یسیلاپ ۀصالخ دنتسه درسنوخ ،دوخ یقرش فقوم رد همه راذگ لاح رد ناتسناغفا اب ناریا لوحتم هطبار زینکتاو ویردنا ،ناراش رومیت

هعماج لـماعت و روـضح نانچمه و ناتـسناغفا تـینما و تاـبث دروـم رد یـهجوت لـباق ناـنیمطا مدـع داـجیا ثـعاب اکـیرما یـماظن جورـخ ی‌هـمانرب و نارهت ،لـباک نایم یـتینما یاه‌یراکمه و فاـشکنا یارـب طیارش مادـک ،اکیرما یـماظن جورخ زا سـپ تـیعضو رد.تـسا هدـش هـقطنم رد یـناهج نکمم هبناج هـس یاه‌یراکمه اه‌هحاـس مادکرد ؟تـسیچ ناتـسناغفا رد ناریا راـشف مرها و فقوم ،راـظتنا ؟دوـب هدـش یـنیب‌شیپ یـیاپورا یاهروـشک .دراد دوـجو کرتشم فادها ندروآ تـسدب لامتحا اهه‌ حاـس مادـک رد و تـسا شالت تـسا نکمم هـچنآ هب هجوت اـب نارـهت فقوم دـسر‌یم رـظن هـب ،راکـشآ و یـناهنپ تیعضو:ناتسناغفا و ناریا هب خـساپ رد. 4 دنک‌یم رـییغت ،دناـسرب رثکادح هـب ار هدـحتم تالاـیا ندرـک دـیماان یارـب دربهار تـسا نكمم نارـیا ،اكـیرمآ هدـحتم تالاـیا یـماظن هدـش یزـیر هـمانرب جورـخ دناوتی‌ م نارـیا ،لـباک هـب یگتـسبلد هـمادا اـب.دـنك لاـبند ار ناتـسناغفا رـت‌هنازاورپ دـنلب یتح و دـنک هدافتـسا یـناغفا فـلتخم رـگیزاب نـیدنچ زا دوـخ مرـن تردـق زا ناـمزمه هدننکـش یـسایس لداعت هوـقلاب روـطب یـلحم حلـسم یاـهه‌ورگ زا تـیامح شـیازفا اـب .دربب نـیب زا ار روـشک رطاخب اـهنت هن ،دوری‌ ـم رماشب ناریا روـشک یاه‌هیاـسمه نـیرتمهم زا یـکی ناتـسناغفا هـکلب ؛یـنابز و یـخیرات تاکرتشم ،یـگنهرف طـباور و کرتشم یـنالوط زرـم نتشاد بلاقنا ناـمز زا. 1 یداـصتقا یاـه دتـس و داد و کـیتیلوپویج تـیعقوم نتشاد لـیلدب رت‌هناراک هـظفاحم رایـسب ناتـسناغفا هب تبـسن ناریا درکیور ،نارـیا رد م 1979 یملاسا هطبار لـیلدب هطبار نـیا آرثکا یتح.تـسا هدوـب برـغ تمـس هـب نآ یـجراخ طـباور زا تحت ،ناتـسناغفا هب قباـس یوروـش هلمح نامز رد یتح یدـحات و اکـیرما اـب هـنامصخ ناتسناغفا رد ناریا عونتم ذوفن تردق ظـفح ناتـسناغفا فـلتخم ناـعفن‌یذ ناـیم رد ار دوـخ ذوـفن نارـیا ، م 2001 لاـس زا تلود یدبرهار یاه‌شخب لورتنک ناعفنی‌ ذ نـیا رثکا هـک تـسا هداد شرتسگ و هدرـک ،ناتـسناغفا هب قباـس یوروـش هلمح ناـیرج رد.دـنراد تـسد رد ار یـتینما یاـهد‌ اهن و اهش‌ خب زا یـكی ،درك ینابیتـشپ نادهاجم تـمواقم نازراـبم هعیـش یاـه‌حانج زا نارـیا ناـنچمه دوـخ یاـهک‌ مک هـیارا اـب نارـیا.دوـب اه‌یوروـش ندـنار نورـیب یارـب شلات ار ناتـسکاپ رد نیـشن ینـس ًارصحنم "هدـش دیعبت تـلود" کـی طلـست ات درـکی‌ م شلات یدوعـس ناتـسبرع ،نابزیم روـشک:دنک لداعتم ،دراد رارـق شنانمـشد تیامح دروم هـک تـلود زا نارـیا ،م 1990 هـهد یـلخاد گـنج ناـیرج رد.اکـیرما ی‌هدـحتم تالاـیا و .دوب کـیجات موـق یه‌ طلـس تحت تـسخن مدق رد تـلود نـیا هـک درـک تـیامح یـنابر ،نابلاط هـنامصخ میژر کـی اب یـیور اـیور و 1996 لاـس رد تـلود یـشاپورف زا سـپ ار 5 ) دوـشی‌ م هـتفگ لماش داـحتا نآ هـب بـلغا هـک( ناـبلاط دـض فلاتئا داـجیا نارـیا تـیالو ،لماش رد م 1998 لاـس رد تمالپید هد لـتق زا سـپ.تـسا هـتفرگرارق رـیثآت رد سپـس و دوـش رجنم نابلاط اـب گنج هـب ًاـبیرقت هـک ار یـنارحب نارـهت ،فـیرش رازـم هلخادم یارـب ادتبا رد نارـیا ،نآ زا سـپ یـکدنا.داد شـهاک ،درـک یـم تـموکح لـباک یاهلاـس رد ،لاـح نـیا اـب.درـک ملاعا ار دوـخ ینابیتـشپ 2001 لاـس رد وـتان یـماظن تـسا نکمم هچنآ هیلوا یاـه‌ماگ ناریا اـب نتگنـشاو یناهنپ و یـظفل یاـهدروخرب ،دـعب .دناـشک تماخو هب ار دـشاب یدبرهار" ۲ ددـجم مـیظنت" ناتـسناغفا هـب تبـسن درس هـنایارگ لـمع دبرهار کـی زا نارـیا ،هتـشذگ هـهد ود یـط . 3 تـسا هدوب ضقانتم رـهاظ هـب بلغا و یـهجو دـنچ دربهار نـیا ،تـسا هدرـک یورـیپ لماـش"هناراک هظفاحم دبرهار")کاـنرطخ( تـسایس نیا ،نارسفم زا یـکی ی‌هـتفگ هـب شرتسگ نابلاط اب ار دوخ طباور هکیلاح رد ،تـسا لباک رد یـسایس تابث زا ینابیتـشپ اكیرمآ شروـش دض تامادقا اـت ،دنک‌یم حلـسم ار بـلاط ناـیوج‌گنج یـتح ،دـهد‌یم حلص دنور هراـبرد دوخ یناـسر‌مایپ رد نارـیا ،ًاریخا.دـهد هولج ماکاـن هـنارهام روـطب ار ییورایور و شزاـس قـیرط زا:تـسا هدرـک زاـغآ ار لـباک تـیمکاح زا عاـفد ناتـسناغفا کی هب یدنمزاین و اه یسیلاپ لیدعت ،ناتسناغفا ناگ هیاسمه یارب یلامتحا یاهویرانس نوماریپ ات ،تسا تربیا شیردیرف داینب لقتسم شالت کی نیا"؟تسیچ ناتسناغفا و ۀقطنم رد هدنیآ درب-درب یاهویرانس تالامتحا:یژیتارتسا ات تیعطق مدع زا" ۀژورپ 1 یاهرازبا اب ناتسناغفا حلص تارکاذم و اکیرما جورخ یاهدمایپ هرابرد ات ،تسا هدش فیلأت ناراش رومیت رتکاد و زنیکتاو ویردنا طسوت هک تسا یسیلاپ کی زا یشخب یسیلاپ ۀصالخ نیا.دریگ تروص ثحب ،اپورا یجراخ نازاس یسیلاپ نیب رد عماج یژیتارتسا .دیشاب هتشاد سرتسد هب لیذ سردآ رد ،دیناوت یم ار اه یسیلاپ ۀصالخ نیا زا یلماک تسیل.دریگ تروص ثحب ،ناتسناغفا جراخ و لخاد رد یلصا ناکیرش یاه شلاچ و کیژیتا رتسا عفانم ،دوجوم یسیلاپ. https://afghanistan.fes.de/publications .درک ینابیتشپ نابلاط هیلع هدحتم تالایا یماظن تالمح زا و درک افیا یا هدنزاس شقن م 2001 لاس نب سنارفنک رد ناریا ،دش رت مرگ نتگنشاو و نارهت طباور ،ربمتپس 11 هثداح زا سپ 2 .2013 ربمتپس ،دینک هعجارم ملهکتسا یللملا نیب حلص تاقیقحت هسسوم ،"یدربهار ییارگ لمع لماکت:)2013( ،" ناتسناغفا لابق رد ناریا راکهار" ۀدنسیون هکپوک سورب باتک هب رتشیب تامولعم یارب 3 .2019 یروربف 4 ، هریزجلا ،"؟دهاوخی‌ م هچ ناتسناغفا رد ناریا" ،)2019( ،شوارهب مثیم 4 .دندناسر لتقب روشک نیا یرگلسنوق رد ار یناریا راگنربخ 1 و تامولپید نت 8 ، فیرش رازم فرصت زا دعب نابلاط ،م 1998 لاس تسگا هام رد 5 راذگ لاح رد ناتسناغفا اب ناریا لوحتم هطبار ؟دنتسه درسنوخ ،دوخ یقرش فقوم رد همه. 2

“ ” نیا اب.ریبدت یوس هب شا یقرش هیاسمه اب ناریا هقباس هدش رت هناعطاق عومجم رد روشک نیا تسایس ،لاح یالخ ،تسا نکمم اکیرما زا سپ ناتسناغفا کی و .دروآ دوجو هب ار یا هدنبیرف دح زا شیب تردق هجراخ رـیزو طـسوت ًاریخا ،تـسا فورعم نویمطاف هورـگ هب نوـنکا هک تالیکـشت نـیا داهنـشیپ نیا.تـسا هدـش داهنـشیپ ناتـسناغفا یتینما یاـهورین زا تـیامح یارـب نارـیا یتینما طـیحم و تـیمکاح رـب یـبیترت نـینچ رـیثأت نارـگن هـک ار یاـهن‌ اغفا زا یرایـسب ناتـسناغفا تیعضو ندـش رت میخو تروـص رد.تخاـس رـطاخ هدرزآ و نارـگن ،دـندوب ار اهنآ اـی ،دـنک رقتـسم ار ناـیوجگ‌ نج نـیا دـهاوخی‌ م نارـیا اـیآ هـک تـسین صخـشم نارـیا هقباـس.یـفده هـچ اـب و هـنوگچ ،تـسا نـینچ رـگا و رـیخ اـی ،دنزاـس دـنمناوت ،لاـح نـیا اـب.دراد شـیارگ یراکه‌ ـظفاحم تمـس هـب بـلغا دوـخ یـقرش هیاـسمه اـب سپ ناتـسناغفا کـی و تـسا هدرک دـشر رت هناعطاق یـلک روـط هـب نآ یـجراخ تـسایس .دنک داـجیا زیگنا هـسوسو دـح زا شـیب ار تردـق لاخ تـسا نـکمم اکـیرمآ زا ناتسناغفا حلص دنور دروم رد ناریا عضوم و راظتنا اـت دـنک‌یم شلات و دـنک‌یم اـشامت ار ناتـسناغفا حـلص تارـکاذم کـیدزن زا نارـیا ناریا.دـهد شهاک دوـخ یا‌هقطنم تـیعضو رـب ار هـسورپ نـیا هوـقلاب جـیاتن و تارـیثأت نارهت.تـسا هداد ماجنا ار دراد ناوـت رد هچنآ رـه ناتـسناغفا حلص دنور اب لـماعت یارـب رانک ناتـسناغفا حـلص دنور زا یداـیز دـح اـت هدحتم تالاـیا طـسوت هـکنیا مـغر یـلع نابزیم و تـسا هدرـک رارقرب ساـمت ناـبلاط هـتیوک و هـحود نابرهر اـب ،تـسا هدـش هدز رظن هب ،هـقطنم یاهروـشک زا رگید یـخرب فالخرب اـما.تـسا هدوـب ناـبلاط یاـه‌تایه طلـسم تردـق و( تارـکاذم هـجیتن رد ناتـسناغفا لاـبق رد نارـیا درـکیور هـک دـسری‌ من ناـسون رد تلوهـس و قیمع ییارگل‌ مع موادـم روـط هـب نارـهت.دـشاب)لـباک رد هدـنیآ ار نابلاط اـب دوخ طـباور نارهت ،2001 لاـس زا شـیپ فالخ رـب.درـک کـمک و لیهـست ،اکیرمآ عـفانم فـیعضت یارـب دوخ یدبرهار ذوـفن تردق زا رـگید یصرنع ناوـنع هـب یا‌هقطنم تـیعقوم تارـطخ ندناـسر لـقادح هـب و ناتـسناغفا تـسایس رد ذوـفن ظـفح رصانع هژـیو هب ،ناـبلاط نورد رصاـنع هـب هنایفخم روـط هـب نارـیا.دـنک‌یم یـقلت دوـخ ،رمع لام نیـشناج ، 6 روـصنم رتخا لام.درـکی‌ م کـمک ناتـسناغفا برـغ رد رقتـسم نودب یمایپاوه هلمح کـی رد هـکینامز ،تـشگزاب نارـیا هـب رفـس زا 2016 هـم هاـم رد .دـش هتـشک ناریا اب ناتـسکاپ زرـم هـب کـیدزن ،ناتـسچولب رد نیـشنرس آریخا یتح و هـتفریذپ ار یـیاه‌سامت نینچ یـمومع روط هـب ناریا ،هتـشذگ لاـس هـس رد نیا اب.تـسا هدرک یـنابزیم ، 7 م 2021 یروـنج رد نارـهت رد وـگت‌ فگ یارـب ار ناـبلاط تلود یاـهدیدهت زا یـشان تـسایس نیا هـک دـننک‌یم لالدتـسا یـناریا تاـماقم ،لاـح . 8 تـسا ناتـسناغفا حلص دنور هب کـمک و یملاسا 2001 لاـس زا روـشک نیا.دنک‌یم لامعا ناتـسناغفا رد یهجوت لـباق مرن تردـق نارـیا وینج سنارفنک رد و هدرـک دهعت ناتـسناغفا یزاـسزاب لابق رد رلاد دراـیلیم مـین زا شـیب م کـمک دـناوتی‌ م هـک دـندقتعم یـناریا تاـماقم.دوـب هدرـک تـکرش م 2020 برماون رد رت‌هنادنمتواخـس یاه‌کمک عـنام اکیرما هدـحتم تالایا یاـهم‌ یرحت اـما ،دـننک یرتشیب نیرتگرزب نارـیا ، 2018-2017 لاـس رد ،ناتـسکاپ زا نتفرگ یـشیپ اب.تـسا هدـش نآ 22( رـلاد دراـیلیم ود دودـح ، 9 اـهم‌ یرحت دوـجو اـب و دـش ناتـسناغفا یراـجت کـیرش ذوـفن مـیکحت یارـب نارـیا.درـک رداـص ار)ناتـسناغفا فصرم رازاـب مهـس زا دـصرد یتیزنارت و یراـجت ییانبریز یـساسا یاهه‌ژورپ زا یـخرب رد ،دوـخ یداـصتقا یدبرهار ًارـیخا هـک تارـه-فوخ نـهآ طـخ.تـسا هدرـک یراذـگ هـیامرس ناتـسناغفا برـغ رد لاصتا ناکـما و یراجت رتعیرس یراجت یاهریـسم ،راهباچ ردـنب و تـسا هدـش لیمکت .دزاـسی‌ م مهارف نارـیا هب ار 10 هـنایم یایـسآ یاـهرازاب هـب یـسرتسد و یا‌هـقطنم راـشف رازـبا ناوـنع هـب ناـغفا هدـش تـبث یمـسر ناگدـنهانپ زا موادـم روـط هـب نارـهت هب اتح اـی- ناتـسناغفا رد دوـخ عـفانم ظفح یارـب یـفاضا یـجراخ تـسایس ،یـسایس یمـسر یاهدروآرب قبط. 11 تـسا هدرـک هدافتـسا هدحتم تالایا اـب یرـیگرد رد یگداـس یگدنز نارـیا رد ناـغفا نوـیلیم 3.5 دودـح ،م 2020 لاـس لـیاوا اـت م 2014 لاـس زا 2.5 و هدـش تـبث ناـغفا هدـنهانپ رازـه 950 زا شـیب طـقف ،دادـعت نـیا زا- دـندرکی‌ م ،هدـش تبث ناگدنهانپ زا یرایـسب. 12 دـندوب دانـسا دـقاف رجاهم رـگراک زـین نـت نوـیلیم و تالیصحت ،تـشادهب هب یدودحم یـسرتسد هک دنتـسا موـس و مود هجرد نادنورهـش رگا هک داد رادـشه نارـیا هجراخ روـما ریزو نواـعم ،م 2019 هـم هاـم رد.دـنراد لغـش جارخا نارـیا ، 13 دـهد هـمادا نارـیا هـیلع رتشیب یاـهم‌ یرحت لماعا هـب هدـحتم تالاـیا .درک دـهاوخ یـسررب ار ناـغفا ناگدـنهانپ اـقیمع هـک ،دـنک‌یم ینیگنـس روـشک نـیا رد نارـیا ذوـفن رـب یرـگید لـماع ،ماـجنارس ناغفا هعیـش ناگدـنهانپ نارـیا ،م 2015 لاـس زا.دـنک‌یم نارـگن ار اـهناغفا زا یرایـسب درک بذـج یـماظن هبـش یاه‌لکـشت رد هیروـس رد شـعاد اـب دبرن هـب نتسویپ یارـب ار . 14 داد ار نارـیا رد یـعامتجا و یـنوناق تخانـش یارب یـهار دـیون ناـغفا ناـناوج هـب و .م 2016 یم 26 ، یجراخ راکهار ،"یمالسا تلود" هب موسوم شعاد هورگ اب هزرابم تهج نابلاط اب ناریا هژیو یاه‌میت" ،نزیرد یچوی 6 .م 2021 یرونج 26 ، اکیرما یادص ،"دنک‌یم ینابزیم نابلاط زا ،اکیرما هدحتم تالایا ینابیتشپ هب ناتسناغفا حلص هسورپ دروم رد رظن لدابت تهج ناریا" ،)2016( ،لگ زایا 7 .م 2020 ربمسد 21 ، ناریا هجراخ روما ریزو فیرظ دیواج اب زوین عولط ۀبحاصم نتم 8 https://financialtribune.com/articles/economy-( 2018 لیرپا 8 ، یلام نویبرت ،"دوب 2018 و 2017 یاه لاس رد ناتسناغفا یراجت یاکرش نیرتگرزب زا یکی ناریا".داد‌یم لیکشت لیت و ییاذغ داوم ،ینامتخاس داوم ،قرب ار هدمع تارداص 9 .)2018 و 2017 یاه‌لاس رد ناتسناغفا یراجت یاکرش نیرتگرزب زا یکی ناریا /8439/ domestic-economy تراجت هوقلاب روط هب هک یتایلمع ًالماک ردنب کی نتشاد اب ،یزکرم و یبونج یایسآ زا رتارف دوخ دیدج یاکرش اب ناتسناغفا.دندرک ییاهن ،تسا فورعم راهباچ همانق‌ فاوت هب هک ار ۀبناج هس همانق‌ فاوت کی ناتسناغفا و ناریا ،ناتسودنه ،م 2016 یم هام رد 10 .تساهن‌ اغفا هب طوبرم نآ تکرش 165 ، ناریا راهباچ ردنب رد تیلاعف یارب زاوج یاراد تکرش 500 نیب زا دوشی‌ م هتفگ.دش دهاوخ دنم‌هرهب نآ یایازم زا ،دنک‌یم داجیا .2019 یم 15 ، اکیرما یادص"تسا هتفرگ رارق داقتنا روم هراومه ناغفا نایوجه‌ انپ جارخا دیدهت لیلد هب ناریا" ،)2019( ،ایندج یدهم و یجوک ناوریس 11 زرم رد هثداح نیدنچ قافتا و دوب زیگنارب ثحب یسایس رظن زا زین تشگرب و تدوع دنور یتح اما ،تسا هدرک رییغت یریگمشچ روطب ،هتشذگ لاس یط 19 دیووک سوریو لضعم ربانب تقوم نارگراک و نارجاهم ،نایوج هانپ دادعت هک ،تسیروآ دای لباق 12 /https://www.unhcr.org/ir/refugees-in-iran.دیدرگ نارهت و لباک نیب طباور یگریت هب رجنم م 2020 لاس رد https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2019/05/iran-nuclear-deal-ultimatum-europe-afghan-refugees-drugs.html 13 .م 2018 ربوتکا ،هنایم یایسآ تویتیتسنا ،"هیروس یلخاد گنج رد ناغفا نایوج‌گنج:نویمطاف نایوجگ‌ نج ،)2018( ،ردیانش سایبوت 14 راذگ لاح رد ناتسناغفا اب ناریا لوحتم هطبار ؟دنتسه درسنوخ ،دوخ یقرش فقوم رد همه. 3

.نیـسپ خیرات رد هقباـس هنوگره زا رـتارف رایـسب هـبناجود طـباور شرتسگ یارـب زا وتان جورـخ یارـب ینامز لودـج کـی راتـساوخ وـس ‌نـیا هـب م 2003 لاـس زا نارـهت یارب"هنالوئـسم جورـخ" زا ناـنچمه نوـنکا اهنآ ،لاـح نیا اـب.تـسا هدـش ناتـسناغفا تـسد هـب زا ناـنیمطا و ناتـسناغفا دوـجوم یـسایس راتخاـس یـشاپورف زا یرـیگولج تـسا هدیقع نیا رب ناـنچمه نارـیا.دننک‌یم عاـفد ناـبلاط طـسوت تردق لـماک نتفرگ لباک هـک یعضوم ،دـشاب حلص دنور رد وـلج هـب تکرح طرش شـیپ دیاب سـب شـتآ هـک اب یـلعف تـلود یـنیزگاج رـب یـنبم اـهش‌ الت دروـم رد تاـماقم.دراد دـیکآت نآ رـب زـین الخ هب رـجنم دـناوتی‌ م رـما نـیا هـك دـننک‌یم دـیکآت و دـنهد‌یم رادـشه تـقوم تـلود دیاـش هچ رگا ،دوـش رجنم تنوـشخ و یمظن یب هب ور نیا زا و دوـش یـسایس و ینوناق یاه‌ههد یاهدرواتـسد ظفح یارـب نانچمه نارهت.ددرـگن لماك یگدیـشاپ‌مه زا ثـعاب و رتی‌ ـساسا شقن و یـبهذم و یـموق یاـهت‌ یلقا قوـقح ،ناـنز قوـقح دـننام هتـشذگ نامزاـس هژیو ی‌هدنیامن زا تـیامح اب لاثم ناوـنع هب ،دحتم لـلم نامزاـس یارـب رـتل‌ اعف .تـسا هدرک یدایز شلات ،حلص دـنور رد دـحتم لـلم دنور رـب یراذگریثأت یارـب ار دوـخ یـیاناوت اراکـشآ نارـهت ،دراوـم نیا هـمه مـغر یـلع هام تارظن لاـثم ناونع هـب( دیفم ریغ یاـه‌هار زا اـهی‌ ریگرد یـیایوپ و ناتـسناغفا حـلص )نارهت یوـس زا ناـبلاط هتـسجرب تاـیه کـی زا یـنابزیم و نوـیمطاف دروـم رد یروـنج رد اکـیرما هدـحتم تالاـیا دیدج تـلود اـب آـقیقد اـه‌فداصت نـیا.تـسا هدرـک ملاعا .تـسا نامزمه هـحود همانق‌ فاوت هـب نتسویپ هـن و نتسویپ مـیماصت دروـم هدـحتم تالاـیا یاه‌تـسایس زا هدافتـسا هـنیمز رد نارـهت حرـط اـب قوـف دراوـم هـمه هدرک تیاده ناتـسناغفا رد ار نارـیا یلمع لماعت زـین یلصا عـفانم ریاـس.دراد تـقباطم طـسوت هدـش هئارا یاهدیدهت زا یـشان یدح ات ًاملـسم نابلاط اب نآ طابترا شـیازفا.دـنا ناریا یـلو ،یناهنپ لکـش هـب هـچرگا.تـسا هدوـب 15/2014 لاـس زا یملاسا تـلود ناریا یـنارگن.داد‌یـم شرتسگ یـشروش یاه‌هورگ اب ار شـیوخ طـباور مـه نآ زا لـبق یاه‌تیلاعف زا یدـیدج جوم تـسا نکمم اکیرما یـماظن عیرس جورـخ هکنیا رـب یـنبم اـما.تـسا یـعقاو ًالماتحا ،تـسا راوـشد نآ راـهم هـک دروآ دوـجو هـب ار یتـسیرورت عضاوم زا یرایـسب رد کرتشم هتـشر اهنت هدحتم تالایا ربارب رد نارـیا لـباقت تـیعضو .تـسا ناتـسناغفا هدنیآ و حلص دروـم رد روـشک نـیا ضـقانتم و هدـیچیپ ؟کرتشم فادها هب یبایتسد:اپورا ی‌هیداحتا و ناریا یرارقرب و لـماعت تهج نارـیا هب ار یـفاضا یـسایس رتسب کی تـسا نکمم ناتـسناغفا هدرتسگ عفانم نیدنچ دروـم رد اپورا ی‌هـیداحتا هلمج زا یـللملا نـیب هعماج اـب طاـبترا تردق و نارـیا نـیب هدنزاـس یراک هـطبار کـی رضاـح لاـح رد.دـیامن مـهارف ارـگم‌ هو هک دراد دوـجو اپورا ی‌هیداحتا یـلک روط هب و ناـملآ ،هـسنارف ،سیلگنا- یـیاپورا یاـه عوـضوم ،شـنکاو زا رـتارف.تـسا هداد ناـشن ار دوـخ یـقرش هیاـسمه اـب دوـخ طـباور هب اکیرما یه‌دـحتم تالایا اـیآ:دـسر یم رظن هب ناریا تـسایس تیاده یارب یرـگید تـباث .دنکی‌ م جراـخ هقطنم زا لـماک روـط هب ار دوـخ شـترا و هداد هـمادا دوـخ جورـخ رگید و ناتـسناغفا تلود باـیغ رد و هدوب ناـبلاط و اكیرمآ قـفاوت هتـسجرب دـقتنم نارـیا .تـسا هدـناوخ"صـقان" ار هـسورپ نـیا ،حـلص تارـكاذم رد هـقطنم یـلصا ناـعفنی‌ ذ اما ،تـسا هدرک لابقتـسا هـحود رد ناتـسناغفا یـناغفالا‌نیب تارـکاذم زا نارـهت هـچرگا زا هک تـسا هدرب لاوـس ریز حلص دـنور هب ار ناـبلاط دـهعت و اکـیرمآ درـکیور ناـنچمه هدرک دیکأت ناـنچمه نارـیا.تـسا راکـشآ تنوـشخ شهاک رد هورگ نیا تـیقفوم مدـع نیا تیمکاح ،ناتـسناغفا تـلود بناج زا یـتادهعت اب هدحتم تالاـیا هنوگچ هـک تـسا لیامت نارـیا ،نیا رـب هوالع.دـنک‌یم یـشوپم‌ شچ نآ زا و تـسا هـتفرگ هدـیدان ار روـشک نارهت.تـسا هدرک زارـبا ناتـسناغفا حلص هدـنیآ یاـهوگت‌ فگ رد تـکرش یارـب ار دوـخ یوـگت‌ فگ مزلتـسم زـیمآ تـیقفوم حـلص دـنور كـی هـك تـسا هدرـك دـیكأت رـگید راـب و تـیكلام تـحت دـنور كـی و ناتـسناغفا هـعماج یـسایس راـشقا ماـمت اـب هـبناج‌همه .دـشابی‌ م ،دـشاب هتـشاد رارق هـسورپ نآ تیزكرم رد لـباك هـک اـه‌ناغفا كـلمت رد ار تردـق یـسایس نزاوـت ناـبلاط و هدـحتم تالاـیا قـفاوت هـک دـنک‌یم اـعدا نارـیا فقوم کی زا ناـبلاط هـک دوـشی‌ م ثعاب و ،تـسا هدز مه رـب روـشک زا جراـخ و لـخاد هب ار ناتـسناغفا رد حـلص تصرف دناوتی‌ م نـیا ،نارـهت هتفگ هب هـک ،دـننک راک یرـتی‌ وق هـسورپ کی رد نتشاد رارق هیـشاح رد و یدیما اـن زاربا زا هتـشذگ.دزاـس هـجاوم رـطخ .تـسا هدـش لمحتم ار یـسوسحم یفنم تاریثأت نونکات نارهت ،یا‌هـقطنم مـهم روـما و هـب یبایتـسد زا لـبق ،هورـگ نـیا اـب دوـخ لـماعت شـیازفا رد نارـهت هقباـس هـب هـجوت اـب یدودـح اـت ناـبلاط دوـعص دروـم رد نآ یاهرادـشه ،هدـحتم تالاـیا طـسوت حـلص و دنور نـیا تفرشیپ تروـص رد نارـیا هـک دـسر یم رـظن هـب ،تـقیقح رد.تـسا چوـپ ،دناد‌یم یـفاک دوخ جورـخ ندرک ییاهن یارـب هک یـطیارش هب هدـحتم تالاـیا یبایتـسد رد نارـیا عضوم دـسری‌ م رـظن هـب ،نـیاربانب.درـک دـهاوخ بـسک یداـیز یاهدرواتـسد تـفلاخم هزادـنا نماه هـب روـشک نآ فـقوم هـک دـنک‌یم دـییأت ناتـسناغفا حـلص لاـبق .درـیگ‌یم رارـق رـیثأت تـحت هدـحتم تالاـیا یاه‌تـسایس اـب هـنابلط تـصرف لابقتـسا اـب نارـیا لاـبق رد یـنغ روـهمج سـیئر یتـسود هـب لـیامت ،م 2019 لاـس زا نتگنـشاو و لـباک ناـیم داـیز تاـفالتخا زا یـباتزاب دیاـش- تـسا هدـش ورـبور یـبوخ نوماریپ لـباک راک روتـسد اب قـباطم ار دوـخ یـلصا یاـه‌مایپ نارـهت ،هـجیتن رد و دـشاب ود رـه ،هدرـپ سـپ رد و میقتـسم رـیغ یاـهس‌ امت رد.تـسا هدرـک مـیظنت حـلص دـنور یناریا یـلصا نایماح باـصتنا رد لباک اـب هبناجود یتینما هـمانق‌ فاوت یاـضما اـب روـشک طباور نیا هـک تـسین صخـشم.دنا هداد زایتما ناریا هب تـلود یدبرهار یاـهف‌ قوم رد یدج شلات کی ای ،تـسا اکـیرما هدحتم تالاـیا هـب ماـیپ لاـسرا یارـب طـقف هناتـسود راذگ لاح رد ناتسناغفا اب ناریا لوحتم هطبار?دنتسه درسنوخ ،دوخ یقرش فقوم رد همه. 4

تاره-فوخ نـهآ طـخ اـب هـک تـسا نـهآ هار 4 هـلحرم ندرـک لـیمکت لاـح رد اـیلاتیا راودیما نارـیا.درـک دهاوخ مهارف ناتـسناغفا قـیرط زا هـنایم یایـسآ اـب ار نارـیا لاـصتا رتم دراـیلیم 80 هنالاـس تارداـص یارـب دوـخ یاـهه‌ مانرب رد ار ناتـسناغفا هـک تـسا و دهد رارـق 2025 لاـس ات ییاپورا و ییایـسآ یاهروـشک هـب دوـخ یـعیبط زاگ بـعکم .دهد شـیازفا ناتـسناغفا هب ار شـیوخ یـتفنریغ تارداـص اـت دراد هـمانرب لاـح نـیع رد رد راذگ هـیامرس روـشک کی ناونع هـب دناوتی‌ م نارـهت ،گـنج زا سـپ تـیعضو کـی رد شخب لماـش زین یراذـگ هیامرس نـیا هک ،یکلـسم و یـکینخت هعـسوت ،شزوـمآ شـخب .دـشاب هتـشاد روضح ،ددرگیم اـه شـخب ریاـس و یتـشادهب یاـه‌تبقارم ،تـحص یللملا نـیب و یا‌هقطنم هـسلج نـیدنچ رد نارـیا ،یـتینما تاـعوضوم یادـنجا زا رـتارف ،یا‌هـقطنم یاـهش‌ لاچ لـح یارـب هـک تـسا هداد ناـشن و تـسا هدرـک یراکـمه فده اب نارـیا ،لاثم ناوـنع هب.دـهدی‌ م حیجرت ار هـبناج دـنچ و هـبناج هـس یاهه‌ ـسلج وضع 2011 لاـس زا ،هـقطنم یاهروـشک نـیب یـسایس یوـگت‌ فگ و یراکـمه تـیوقت ناتـسکاپ اب روـشک نیا.تـسا هدوب لوبناتـسا هـسورپ و/ ایـسآ بلق سنارفنک رد یتایح هک ناتـسناغفا یاـه‌لح‌هار دبرهار قـیبطت یاتـسار رد تـسا هدرـک یراکـمه کـیدزن زا و تـشگزاب هـب کـمک یارـب دـحتم لـلم نامزاـس ناگدـنهانپ یـلاع یراـسیمک طـسوت هورگ وـضع ناریا ،ناـمز نآ زا.تـسا هدـش لیهـست ناـغفا ناگ‌هدـنهانپ ددـجم رارقتـسا .تـسا ناتـسکاپ و ناتـسناغفا دروم رد یـللملا نـیب ساـمت داوـم قاـچاق زا ،گرزـب ناگه‌دـننک فصرم ناوـنع هـب ود رـه نارـیا و اـپورا یه‌ ـیداحتا یا‌هقطنم ی‌هویـش کـی لیهـست ناکما دـناوتی‌ م اـپورا ی‌هـیداحتا.دـنربی‌ م جـنر ردـخم یزرمارف یریگولج و تـیریدم یارب ار تاـعالطا نتخاـس کیرش و اهزرم یـسررب یارـب ره.دـنک یـسررب ناتـسناغفا یاـهزرم رد ار ردـخم داوـم یـنوناقریغ قاـچاق و تراـجت تـشک هب ار مدرم و دـننک یراذـگ هـیامرس زرـم فارـطا عـماوج رد دـنناوتی‌ م روـشک ود .دننک قیوـشت کاـیرت نـیزگاج تالوـصحم هب فورـعم ،)JCPoA( 2015 کرتشم عـماج هـمانرب و ناـمز هـب ددرـگی‌ مرب هـطبار نـیا هرابود ندـیاب اکیرما روهمج سـییر دیدج هرادا رد دـناوتی‌ م هـک ،نارـیا یا‌هتـسه قـفاوت تالاـیا یاـه‌میرحت وـغل تروـص رد هـك تـسا هـتفگ ًلابق اـپورا هـیداحتا.دوـش اـیحا یژرنا هنیمز رد یراـجت یراکمه نویـسناونك نآ لابند هـب و JCPoA نویـسناونك ،هدـحتم .درك دـهاوخ ینابیتـشپ ار اه‌میرحت اـت دراد لامتحا ،ندـیاب هرود رد هـكن‌ یا ینیب شیپ و اكـیرما یـماظن جورـخ اـب یارب یـلاع یـتصرف ناتـسناغفا و نارـیا ،اـپورا ی‌هـیداحتا ،ددرـگ وـغل یـتح اـی شـهاک دناوتی‌ م دراوـم نیا.دـنراد یلصا عفانم و فادـها دروـم رد دوخ طـباور ددـجم فـیرعت تیریدم و اـهزرم زا ترـجاهم ،یراـجت و یداـصتقا ماـغدا ،مزـیرورت اـب هزراـبم لماـش .دـشاب ردخم داوـم قاچاق رد یـسایس و یداـصتقا ،یـنابز- یـگنهرف تاکرتشم هـب هـجوت اـب اـپورا ی‌هـیداحتا قفاوت زا سـپ یزاـسزاب یاـه‌شالت و ددـجم ماـغدا ،یتـشآ هـب کـمک یارـب ناتـسناغفا نارـیا.دـیامن هدافتـسا نآ دـیفم و لـماک روـطب اـه تـیفرظ نـیا زا تـسناوتی‌ م حـلص یاهرگلالخا زا یـخرب یزاـس لداعتم و راهم رد دـشاب هتـشاد یا‌هدنزاـس شقن دناوتی‌ م و زـیمآ تنوـشخ یاـهرازبا راـیتخا ناـبلاط لـخاد رد هـک یناـسک و یـسایس هوـقل اـب .دـنراد ار تاحیلـست یاهرازاب هـب یـسرتسد رد ناریا یـیاناوت مدع و هدـحتم تالاـیا یاه‌میرحت هـب هـجوت اـب ی‌هیداحتا.تـسا هدـش رهاظ ناریا یلصا یراـجت کیرش ناونع هـب ناتـسناغفا ،یـناهج تراجت ماـغدا و یا‌هقطنم یداـصتقا یاـهی‌ راکمه لیهـست رد دـنناوتی‌ م نارـیا و اـپورا یارب هـهجو نـیرتهب هـب نارـیا یـیانبریز یـساسا یاـه‌هژورپ.دـننک یراکـمه کـیدزن زا یایـسآ یاهروـشك دروم رد یرتی‌ لک و رتع‌ ماج درـكیور اما ،دنتـسه بـسانم فده نـیا روـشک.دـشاب ماگـشیپ رما نیا لیهـست رد دناوتی‌ م اپورا ی‌هیداحتا هـك تـسا زاین هـنایم )میرک فراع دمحم/ تربیا شیردیرف داینب.2020 تاره ،هعلق مالسا زرم رد ناریا زا تشگزاب لاح رد ناغفا نارجاهم راذگ لاح رد ناتسناغفا اب ناریا لوحتم هطبار ؟دنتسه درسنوخ ،دوخ یقرش فقوم رد همه. 5

تاداهنشیپ هدننک کـمک کی ناونع هـب اپورا ی‌هـیداحتا یا‌هـقطنم رت یمـسر هویـشراک ساـسا هب یرته‌ جوت لباق یراذـگ‌هیامرس هـب زاین ،تـسا ناـیرج لاـح رد هـک حـلص دـنور رد تـیقفوم یارـب ƒ طـسوت ناتـسناغفا حلص دنور رد هـک درکی‌ م ساـسحا ناریا هـک ییاجنآ زا.دوـب دهاوخ نارـیا اب میقتـسم لـماعت یارـب یـلاع یـتصرف یا‌هـقطنم یـبوچراچ نـینچ.دراد دوـجو یـلصا رد دناوتی‌ م اـپورا یه‌ ـیداحتا ،دـنک مرگ ار هـبناجود طباور ندـیاب دیدج تـلود ات دـشک‌یم لوط یـتدم دنور نـیا ،تـسا هتفرگ رارـق هیـشاح رد اکـیرما هدـحتم تالاـیا نیـشیپ تـلود .دنک رـپ ار الخ نـیا ینامز هـلصاف نـیا تالایا هک یـناریا دض فلاتئا.دبای‌یم تدـش یا‌هقطنم نارـگیزاب ناـیم رد شنت و تـباقر ًالامتحا ،ناتـسناغفا زا اكـیرما یـماظن جورـخ و حـلص دـنور رد تـیقفوم مدـع تروـص رد ƒ و فقوتم ار هـقطنم یـیایوپ دناوتی‌ م ،دوـش لیهـست ندـیاب طـسوت رگا یتح ،دـش لابند پمارت طـسوت هـک لـیئارسا و سراـف جـیلخ هیـشاح یاهروـشک ،یدوعـس ناتـسبرع اـب هدـحتم عورشم عـفانم هک دـنک لصاح ناـنیمطا اـت دنک هدافتـسا دنه و ناتـسکاپ ،هدـحتم تالاـیا اـب هژیو هـب ،دوـخ تـبثم طـباور و توـعد تردـق زا دـیاب اـپورا یه‌ ـیداحتا.دـنک رـت هدـیچیپ .دوـشی‌ م تیاعر نارـیا لصف و لح یرـگی‌ جنایم قیرط زا دـیاب ار دورـیره یایرد دروـم رد یخیرات یاـه‌فالتخا هلمج زا ،ناتـسناغفا و نارـیا نایم تدـم یـنالوط یاـه‌فالتخا لـح یارـب اـپورا ی‌هـیداحتا ƒ یاها‌یرد دروـم رد ناریا و ناتـسناغفا ناـیم یبآ یاه‌فالتخا رد یرـگ‌یجنایم هـب ار دـحتم للم نامزاـس دیاـش ،دـشاب میقتـسمریغ لکـش هب یتح دناوتی‌ م اـپورا ی‌هـیداحتا شـقن.دـنک .دنک قیوـشت دوریره و دـنمریه اهش‌ الت رد اـت ،دنک توـعد ار نارـیا دناوتی‌ م هوـقلاب روـط هب ،دنک کـمک ناتـسناغفا قیرط زا یزـکرم یایـسآ و یـبونج یایـسآ نـیب یا‌هـقطنم نورد طاـبترا تـیوقت هـب دـیاب لـسکورب ƒ .دنک تکرش یـتیزنارت یاـه‌همان‌تقفاوم و اـهه‌ فرعت یزاـس دازآ یارـب هیاـسمه یاهروـشک قیوـشت یارـب ی‌هیداحتا.دوـشی‌ م ناتـسناغفا رد یمومع یـفنم تاـساسحا شیازفا هب رجنم ًالماتحا یتـسایس نینچ.دنک یراددوـخ راـشف هطقن ناونع هـب ناـغفا ناگه‌دـنهانپ هدافتـسا زا دـیاب نارـیا ƒ ینابیتـشپ و روـشک هب تـشگزاب یارب عماج یاهل‌ ح‌هار داجیا یارـب دحتم لـلم نامزاـس ناگ‌هدنهانپ یلاع یراـسیمک هلمج زا لـلم نامزاـس یاهداهن ریاـس و نارـیا اـب دـناوتی‌ م اـپورا .دنک یراکمه ناـغفا ناگ‌هدـنهانپ زا تیامح دروـم حلـسم یاـهح‌ انج و نایماظن‌هبـش هـچخیرات.دـنک یراددوـخ ناتـسناغفا رد نوـیمطاف ناـیوج‌گنج یزاـسل‌ اعف اـی و مازـعا اـی قیوـشت هـنوگره زا دـیاب ناـنچمه نارـیا ƒ هیاـسمه یاهروـشک هب ندـش زیربل رب ینبم تارـثا اـب ًابلاغ اـهنیا ،دنراپـسب رطاخ هـب دـیاب نارـهت رد ناـیارگ‌لمع هـک روـطنامه.تـسا یـفنم تارـیثأت زا رـپ رایـسب نوـنکام‌ ه یـجراخ .تـسا هدوب هارـمه ناتسناغفا رد تربیا شیردیرف داینب ۲۰۲۱© پاچ www.afghanistan.fes.de: تیاس‌بیو ۀدافتــسا هــنوگ رــه ترــیا شــیردیرف داــینب یــبتک ۀزاــجا نودــب زاــجم ،ترــیا شــیردیرف داــینب هدــش رــتنم تاــیرشن زا یــتراجت .تــسین تاـیرظن ۀدـنهد باـتزاب ًاـموزل ،هـیرشن نـیا رد هدـش هـئارا تاـیرظن .دـشاب یـمن ترـیا شـیردیرف داـینب ناگدنسیون هٔ رابرد یرــیگولج رد تدــش هــب و ناتــسناغفا حــلص یاــهزادنا مــشچ و تاــعزانم رــگلیلحت و قــقحم ،زــنیکتاو وــیردنا تـلود ،هناتـسودرشب یاـه داـهن ،لـلم نامزاـس یارـب ناتـسناغفا رد نـیا زا شـیپ یو.تـسا لـیخد تاـعزانم زا .تـسا هدرـک راک لقتـسم قـقحم کـی ناوـنع هـب و هدـحتم تالاـیا رـگلیلحت نـیا زا شـیپ و تـسا ناتـسناغفا یـیاکیرما هاگـشناد رد هـماع یـسیلاپ یـقاحلا داتـسا ناراـش روـمیت رـکاد .تـسا هدوـب ناتـسناغفا رد یـللملا نـیب نارـحب هورـگ دـشرا :دلج یور سکع هٔ رابرد .2012 ربتکا 4. دنا هدش عمج تاره فارص تیکرام رد یجراخ زرا اب هلماعم یارب ناغفا نافارص /بیعش دمحم/ زرتویر:ریوصت راذگ لاح رد ناتسناغفا اب ناریا لوحتم هطبار ؟دنتسه درسنوخ ،دوخ یقرش فقوم رد همه. 6