახმად, ვალდებულნი არიან მინიმალური ხელფასის ყოველთვიურ ოდენობად მხო ლოდ 20 ლარი გადაიხადონ. 3 კრიტიკოსები ხშირად აღნიშნავდნენ, რომ საქართველოში დადგენილი ანა ზღაურების მინიმალური რაოდენობა არასდროს შესწო რებულა ინფლაციის, რეალური ხელფასის, ან ცხოვრე ბის დონის ცვლილების მიხედვით. 4 ქვეყანაში არსებული მინიმალური ხელფასი სხვა პოსტსოციალისტურ ქვეყ ნებს შორის ყველაზე დაბალია. 5 ამ ფაქტს მთავრობაც გარკვეულწილად ათვითცნო ბიერებს: სახელმწიფომ 2005 წელს საჯარო მოხელეე ბისთვის ხელფასის მინიმალურ ოდენობად 135 ლარი დაადგინა. 6 სახელმწიფო სექტორში განხორციელებუ ლი ცვლილების მიუხედავად, კერძო დამსაქმებლებს დღესდღეობით მხოლოდ 20 ლარის გადახდის ვალდე ბულება აქვთ, ხოლო კანონის დარღვევისთვის ძალიან უმნიშვნელო პასუხისმგებლობა არსებობს. 7 მინიმალური 1 ჯალაღონია დავით,“მინიმალური ხელფასი საქართველოში 320 ლარი გახდეს – პროფკავშირების კანონპროექტი,” Bm.ge, ოქტომბერი 2019, https://bm.ge/ka/article/minimaluri-xelfasi-saqart veloshi-320-lari-gaxdes–profkavshirebis-kanonproeqti-/42830 2 Parliament.ge,“ბექა ნაცვლიშვილმა მინიმალური ხელფასის შესახებ კანონპროექტი დაარეგისტრირა,” საქართველოს პარლამენტი, ნოემბერი 2019, http://parliament.ge/ge/parlamenta rebi/news1/beqa-nacvlishvilma-minimaluri-xelfasis-shesaxeb-kanonpro eqti-daaregistrira.page 3 საქართველოს პრეზიდენტი,“საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება მინიმალური ხელფასის ოდენობის შესახებ,” აპრილი 1999, https://matsne.gov.ge/ka/document/view/112786 4 Darsavelidze Davit,“Impact of Possible Growth of Minimum Wage in Ge orgia”(Tbilisi: Friedrich-Ebert-Stiftung, იანვარი 2019). 5 ხელაია ნინო,“მინიმალური ხელფასი,” 1tv, 2020, https://1tv.ge/ analytics/minimaluri-khelfasi/ 6 მჭედლიშვილი, ნონა,“მინიმალური ხელფასი 20 ლარია,” რადიო თავისუფლება, ნოემბერი 2016, https://www.radiotavisupleba.ge/a/ minimaluri-khelfasi/28096560.html 7 Darsavelidze,“Impact of Possible Growth of Minimum Wage in Georgia.” ხელფასის არსებული მცირე ზღვარი დამსაქმებლებს უბიძგებს, დასაქმებულებს ნაკლები გადაუხადონ(იქვე), რაც იწვევს იმას, რომ ხელფასი ხშირად საარსებო მინი მუმსაც კი ჩამორჩება. 8 დასაქმებულები შეიძლება სამსახურიდან გაათავი სუფლონ, ან მწარმოებლებმა შედეგად მომსახურებასა და პროდუქციაზე ფასები გაზარდონ. 9 მინიმალური ხელ ფასის არსებობამ შესაძლოა, წაახალისოს არაფორმა ლური დასაქმებაც, რათა დამსაქმებლებმა თავი აარი დონ გაზრდილი მინიმალური ხელფასის გადახდას. 10 მიუხედავად ამისა, ქვეყნის მასშტაბით 2020 და 2021 წელს ჩატარებული გამოკითხვის შედეგები ადასტურებს, რომ საქართველოს მოსახლეობა მინიმალური ხელფა სის რეგულაციას ემხრობა. წინამდებარე ანგარიშში ასევე აღწერილია ამ რეგულაციისადმი დამოკიდებულებების თავისებურებები და ასევე- მინიმალური ხელფასის ღირ სეული მაჩვენებლის აღქმა. წარმოდგენილი ანალიზი ეყრდნობა„CRRC-საქართვე ლოს“ მიერ 2020 წლის აპრილსა და 2021 წლის ივლისში ჩატარებული ომნიბუს-კვლევის მონაცეემებს. შედეგები ქვეყნის წარმომადგენლობითია და ეფუძნება შემთხვე ვითი რიცხვების გენერირებით ჩატარებული სატელე ფონო კვლევას(Random Digit Dial method, RDD). 2020 წელს გამოკითხული იქნა 1 351 რესპონდენტი 2-დან 7 აპრილის ჩათვლით. 2021 წლის კვლევაში,„CRRC-საქართველომ“ 1 228 სრული ინტერვიუ შეაგროვა 9 და 23 ივლისს შორის პერიოდში. ცდომილების თეორიული ზღვარი 2.67%-ს არ აღემატება. იმისთვის, რათა გამოკითხვა მოსახლეობის დემოგრაფიულ მახასიათებლებს ზუსტად ასახავდეს, მონაცემები ქვეყნის მოსახლეობის 2014 წლის საყოველ თაო აღწერის მიხედვითაა შეწონილი. 8 ჯალაღონია,“მინიმალური ხელფასი საქართველოში 320 ლარი გახდეს – პროფკავშირების კანონპროექტი.” 9 ტყეშელაშვილი, შოთა,“მინიმალური ხელფასის ფასი,” Forbes Georgia, October 2019, https://forbes.ge/news/7240/minimaluri-xelfa sis-fasi 10 მაკალათია, ირაკლი,“რა შედეგები შეიძლება მოიტანოს მინიმალური ხელფასის შემოღებამ საქართველოში.” 2

ანგარიშის სტრუქტურა შემდეგია: თავდაპირველად, და ხასიათებულია მინიმალური ხელფასისადმი მხარდა ჭერა. შემდეგ, განხილულია მინიმალური ხელფასის გო ნივრული მოცულობის აღქმა მოსახლეობაში. ტექსტის ამ ნაწილს მოსდევს იმის დახასიათება, თუ როგორ განსხვავდება მინიმალური ხელფასის ღირსეული რაო დენობის შეფასება რესპონდენტთა ეკონომიკური საქ მიანობის სახეების მიხედვით. ანგარიშს ასრულებს დას კვნა-შეჯამებისა და ბიბლიოგრაფიის სექციები. ᲨᲔᲡᲐᲕᲐᲚᲘ 3

ᲤᲠᲘᲓᲠᲘᲮ ᲔᲑᲔᲠᲢᲘᲡ ᲤᲝᲜᲓᲘ – ᲛᲘᲜᲘᲛᲐᲚᲣᲠᲘ ᲮᲔᲚᲤᲐᲡᲘ ᲡᲐᲥᲐᲠᲗᲕᲔᲚᲝᲨᲘ: ᲝᲠᲬᲚᲘᲐᲜᲘ ᲤᲐᲠᲗᲝ ᲡᲐᲖᲝᲒᲐᲓᲝᲔᲑᲠᲘᲕᲘ ᲛᲮᲐᲠᲓᲐᲭᲔᲠᲘᲡ ᲨᲔᲤᲐᲡᲔᲑᲐ 2 ᲨᲔᲓᲔᲒᲔᲑᲘ ᲛᲘᲜᲘᲛᲐᲚᲣᲠᲘ ᲮᲔᲚᲤᲐᲡᲘᲡᲐᲓᲛᲘ ᲛᲮᲐᲠᲓᲐᲭᲔᲠᲐ მთლიანობაში, საქართველოს მოსახლეობის უმრავლე სობა ქვეყანაში მინიმალური ხელფასის არსებობას ემ ხრობა(იხ. დიაგრამა 1). რესპონდენტთა 80% აცხადებს, რომ ისინი სრულად ან ნაწილობრივ უჭერენ მხარს მი ნიმალური ხელფასის რეგულაციას. მოსახლეობის მხო ლოდ 9% ამბობს, რომ ისინი მინიმალური ხელფასის არსებობას ნაწილობრივ ან სრულად ეწინააღმდეგებიან. დაახლოებით 12%-მა არ იცის, ან უარს აცხადებს პასუხის გაცემაზე. 2020 წლის ომნიბუსის კვლევასთან შედარებით, მინიმა ლური ხელფასის რეგულაციის მხადამჭერთა წილი გა იზარდა. მოსახლეობის 5 პროცენტული პუნქტით მეტი წილი უჭერს მხარს ასეთ რეგულაციას, მაშინ, როდესაც უარყოფითად განწყობილი რესპონდენტების წილი სამი პროცენტით შემცირდა. ამ საკითხზე ძირითადი სოციო-დემოგრაფიული ჯგუფე ბის წარმომადგენლებს შორის მეტნაკლები კონსენსუს არსებობს. ეკონომიკური თვალსაზრისით უფრო შეჭირ ვებული რესპონდენტებს უფრო მეტად არ აქვთ პასუხი ამ კითხვაზე, ვიდრე- კეთილდღეობის ინდექსის მედია ნური და მაქსიმალური მნიშვნელობის მქონეთ. 11 დიაგრამა 1 რამდენად ემხრობით საქართველოში მინიმალური ხელფასის შემოღებას?(%) აპრილი 2020 ივლისი 2021 სრულად ვემხრობი 48 56 ნაწილობრივ ვემხრობი 27 24 ნაწილობრივ არ ვემხრობი 4 3 საერთოდ არ ვემხრობი 8 8 არ ვიცი/ უარი პასუხზე 12 12 11 ჯგუფებს შორის სხვაობები გამოვლინდა მულტინომიური რეგრე სიული მოდელის მეშვეობით, რომელიც მინიმალური ხელფასის რეგულაციისადმი მხარდაჭერას ან- წინააღმდეგობას აფასებდა. ამხსნელი ცვლადები მოიცავს რესპონდენტის სქესს, ასაკს, ეთნი კურ კუთვნილებას, განათლებას, დასაქმების სტატუსს, დასახლე ბული პუნქტის ტიპს და ეკონომიკური კეთილდღეობის ინდექსს. კე თილდღეობის ინდექსი ჯამური მაჩვენებელია, რომელიც ზომავს, აქვს თუ არა რესპონდენტს ოჯახში ის საოჯახო ნივთი ან სერვისი, როგორიცაა ცენტრალური გათბობა. აღნიშნული მაჩვენებელი ში ნამეურნეობის ეკონომიკური მდგომარეობის არაპირდაპირი ფორ მით შეფასებისთვის გამოიყენება. ინდექსის მინიმალური მნიშვნე ლობა 0-ს, მედიანური 7-ს, ხოლო მაქსიმალური- 12-ს შეადგენს. 4

ᲨᲔᲓᲔᲒᲔᲑᲘ ᲠᲐᲡ ᲤᲘᲥᲠᲝᲑᲡ ᲡᲐᲥᲐᲠᲗᲕᲔᲚᲝᲡ ᲛᲝᲡᲐᲮᲚᲔᲝᲑᲐ ᲛᲘᲜᲘᲛᲐᲚᲣᲠᲘ ᲮᲔᲚᲤᲐᲡᲘᲡ ᲒᲝᲜᲘᲕᲠᲣᲚᲘ ᲝᲓᲔᲜᲝᲑᲘᲡ ᲨᲔᲡᲐᲮᲔᲑ? კლები(ნულოვანი) მაჩვენებელი ჰქონდათ, 665 ლარს ასახელებდნენ, მედიანური(7) ქულის მფლობელები საშუალოდ, 1 249 ლარს მიიჩნევდნენ სასურველ მინი მალურ ხელფასად, ხოლო ეკონომიკურად ყველაზე უკე იმ რესპონდენტებს, რომლებიც მინიმალური ხელფასის თეს მდგომარეობაში მყოფნი(12 ქულა კეთილდღეობის იდეას ემხრობოდნენ, ასევე ჰკითხეს, თუ რას ჩათვლიდ- ინდექსზე), საშუალოდ, 1 667 ლარს ასახელებდნენ. ნენ გონივრულ ოდენობად სტანდარტული სამუშაო კვი რის პირობებში. გამოკითხულებს ნებისმიერი რიცხვის მითითების საშუალება ჰქონდათ. შედეგად, იმ რესპონ დენტების 96%-მა, რომლებიც მხარს უჭერდნენ მინიმა ლური ხელფასის იდეას,ესა თუ ის კონკრეტული თანხა ᲦᲘᲠᲡᲔᲣᲚᲘ ᲐᲜᲐᲖᲦᲐᲣᲠᲔᲑᲘᲡ ᲐᲦᲥᲛᲐ ᲔᲙᲝᲜᲝᲛᲘᲙᲣᲠᲘ ᲡᲐᲥᲛᲘᲐᲜᲝᲑᲘᲡ ᲡᲐᲮᲔᲔᲑᲘᲡ ᲛᲘᲮᲔᲓᲕᲘᲗ დაასახელა. საქართველოს მოსახლეობას მინიმალური 20 ხელფასის საშუალო ოდენობად 1 208 ლარი წარმოუდგე- რას მიიჩნევს საქართველოს დასაქმებული მოსახლეობა ნია, მედიანური მნიშნელობა 12 კი 1 000 ლარს შეადგენს.N საკუთარ საქმიანობაში სათანადო ანაზღაურებად? მომუ ორივე შემთხვევაში, დასახელებული რიცხვი მინიმა- შავე რესპონდენტებს ვკითხეთ, თუ რას ფიქრობდნენ სა ლური ხელფასის ამჟამინდელ მაჩვენებელს 50-ჯერ აღე- კუთარ პროფესიაში ხელზე ასაღები ხელფასის ღირსეულ მატება. ოდენობაზე(დიაგრამა 2). საშუალოდ, დასაქმებულები სათანადო ხელფასად 1 778 ლარს მიიჩნევენ. 2020 წლის ტალღასთან შედარებით, საქართველოს მო სახლეობა მინიმალური ხელფასის გონივრულ მოცულო- დასაქმებული რესპონდენტები ღირსეულ ანაზღაურე ბად მაღალ რიცხვს ასახელებს. გონივრული მინიმალური ბად უფრო მაღალ თანხას ასახელებდნენ, ვიდრე- და ხელფასის საშუალო დასახელებული მაჩვენებელი 353.9 უსაქმებლები(დიაგრამა 2). საშუალოდ, დასაქმებული ლარით, ხოლო მედიანა 200 ლარით გაიზარდა. სავარა- რესპონდენტები საკუთარი საქმისთვის ღირსეულ ხელ უდოდ, ეს ასახავს დოლართან შედარებით ეროვნული ფასად 2 108 ლარს მიიჩნევდნენ, ხოლო მედიანურად ვალუტის არასტაბილურობას, ასევე- პანდემიით გამო-- 1 500 ლარს. წვეულ მნიშნელოვან ეკონომიკურ დანაკარგებს. 13 მინიმალური ხელფასის რეგულაციის მხარდაჭერის მსგავსად, რესპონდენტის სოციოეკონომიკური სტატუსი პროგნოზირებს, როგორ მნიშვნელობებს ასახელებენ ისინი, როგორც სასურველ მინიმალურ ხელფასს. ისინი, რომლებსაც კეთილდღეობის ინდექსის ყველაზე ნა დიაგრამა 2 თუკი ხელზე ყოველთვიურად ასაღებ ხელფასზე ვისაუბრებთ, საქართველოს პირობებში, რა თანხას ჩათვლიდით ღირსეულ ანაზღაურებად თქვენს მიერ დასახელებული საქმიანობის შესასრულებლად? ᲡᲐᲨᲣᲐᲚᲝ ᲛᲔᲓᲘᲐᲜᲐ თეთრსაყელოიანი მომუშავეები 2061.2 1500 ლურჯსაყელოიანი მომუშავეები უმუშევრები 1426.7 2146.8 1500 1000 დასაქმებულები 2108.2 1500 სურს დასაქმდეს თეთრსაყელოიან სამუშაოზე სურს დასაქმდეს თეთრსაყელოიან სამუშაოზე 1360 1421.1 1000 1000 12 მედიანა წარმოადგენს განაწილების შუა წერტილს. საშუალოსგან განსხვავებით, იგი ექსტრემალური მნიშვნელობების მიმართ ნაკლებად სენსიტიურია. 13 UNESCAP,“Georgia: Policy Responses.” March 23, 2021. https://www. unescap.org/sites/default/d8files/2021-03/Georgia_COVID%20Country%20profile%20230321.pdf 5

ᲤᲠᲘᲓᲠᲘᲮ ᲔᲑᲔᲠᲢᲘᲡ ᲤᲝᲜᲓᲘ – ᲛᲘᲜᲘᲛᲐᲚᲣᲠᲘ ᲮᲔᲚᲤᲐᲡᲘ ᲡᲐᲥᲐᲠᲗᲕᲔᲚᲝᲨᲘ: ᲝᲠᲬᲚᲘᲐᲜᲘ ᲤᲐᲠᲗᲝ ᲡᲐᲖᲝᲒᲐᲓᲝᲔᲑᲠᲘᲕᲘ ᲛᲮᲐᲠᲓᲐᲭᲔᲠᲘᲡ ᲨᲔᲤᲐᲡᲔᲑᲐ შრომის ღირსეული ანაზღაურების აღქმა არ იცვლება ეკონომიკური საქმიანობის ტიპების მიხედვით, ანუ ე.წ. თეთრსაყელოიანი და ლურჯსაყელოიანი მომუშავეები მსგავს მაჩვენებლებს ასახელებენ. 14 თეთრსაყელოიანი მომუშავეებისთვის ღირსეული ხელფასის აღქმული მაჩ ვენებელი 2 061 ლარს, ხოლო ლურჯსაყელოიანისთვის 2 148 ლარს შეადგენდა. მედიანური მაჩვენებელი ორივე ჯგუფისთვის 1 500 ლარი გახლდათ. დაუსაქმებელ რესპონდენტებს ვკითხეთ, თუ რა ტიპის ფუნქციებს შეასრულებდნენ სამსახურში, დასაქმების პირობებში და რა იქნებოდა ამ პირობებში შრომის ღირ სეული ანაზღაურება. საშუალოდ, უმუშევრები სათანადო ხელფასად 1 427 ლარს მიიჩნდევდნენ. აღქმული ანაზღა ურების მედიანური მნიშვნელობა 1 000 ლარს შეადგენ და. დასაქმებულთა მსგავსად, უმუშევარი რესპონდენტების მიერ დასახელებული ხელფასის ოდენობა არ განსხვავ დებოდა ეკონომიკური საქმიანობის სახეების მიხედვით. სასურველი ხელფასის საშუალო მაჩვენებელი მათთვის, რომლებიც„თეთრსაყელოიან“ სამსახურს ისურვებდნენ, 1 360 ლარს შეადგენდა,„ლურჯსაყელოებიანებისთვის“ კი- 1 421 ლარს. ორივე ჯგუფისთვის მედიანური ხელფასი 1 000 ლარი გახლდათ. 2020 წელთან შედარებით, საქართველოს მოსახლეობა შრომის ღირსეულ ანაზღაურებად უფრო მაღალ თანხას ასახელებს. მაგალითად, აღქმული ღირსეული ხელფა სის საშუალო მაჩვენებელი დასაქმებულებს შორის 651 ლარით, ხოლო უმუშევრებში 139 ლარით გაიზარდა. ეკონომიკური საქმიანობის სახეების მიხედვითაც მსგავსი ტენდენცია ჩანს. თეთრსაყელოიანი მომუშა ვეები საშუალოდ 577 ლარით მეტს ასახელებდნენ, ვიდრე- წინა ტალღაში. ლურჯსაყელოიანი მომუშავე ების მიერ დასახელებული მაჩვენებელი 726 ლარით გაიზარდა. უმუშევრები, რომლებსაც თეთრსაყელოი ანი სამსახური სურდათ, საშუალოდ 77 ლარით მეტს ასახელებდნენ გასული წლის აპრილთან შედარებით, ხოლო ლურჯსაყელოიანი საქმიანობის მსურველები კი 128 ლარით მეტს. შეგვიძლია, ვივარაუდოთ, რომ მსგავსი ცვლილებები საქართველოს ეკონომიკაზე კო რონავირუსის პანდემიის ზეგავლენითაა გამოწვეული. დიაგრამა 3 ნომინალური თვიური ხელფასის, შრომის ღირსეული ანაზღაურების აღქმული მნიშვნელობის, საარსებო მინიმუმისა და მინიმალური ხელფასის ოდენობათა შედარება. წყაროები: საქსტატი, FES-CRRC კვლევა. საშუალო ნომინალური ხელფასი (2021 წლის მეორე კვარტალი) ღირსეული მინიმალური ხელფასის აღქმული მოცულობა (CRRC/ FES კვლევა) საარსებო მიმიმუმი სამუშაო ასაკის მამაკაცისთვის(2021 წლის ივლისი) მინიმალური ხელფასი (2021 წლისთვის) 221.1 20 1328 1208 14 რესპონდენტებს ვკითხეთ, თუ რა ფუნქციებს ასრულებდნენ სა მუშაო ადგილზე. ამის მიხედვით, გამოიყო ათი კატეგორია(მენე ჯერები, სპეციალისტები, ტექნიკოსები, ოფისის დამხმარე პერ სონალი, მომსახურების სფეროს მუშაკები, სოფლის მეურნეობის კვალიფიციური მუშები, ხელოსნები, ამწყობ- ოპერატორები, არაკვალიფიციური მუშაკები, სამხედრო სფეროს წარმომადგენ ლები).„თეთრსაყელოიან“ მომუშავეებად ჩათვლილია ის რესპო ნდენტები, რომელთა საქმიანობაც შეესაბამებოდა მენეჯერის, სპეციალისტის, ტექნიკოსის, ოფისის დამხმარე პერსონალის, მო მსახურების სფეროს მუშაკის ფუნქციას, ხოლო„ლურჯსაყელო იანად“- სოფლის მეურნეობის კვალიფიციური მუშის, ხელოს ნის, ამწყობ-ოპერატორის, არაკვალიფიციური მუშის ფუნქციების მქონე დასაქმებულები.. 6

3 ᲓᲐᲡᲙᲕᲜᲔᲑᲘ ზემოთ წარმოდგენილი ანალიზის საფუძველზე შემდეგი დასკვნების გამოტანაა შესაძლებელი: – მინიმალური ხელფასის იდეას საქართველოში მხარს ფართოდ უჭერენ. – რესპონდენტების მიერ დასახელებული მინიმა ლური ხელფასის გონივრული რაოდენობის საშუ ალო მაჩვენებელი 1 208 ლარს შეადგენს, რაც ამჟა მად არსებულ საარსებო მინიმუმს ექვსჯერ, ხოლო მინიმალური ხელფასის კანონით დადგენილ ოდე ნობას ორმოცდაათჯერ აღემატება. 2020 წელს რეს პონდენტების მიერ დასახელებულ მაჩვენებელს აღ ნიშნული რიცხვი 354 ლარით აღემატება. – შედარებით უკეთეს ეკონომიკურ მდგომარეობაში მყოფი რესპონდენტები სასურველი მინიმალური ხელფასის უფრო მაღალ მაჩვენებლებს ასახელებენ, ვიდრე- ღარიბ შინამეურნეობებში მცხოვრები ადა მიანები. – საშუალოდ, საქართველოს მოსახლეობა მიიჩნევს, რომ სასურველი ღირსეული ანაზღაურება 1 778 ლარი უნდა იყოს, რაც 2020 წლის მაჩვენებელთან შდარებით, 435 ლარითაა გაზრდილი. დასაქმებული რესპონდენტებისთვის აღნიშნული 2 108 ლარს შეა დგენს, ხოლო დაუსაქმებლებისთვის კი- 1 427 ლარს. 7 ᲓᲐᲡᲙᲕᲜᲔᲑᲘ

ᲤᲠᲘᲓᲠᲘᲮ ᲔᲑᲔᲠᲢᲘᲡ ᲤᲝᲜᲓᲘ – ᲛᲘᲜᲘᲛᲐᲚᲣᲠᲘ ᲮᲔᲚᲤᲐᲡᲘ ᲡᲐᲥᲐᲠᲗᲕᲔᲚᲝᲨᲘ: ᲝᲠᲬᲚᲘᲐᲜᲘ ᲤᲐᲠᲗᲝ ᲡᲐᲖᲝᲒᲐᲓᲝᲔᲑᲠᲘᲕᲘ ᲛᲮᲐᲠᲓᲐᲭᲔᲠᲘᲡ ᲨᲔᲤᲐᲡᲔᲑᲐ ᲒᲐᲛᲝᲧᲔᲜᲔᲑᲣᲚᲘ ᲚᲘᲢᲔᲠᲐᲢᲣᲠᲐ ᲓᲘᲐᲒᲠᲐᲛᲔᲑᲘ Darsavelidze, Davit“Impact of Possible Growth of Minimum Wage in Georgia.” Tbilisi: Friedrich-Ebert-Stiftung, January 2019. http://library.fes.de/ pdf-files/bueros/georgien/14970.pdf parliament.ge “ბექა ნაცვლიშვილმა მინიმალური ხელფასის შესახებ კანონპროექტი დაარეგისტრირა.” საქართველოს პარლამენტი, November 2019. http://parliament.ge/ge/parlamentarebi/news1/beqa-nacvlishvilma-minimaluri-xelfasis-shesaxeb-kanonproeqti-daaregistrira.page. UNESCAP,“Georgia: Policy Responses.” March 23, 2021. https://www.unescap.org/sites/default/d8files/2021-03/Georgia_COVID%20Country%20 profile%20230321.pdf მაკალათია, ირაკლი “რა შედეგები შეიძლება მოიტანოს მინიმალური ხელფასის შემოღებამ საქართველოში.” Bm.ge, November 2019. https:// bm.ge/ka/article/ra-shedegebi-sheidzleba-moitanos-minimaluri-xelfasis-shemogebam-saqartveloshi/43346 მჭედლიშვილი, ნონა “მინიმალური ხელფასი 20 ლარია.” რადიო თავისუფლება, November 2016. https://www.radiotavisupleba.ge/a/minimaluri-khelfasi/28096560.html საქართველოს პრეზიდენტი “საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება მინიმალური ხელფასის ოდენობის შესახებ,” April 1999. https://matsne.gov.ge/ka/document/view/112786 ტყეშელაშვილი, შოთა “მინიმალური ხელფასის ფასი.” Forbes Georgia, October 2019. https://forbes.ge/news/7240/minimaluri-xelfasis-fasi ხელაია, ნინო “მინიმალური ხელფასი.” 1tv, 2020. https://1tv.ge/analytics/minimaluri-khelfasi/ ჯალაღონია, დავით “მინიმალური ხელფასი საქართველოში 320 ლარი გახდეს – პროფკავშირების კანონპროექტი.” Bm.ge, October 2019. https://bm.ge/ka/article/minimaluri-xelfasi-saqartveloshi-320-lari-gaxdes– profkavshirebis-kanonproeqti-/42830 4 დიაგრამა 1 რამდენად ემხრობით საქართველოში მინიმალური ხელფასის შემოღებას?(%) 5 დიაგრამა 2 თუკი ხელზე ყოველთვიურად ასაღებ ხელფასზე ვისაუბრებთ, საქართველოს პირობებში, რა თანხას ჩათვლიდით ღირსეულ ანაზღაურებად თქვენს მიერ დასახელებული საქმიანობის შესასრულებლად? 6 დიაგრამა 3 ნომინალური თვიური ხელფასის, შრომის ღირსეული ანაზღაურების აღქმული მნიშვნელობის, საარსებო მინიმუმისა და მინიმალური ხელფასის ოდენობათა შედარება. წყაროები: საქსტატი, FES-CRRC კვლევა. 8

ᲘᲛᲞᲠᲔᲡᲐᲠᲘᲣᲛᲘ ᲐᲕᲢᲝᲠᲘᲡ ᲨᲔᲡᲐᲮᲔᲑ ᲘᲛᲞᲠᲔᲡᲐᲠᲘᲣᲛᲘ დავით სიჭინავა არის„CRRC-საქართველოს“ კვლევების დირექტორი. იგი ფლობს საზოგადოებრივი გეოგრა ფიის დოქტორის ხარისხს, რომელიც თბილისის სახელ მწიფო უნივერსიტეტში მოიპოვა. ამჟამად დავითი ამავე უნივერსიტეტის საზოგადოებრივი გეოგრაფიის დეპარ ტამენტის ასისტენტ-პროფესორია. მისი კვლევითი ინტერესები შეეხება უთანასწორობის სოციო-სივრცით და დროით ასპექტებს, ურბანული განვითარების პო ლიტიკასა და კონფლიქტით გამოწვეულ იძულებით გა დაადგილებას. დავითის სტატიები გამოქვეყნებულა ისეთ გავლენიან მედიასაშუალებებში, როგორებიცაა„ვა შინგტონ პოსტი“ და„ევრაზიანეთი“. გარდა ამისა, მისი სამეცნიერო ნამუშევრები დაბეჭდილია სტატიის სახით გამოცემაში-„ევრაზიის გეოგრაფია და პოლიტიკა“, ასევე რუტლედჯისა და ტორონტოს უნივერსიტეტების გამომცემლობის მიერ გამოქვეყნებულ სამეცნიერო კრე ბულებში. ფრიდრიხ ებერტის ფონდი| თბილისის ოფისი ნინო რამიშვილის ქ., 1 ჩიხი, სახლი 1 0179 თბილისი| საქართველო პასუხისმგებელი პირი: ფელიქს ჰეტი| სამხრეთ კავკასიის რეგიონული ოფისის დირექტორი ტელ.:+995 32 225 07 28 http://southcaucasus.fes.de/ პუბლიკაციის შესაკვეთად დაგვიკავშირდით: stiftung@fesgeo.ge დაუშვებელია ფონდის მიერ გამოცემული მასალების ფონდის წერილობითი თანხმობის გარეშე კომერციული მიზნით გამოყენება. პუბლიკაციაში გამოთქმული მოსაზრებები შესაძლოა არ ემთხვეოდეს ფრიდრიხ ებერტის ფონდის პოზიციას.

ᲛᲘᲜᲘᲛᲐᲚᲣᲠᲘ ᲮᲔᲚᲤᲐᲡᲘ ᲡᲐᲥᲐᲠᲗᲕᲔᲚᲝᲨᲘ ორწლიანი ფართო საზოგადოებრივი მხარდაჭერის შეფასება მეტი ინფორმაცია იხილეთ ბმულზე: www.southcaucasus.fes.de