زېډنل ۍسیلاپ د هود ناتسکبزا د ېدناړو هپ ناتسناغفا د يژیتارتس ېنوګ ناراش رومیت ،زنېکټاو ویرډنا

ناتـسکبزا د هرس ناتـسناغفا هـل هتـسورو لاک.ز ۲۰۲۱ رـت ،هرس ماـپ هـپ هـت وـلتو وـنوکاوځ د وـتالایا هدـحتم د هناتـسناغفا هـل ،زـیډنل يـیلاپ هـغد ،یـلاوتایز هـګنرڅ وواـیتدنګرڅان د واړـت هـپ وواـیتړګناځ وـلتو د وـنوکاوځ يـياکیرما د ېـچ هړا ېد هـپ ،زـیډنل هـغد ۍـسیلاپ د.يړـېڅ لـماعت داوـېه هـپ وـخرب يدـیلک وـغه د ،زـیډنل ۍـسیلاپ د هـغد.يړـک ېـنمزېغا ېـټګ ېزـیی همیـس وا يـم ناتـسکبزا د ېـک همیـس وا ناتـسناغفا هـپ يش یـلوک خارـپ اوـخ اـه ېـسورپ رـت ېلوـس د وا يړـکو يراکـمه هرس ناتـسناغفا هـل ،يش یـلوک ایـسا يزـکرم وا هـنلوټ يـياپورا ېـچ ،هرس وـلوین ېـک ماـپ .يـین ېدـنال ېـنوزرا رـت ،يـمومو هـنوتصرف مزال هراـپل لـماعت هډـنو هـمهم ېـک ودـېک هـتځنمار هـپ وـکیړا ېدژـن د هرس ناتـسناغفا هـل وا ګـتخمرپ ،یوـش لـمال ودـېک هـتځنمار د وـکیړا هدـنراک د هرس لـباک هـل ،يـیلاپ هـغد.هد ېـلرل وروـن هـل دنکـشات.يرـل هـښېر ېـک وـنومارګورپ وا وژورـپ ،وواـنبرېز يلاـصتا هـپ ېـچ هـڅه ېـک هـخرب هـپ وـلوتابثاب د ناتـسناغفا د ېـچ ،هرس وـنیلاعف وزـیی همیـس وا وـلاویړن .يرـلو هډـنو هدـنغر ېـک هـسورپ هـپ ېلوـس د ناتـسناغفا د ،يوـک لـباک هـل ؛ېړـک لـیپ ېـڅه ودـېک ېدژـن د هرس وروـل وړاود هـل ېړـګج د ناتـسکبزا وـلوړوج د وـکیړا ېدژـن ال د هرس وـنابلاط هـل وا يړـک ېـګنیټ ېـکیړا هناتـسود هرس هـګنرڅ هـکل.ید مـه نمزنوتـس ،لوړوـج وـکیړا وـغد د هـلک هـلک.ید ېـک هـټل هـپ يواـپ د وـنابلاط د اوـخ هـل دنکـشات د ېـک تـسګا هـپ لاک.ز ۲۰۱۹ د لـباک ېـچ هـپ يش یادـېک ېـنلب لوډ هـغد ېـچ ،ړـکرو یرادرـخ ،ېـک نوـګربغ هـپ يلکرـه د 2 . يړـک ېـنمنایز ېـڅه ېلوـس د هـب ېـک يـکنولتار ودـېلیپ رـت ورـخ ېلوـس د ېـک هـحود هـپ ېـک تـشایم ربمتپـس هـپ لاک.ز ۲۰۲۰ د وا ناتـسکبزا ،ردارـب يـنغالم رـم رـفد يسایـس د وـنابلاط د ،ېدـناړو ېـځرو هود هـپ تـینما وا وـټګ يداـصتقا د وـنوداوېه وـغد د ،هـت وـنوداوېه وروـن ایـسا يزـکرم د وـښېپ وصخـشم ېـکپ وا يد ېـلصفم ېرـېډ ېـنمژ هـغد وـنابلاط د 3 . ړـکرو ډاډ واړـت رـپ وـلاوخیرتوات وا وـینماان اوـخ اـه وـلوپ رـت هـګوت همیقتـسم هـپ وا ېوـش هراـشا هـت د یاـځ ورـخ د هـت دنقرمـس ېـچ ،ېړـک هـنمژ نا ردارـب اـم.يو ېزـکرمتم اـیتخارپ دنکـشات ،ېـک لـباقم هـپ.يروـګ هګرـس هـپ ردـق د مـه هـت وـنوزیدناړو واړـت هـپ دږـېل وــغه د ېــچ هــڅ هــغه ،يړــکرو ماود ېړــکرو تــیعورشم کــیتامولپید د وــنابلاط ېراـنړک ېوـی د هـخوم هـپ وـلوټیټار د ېـچک ونوـښاوګ هدـنږېز وناګویرانـس يلاـتحا .يږـېک لـڼګ هـګوت هـپ )رامعتــسا( کاوــېن رــت ایــسا يزــکرم د اوــخ هــل ېیــسور د ېــک ۍړــیپ همــسلون هــپ هدــحاو هوــی ایــسآ يزــکرم وا ناتــسناغفا ،ېدوــم ېرــېډ رــت هــب وــناینرهب ،ېــکخم ځـنمرت يروـتارپما سـیلګنا وا ېیـسور د 1 . هـلڼګ هزوـح يسایـس وا يندـم ،يـګنهرف مـیژر يتـسینومک د ېـک ناتـسناغفا هـپ وـنولک.ز ۱۹۷۰ رـپ ،ېـجنال ېـکیتیلوپویج هـل ېـکیړا يـخیرات هـغد ،ېروـپ لـغری يوروـش د ېـک هزیـسل ۱۹۸۰ د وا وـلتار رـت ایـسآ يزـکرم هـپ وا ودېروکـسن رـت داـحتا يوروـش د لاک.ز ۱۹۸۹ رـپ.ېړوـی هـځنم ېړـګج ۍـنروک هـل ېـک ناتـسناغفا هـپ وا يـ کاولپخ ېـسپ هـلرپ د وـنوداوېه د ېـک يـتینما وـی رـپ ناتـسناغفا:هوـش خـم هرس شـېو هـل اـیب لـځ وـی همیـس هـغد ،هتـسورو ېـی ېدـناړو رـپ هـنوناځ لـپخ دـیاب وـنوداوېه ایـسا يزـکرم د ېـچ ،وـش لدـب ښاوـګ .یاو يړـک يدـنوخ د ناتـسناغفا د هـګوت هـپ ېرالروـلڅ»يـټیزنارت« د ېمیـس د ېـسیهار لاک.ز ۲۰۱۶ هـل تکوـش رشمـسلو د ناتـسکبزا د وا يروـلدیل يـنغ فرشا رشمـسلو د واړـت هـپ ودـېلدب هراــپل ېنیاــسوه وا تاــبث ،تــینما د ېمیــس د ېــچ ،هــنوزیدناړو هــترو فوــیایضریم تاناکما يوـن ړوـل هـغه رـت وا لـباقت د ځـنمرت وـنوداوېه وړاود د ،يد ېـیرظن ېدـحاو ماـغدا يداـصتقا زـیی همیـس روژ د ،اـضف هـغد لـباقت د هـګنرادمه.يد يړـک هـتځنمار ،يوـک ېدـناړو مـه هراـپل ېـنلوټ يـياپورا د یـکټ يدورو وـی ،هـخوم هـپ لیهـست د .يد ېـښن ېـمهم اـیتلاوېل د اکـیرما د هراـپل وـلتو د هناتـسناغفا هـل ېـچ :ېربخ ېلوس د ناتسناغفا وا ناتسکبزا د :لولماش ونوخړا ولوټ د خارــپ هــل داوــېه هــغه د ،ېــی هنوتــښون وا هــباترشم ناتــسکبزا د لاک.ز ۲۰۱۶ هــل د وا ،لـیدعت د ویـسیلاپ د ،هراـپل وـیډنواګ د ناتـسناغفا د وـڅرت ،هد هـڅه هـکاولپخ هوـی ټـسنب ټرـی شـیرډیرف د اد ؟يد هـڅ ېناګویرانـس يلاـتحا يـکنولتار ودـېک يسالرـب د ېـک همیـس هـپ ناتـسناغفا د:هژورـپ ېروـپ يژیتارـس رـت هـماهبا هـل.1 ،یوـش لکـیل اوـخ هـل ناراـش روـمیت رـټکاډ و زـنیکتاو وردـنا د ېـچ ،هد هـخرب هوـی ۍړـل هـغد د ،زـیډنل هـغد ۍـسیلاپ د.يـینو ېدـنال ثـحب رـت وا نـیودت ېناګویرانـس هـترو هراـپل اـیتړا ېزـیخړا رـه ېوـی ځـنمرت وـکنووړوج يـیلاپ وـینرهب يـياپورا هـپ ،ړـلمون ړپـشب وـنوزیډنل د ۍـسیلاپ د.يـینو ېدـنال ثـحب رـت ،ېـلیاپ ورـخ ېلوـس د ناتـسناغفا د وا وـلتو د اکـیرما د ،واړـت هـپ وـنوګنن د وـناکیرش يـصا د رـهب وا هـنند هـپ ناتـسناغفا د وا ېـټګ ېکیژیتارـس ،ورازـبا ودوـجوم د ۍـسیلاپ د وـڅرت . http://www.afghanistan.fes.de/publications:يش یـلوک هـسالرت ېـک سردا ېدـنال . ۲۰۱۹ تسگآ ۲۴ ، ویډار يدازآ ،« ېزنوتس ودېک هتځنمار ېلوس د ېک ناتسناغفا هپ ،ېبرجت ناتسکبزا د« ،)۲۰۱۹( یزووا قلشق.2 .لاک.ز ۲۰۲۰ ربمتپس ۲۱ ، تامولپید ،« ينیو یکنولتار هناښور هوی ناتسکبزا ،اوخ اه وربخ يناغفالا نیب رت« ،)۲۰۲۰( ،فومشاه هدیما.3 .يژیتارتس ېنوګ هود ناتسکبزا د ېدناړو هپ ناتسناغفا د.2

ېټګ ېمتتم:لایرېپاچ ۍراکمه د لـب وـی هـل ،یاـځرپ يلایـس د هـنوداوېه لوـټ هـغد ؛يرـل نوتـش لاـیرېپاچ ینیتـښر تکراـشم وا ۍراکـمه د ځـنمرت ناتـسناغفا وا وـتالایا هدـحتم ،ناتـسکبزا ،ېـنلوټ يـياپورا د /وـتالایا هدـحتم د ېـک ناتـسناغفا هـپ وا يد ېـک هـڅه هـپ وـلوک هـتځنمار وـنیمز وـیون د ،هراـپل بوـتیدنوخ وا ېنتاـس د تاـبث زـیی همیـس د ،هـنوخړا لوـټ:يوـک يراکـمه هرس ۍرـم رـت یـنغ رشمـسلو د ،هتـسورو ودـېمک رـت ېډـنو يـځوپ د وـتالایا هدـحتم د ېـک ناتـسناغفا هـپ لاک.ز ۲۰۱۴ رـپ.ید رـظتنم هـت ودـېک عـطق يلاـتحا وـنوتیلاعف د وـټان ېـکیړا يراک ېدژـن هرس وـنوداوېه ناتـسنمکرت وا ناتـسکجات ،ناتـسکبزا هـل وا ېړـک هـڅه ېـک هـخرب هـپ ۍرګادوـس ېزـیی همیـس وا ماـغدا يداـصتقا د ،تـلود ناـغفا ېدـنال د ،یوـش هـتځنمار هـخوم هـپ ودـېک هـسالرت د اـیتنمډاډ د هـخڅ اـقب يسایـس د لـباک د ېـچ ،هـندنوم تـهج هـغد نـن هـنند هـپ ېـنوزرا د وـکیړا وـینرهب د.يد ېړـک هـتځنمار يـياپورا د هرس ایـسا يزـکرم هـل ،هراـنړک هزـیی همیـس ېـکنووڅه لـباک د ،هراـپل ېـنلوټ يـياپورا د.يږـېک لوـڅه لوډ هدـنراک هـپ مـه اوـخ هـل ېـنلوټ يـياپورا وا وـتالایا هدـحتم .هد اـیتنمژ هوـی هراـپل لاـصتا وا يـغرمکین ،ېـننم فاـطعنا د لاک.ز ۲۰۱۹ رـپ ېـچ ،يرـل يږـغمه وـکیړا وډـګ هـل ېـنلوټ Major international rail routes in Central Asia, 2019 Source: Martin Russell,“Connectivity in Central Asia, Reconnecting the Silk Road,” EPRS| European Parliamentary Research Service, April 2019, accessed September 12, 2019. ایتړوایپ ویراکمه يتینما د ،رـظن فوـیایضریم رشمـسلو د ناتـسکبزا د واړـت هـپ تـینما زـیی همیـس ړو شـېو هـن د وزــیی همیــس دنکــشات د.ېــک لاک ز ۲۰۱۸ رــپ وا دنقرمــس د ېــک لاک.ز ۲۰۱۷ رــپ زــکرمتم ناتــسناغفا رــپ لوډ ړپــشب هــپ ســنارفنک یتــسورو ؛وــش هــګوج ونوــسنارفنک دنکــشات د ،فاــخرپ وــڅه د ېیــسور د هراــپل ولدنیــش ذوــفن د ناتــسناغفا رــپ.و ېـنوزرا ېـکډ وـنیبدب هـل وکـسم د هـخڅ ېـسورپ هـل ېلوـس د ناتـسناغفا د ،لـماعت مـه ویرانـس طوقـس د تـلود ناتـسناغفا د ېـک هـغه هـپ ېـچ ،ید هـن یکنووـسکعنم وناګویرانـس وړواـن وـلوټ رـت د ېـک همیـس هـپ ،ناتـسکبزا ېـک تـقیقح هـپ.هد هلماـش .ید مـهم رـېډ ،هـلما هـل وـلرل هـن د روـضح ېدژـن د ېـک وـنوثحب وزـیلوټ هـپ واړـت هـپ ېلوـس د( وزـیګنا وا وـټګ يلاـتحا رـپ هـبژ هـکیتامولپید داوـېه هـغد د ،فاـخرپ ېد د وـنوثحب يصوـصخ هـپ وـکنووړوج يـیلاپ کـبزا.هد هزـکرمتم ېدـناب)ېـټګ ېډـنو د ونوراـشف رـپ ېیـسور د ،هراـپل وـلوک وزیټـسنب د نامزاـس نوړـت يـمومع يـتینما د ،ېـک اــیتخارپ ېوــی هــل هراــچ هــغد هرــېډ رــت ،رواــب هــپ یوــغه د ېــچ ،ېــک هــکوېن هرــېډ د هرس مزـیرورت هـل ېـچ ،فاـخرپ ېد د ،يـخا هـنیچرس هـخڅ ځـیرد یکنوتـښوغ لـپخ د هیـسور ېـچ ،يرـل هرـېو یوـغه.يو هراـنړک هـکانزېغا هوـی هراـپل ېزراـبم ناتـسناغفا د يياـښ وا يرـل هنـښېدنا وـلتو د ایـسا يزـکرم د هـخڅ تردـق هـل ذوـفن يـتینما ېیـسور د وـڅرت ،يړـکو هـغلابم هړا هـپ ونوـښاوګ ودـنوړا ېروـپ وـیتابث ېـب د .يړـک هـتایز هـچک اـیتړا د وـنوداوېه ایـسا يزـکرم د هـت وتـسرم ایتخارپ ویراکمه يداصتقا د ړـتالم هـخڅ وـنوتصرف يسایـس وا يداـصتقا وـخارپ هـل ېـک ناتـسناغفا هـپ ،دنکـشات ېـک ایـسا يزـکرم هـپ ېـچ ،هتـسورو تـښګنیټ رـت ېلوـس د هـګوت ېړـګناځ هـپ ؛يوـک یـلړت هرس وـنونامرا هـل داوـېه هـغد د ،هـخوم هـپ ودـیلدب د هراـپل کاوـځ نـمکاو وـی د هـخڅ اـیتنمژ هـل بوـت هـبروک د ورـخ ېلوـس يناـغفالا نـیب د ،تـقیقح هـغد.ید هـپ وا هـګوت هـپ کاو يـکنولتار زـیی همیـس وـی د هراـپل ناتـسکبزا د ېـچ ،هد دـنګرڅ تـسایس رـپ ناتـسناغفا د وا هـچک ېـندنژېپ وا راـبتعا د داوـېه هـغد د هـچک هـلاویړن هرس داوــېه يډــنواګ لــپخ هــل ېــکخم ال ،دنکــشات.يورــبارب هــنیمز وــلوک زــېغا د د هــت ناتــسناغفا ،ېــک لاک.ز ۲۰۱۹ رــپ:ید نــمخرب هــخڅ کاوــځ يداــصتقا هــل لکــټا وا هلتــښواو رــلاډ دراــیلیم وــی رــت هــچک ېــیب لاــټلوټ د وــتارداص د ناتــسکبزا .يـمومو یـلاوتایز هدـنچ ېرد ،ېروـپ لاک.ز ۲۰۲۴ رـت هرېمـش هـغد ېـچ ،يږـېک د ېــک ایــسآ يزــکرم هــپ وا وــلېه ناتــسکبزا د وا ېــنیمز وــکیړا ودعاــسم هدوــجوم د ،هرس ۍناــسا هــپ يش یــلوک هــنلوټ هــغد ،هرس ماــپ هــپ هــت وــخوم ېــنلوټ يــياپورا لــېبالېب ېــک ونوتــښون وا وــنوکولایډ هــپ ایــسا يلیوــس – ناتــسناغفا – ایــسا يزــکرم .يړـک تاـیز تاـماعت زـیی همیـس لـماعت هرس وـتالایا هدـحتم وا ېـنلوټ يـياپورا هـل دنکـشات ېـچ ،ېـک لاـح ېـساد هـپ يـڼګ مـه هـګوت هـپ کـیرش د وـټګ وزـیی همیـس د نـیچ د ناـځ ،يـنم ېـی هـنوڅه وا وـڅ ېراـنړک يـيایتخمرپ وا يساـمولپید د داوـېه هـغد د دـیاب هـنوتردق ځـیدیول وا – وـلرل هـپ وژورـپ وـڅ ېدـنال راک رـت يـټپ ينپـسو د ،ناتـسکبزا.يـنمو بوـتزیخړا هـخمدار هـګوت هـپ زـکرم زیرګادوـس د هراـپل وـکوت يـنیچ وا يسور د ،يرـل هـلیه هرس يتوګراــښ يدــحرس ناــتریح د سوا هرال يــم یــلتپ ينپــسو د ناتــسکبزا د.يش ېـښرک هـغد د يـټپ ينپـسو د.يولـښن راـښ مـهم وا زیرګادوـس فـیرشرازم د اوـخاه هـل ېدژـن هـت يلوـپ نارـیا د ېـک ځـیدیول هـپ ېـچ ،هتـش مـه مارـګورپ ېـساد ،هراـپل جـیلخ سراـف د ایـسا يزـکرم ېـچ ،يش لـصو مـه هرس تارـه راـښ يتراـجت مـهم ينپـسو د نـیچ – ناتـسزیغرق – ناتـسکبزا د ،ېد رـپ هرـېبرس.يولـښن هرس وـنوردنب هـل ،يړـک هـنمژ وتـسرم يلاـم د ېـک هـخرب ېد هـپ ناتـسکبزا ېـچ ،لوړوـج ېرال ېـلټپ هـت ایـسا يزـکرم وا نارـیا ،ایـسا يلیوـس وـڅرت ،يـښبرو کاو تاـیز ناتـسکبزا مـه ېــچ ،يورــبارب هــنیمز ېد د هــت ناتــسکبزا هراــچ هــغد هــګنرادمه.يرــلو یــسرسال هـپ هـګوت هـپ ېـګلېب د ،هرس يسرسال هـپ هـت وـنوزیلهد يـصا تروپـسنارت لاوـیړن د داـصتقا لاـپ هـفرعت وا وـتارداص د ،هـت رداوـګ ېـک ناتـسکاپ هـپ وا راـهباچ ېـک نارـیا .يړـک بـیقعت هــپ ېــچ ،يش یادــېک هــسالرت ،ېــک تروــص هــغه هــپ ېزاوــی يروــلدیل دنکــشات د هــپ ځرو نــن د ېــچ – يــمومو یاــپ هــګوت هزــیی هلوــس هــپ هړــګج ېــک ناتــسناغفا هـپ کـیل هړـکوه یـتاپلت وا زـیی هلوـس د ځـنمرت وـنابلاط وا تـلود ناـغفا د ېـک وـطیارش ناتـسناغفا زـیی هلوـس وـی ېـچ ،يږـېهوپ ېد رـپ يـکنووړوج يـیلاپ کـبزا.هد اـنعم ينپـسو ،ېـښرک ۍژرـنا د ،اـیتخمرپ وا وـلړوج هـپ وژورـپ وزـیداوېه وـڅ د ،يش یـلوک هـخرب هـپ اـیتخمرپ وا وـلوړوج د وواـنبرېز وروـن وا وژورـپ يلاـصتا هدـمع ،ېرال يـټپ .يړـک نـیمات ېـټګ ېډـګ یود د ېـک .يژیتارتس ېنوګ هود ناتسکبزا د ېدناړو هپ ناتسناغفا د.3

د ناتـسناغفا د ېـچ ،یـلدېناوت يد هـن ېد رـپ هـباترشم داوـېه هـغد د وا هد هـنوګنن هـمهم هوـی هراـپل ایـسا يزـکرم وا ناتـسکبزا د مـه ال نویـسازیلاکیدار وا بوـتیرالدنوت يـبهذم ېمیـس د مـه ال) IMU( تـکرح يماـسا ناتـسکبزا د وا شـعاد ،هدـعاقلا ،هکبـش يناـقح د هـکل هـنوکاوځ ېـکنووک هـتابث ېـب.يړـک ېـټپ ېګرـس وـلیاپ يلاـتحا رـپ ېړـګج سال رـت تـسایس هدـنراک وـی هړا هـپ وـلډ يداـهج د ،ېـک هـخرب هـپ لـماعت روژ د هرس وـنابلاط هـل وا ،ېـسیهار وـنولک ورـېډ هـل ناتـسکبزا.يوـک خـم هرس ښاوـګ هـل تـینما هـلپخ ېـک هـخرب هـپ ېړوـج ېـغور يلاـتحا نا وا لـماعت د هرس وـیلایګنج شـعاد د ېـک هیروـس وا ناتـسناغفا هـپ وا) IMU( د ،ېـکخم هـل ال ناتـسکبزا د.ید یـلوین ېدـنال ټـسنب ېراـنړک د دنکـشات د واړـت هـپ ېـسورپ ېلوـس د ناتـسناغفا د ،يروـلدیل هـغدمه.يش هناتـس هـت وـنوداوېه يـصا وـلپخ وـڅرت ،يوـڅه یوـغه وا ېړـک هدـنګرڅ اـیتلاوېل د وا ودـېک يـماظنریغ خارـپ د ېـک ناتـسناغفا هـپ ګـنڅرت ېد د ؛يش مـغدم ېـک وـنلوټ وـلپخ هـپ يلاـیګنج يناوـخپ وـنابلاط د ېـچ ،يرـل اـیتلاوېل هـت ېد ناتـسکبزا:يوړوـج .ید مـه یکنوتـښوغ لورـټنک د ولـسو وکپـس هرس مزـیرورت هـل وا لورـنک رـت ېـلوپ د ،هراـنړک دنکـشات د ېـچ ،ید اد یـکټ ړو ماـپ د.يش وګرـس رـت دـیاب ېـلیاپ ونوتـسایس وـکډ ونیبـشوخ هـل وا وـلاپ ماـغدا ،وـیون وـغد د هـپ يژیتارـس هـغد ېـک همیـس هـلوټ هـپ يش یـلوک هـنلوټ يـياپورا.يوـفیرعت ېدـنال ېـنراڅ يـتینما رـت ېیـسور د ېـی هـنوداوېه روـن ایـسا يزـکرم د ېـچ ،هد هړوـل ېزراـبم رـت ،ید وـتمچ هـت وـلنم وناګویرانـس هړواـن وـلوټرت د هدـیرب موـک رـت ناتـسکبزا ېـچ ،هد هـن هدـنګرڅ ال ،هړـکو هـنودای ېـکخم وـم ېـچ هـګنرڅ هـکل.يړـک یړواـیپ هـچک هـخارپ ،ید اد ،هد هراکـښ ېـچ هـڅ هـغه.يش هـتځنمار هرس ودـېټيټار هـپ ېـچک وتـسرم وـلاویړن د هرس تـلود ناـغفا هـل اـی وـلتو يـځوپ رـت وـتالایا هدـحتم د هناتـسناغفا هـل يياـښ ېـچ `.يوـک ثـحب ېـی هړا هـپ هـګوت هـنالاعف هـپ هـنوداوېه روـن ېـچ ،ېړـک هډډ هـخڅ وـنرېګنا وا وـنوناموګ وزـیلوټ وـغه هـل واړـت هـپ ونـښېدنا وـتایز د دنکـشات ېـچ هنوزیدناړو د وا وـټګ وډـګ وـلپخ د ،يش یـلوک یود.يرـلو ۍراکـمه ېـکانزېغا ،هراـپل اـیتړوایپ د تاـبث ېـتاپلت د ېـک ناتـسناغفا هـپ ،يش یـلوک ناتـسکبزا وا هـنلوټ يـياپوراƒ هـغد د ېـک يساـمولپید هزـیی همیـس وا ړـتالم د هـخڅ ناتـسناغفا هـل.يړـېڅو ېواـیتړا وا ېنـښېدنا ېـلاهمدږوا ،ټـسنب رـپ لـماعت د ېـسورپ هـل ېلوـس د ناتـسناغفا بـسانم هـل ،ېـک هـخرب هـپ اـیتړوایپ د وـکیړا د ځـنمرت ونوتـښون وا وـنلوټ د ایـسا يلیوـس وا ایـسا يزـکرم د هـنلوټ يـياپورا ،هرس ماـپ هـپ هـت ېډـنو ېـکنوکاټ داوـېه .هد هـنمخرب هـخڅ ځـیرد وا تـیعقوم د ایـسا يزـکرم رـپ هـنوداوېه ،هرس ېنتـسیخا هـټګ هـپ هـخڅ لیکـشت کـیتامولپید زـیی همیـس زـیخړا وـڅ هـل دوـجوم ېـکخم هـل ،هـنلوټ يـياپورا وا تالاـیا هدـحتمƒ ایتخمرپ ېزـیی همیـس د ،هراـپل»وـیراکمه وـکیړا يوـقطنم نـیب« وا ماـغدا يداـصتقا د ،ېـک هـخرب هـپ وـلیاپ ۱۹ دـیوک د ،وـنونولدب يـمیلقا هـکل وـتاعوضوم وـکنورلزېغا هـخوم هـپ هـباتیلپ ېروژ د وـخوم وډـګ د ېـک تـیاهن هـپ وا يو ېـک هـچک هـتروپ ثـحب وا ورـخ رـت دـیاب تالیکـشت کـیتامولپید هـغد.يوـڅهو ،هـخوم هـپ تـینما وا وا ېـنلوټ يـياپورا د ېـچ ،ېړـک هـنلب هـخڅ ناتـسناغفا هـل ېـکخم وـنوداوېه ایـسا يزـکرم د ،ېـک ماګ تـبثم وـی هـپ.يړـک يفرـعم مزـیناکیم ډـګ وـی هراـپل ېـنوڅه د . 4 يړـکرو اـیتخمرپ هـت لاوـنوډګ هروـپ وـی ،هـخڅ یـکنوراڅ وا هـملیم وـی هـل هډـنو هـلپخ ،ېـک ورـخ يسایـس وا يـتینما هـچک هړوـل هـپ ایـسا يزـکرم .يرـل يلایـس هرس ،ېـک هـخرب هـپ وـلولپخ اـیتلاوېل د وـلاوګناپ د ېـک هـخرب هـپ يژرـنا وا يـټپ ينپـسو ،ونوریـسم وزیرګادوـس د ،هـنوداوېه ایـسا يزـکرم د ،لاهمـسواƒ هـنوتصرف يوـن ،هرس راـشف»لاـصتا يوـقطنم نـیب« رـپ وا يش هزیټـسنب وـنونولدب وـتبثم ویتـسورو رـپ يژیتارـس ېـنلوټ يـياپورا د واړـت هـپ ناتـسناغفا وا ایـسا يزـکرم د .يـخاو هـټګ هـخڅ ونوتـښون وـغد هـل وا يش یاړـک لماـش ،ېـک هـمانرب هـلاهمدږوا هـغد هـپ ناتـسناغفا ېـچ ،هد هـنیړا.يړـک سـکعنم لاـصتا EU- CA د لاک.ز ۲۰۱۹ د تـسراخب د( مارـګورپ دنکـشات د ېـک هـخرب هـپ ودـېړوج د سـنارفنک زـیی همیـس وـی د هړا هـپ لاـصتا د ېـک لاک يـکنولتار هـپƒ هـکل ،لیاـسم يفاـضا ېـچ ،يړـک هـسالرت ډاډ دـیاب هـنلوټ يـياپورا.ید تـصرف هـښ وـی هراـپل ګـتخمرپ د وـنوثحب د هړا هـپ وـیراکمه د ،) هـګوت هـپ بـیقعت د سـنارفنک ېړـګناځ هـپ وځـښ رـپ( ېژورـپ ېزـیخړا ېرد هراـپل ېـنزور د وـناناغفا د ېـک وـسسوم وزـینزور هـپ ایـسا يزـکرم د وا تـیریدم مجـسنم وـنودحرس د ،ېواـنبرېز يـکیزف .يړـک لماـش ېـک اډـنجا يراک هـپ ایـسا يزـکرم د ،مـس هرس ۍژیتارـس ېوـن د ېـنلوټ يـياپورا د)هرس زـکرمت .ۍراکمه يداصتقا وا هزرابم هرس ولاوخیرتوات هل ،تینما:يد زکرمتم وخرب يدیلک وېرد رپ هراپل ویراکمه د تالیکشت زیخړا ېرد هغد. 4 ټسنب تربیا شیردیرف د ېک ناتسناغفا هپ ۲۰۲۱© پاچ www.afghanistan.fes.de:هڼاپ بېو د ،هــترپ ېزاــجا ۍــنیکخم ېــلکیل هــل ټــسنب ترــیا شــیردیرف د هزیرګادوـس هـخڅ وـنورپخ زار رـه اوـخ هـل ټـسنب ترـیا شـیردیرف .يرـل هـن زاوـج هنتـسیخا هـټګ ترــیا شــیردیرف د ،ېــیرظن يوــش ېدــناړو ېــک هــنورپخ هــغد هــپ .يد هــن يکنووــسکعنم وروــلدیل د ټــسنب هړا هپ ونالاوکیل د اوخپ ېد رـت وا ید روـسیفورپ لایتـسرم ۍـسیلاپ هـماع د ېـک نوـتنهوپ يـياکیرما هـپ ناتـسناغفا د ناراـش روـمېت رـټکاد .و یکنونـش یړوـپ ړوـل ېـلډ ېـلاویړن چـېکړک د هراـپل ناتـسناغفا د هــپ وړخــش د وا ید یکنونــش وا یــکنوړېڅ ۍدــنم هــلیه د هراــپل ېلوــس وا ېړخــش ناتــسناغفا د زــنېکټاو وــیرډنا اکـیرما د ،ېـنلوټ يرـب ،وـنوتلم ورـګلم د ېـک ناتـسناغفا هـپ ېـی اوـخپ ېد رـت.يرـل ایتلېکـښ هروژ ېـک يوـینخم .يد ېړـک هرسرـت ېدـند هـګوت هـپ يـکنوړېڅ کاوـلپخ وا تـموکح وـنوتلایا ودـحتم :هړا هپ ونوروځنا د ۍتښپ د .2001 ، 12 هپ ربمسد د ، زمیاټ يلغرو هت لپ ایترګلم د رهب هن راښ يلیوس د رکسع کبزا ساووتاموز لیمش/ زرټیور:روځنا .يژیتارتس ېنوګ هود ناتسکبزا د ېدناړو هپ ناتسناغفا د.4