یسیلاپ هصالخ و ناتسودنه ،اپورا ؟دیدج شور کی 2021 لاس زا سپ ناتسناغفا ناراش رومیت ،زنیکتاو ویردنا

هکنیا دروم رد یسیلاپ هصالخ نیا.دهدیم رارق یبایزرا دروم ًارصتخم نآ زا سپ و 2021 لاس رد ناتسناغفا اب ار ناتسودنه لماعت یسیلاپ هصالخ نیا . ۱ دیامن یم ثحب ،دزاس رثأتم هقطنم و ناتسناغفا رد ار ناتسودنه عفانم دناوت یم ییاکیرما یاه ورین جورخ تیصوصخ دروم رد تاماهبا شیازفا هنوگچ رد روشک نآ عفانم ظفح تهج دوجوم یاه یسیلاپ یاه هنیزگ و دراد زاین اهنآ نیودت هب دیدج یلهد هک ار ییاه ویرانس تایئزج دنس نیا نانچمه نیا ،دشاب یم رتشیب نانیمطا مدع اما دریگ یم رارق تیامح دروم اپورا هیداحتا و ناتسودنه کیژیتارتسا تکراشم هکنیزا.دیامنیم حیضوت ار ناتسناغفا .دهدیم رارق یسررب دروم ،دنشاب هتشاد کرتشم عفانم ناتسناغفا رد دنناوت یم روشک ود نیا هک ار یتاحاس یسیلاپ هصالخ ناتسودنه یاه ینارگن و اه ورین جورخ ،حلص هسورپ رـکف نـیا هـب ار دـیدج یـلهد ،وـتان یاـه ورـین یـلامتحا جورـخ نوـماریپ تاـماهبا هــکیتروص رد.دــیامن ظــفح ار دوــخ عــفانم نــیرتهب هــنوگچ هــک تــسا هــتخادنا دـش دـهاوخ ورـبور داـیز تالکـشم اـب ناتـسودنه درـیگب تروـص اـه ورـین جورـخ دـهاوخ ناتـسودنه اـیآ هـکنیا لوا:دروآ دـهاوخ ناـیمب ار ددـعتم یاـه یـنارگن هـک تـیامح ناتـسناغفا تـلود زا یـبرغ یاـه روـشک هدرـسگ تـیامح نودـب تـسناوت هـک ناـبلاط تردـق زا یرـیگولج یارـب ناتـسودنه هـک تـسنیا رـگید هلئـسم.دـیامن یوـقطنم ناـیوجگنج هـجیتن رد هـک ،دـهدب رتیـشب یـسایس قـمع ناتـسکاپ هـب دـناوتیم .داد دـهاوخ ماـجنا ار یـئاه راک هـچ ،دزاـسب ناتـسودنه هـب هـلمح هـب رداـق ار بـقاوع زا نـیدحتم ریاـس و اـپورا هـیداحتا ،اکـیرما هدـحتم تالاـیا هـب دـیدج یـلهد هــک تــسا هدوــمن دــیکأت و هداد راــطخا ًادیدــش اــه ورــین هــنالوجع جورــخ راوــگان و هدـحتم تالاـیا نـیب هدـش ءاـضما هـمانقفاوت لماـش تادـهعت نیرـشیب هـب ناـبلاط نـیا.دـنا هدوـبن دـنباپ ،دیـسر ءاـضما هـب م 2020 یرورـف 29 خـیراتب هـک ناـبلاط دودـحم یارـب اـه هدـعو هلـسلس کـی و اـه تنوـشخ شـهاک کرد لماـش تادـهعت ناـنچمه.دـشاب یـم هدـعاقلا هـلمجنم ،یتـسیرورت یاـه هورـگ یاـه تـیلاعف ندوـمن ندرــب نــیب زا یارــب ار یمــسر دــهعت چــیه ناتــسکاپ هــک هداد رادــشوه ناتــسودنه ار ناـبلاط هورـگ راکـنیا هـک تـسا هدوـمنن هـیارا دوـخ کاـخ رد ناـبلاط یاـه هـنال یـنامز رـه رد ،حـلص هـسورپ رد اـه تـفرشیپ دوـجو اـب اـت تخاـس تـساوخ رداـق اوتحم:ناتسناغفا لابق رد ناتسودنه یسیلاپ یـم لکـش ناتـسکاپ اـب روـشک نآ تـباقر زا ناتـسناغفا لاـبق رد ناتـسودنه یـسیلاپ مــه اــب 1947 لاــس رد ناتــسودنه یدازآ ناــمز زا ناتــسناغفا و ناتــسودنه.درــیگ لـلم رد ناتـسکاپ تـیوضع فاـخرب ناتـسناغفا.دـنا هتـشاد کـیدزن رایـسب طـباور تیامح ناتـسودنه یـفرطیب یـسیلاپ زا درس گـنج ناـیرج رد ًاـبقاعتم و داد یأر دـحتم نــشادهگن نزاوــتم رــطاخب ًارــهاظ ،دــیدج یــلهد درس گــنج ناــیرج رد.دوــمن یـفرطیب هـناریگ تخـس لوـصا فاـخرب ،نـیدهاجم زا ناتـسکاپ نوزـفازور تـیامح ،نآ زا دـعب. ۲ دوـمن تـیامح م 1979 لاـس رد ناتـسناغفا هـب هیـسور مـجاهت زا دوـخ ناتـسکاپ ذوـفن زا تـعنامم اـی نزاوـت رد هـک ناـغفا نارـگیزاب نآ زا ًاررـکم ناتـسودنه تدعاـسم لماـش تـیامح نـیا هـک ،تـسا هدوـمن تـیامح ،دنوـش یـم تـباث دـیفم یم ،دـندومن یـم هزراـبم ناـبلاط لـباقم رد 1990 یاـه لاـس رد هـک لاـش داـحتا هـب ناتـسودنه تـیامح زا مـه زوـنه لاـش داـحتا یاـه تیصخـش زا یـضعب( دـشاب ناتـسناغفا هـب هـطبار رد دـیدج یـلهد ،وـسنیدب م 2001 لاـس زا.) دنتـسه رادروـخرب بــیقعت ،دوــش ناتــسکاپ ذوــفن عــنام هــک ار هــنابلط هعــسوت و لاــعف یــسیلاپ کــی رــلاد دراــیلیم هــس زا شــیب شزرا هــب هتــشذگ لاــس 18 رد ناتــسودنه.دــیامن یــم شزوـمآ یاـه هـمانرب ،یـیانبریز گرزـب یاـه هژورـپ هـلمجنم ،یـلام یاـه تدعاـسم ناتـسناغفا یـتراجت یاـه هـنیزگ هـک دـیدج یـتراجت یاـه زـیلهد و یـکینخت یاـه .تـسا هدوـمن مـهارف روـشک نـیا هـب ،دزاـس یـم رـشیب ار هکـشخ هـب طاـحم ) یملاع میرم: ساکع(/ FES.۲۰۲۰ لیرپآ ناتسناغفا ، لباک.دش هتخاس دنه یلام ینابیتشپ اب ، لباک ایرد یلصا هخاش هلمج زا ، نامغپ ایرد یالاب هغرق هروظنم دنچ دنب زاین و ،اه یسیلاپ لیدعت ،ناتسناغفا یاه هیاسمه یارب یلامتحا یاه یویرانس یور ثحب و نیودت یارب تربیا شیردیرف داینب هنالقتسم شالت کی"؟دنا اه مادک ناتسناغفا ترواجم رد win-win یاه ویرانس هدنیآ یاه هنیزگ:یژیتارتسا ات ماهبا زا" هژورپ ۱ عفانم ،هدوجوم زاربا رد حلص یراج تارکاذم و یئاکیرما یاه ورین جورخ تاریثأت یور ثحب یارب زنیګتاو ویردنا و ناراش رومیت طسوت هک تسا یلایرس زا یشخب یسیلاپ هصالخ نیا.دشابیم یئاپورا یجراخ نازاس یسیلاپ نایم رد عماج یژیتارتسا کی هب :دشابیم یسرتسد لباق لیذ سردآ زا یسیلاپ یاه هصالخ نیا لمکم تسرهف.تسا هدش هتشون ،ناتسناغفا جراخ و لخاد رد لخدیذ عجارم یارب اه شلاچ و کیژیتارتسا .http://www.afghanistan.fes.de/publications .دندش یم کمک نیریاس و یدوعس ،هدحتم تالایا طسوت هک دندومنیم تیلاعف ناتسکاپ زا هعیش یداهج هورگ کی و ینس یداهج هورگ تفه ،1990 لاس ات ۲ 2021 لاس زا سپ ناتسناغفا و ناتسودنه ،اپورا ؟دیدج شور کی. 2

هدحتم تالایا یمجاهت یبال رب زکرمتم دنه درکیور ،نونک ات وتان بیغرت و"هنالوئسم" و طیارش رب ینتبم جورخ یارب تسا مزیرورت دض یللملا نیب یورین کی لقادح کرت یارب طیحم رد جورخ زا سپ عنام کی ناونع هب دناوت یم هک . دنک لمع ناتسناغفا دننام “ .دـنروایب یور گـنج هـب هراـبود تـعرسب یاــه دــیدهت اــب ،اــه نــیمضت نــینچ تــیدوجوم نودــب هــک تــسا نارــگن دــیدج یــلهد درـکیور نوـنکا اـت ،نـیربانب.دـش دـهاوخ هـجاوم ،ریمـشک هـعزانتم ورـملق رد هـلمجنم ،یدـج و طــیارش رــب یــنتبم جورــخ یارــب هدــحتم تالاــیا رــب راــشف ندوــمن دراو یور ناتــسودنه دناوتب هـک مزـیرورت دـض یـللملا نـیب یورـین کـی نـشاذگ هـب وـتان نداد تـعانق و"هنالوئـسم" تــیلاعف یــطایتحا یورــین کــی هــباثم هــب ناتــسناغفا زا اــه ورــین جورــخ زا ســپ طــیارش رد .تـسا هدوـب زـکرمتم ،دـیامن ،ناتـسناغفا هلئـسم رد هدـمع لـخدیذ عـجارم هـب یـسرتسد و تاـماعت دـیدج یـلهد ناـنچمه ذوـ فن هـ ب ندیــشخب عوـ نت تـ هج.تـ سا هدیــشخب دیدــشت ار ،یوـ قطنم نادــنمتردق هـ لمجنم نوتـشپ رـیغ یـتاباختنا یاـه هزوـح زا یتنـس تـیامح یالاـب ناتـسودنه ،ناتـسناغفا رد دوـخ هدوـمن لاغـشا ار یدـیلک یاـه فـقوم ناتـسناغفا تـموکح رد هـک اـهنآ نارـهر و ناتـسناغفا رد دیـشرلادبع ،هـللادبع هـللادبع نوـنکا اـت ،هـطبار نـیرد.تـسا هدوـمن یراذـگ هـیامرس ،دـنا یمـسر یاـه هـمان توـعد دـیدج یـلهد زا روـن دـمحم اـطع ،خـلب قبـسا یـلاو و متـسود یــلم یاــه ورــین و لــباک هــب ناتــسودنه ناــنچمه.دــنا هدوــمن تــفایرد" charm offensive" تدعاـ سم اـ هنآ هـب گـنج هـ مادا تروـص رد هـ ک هدوـمن هدـعو ناتـ سناغفا یـ تینما و یـ عافد .دوـمن دـهاوخ مـهارف ار یـفاضا یـلام یاـه ؟تسا ندروخ تسکش لاح رد ناتسودنه ایآ:کیژیتارتساویج رییغت لاح رد طیارش تردق ءالخ کی یلامتحا روهظ و نابلاط اب اکیرما هلماعم زا راب نیا هک ناتسناغفا رد کیژیتارتسا ریغتم ًاعیرس یاضف هب یئوگخساپ رد ار دوخ دیدج یلهد ،وسنیدب م 1979 لاس زا .تسا هدوب لکشم راک کی حلص قفاوت ققحت و یرگ یجنایم رد ناتسکاپ تیامح رب هدحتم تالایا دامتعا ،ناتسودنه هاگدید زا.تسا هدید هجاوم لکشم اب ،دریگیم لکش یوقطنم هسورپ تفرشیپ و بوچراچ ،نونکا ات.دزاس یم هجاوم لکشم هب نآ یروف یاه دیدهت زا رتشیب یتح ار)لباک و( دیدج یلهد ،گنج زا سپ ناتسناغفا رد ناتسکاپ هتسجرب شقن هروکفم دعب.دزاسیم دودحم هقطنم رد ار یلهد یسایس و یداصتقا ،کیتامولپد ،کیژیتارتسا فقوم حلص هسورپ هجیتن هک دسریم رظنب و هدوب ناتسناغفا و ناتسودنه یاه تلود ررض هب حلص .دوب دهاوخ نیچ و هیسور فقوم رد رییغت لماش راکنیا اریز دنک دیدهت ار ناتسودنه یناهج تردق فادها یتح دناوتیم تردق هرابود یزاس نزاوتم عون ره اه یئاکیرما نتفر رانک زا هدنیآ رد هک دسریم رظنب ،تسا هقطنم رد و ناتسناغفا رد دوخ یداصتقا و یتینما ،کیتامولپد عفانم ظفح ددص رد ناتسودنه هکیلاح رد:تسا هجاوم ددرت عون کی اب دیدج یلهد هسورپ یلصا روحم هک نابلاط یالاب ناتسکاپ تسا یرطاخب نیا.ددنویپ یم عوقوب لیذ یاه ویرانس زا کی مادک هکنیزا رظن فرص ،دنک کرت ار نادیم ًالامتحا روشک نیا کیدزن شنت رتشیب هک zero-sum رکفت.دهد لکش ار ناتسناغفا هب طوبرم روما دناوت یم ،یماکان ای یبایماک تروص رد هک دراد نانیمطا و هدیشخب ققحت ار دوخ ذوفن دنا ناتسناغفا حلص هب هک ،دیدج یلهد یداصتقا ماغدا یاه یراذگ هیامرس ،هوالعرب.تسا ناتسودنه ررض هب ناتسکاپ موادتم ذوفن هک تسا موهفم نیا هب درادیم نایب ار ناتسکاپ و ناتسودنه نایم یاه نکمم نابلاط هطلس تحت تلود کی.تفرگ دهاوخ رارق راشف تحت نآ جیاتن تشادرظنرد نودب ،دنا هدیدرگ داجیا یوقطنم هدننکش لداعت هب یگتسباو و ناتسکاپ ندز رانک فده .دربب نیب زا ار یوقطنم تراجت تینما و تاکرادت یتحار هب دناوت یم هدرتسگ یلخاد گنج هک یلاح رد ،دیامن فارصنا دشاب رت بولطم ناتسودنه یارب هک یتراجت تابیترتزا تسا .دوش هتخانش تارطخ شهاک هب یارب شالت ناونع هب دناوت یم هجو نیرتهب هب ناتسناغفا لابق رد یلهد کیژیتارتسا درکیور ، نیربانب ًالامتحا هک دراد رایتخا رد ار اه هنیزگ زا یعیسو فیط دوخ عفانم ظفح یارب دیدج یلهد ریسم کی.تشاد دهاوخ لابند هب هقطنم رسارس رد ار عیرس یاه شنکاو اهنآ زا یرایسب تهج ناتسناغفا یتینما یاهورین شزومآ و یزاس حلسم ،یلام تیامح شیازفا لماش تمواقم زا تیامح رد نکمم ناتسودنه ،سکعرب.تسا نآ یرادیاپ زا نانیمطا لوصح رد رگا هتبلا ،دنک ساسحا روبجم ار دوخ روشک نآ حلسم یاهورین زا جراخ رد هناحلسم زین یوقطنم یاه دمایپ هنیزگ نیا.دنادب طلسم تیعقوم بحاص ار نابلاط دراوم یخرب کرتشم یوقطنم عفانم اهنآ اب هک هیسور و ناریا اب دناوت یم ناتسودنه:تشاد دهاوخ نارازگراک زا ار دوخ ینابیتشپ ًالامتحا اه روشک نیا و دشاب هتشاد رتکیدزن تکراشم ،دراد اه شالت نیا نکمم ، تروص نیا ریغ رد.دنهد یم شیازفا ناتسناغفا رد تردق یلخاد .دوش نانآ نایم تباقر هب رجنم یبونج یایسا هشقن Wikipedia Commons:عبنم 2021 لاس زا سپ ناتسناغفا و ناتسودنه ،اپورا ؟دیدج شور کی. 3

یئارگمه هطقن هباثم هب ناتسناغفا:ناتسودنه و اپورا هیداحتا نایم کیژیتارتسا تکراشم رادروخرب 2001 زا سپ ناتسناغفا رد تابث و حلص تیوقت و مزیرورت اب هزرابم ،نوناق تیمکاح ،یزاس کیتارکومد نوماریپ یکرتشم لوصا و فادها زا اپورا هیداحتا و ناتسودنه .دنا هدومن ناتسناغفا تلود هب یهجوت لباق یاه کمک اهنآ ؛"دسریم ناش دوخ هب نآ تعفنم هک دنا هدومن یراذگ هیامرس یئاج رد ار دوخ لوپ" بناج ود ره ،یلمع رظن زا.دنا هدوب یراکمه و هتخاس هتسجرب ار یوقطنم یاه ینارگن و یتینما کرتشم تادیدهت 2025 لاس ات هار هشقن:ناتسودنه و اپورا هیداحتا نایم 2020 لاس یالوج هام کیژیتارتسا تکراشم راتخاس و میظنت یارب ريخا كرتشم تاطابترا و مزیناکیم نيا رب هيكت اب دنناوتیم بناج ود ره. ۳ دیامن یم قیوشت ار مزیرورت اب هزرابم هلمجنم ،کرتشم فادها هنیمز رد رتیوق یاه و هنیداهن یگنهامه ،اه هیمالعا زا رتارف ،نونکا ات دنچره.دنشخب قيمعت و شرتسگ هقطنم رد هافر و تابث ،حلص رارقتسا هنيمز رد ار یسايس یاه یراكمه ،ناش یتروشم سلاجم .تسا هتشاد دوجو ناتسناغفا دروم رد یکدنا هتفای نامزاس :کرتشم لوصا و اه شزراƒ دنور رظن هطقن زا.دیامن یم بلج ناتسناغفا رد یتینما و یفاشکنا فادها هب لین یارب ار ناتسودنه و اپورا هیداحتا یاه یراکمه ،کیتارکومد کرتشم یاه شزرا فقوم رد رما نیا.دراد دوجو ییارگمه لسکورب و دیدج یلهد فادها نیب ،هتشذگ لاس 19 یاهدرواتسد ظفح و اه تیلقا قوقح ،یسایس تابث هلمجنم ،حلص دنناوت یم روشک ود ره ،هدنیآ رد.تسا دوهشم یلعف یسایس ماظن زا اهنآ تیامح هدرتسگ روط هب و حلص دنور ،ریخا تاباختنا دروم رد ناتسودنه و اپورا هیداحتا .دننک تیامح اهنآ ظفح رد اهناغفا هب کمک یاهدرواتسد و اه شزرا نیا زا ات دنهد رارق راشف تحت و هدومن قیوشت ار یللملا نیب و یوقطنم لخدیذ عجارم کرتشم روط هب :یوقطنم نیب یاه یراکمه و یوقطنم ماغداƒ تینما یتابث یب ،نیا دوجو اب.دشابیم هدمع یداصتقا تردق کی هباثم هب ندمآ روهظ هب قاتشم رایسب و هدوب اپورا هیداحتا یتراجت مهم یاکرش زا یکی ناتسودنه کیرش کی هباثم هب اپورا هیداحتا نانچمه.تسا هدومن یریگولج هنایم یایسآ اب یداصتقا طابترا و یداصتقا یاه یئاناوت هب ناتسودنه یبایتسد زا یوقطنم .دنک داجیا هزیگنا یوقطنم داصتقا رتگرزب ماغدا یارب ات دیامن یرگ یجنایم ناتسکاپ و دنه نایم دناوتیم ناتسودنه کیژیتارتسا :هقطنم و ناتسناغفا رد یسایس تابث•ƒ ناتسودنه.دشاب یم زکرمتم تردق هب نابلاط تشگزاب ای تلود طوقس زا یریگولج و ناتسناغفا رد یلعف یسایس ماظن تابث زا نانیمطا لوصح رب ناتسودنه هجوت ،دننک باختنا اهنآ رگا.دنیامن یراکمه تابث و فاشکنا یارب دنناوت یم زین هدحتم تالایا یماظن جورخ همادا تروص رد یتح اپورا هیداحتا فلتخم یاه روشک و وینژ ریخا سنارفنک هجدوب شهاک زا هک دنراد ،دبای یم شیازفا هدنیآ یاهلاس رد طقف ًالامتحا هک"کمک یاه ءالخ" ندومن رپ لقادح و"ریسم همادا" یارب ار یعبانم .تسا هدیدرگ صخشم )ناتسودنه زا ییامن( ناتسودنه هاگدید:ناتسناغفا رد یلامتحا یاه ویرانس .تسا نارگن ناتسناغفا هدنیآ تلود بیکرت و حلص یراج هسورپ یلمع جیاتن مامت هب هطبار رد دیدج یلهد ،هلحرم نیا رد یوحن هب ات دزاسب عناق ار هدحتم تالایا و وتان هک تسنیا ناتسودنه یساسا فده ،ناتسکاپ ربارب رد یوق فقوم نتشاد و یوقطنم تینما یاضف رت هدرتسگ تابث یارب هارمه یزاس تابث یب رطخ اب زین هنیزگ نیا یتح.دنیامن ظفح ناتسناغفا رد ،دوب دهاوخ راوتسا مزیرورت اب هزرابم یانبمرب ًالامتحا هک ار یطایتحا یاه ورین ءاحنا زا هجیتن زونه هچرگا ،تیعضو نیرتهب نیا تسکش اب.دوش نابلاط تکرح شیازفا تحت تلود تسکش عنام نکمم یللملا نیب یاه ورین کدنا رایسب روضح اریز ،تسا :دنک یم مرن هجنپ و تسد هدنیآ یاهویرانس اب ریز یاه شور اب ًالامتحا ناتسودنه ،درادن لابق رد یشخب تیاضر نآ رد تردق میسقت هلماعم کی رد نابلاط و هدنام یقاب نآ یلعف لکش هب لقا دح ،ناتسناغفا تلود ویرانس نیرد:یللملا نیب ینوناق و تابث اب تموکح کی ƒ کی نیا نکمم ،دنیامن نانیمطا لوصح اهنآ ندمآ تسدب زا و ظفح ار دیدج یلهد عفانم زا یضعب دنناوتب یلعف میژر تردق نارازگراک هکیتروص رد.دشابیم لماش house("هیفصت" لباک رد هک درک دنهاوخ اضاقت ،حلص یئاهن همانقفاوت تروص رد هک دنا هتخاس ناشن رطاخ ناتسکاپ و نابلاط ،دنچره.دشاب بولطم یویرانس تیصخش اب نابلاط فرط زا تردق میسقت رب ،تدم هاتوک رد لقا دح ،هدنیآ رد تموکح نینچ یالاب ذوفن یارب ناتسودنه یئاناوت. ۴ دریگب تروص) cleaning .دوش تباث لکشم ناتسکاپ و نابلاط یارب نکمم نآ نتفریذپ هک دیامنیم ءاکتا ،دنوشیم تیامح ناتسودنه طسوت هک یدیلک ذاختا یارب کرتشم هار هشقن کی هباثم هب هک ،"2025 لاس ات هار هشقن:دیناسر بیوصت هب ار ناتسودنه و اپروا هیداحتا نایم دیدج کیژیتارتسا تکراشم" ،2020 یالوج 15 خیراتب ناتسودنه و اپورا هیداحتا سالجا نیمهدزناپ ،2020 لاس یالوج هام رد ۳ .دوریم رامشب هدنیآ لاس جنپ رد ناتسودنه و اپورا هیداحتا نایم طباور رتشیب تیوقت و کرتشم تامادقا ..2020 ربمتپس ،زوین عولط ،"دومن اضاقت ار لباک میژر رییغت یناتسکاپ دعاقتم لارنج کی و دومن هیارا یتایرظن ناینادنز ییاهر دروم رد ناتسکاپ هجراخ ریزو ،یشیرق" ۴ 2021 لاس زا سپ ناتسناغفا و ناتسودنه ،اپورا ؟دیدج شور کی. 4

لوصا و رشب قوقح هب کدنا دهعت اب نابلاط و دوشیم هداد طوقس ای و هتفر نیب زا ای ناتسناغفا تموکح ویرانس نیرد:نابلاط هطلس تحت اما تابث اب میژر کی ƒ ربارب رد رت هنامصخ تسایس یاراد تموکح لقا دح ای هدوب ناتسکاپ یماح تموکح کی دناوتیم نابلاط هطلس تحت تموکح.دننکیم تموکح یزورما ینوناق یوزنم هقطنم رد ار دوخ و هداد تسد زا ار یئانب ریز و یداصتقا یاه یراذگ هیامرس رد دوخ هدش ینیبشیپ یاه دروآ تسد ًالامتحا ناتسودنه.دشاب ناتسودنه نینچ ندیشک شلاچ هب تهج.دوش ریذپ رت بیسآ ،دشابیم شیازفا لاح رد نیچ اب یزرم یاه شنت هکینامز رد دناوتیم ریمشک یتینما عاضوا.دیامن ساسحا ربارب رد دیدج یلهد لمعلا سکع هب هطبار رد یدنه تاماقم ،دنچره.دوش دحتم ،ناریا دننام ،یوقطنم نارگیزاب ریاس اب نکمم ناتسودنه ،هدنیآ تلود کی .دنیامن در ای دنریذب تین نسح اب ار تاداهنشیپ نینچ ایآ هک دنا هتشاد رارق ماهبا تلاح رد ،دنیامن لابقتسا ناتسودنه اب هدنزاس طباور زا نآ رد نابلاط هک یویرانس یاه گنج هک دوریم عقوت ،ویرانس نیرد.دنبای یم شرتسگ اه یریگرد و هدومن طوقس تابث اب ماظن کی ندمآ نایمب نودب تموکح:یلخاد گنج یویرانس ƒ یاه گنج روآدای هک دومن دهاوخ میسقت لئاح قطانم هب ار ناتسناغفا ًالامتحا و هدومن تیامح بیقر یاه هورگ زا راوجمه یاه روشک و هدیدرگ زاغآ دیدش ویرانس نیا نکمم دیدج یلهد رد یتینما تاماقم زا یضعب ،نابلاط هطلس تحت تموکح کی اب ندش هجاوم اب.دشاب یم 1990 و 1980 یاه لاس رد یلخاد ییایفارغج هدودحم و هداد رارق ریثأت تحت و کمک ناتسناغفا یزکرم عفترم تاحفص و لامش رد ار تردق یتلود ریغ نارازگراک و هداد حیجرت یدامتعا یب اب ار لماش ًالامتحا هک ،دوخ ناغفا نانامیپمه هب یتح و هداد شیازفا ار دوخ ینابیتشپ دناوتیم ناتسودنه ،طیارش نیرد.دیامن فیعضت ار – ناتسکاپ – و نابلاط ذوفن .دیامن یراکمه یوقطنم نارگیزاب ریاس اب و هداتسرف هحلسا ،دوب دنهاوخ ناغفا یتینما یاه ورین یایاقب تاداهنشیپ یاـه یراکـمه یـنونک هـلحرم زا دـیاب اـپورا هـیداحتا و ناتـسودنه ،برـغ یـماظن جورـخ زا سـپ ناتـسناغفا رد تاـبث داـجیا رد کرـشم عـفانم ندروآ تـسدب تـهجƒ یراکـمه تـیوقت هـب هـطبار رد ناتـسودنه اـب اـپورا هـیداحتا لـماعت.دـننک تـکرح هـمانرب نـیا قـیبطت هـلحرم یوـسب ناتـسناغفا تـینما و هعـسوت هـنیمز رد هـبناج ود هـک ،ناتـسناغفا یـعافد و یـتینما یاـهورین زا ناتـسودنه تـیامح.دوـش عـقاو دـیفم یوـقطنم تاـبث رد یـتح دـناوتیم ،مزـیرورت اـب هزراـبم هـلمجنم ،یـتینما یاـه بیـسآ رـمک راوـگان یاـه شـنکاو اـی اـه داـقتنا رـبارب رد نـکمم ،دوـش یـسدنهم هـبناج دـنچ لکـشب رـگا ،درـیگ یـم رارـق ناتـسکاپ دیدـش نـظ ءوـس دروـم هـشیمه .دـشاب رـیذپ درـکیور کـی ناتـسناغفا هلئـسم هـب هـطبار رد دـنناوت یمروـشک ود نـیا ،ناتـسودنه و اـپورا هـیداحتا ناـیم کیژیتارـسا تکراـشم هدـش ءاـضما هـمانقفاوت هـب ءاکـتا اـبƒ .دـنهد رارـق یـسررب دروـم ار ناتـسناغفا رد حـلص زا سـپ شـمارآ و هاـفر ،تاـبث و حـلص یارـب یـلام کـمک کرـشم قودـنص کـی داـجیا تاـناکما و هتـشاد یوـقطنم یـم لـیدبت ناتـسناغفا تـلود یارـب یـلصا هدـننک لـیومت روـشک کـی ناوـنع هـب اـپورا هـیداحتا اـب نـسویپ یـلصا دـیدناک ناوـنع هـب ار روـشک نـیا ناتـسودنه عـبانم .داد دـهاوخ هـمادا اـه تدعاـسم یـقیقح حوطـس یـتح و هـظحالم لـباق تدعاـسم هـب هـک دـنک اـب کـیتامولپد رـظن زا ناتـسودنه رـگا ،یوـقطنم رـگیزاب ود ثـیحنم هیـسور و نارـیا یوـقطنم عـفانم رـب یراذـگریثأت رد اـپورا هـیداحتا دودـحم یـئاناوت هـب هـجوت اـبƒ هـیداحتا اـب رـکیدزن یراک طـباور نـیمأت اـب دـنناوت یـم روـشک ود نـیا.درواـیم تـسدب رـشیب هوـقلاب تـعفنم نآ زا ،دـشاب هتـشادرت هتـسجرب طـباور روـشک ود نـیا بــیقعت زا ار اــهتردق ریاــس و هداد شــیازفا ار سیــسأتلا دــیدج هدــننک لــیومت کاــب کــی کــیتامولپید یاــه راــشف قــیرط نــیا زا و دــننک راک ناتــسودنه و اــپورا .دـنیامن فرـنم ناتـسناغفا رد هدـننک تاـبث یـب یاـهدرکیور رتناـسآ اـهناغفا یارـب ار یراذـگ هـیامرس و تحایـس ،یـضیرم یاـه هزـیو ذـخا هـسورپ ًاـتصاخ ،هزـیو یـسیلاپ دـناوتیم ناتـسودنه ،تحایـس و ترـجاهم تاحاـس ردƒ نـینچ نـیا.دـشاب یـحص تـیفیک اـب یاـه تـبقارم تـفایرد یارـب روـشک ،هـناگی دیاـش و ،نـیرت هدـمع زا یـکی ناتـسودنه ،اـهناغفا داـیز دادـعتکی یارـب.دزاـسب .تـسا یرورض رایـسب روـشک ود ناـیم رادـیاپ و موادـتم طـباور هـمادا یارـب تادوارـم ناتسناغفا رد تربیا شیردیرف داینب ۲۰۲۱© پاچ www.afghanistan.fes.de: تیاس‌بیو ۀدافتــسا هــنوگ رــه ترــیا شــیردیرف داــینب یــبتک ۀزاــجا نودــب زاــجم ،ترــیا شــیردیرف داــینب هدــش رــتنم تاــیرشن زا یــتراجت .تــسین تاـیرظن ۀدـنهد باـتزاب ًاـموزل ،هـیرشن نـیا رد هدـش هـئارا تاـیرظن .دـشاب یـمن ترـیا شـیردیرف داـینب ناگدنسیون هٔ رابرد یرــیگولج رد تدــش هــب و ناتــسناغفا حــلص یاــهزادنا مــشچ و تاــعزانم رــگلیلحت و قــقحم ،زــنیکتاو وــیردنا تـلود ،هناتـسودرشب یاـه داـهن ،لـلم نامزاـس یارـب ناتـسناغفا رد نـیا زا شـیپ یو.تـسا لـیخد تاـعزانم زا .تـسا هدرـک راک لقتـسم قـقحم کـی ناوـنع هـب و هدـحتم تالاـیا رـگلیلحت نـیا زا شـیپ و تـسا ناتـسناغفا یـیاکیرما هاگـشناد رد هـماع یـسیلاپ یـقاحلا داتـسا ناراـش روـمیت رـکاد .تـسا هدوـب ناتـسناغفا رد یـللملا نـیب نارـحب هورـگ دـشرا :دلج یور سکع هٔ رابرد ماگـنه ،) تـسار مود( ناتـسناغفا روـهمج سـیئر یـنغ فرشا راـنک رد)ناـیم رد( یدوـم اردـنران ، دـنه رـیزو تـسخن ار ناـهم باـتک ،تـسا هدـش هتخاـس دـنه تـلود یـلام کـمک هـب هـک ناتـسناغفا ناـملراپ دـیدج نامتخاـس حاـتتفا .م 2015 ربماـسد 25- ناتـسناغفا ،لـباک ،درـک اـضما یناحبس رمع/ زرتویر:ریوصت 2021 لاس زا سپ ناتسناغفا و ناتسودنه ،اپورا ؟دیدج شور کی. 5