ကိုရိုနာဗိုင်းရပက်‌ ြောင့် စနစ် ပျက်ပြားခြင်း Marc Saxer ရ‌ ေးသည်။ IPS, ၂၃-၃-၂၀၂ဝခုနှစ် REGIONAL

ကိုရိုနာဗိုင်းရပက်‌ ြောင့် စနစ် ပျက်ပြားခြင်း ကိုရိုနာအကြပ်အတည်းက‌ ြောင့် နိုင်ငံ‌ရေး စီးပွားရ‌ ေး လူမှု‌ရေးစနစ်များ ယခင်အ‌ခြေ အ‌နေအတိုင်း ‌ရှေ့ဆက်နိုင်တ‌ ော့မည် မဟုတ်ပါ။ ကပ်ရ‌ ောဂါ မည်မျှ ကြာရှည်မည်၊ ကူးစက်သူအရ‌ ေအတွက် မည်မျှရှိမည်၊ ‌သေဆုံးသူမည်မျှရှိမည်တို့ကို မည်သူမျှ မသိ ပါ။သို့‌သော်ကပ်ရ‌ ောဂါ၏စီးပွားရ‌ ေးနိုင်ငံ‌ရေးအကျုိးဆက် များကို ယခုပင် ‌တွေ့မြင်န‌ ကပ်ရ‌ ောဂါ ထိန်းချုပ်‌ရေး အစီအမံများက‌ ြောင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်း အများ ပြည်သူ ဘဝ‌နေထိုင်မှု ေပါသည်။ တရုတ်နိုင်ငံမှစတင်၍ တစ်နိုင်ငံပြီး တစ်နိုင်ငံ  ကမ္ဘာ့ ကုန်ပစ္စည်း ပေးပိုရ့‌ ေး လမ်းက‌ ြောင်းအဆင့်ဆင့်မှာ ကွင်းဆက်များ ပြတ်တ‌ ောက်လျက်ရှိပါသည်။ လုပ်ငန်းစုအများအပြား မှာ ‌ငွေကို ‌နောက်ဆုံး ကျန်သည့် တစ်ကျပ်တစ်ပြားအထိ ချင့်ချနိ ်‌နေရပြီး များမကြာမီ ‌ဒေဝါလီခံရမှုများမှာ လှိုင်း လုံးကြီး ော့မည်ကို လွယ်လင့်တကူ ခန့်မှန်းသိရှိနိုင်ပါသည်။ အတွင်း အထိတ်တလန့် ပစ္စည်းဝယ်ယူ စု‌ဆောင်းမှုများ ကို မီဒီယာများတွင် သတင်းဖ‌  ေချနိ ်တွင် တန်ဖိုးကြီး ပစ္စည်းများ ‌ရောင်းမထွကတ်‌ ပါသည်။  ေါ်လာပြီး စားသုံးမှုပမာဏ လည်း ‌လျော့နည်းကျဆင်းပါသည်။ ရုတ်ခြည်း အ‌ပြောင်း အလဲကြီးများက‌ ြောင့် ဥ‌ရောပနိုင်ငံများ၏ ယခင်ကပင် အလွန်‌နှေးက‌ ွေးန‌ ေ‌သော စီးပွားရ‌ ေးများမှာ ဆုပ်ကပ် အတွင်း သက်ဆင်း ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများတွင် ကပ်ရ‌ ောဂါ၏ သက်ရ‌ ောက်မှုများ မှာ ေး‌သော်လည်း စီးပွားရ‌ ေး ထိခိုက်မှု အလွန်များပြားန‌ ေပြီဖြစ်ပါသည်။ ပါကစ္စတန်၊‌ အိန္ဒိယ၊ ဘဂင်္လားဒ‌ ေ့ရှ်၊ အင်ဒိုနီးရှားနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့တွင် နယ်‌မြေဒ‌ ေသအလိုက် အဝင်အထွက်တားမြစလ်‌ ော့‌ဒေါင်း ချခြင်း မူဝါဒများက‌ ြောင့် အလုပ်သမားများ သန်းဂဏန်း ဖြင့် အလုပ်မရှိ‌တော့ဘဲ ဆက်လက်အသက်ရှင်နိုင်ရန် ‌နေ ရင်း ‌ကျေးရွာများနှင့် ထိုအခါ အ‌ဝေးလံဆုံးနှင့် အဆင်းရဲဆုံး နယ်‌မြေဒ‌ ေသ များသို့ပင် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ကူးစက်ပြန့်နှံ့မည့် အန္တရာယ် တိုးပွားလာပါသည်။ တစ်ချနိ ်တည်းမှာပင် ကမ္ဘာတစ်ဝန်း ၁ စားသုံးကုန်များ ဝယ်လိုအားကျဆင်းခြင်းက‌ ြောင့် ကမ္ဘာ့အဆင့် အမှတ်တံဆိပ်များဖြင့် ကုန်ပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်န‌ ေသ‌ ောလုပ်ငန်းကြီးများပင် အမှာစာများ ကို ပယ်ဖျက်န‌ ေကြပါသည်။ဘင်္ဂလားဒ‌ ေ့ရှ်နှင့် အိန္ဒိယ ကဲ့သို့သ‌ ော အထည်အလိပ်လုပ်ငန်းများပြားသ‌ ော နိုင်ငံ များကို လွန်စွာ နယ်‌မြေဒ‌ ေသ အလိုက် အသွားအလာ ကန့်သတ်ချက်များနှင့် တရုတ် နိုင်ငံရှိ အဓိက ဆိပ်ကမ်းများနှင့် ‌ထောက်ပံ့ပို့ဆ‌ ောင်‌ရေး ကွန်ရက်များ ယာယီရပ်ဆိုင်းထားမ‌ှုကြောင့် ကမ္ဘာ တစ်ဝန်း ပစ္စည်းပ‌ ေးပို့သည့် လမ်းက‌ ြောင်းအဆင့့်ဆင့်  မလ‌ ေး ရှားနှင့် ‌တောင်ကိုရီးယားမှ စက်ရုံများဆိုပါက ကုန်ကြမ်း ပစ္စည်းများ မရနိုင်တ‌ ော့ဘဲ ခြင်း၊ အလုပ်သမားများကို အလုပ်မှ ထုတ်ပယ်ခြင်းတို့‌ ဖြစ်ပ‌ ေါ်လာပါသည်။ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရ‌ ေးမှာလည်း ထိခိုက်ပါသည်။-တရုတ် နယ်စပ် ကုန်သွယ်ရ‌ အင်ဒိုနီး ရှားရှိ ခရီးသွားလုပ်ငန်းများ ပါသည်။ တရုတ်နိုင်ငံမှ ဝယ်လက်များ ရုတ်တရက် ‌ပျောက်သွား သဖြင့် ကုန်စည်‌ဈေးကွက် အထိနာပါသည်။ မ‌လေးရှား နှင့် အင်ဒိုနီးရှားကဲ့သို့သ‌ ော ဆီအုန်းတင်ပို့သည့် နိုင်ငံများ  တရုတ် နိုင်ငံ ‌ဈေးကွက် ကို အဓိကမှီခိုအားထားရသည့် မွန်ဂိုလီယားကဲ့သို့သ‌ ော ကုန်စည်တင်ပို့သည့် နိုင်ငံများမှာ ယခုပင် အကြပ် အတည်ကြုံတ‌ ွေ့‌နေရပြီဖြစ်ပါသည်။ ‌ရေနံ‌ဈေးနှုန်း တည်ငြိမရ်‌ ေးအတွက် ‌ရေနံထုတ်လုပ်မှုကို ‌လျှော့ချရန် ရေနံတင်ပို့ရ‌ ောင်းချသ‌ ောနိုင်ငံများအဖွဲ့(အိုပက်) နှင့် ရုရှားနိုင်ငံတို့ သ‌ဘောတူညီမှု မရယူနိုင် သဖြင့် ‌ဆော်ဒီ အာ‌ရေဗျက ‌ရေနံထုတ်လုပ်မှု မဟာဗျူဟာကို ‌ပြောင်းလဲ ပြီး ‌ဈေးကွက်အတွင်း ‌ရေနံများကို ‌ဈေးနှုန်းနိမ့်ဖြင့် အလျှပံ ယ် တင်ပို့ရ‌ ောင်းချခဲ့ပါသည်။ ‌ရေနံ‌ဈေးနှုန်းများ သမိုင်းတစ်လ‌ ျှောက် မကြုံဖူးလ‌ ောက် ‌အောင် စံချနိ ်တင် ကျဆင်းခဲ့ရပါသည်။ ကာလတိုတွင် စက်မှုလုပ်ငန်းများ နှင့် စားသုံးသူများအတွက် အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ  ော်လည်း ‌ရေနံ‌ဈေးနှုန်း စစ်ပွဲဖြစ်ခြင်း၊‌ စီးပွားရ‌ ေး စိုးရိမ်က‌ ြောက်ရွံ့ခြင်းနှင့် ငွေ‌ချေးစာချုပ် ဘွန်း(bond) ‌ဈေးကွက် က‌မောက်ကမ ဖြစ်ခြင်း တို့‌ကြောင့် အစုရှယ်ယာ(စ‌တော့) ‌ဈေးကွက်တွင် လည်း ‌ဈေးနှုန်းများ နိုင်ငံကြီးများ၏ ဗဟိုဘဏ်များအားလုံးက ကျယ် ကျယ်ပြန့်ပြန့် ကြားဝင်ထိန်းသိမ်းပ‌ ေးန‌ ေခြင်းက‌ ြောင့် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်က‌ ြောင့် စနစ် ပျက်ပြားခြင်း

သာ ယခုအထိ စီးပွားရ‌ ေးပျက်ကပ် မဆိုက်‌သေးခြင်းဖြစ် ပါသည်။ စီးပွားရ‌ ေးတုံ့ပြန်မှု အချုိ့နိုင်ငံများ အထူးသဖြင့် ဂျာမနီနိုင်ငံသည် စီးပွားရ‌ ေး  ်တွင် ထိခိုက်မှု ‌လျှော့ချ ရန် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အစီအမံအမျုိးမျုိးကို လျင်မြန် စွာ ‌ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါသည်။ ောင် စုသည် ကနဦးတွင် တုံ့ဆိုင်းန‌ ေ‌သော်လည်း ဘက်စုံ စီးပွားရ‌ မကြုံ စဖူး နိုင်ငံသားများထံ တိုက်ရိုက် ‌ငွေသားထ‌ ောက်ပံ့ခြင်း‌ အပါအဝင်ဖြစ်ပါသည်။ ထိုင်း၊ အိန္ဒိယ၊ အင်ဒိုနီးရှားကဲ့သို့ စီးပွားရ‌ ေး ထွန်းသစ်စ နိုင်ငံများသည် နှိုးဆွ‌ရေး အစီအမံ များကို စီစဉ်‌ဆောင်ရွက် ‌နေပြီဖြစ်ပါသည်။ သို့‌သော် စီးပွားရ‌ အနည်းပါး ဆုံး နိုင်ငံများသည် အ‌သေးစားနှင့် အလတ်စား လုပ်ငန်း များ၊ ကိုယ်တိုင် လုပ်ငန်းရှင်အဖြစ် လုပ်ကိုင်ကြသ‌ ော ပ‌ရော်ဖက်ရှင်နယ် များနှင့် အလုပ်သမားများအတွက် ပိုမိုချမ်းသာသ‌ ော နိုင်ငံများကဲ့သို့ လူမှုဖူလုံရ‌ ေး လွှမ်းခြုံ အစီအမံ အမျုိးအစားများကို ‌ဆောင်ရွက်ပ‌ ေးနိုင်သည့် ဘဏ္ဍာ‌ရေးအန‌ ေအထား မရှိကြပါ။ ယင်းအစီအမံများနှင့် လက်ငင်းဆ‌ ောင်ရွက်ပ‌ ေးနိုင်ခ‌ ြေ ရှိသည့် အခြားအစီအမံများသည် စီးပွားရ‌ ေး ကျဆင်း  ေရန် အကြပ်အ တည်းက‌ ြောင့် စနစ် ထိခိုက်ပျက်စီးမှု အတိုင်းအတာ အ‌ပေါ် မူတည်ပါသည်။ ယခင်က ကပ်ရ‌ ောဂါများ ဖြစ်ပွားပြီးသ‌ ောအခါ စီးပွားရ‌ ေး ‌ခေတ္တမျှ ရုတ်တရက်ကျ ဆင်းသ‌ ော်လည်း ပါသည်။ ကိုရိုနာအကြပ်အတည်းပြီး ‌သောအခါ ဤသို့ဖြစ် မည် မဖြစ်မည်မှာ အ‌ကြောင်းအချက်အများအပြားပ‌ ေါ် တွင် မူတည်ပါသည်။ ကပ်ရ‌ ောဂါ၏ ကာလကြာရှည် မှုသည်လည်း ယင်းအက‌ ြောင်းအချက်များအနက် တစ်ခု အပါအဝင်ဖြစ် ပါသည်။ သို့ရာတွင် ပိုမို၍ စိုးရိမ်ပူပန်သင့်‌သော ကိစ္စရပ်မှာ ချ ိ နဲ့‌နေ‌သော ‌ငွေက‌ ြေးစနစ်များ အ‌ပေါ် ယခုအခါ ရိုက်ခတ် လျက်ရှိသည့် ထိခိုက်မှုများဖြစ်ပါသည်။ စိုးရိမ်ပူပန် ဖွယ်ရာ ကာလရှည် ထိခိုက်မှု အလားအလာများ ပိုမို ၍ အရှိန်မြင့်တက်န‌ ေပါသည်။ အမ‌ ေရိကန် လုပ်ငန်းစု များနှင့် အိမ်‌ထောင်စုများသည် ‌ကြွေးမြီ များပြား လွန်း ‌ နေပါသည်။ တရုတ်နိုင်ငံတွင် စည်းမျဉ်းထိန်းချုပ်မှုမှ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်က‌ ြောင့် စနစ် ပျက်ပြားခြင်း ကင်းလွတန်‌ ေ‌သောဘဏ်များ၊ လုပ်ငန်းများ၊  ‌ကြွေး မြီဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးအ‌ ောက်တွင် ရုန်းကန်လျက်ရှိပါသည်။ ဥ‌ရောပ ဘဏ်များသည် ယခင် ဘဏ္ဍာ‌ရေးအကြပ်  မထူ‌သေးပါ။ အီတလီ စီးပွားရ‌ ေး ပြိုလဲသွားပါက ယူရိုင‌ ွေက‌ ြေးအကြပ်အတည်း သူများသည် အာမခံချက်ရှိသ‌ ော အစိုးရင‌ ွေ‌ချေးစာချုပ် များကို အများအပြား ဝယ်ယူန‌ ေခြင်းကို ဖြင့် အိမ်‌ဆောက်ထားသကဲ့သို့ဖြစ်န‌ ေ‌သော ဘဏ္ဍာ‌ရေး စနစ် ပြိုလဲသွားမည်ကို အထူး စိုးရိမ်က‌ ြောင့်ကျမှု ရှိ‌နေသည်ဟု သိနိုင်ပါသည်။ ကိုရိုနာ အကြပ်အတည်း မှ အစပြု၍ ကွင်းဆက် ေါ်လာပြီး‌ နောက်ဆုံး တစ်ကမ္ဘာလုံး ဘဏ္ဍာရ‌ ေး အကြပ်အတည်း‌ ဖြစ်လာနိုင်ပါသည်။ ၂၀၀၈ခုနှစ် ဘဏ္ဍာရ‌ ေးအကြပ်အတည်းနှင့် မတူညီသည့် အချက်မှာ ဤတစ်ကြိမ်တွင် ဗဟိုဘဏ်များလည်း မကယ် နိုင်သည့်အ‌နေအထားဖြစ်ပါသည်။ ယန‌ ေ့အထိ စီးပွားရ‌ ေး အင်အားကြီး နိုင်ငံများအားလုံးတွင် အတိုးနှုန်းများမှာ သမိုင်းတစ်လ‌ ျှောက် အနိမ့်ဆုံးအန‌ ေအထားအထိ ‌လျှော့ချ ထားပြီးဖြစ်ပါသည်။ သို့ဖြစ်၍ အ‌မေရိကန်ပြည်ထ‌ ောင်စု ၏ ဗဟိုဘဏ်(ဖယ်ဒရယ်ရီဇားဗ်)သည် ‌ငွေသားရှားပါး မှုကို ‌ဖြေရှင်းပြီး ‌ငွေ‌ဖော်နိုင်မှု(liquidity) တိုးမြင့်စ‌ ေရန် ‌ ဈေးကွက်အတွင်း တိုက်ရိုက်ဝင်ရ‌ ောက်၍ repo transactions ဟု‌ခေါ်‌သော အစိုးရင‌ ‌ရောင်းချ‌ပေးရန် သ‌ဘောတူညီချက်ဖြင့် ပါသည်။ ဥ‌ရောပဗဟိုဘဏ်အကြီးအကဲအဖြစ် မကြာသ‌ ေး မီကမှ တာဝန်ယူခဲ့‌သော Christine Lagarde(ခရစ်စ တင်းလာဂါ့ဒ်) သည် အကြပ်အတည်းကို ဥ‌ရောပအန‌ ေ ဖြင့် တုံ့ပြန်ရာတွင် ကနဦး၌ ေခဲ့ရာ ယူ ရိုအုပ်စုတစ်ခုလုံး စုစည်းညီညွတ်မှု ပြိုကွဲသွားနိုင်သည် ဟု ခန့်မှန်း‌တွေးဆချက်များပင် ‌ပေါ်‌ပေါက်ခဲ့ပါသည်။‌ သို့ရာတွင် ညှိနှိုင်းပ‌ ေါင်းစပ် ကြားဝငဆ်‌ ောင်ရွက်ခြင်း ဖြင့် စီးပွားရ‌ ေးအင်အားကြီး နိုင်ငံများ၏ ဗဟိုဘဏ်များ အားလုံးသည် ယခုအခါ ‌ဈေးကွက်အတွင်း အ‌ကြောက် လွန်ခြင်း မဖြစ်စ‌ ေရန် ဝိုင်းဝန်းရပ်တည်မည်ဖြစက်‌ ြောင်း သန္နိဌာန်ကျ လက်‌တွေ့‌ဆောင်ရွက်ပြသပြီးဖြစ်ပါသည်။‌ ဤ‌နေရာ၌ အဓိက ‌မေးခွန်းမှာ ကိုရိုနာအကြပ်အတည်း ကို ‌ငွေက‌ ြေးမူဝါဒနည်းလမ်းများဖြင့် မရနိုင် မ‌သေချာခြင်းပင်ဖြစ်ပါသည်။ အကြပ်အတည်း၏ သ‌ဘောသဘာဝအပ‌ ေါ် များစွာ မူတည်ပါသည်။ ၂

ဒီမိုကရ‌ ေစီနိုင်ငံများ အစွမ်းပြရမည့်အချနိ ်အခါ ‌ရောက်လာခြင်း အကြပ်အတည်းသည် စီးပွားရ‌ ေးနယ်ပယ်တစ်ခုတွင် သာ ေခြင်း မဟုတ်‌သောက‌ ြောင့် နိုင်ငံသားများ၏ အသက်နှင့် ခန္ဓာကို နိုင်ငံ‌တော်က အကာအကွယ်ပ‌ ေးနိုင်က‌ ြောင်း လက်‌တွေ့ပြသနိုင်ရန်လို အပ်ရခြင်းဖြစ်ပါသည်။ နိုင်ငံသားများ၏ အသက်နှင့် ခန္ဓာကို နိုင်ငံ‌တော်က အကာအကွယ်ပ‌ အစမ်းသပ်ခနံ‌ ေရသည့် အချနိ ်ဖြစ်ပါသည်။ စမ်းသပ်မှု ကို ‌အောင်မြင်စွာ ေစီစနစ် ကြီးတစ်ခုလုံး၏ တရားနည်းလမ်းကျအဖြစ် အများက လက်ခံထားမှု အခ‌ ြေခံကို ဥ‌ရောပနှင့် အာရှရှိ အာဏာရှင်အစိုးရများအတွက် အဓိက ပြဿနာမှာ အာဏာရှင်များကို တရားနည်းလမ်းကျ အဖြစ် အများက အာဏာရှင်များသည်‘ပြည်သူလူထုကိုအကာအကွယပ်‌ ေး ပါမည်’ ဟူ‌သော ကတိကဝတ်ကို ဗဟိုအချက်အချာပြု၍‌ အာဏာကို တရုတ်သမ္မ တရှီကျင့်ဖင်သည် ဤအချက်ကို နားလည်သူဖြစ်ပါသည်။‌ သို့ဖြစ်၍ မည်သည့် ‌ပေးဆပ်မှုမျုိးကိုမဆို ‌ပေးဆပ်လျက‌် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး မပြန့်ပွားရ‌ ေး ော အစီအမံများကို ချမှတ်ကျင့်သုံးပါသည်။ နှင့် ဘရာဇီး နိုင်ငံများကို အုပ်ချုပ်‌နေ‌သော အာဏာရှင် များမှာမူ ကပ်ရ‌ ောဂါထိန်းချုပ်ရ‌ ေးကို ‌လျှော့တွက် ခဲ့‌သောက‌ ြောင့် ယခုအခါ ၎င်းတို့၏ ဘက်‌တော်သားများ ကိုယ်တိုင်က အပြင်းအထန် ‌ဝေဖန်ပြစ်တင်ခြင်းကို ခံ‌နေ ရပြီဖြစ်ပါသည်။ ဤ‌နေရာ၌ နိုင်ငံ‌တော်အရ‌ ေးပ‌ ေါ်အခ‌ ြေ  ော အာဏာများသည်‌ အစိုးရကို အသုံးပြုနိုင်သည်ကို သတိပြုရပါမည်။ ယ‌နေ့ ချမှတ် ကျင့်သုံး လိုက်သည့် အလွန်ပြင်းထန်သ‌ ော အစီအမံများ ကို အကြပ်အတည်း ရုပ်သိမ်းပါမည်ဟု မည်သူက အာမခံနိုင်ပါသနည်း။ အ‌မေရိကန် မဲဆန္ဒရှင်များ၏ အမြင်တွင် သမ္မတ‌ ‌ဒေါ်နယထ ် ရမသ ့် ည်အ‌မေရက ိ နန် ငို င် က ံ ပြငပ် ခြမိ ်းခ‌ ြောက် မှု အန္တရာယ်များမှ ကာကွယ်ရန် အဓိက ကတိကဝတ် ကို ‌ဖော်‌ဆောင်နိုင်ခြင်းရှိမရှိ ‌မေးခွန်းသည် အ‌မေရိကန် နိုင်ငံ၏ ‌ရွေးက‌ ောက်ပွဲရလဒ်အပ‌ ေါ် အဆုံးအဖြတ်ပ‌ ေးနိုင် သည့်အတိုင်းအတာဖြင့် သမ္မတ ၃ သည် ကပ်ရ‌ ောဂါကို ကိုင်တွယ်ပုံ အကြီးအကျယ် လွဲမှား ခဲ့‌သော်လည်း လူထုထင်မြင်ချက်  ယခုမှသာ တဖြည်းဖြည်း ကျဆင်းလာ သည်ကို ‌တွေ့ရပါသည်။ အကြပ်အတည်းနှင့် ကြုံ‌တွေ့ရ ချနိ ်တွင် လူထုသည် ‌ခေါင်းဆ‌ ောင်ကို ဗဟိုပြု၍ စုစည်း တတ်ကြပါသည်။ နိုင်ငံတကာကပရ်‌ ောဂါကို တစ်ကမ္ဘာလုံးညှိနှိုင်းပ‌ ေါင်းစပ်‌‌ ဆောင်ရွက်လျက် တုံ့ပြန်ရန် လိုအပ်ပါသည်။ သို့‌သော် ယခုအထိ နိုင်ငံများသည် တစ်နိုင်ငံချင်းအန‌ ေဖြင့်သာ ကိုရိုနာအကြပ်အတည်းက‌ ြောင့် အစိုးရဖြစ်န‌ ေ‌သော အများကြိုက်ဝါဒီများကို အများမကြိုကတ်‌ ပါသည်။ အတိုက်အခံများအတွက် နိုင်ပါသည်။ နိုင်ငံသားအများ၏ ေ စီနိုင်ငံများသည် ၂၀၀၈ခုနှစ်နှင့် ၂၀၁၅ခုနှစ် အကြပ်အ တည်းများအတွင်း မနိုင်မနင်း မလုပ်တတ် မကိုင်တတ်  ျွေတာ‌ရေးမူဝါဒများ ဆယ်စုနှစ် များစွာ ကျင့်သုံးခဲ့ခြင်းနှင့် ကျန်းမာရ‌ ောင့်ရ‌ ှောက် မှုစနစ်များကို ထပ်မံလ‌ ျှော့ချစရာ မကျန်လ‌ ောက်အ‌ ောင်‌ အနိမ့်ဆုံးအဆင့်သို့ ‌လျှော့ချ ထားပြီးဖြစ်၍ နိုင်ငံ‌တော် ၏ အဖွဲ့အစည်းစနစ်များမှာ အခွံသာလျှင် ကျန်ပါသည်။‌ နောက်ထပ် ေါ်လာလျှင် မိမိ တို့နိုင်ငံများသည် ကြံ့ကြံ့ခံ မည်လားဟု လူအများက နိုင်ငံ အများအပြားတွင် လူထု၏ သ‌ဘောထားမှာ ‌ငွေက‌ ြေး၊‌ ကုန်ပစ္စည်းနှင့် လူများ လွတ်လပ်စွာ သွားလာစီးဆင်းခွင့် မပြုလိတု‌ အီတလီများသည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုပ်ငန်းများ ဆက်စပ် ယှက်နွယဆ်‌ ောင်ရွက်ခြင်းနှင့် ယူရိုင‌ ွေက‌ ြေး သုံးစွဲခြင်း တို့‌ကြောင့် မိမိတို့မှာ အရှုံးပ‌ ေါ်ခဲ့သည်ဟု ကာလကြာရှည်  ယခုအခါ အ‌ရေးပ‌ ေါ် အစီအမံ များကို ချမှတ်ကျင့်သုံးန‌ ေရပြန်ပါသည်။ စီးပွားရ‌ ေး ထိခိုက်မှုနှင့် ‌နောက်တစ်က‌ တည်းတို့ကိုလည်း များမကြာမီ ကြုံတ‌ ပါသည်။ လွန်ဘာ့ဒ်ပြည်နယ် လက်ယာဝါဒီ အများကြိုက် ဝါဒီ Matteo Salvini(မက်တ‌ ေအိုဆာဗီနီ) နှင့်တကွ‌ အခြားသူများသည်‘ ေးခြင်း၊‌ နိုင်ငံခြားသားများ ဝင်‌ရောက်၍ အန္တရာယ်ဖြစ်ခြင်း၊‌ အထက်တန်းလွှာများ အဂတိလိုက်စား အကျင့်ပျက် ခြင်း၊ နိုင်ငံ‌တော်မှာ အကာအကွယ်မဲ့ဖြစန်‌ ေခြင်း’ တို့ကို ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်က‌ ြောင့် စနစ် ပျက်ပြားခြင်း

ညွှန်းဆိုလျက်အဆိပ်ဖြစ်အ‌ ောင် ‌ဖော်စပ်တတ်ကြသူများ ဖြစ်ပါသည်။ အ‌နောက်ဥ‌ရောပ လစ်ဘရယ်ဒီမိုကရ‌ ေစီ စနစ်များ စမ်းသပ်စစ်ဆ‌ ေးခြင်းခံ‌နေရသည်မှာ သံသယ ဖြစ်စရာမလို၊ လက်ယာဝါဒီ အများကြိုက်တို့၏ ပုန်ကန်ထကြွမှုနှင့် တစ်  ေရချနိ ်တွင် ယခုအခါ နိုင်ငံသားများ အားလုံး၏ အသက်အန္တရာယ်ကို ကာကွယ်ပ‌ ေးနိုင်စွမ်း ရှိက‌ ြောင်းနှင့် ကာကွယ်ပ‌ ြောင်း အလုပ်ဖြင့‌် သက်‌သေပြရမည့် အန‌ ေအထားသို့ ‌ရောက်ရှိန‌ ေပါသည်။ သို့ရာတွင် လူတစ်ဦးချင်းအတွက် လွတ်လပ်ခွင့်များကို မည်သည့်အတိုင်းအတာအထိ ကန့်သတ်နိုင်ပါသနည်း အ‌ရေးပ‌ ေါ်အ‌ခြေအ‌နေသည် မည်မျှ ကြာရှည်သင့်ပါ သနည်း။ အ‌နောက်တိုင်း လူ့အဖွဲ့အစည်းများ သည် တရုတ်နိုင်ငံတွင် ကျင့်သုံးခဲ့သည့် အလွန်ပြင်းထန်သ‌ ော ကန့်သတ်ချက်အစီအမံမျုိးကို လက်ခံပါမည်လား။ အ‌ရှေ့ အာရှသားများကဲ့သို့ လူတစ်ဦးချင်းထက် လူ့အဖွဲ့အစည်း ကို ဦးစားပ‌ ေးသင့်ပါ သလား။ နိုင်ငံသားများသည်‌ ‘social distancing’ ဟု‌ခေါ်‌သော ခပ်ခွာခွာ‌နေကြရ‌ ေး အကြံပြုချက်များကို မလိုက်နာလျှင် ‌ရောဂါပြန့်နှံ့မှုနှုန်း နှေးက‌ ွေးစ‌ ေရန် မည်သို့ပြုလုပ်နိုင်ပါမည်နည်း။ မည်သူ နှင့်မျှ မထိ‌တွေ့ဘဲ ‌နေရမည်ဆိုပါက ‌သွေးစည်းညီညွတ်မှု ၏ အဓိပ္ပာယ်ကို မည်သို့ ယူဆရပါမည်နည်း။ နိုင်ငံအားလုံး ေခြင်း နိုင်ငံတကာကပ်ရ‌ ောဂါကို တိုက်ဖျက်ရန် တစ်ကမ္ဘာလုံး ညှိနှိုင်းပ‌ ေါင်းစပ်လျက် တုံ့ပြန်‌ဆောင်ရွက်ကြဖို့ လိုအပ် ပါသည်။ သို့‌သော် ယခုအထိ နိုင်ငံအားလုံးမှာ တစ်နိုင်ငံ ချင်းသာ ဥ‌ရောပတိုက်အတွင်းမှာ ပင် စုစည်းညီညွတ်မှု မရှိပါ။ ယူရိုင‌ ွေအကြပ်အတည်းနှင့် ဒုက္ခသည်အကြပ်အတည်း ကဲ့သို့ပင် အီတလီနိုင်ငံသည် အထူးသဖြင့် ဥ‌ရောပ မိတ်ဖက်များက ပစ်ထားသည်ဟု ဥ‌ရောပ စုစည်း ညီညွတ်မှု မရှိခြင်းကို တရုတ်နိုင်ငံက အခွင့်က‌ ောင်း ယူလျက် လမ်းတစ်လမ်း(Belt and Road) မိတ်ဖက်နိုင်ငံဖြစ်သ‌ ော အီတလီနိုင်ငံသို့ ‌ လေယာဉ် တစ်စင်းစာ ‌ဆေးဝါးပစ္စည်းများ ‌ပေးပို့ခဲ့ပါသည် ထိုအတ‌ ောအတွင်း ဂျာမနီအစိုးရသည် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်  ဟူသ‌ ော နှစ်ထပ်ကွမ်းအကြပ်အ တည်း၏ ပထဝီနိုင်ငံရ‌ ေးအပိုင်းကဏ္ဍကို သိမြင်လာပြီး ပြင်ပအင်အားကြီးနိုင်ငံများက ဥ‌ရောပ ကွဲပြားစ‌ ေ‌ရေး ကြိုးပမ်းလာမည်ကို စိုးရိမ်ပူပန်လာပါသည်။ ‌ရောဂါ မ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်က‌ ြောင့် စနစ် ပျက်ပြားခြင်း ကူးစကစ်‌ ေ‌ရေး ကာကွယ်သည့် ပြုရ‌ ေး ျှော့‌ပေးခဲ့ပြီး အီတလီ‌ ကို နှာ‌ခေါင်းစည်း တစ်သန်း အ‌ရေးပ‌ ေါ်အကူအညီပ‌ ေး မည်ဟု ကတိကဝတ်ပြုခဲ့ပါသည်။ ပို၍ အ‌ရေးပါသ‌ ော လုပ်‌ဆောင်ချက်မှာ ဥ‌ရောပ တည်ငြိမ်မှုစာချုပ်ကို ဆိုင်းငံ့ လျက် အီတလီကို စီးပွားရ‌ ေး မပျက်စီးသွားစ‌ ေ‌ရေး‌ ကယ်ဆယ်နိုင်ရန်အတွက် ဘဏ္ဍာရ‌ ေး လုပ်သာကိုင်သာ ရှိ‌စေရန် အသက်ရှူပ‌ သို့‌သော် ယဲ့ယဲ့သာကျနသ်‌ ော စုစည်းညီညွတ်မှု အ‌နေအ ထားမှာ ဥ‌ရောပ၏ အ‌ခြေခံအုတ်မြစ်အထိ ယိုင်နဲ့န‌ ေပြီ ဖြစ်က‌ ြောင်း“corona bonds”(ကိုရိုနာင‌ ွေ‌ချေးစာချုပ်) ဟု ယူရိုင‌ ွေခ‌ ျေးစာချုပ်များနှင့် စပ်လျဉ်း ၍ ‌ တွေ့မြင်နိုင် ပါသည်။ ဤအကြပ်အတည်းသည် မနိုင်ဝန်ထမ်းန‌ ေရ‌သော ပစိ ဖိတ်‌ဒေသ မိတ်ဖက်များအဖွဲ့(transatlantic partnership) အတွက် စမ်းသပ် စစ်‌ဆေးမှု သမ္မတ ‌ဒေါ်နယ်ထရ မ့်က ၎င်းတို့နှင့် ‌ဆွေး‌နွေးတိုင်ပင်ခြင်းမပြုဘဲ အ‌မေရိကန် ပြညထ်‌ ောင်စုနှင့် ဥ‌ရောပ မဟာမိတ် များ ကင်းကွာစ‌ ေ ရန် ော အချက်ပြမှုပင် ဖြစ်ပါသည်။ ကိုရိုနာကာကွယ်ဆ‌ ေး ထုတ်လုပ်သည့်အခါ‌ အ‌မေရိကန်ပြညထ်‌ ောင်စုအတွက်သာ သီးသန့်အသုံးပြု နိုင်‌ရေး အတွက် Tubingen ‌ဒေသတွင် အ‌ခြေစိုက်သ‌ ော CureVac ကုမ္ပဏီကို လက်လွှဲဝယ်ယူရ‌ ေး အ‌မေရိကန် နိုင်ငံ ၏ ကြိုးပမ်းမှု ‌ကြောင့် ဂျာမနီအစိုးရနှင့် အပြင်းအထန်  ဤသို့‌သော အ‌ခြေအ‌နေ တွင် အကြပ်အတည်းကို ညှိနှိုင်းပ‌ ေါင်းစပဆ်‌ ောင်ရွက် လျက် ပူးတွဲတုံ့ပြန်ရန်မှာ မည်သို့မျှ ‌မျှော်မှန်း၍ မရပါ။ အ‌နောက်တိုင်းနိုင်ငံများတွင် ယခုအထိ အ‌ခြေအ‌နေမှာ နိုင်ငံအားလုံး‘ကိုယ့်အတွက်ကိုယ်လုပက်‌ ြေး’ ဖြစ်ပါသည်။ ကမ္ဘာ့အဆင့်တွင် အင်အားကြီးနိုင်ငံများအကြား ပဋိပက္ခ သစ်များက‌ ြောင့် ပဋိပက္ခမှာ ပိုမို ဆိုးဝါးလာပါသည်။‌ အထူးသဖြင့် ‌ရေနံ‌ဈေးနှုန်းစစ်ပွဲမှာ ပထဝီ စီးပွားရ‌ ေး အ‌ခြေခံ‌ပေါ်တွင် ဆင်နွှဲ‌နေခြင်းဖြစ်ပါသည်။ ‌ဆော်ဒီ‌ အာ‌ရေဗျနှင့် ရုရှားတို့အကြား ပဋိပက္‌ကခ ြောင့် OPEC( အိုပက်) အဖွဲ့ ဆက်လက်ရပ်တည်နိုင်မှု နှင့် စပ်လျဉ်း၍ ‌ မေးခွန်းများ ‌ပေါ်‌ပေါက်လာပါသည်။ ‌ရေနံ‌ဈေးနှုန်းများ‌ သမိုင်းတစ်လ‌ ျှောက် မကြုံစဖူး ကျဆင်းခြင်းက‌ ြောင့‌် အကြီးမားဆုံး အုပ်စုမှာ‌ ၄

‌နောက်ဆုံးတွင် ‌ကြွေးပိန‌ ေသ‌ ော အမ‌ ေရိကန်နိုင်ငံ၏ shale oil ‌ရှေလ ‌ကျောက်လွှာမှ ‌ရေနံထုတ်သည့် လုပ်ငန်း  အမ‌ ေရိကန်သမ္မတဆိုသကဲ့သို့ ဓာတ်ဆီဆိုင်တွင်ဓာတ်ဆီဈ‌ ေးသက်သာခြင်း သည် စင်စစ်‌ ကောင်းသည်မက‌ ောင်းသည်မှာကာလကြာရှည် သူမ‌သေ ကိုယ်မသ‌ အနာခံတိုက်ရသည့် တိုက်ပွဲတွင်မည်သူအ ကြာရှည်ဆုံး ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်မည်ဆိုသည့်အပ‌ ေါ် မူတည် ပါသည်။ မည်သို့ပင်ဖြစစ်‌ ေရုရှားနှင့် ‌ဆော်ဒီအာ‌ရေဗျ တို့ အတွက် ‌ချေး‌ငွေဖြင့်လည်ပတ်န‌ ေသ‌ ော အ‌မေရိကန်ပြိုင် ဖက်များကို အပြုတ်တိုက်ရ‌ ေးမှာ အဓိက အကျုိးစီးပွား တစ်ရပ်ဖြစ်ပါသည်။  ေကာမူ ရေနံ‌ဈေးကွက်အတွင်း အင်အားချနိ ်ခွင်လျှာ ‌ပြောင်းလဲ  ကမ္ဘာ့ရေနံထုတ်လုပ်မှု အမြင့်ဆုံးရ‌ ကို ဆယ်စုနှစ်များစွာ အ‌ခြေအတင်ဆ‌ ွေး‌နွေးလျက်ရှိရာ ယခု အခါ စိတ်ဝင်စားဖွယ်ရာ ရှု‌ထောင့်တစ်မျုိး ‌ပေါ်‌ပေါက် လာပါသည်။ ‌နောက်ဆုံးတွင် ဟိုက်ဒရိုကာဗွန်လ‌ ောင်စာ များ နည်းပါးလာခြင်းက‌ ြောင့် မဟုတ်ဘဲ ‌ရေနံ‌ဈေးများ‌ လုံးဝပြန်မတက်တ‌ ော့ဘဲ အမြဲတစ‌ အလွန်နိမ့်ကျ ခြင်းက‌ ြောင့် ကျန်ရှိ‌နေ‌သော ‌ရေနံသိုက် များမှ ‌ရေနံ ထုတ်လုပ်ရန် စီးပွားရ‌ တွက်‌ချေမကိုကတ်‌ ော့ ဘဲ ‌ရေနံလုပ်ငန်းစု ကျဆင်းသွားနိုင်ပါသည်။ ပထဝီ -စီးပွားရ‌ ေး ပဋိပက္‌ခကြောင့် မရည်ရွယ်ဘဲ ဟိုက်ဒရို ကာဗွန်‌လောင်စာခ‌ ေတ် ကုန်ဆုံးသွားနိုင်ပါ မည်လား။ ဤအကြပ်အတည်းသည် အမ‌ ေရိကန်နှင့် တရုတ် အကြား‌ ဗိုလ်လုပ်လိုခြင်း ပဋိပက္ခကိုလည်း ပိုမိုဆိုးဝါး ‌စေလျက်‌ ရှိပါသည်။ အ‌မေရိကန်အစိုးရအန‌ ေဖြင့် ကမ္ဘာကိုလွှမ်းမိုး နိုင်ရ‌ ေး ပြိုင်ဖက်ဖြစ်သ‌ ော တရုတ်နိုင်ငံကို ‌ငွေက‌ ြေးနှင့်  ေလျက် ပိုမိုအားက‌ ောင်းလာခြင်း မ ဖြစ်စ‌ ေရန် အ‌မေရိကန်စီးပွား‌ရေးကို တရုတ်စီးပွားရ‌ ေးနှင့် အဆက်ဖြတ်ရမည်ဟု အမ‌ ေရိကန် ပါတီကြီး နှစ်ပါတီ လုံးက ေပါသည်။ ကမ္ဘာတစ်ဝန်း လုပ်ငန်းများဆ‌ ောင်ရွက်န‌ ေကြသည့် ကုမ္ပဏီများအန‌ ေ ဖြင့် ပစ္စည်းပ‌ ေးသွင်း သည့် လမ်းက‌ ြောင်းအဆင့်ဆင့် ကို ောက် ရန် လိုအပ်ပါမည်။ လက်ငင်းအကြပ်အတည်း ‌ကျော် လွန်သွား‌သောအခါ ယင်းကုမ္ပဏီများအားလုံး တရုတ်  သွား‌ရောက် ကြပါမည်လား။ ကုမ္ပဏီ အမှု‌ဆောင်များအန‌ ေဖြင့် အမ‌ ေရိကန်အစိုးရ၏ ပထဝီ နိုင်ငံရ‌ ေး ညွှန်ကြားချက်ကို မသိကျုိးကျင်ပြုမည် မပြုမည် ၅ ကို အပြန်ပြန်အလှန်လှန် စဉ်းစားရတ‌ ော့မည်ဖြစ်ပါသည် ဤအ‌ခြေအ‌နေမှာ ဗီယက်နမ်နှင့် အိန္ဒိယ ကဲ့သို့သ‌ ော စီးပွားရ‌ ေးထွန်းသစ်စနိုင်ငံများအတွက် အခွင့်အလမ်း ကြီး ဥ‌ရောပကုမ္ပဏီများသည် တရုတ်နိုင်ငံမှ ပစ္စည်းပ‌ ေး သွင်းရ‌ ေး လမ်းက‌ ြောင်းအဆင့်ဆင့်အပ‌ ေါ် မှီခိုအားထားမှု‌ များလွန်းခြင်းက‌ ြောင့် ‌ပေးဆပ်ရမည့်အပိုင်းများက‌ို ကောင်းစွာ သိရှိလာပြီးန‌ ောက် အကြပ်အတည်းကျော် လွန်သွားသ‌ ောအခါ ပါမည်နည်း။ တရုတ်ကုမ္ပဏီ ဟွာ‌ဝေးကို ဥ‌ရောပ ၏ 5G(ဆက်သွယ်ရ‌ ေးပဉ္စမမျုိးဆက်) အ‌ခြေခံအ‌ဆောက် အဦ တိုးချဲ့ရာတွင် ထားရန်‌ သင့်မသင့် အ‌ခြေအတင် ‌ဆွေးန‌ ွေးရာတွင် ဥ‌ရောပအန‌ ေ ဖြင့် အ‌မေရိကန်ဖိအား မည်သည့် အတိုင်းအတာအထိ ကိုရိုနာအကြပ်အတည်းက‌ ြောင့် ကာလအတန်ကြာ ဖြစ်ပ‌ ေါ်‌နေ‌သော ကမ္ဘာအနှံ့လုပ်ငန်းများ ဆက်စပ် (deglobalisation) ဖြစ်စဉ်ကို ပိုမိုမြန်ဆန်လာစ‌ ကမ္ဘာတစ်ဝန်း လုပ်ဆ‌ ောင်သည့် အစီအမံ များ ပျက်ပြားသွားပြီး အပြိုင်အဆိုင် စီးပွားရ‌ ေးအုပ်စုများ‌ ပေါ်‌ပေါက်လာနိုင်ပါသည်။ ကမ္ဘာ့ဒေသ အလိုက် ကြီးစိုး သည့် နိုင်ငံအသီးသီးကို ဗဟိုပြုလျက် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများ၏ စီးပွားရ‌ ေးများ အစုလိုက် အချင်းချင်း ယှဉ်တွဲအသုံးပြု၍ မရ‌သော စံသတ်မှတ်ချက်များ၊ အဆင့်သတ်မှတ်ချက်များ၊‌ နည်းပညာစနစ်များ၊ ဆက်သွယရ်‌ ေးစနစ်များ၊ သီးခြား ဆက်သွယရ်‌ ေး အ‌ခြေခံ အ‌ဆောက်အဦ များ၊ ‌ဈေးကွက်မ ဝင်‌ရောက်နိုင်ရ‌ ေး အတားအဆီးများ ချမှတ်ကျင့်သုံးလာ နိုင်ပါသည်။ ဤသို့ လုပ်‌ဆောင်လာပါက ကမ္ဘာပေါ်တွင် တန်ဖိုးမြင့် ထုတ်ကုန်များ ထုတ်လုပ်နိုင်ရ‌ ေး ကြိုးပမ်း၍ တက် လှမ်းန‌ မည်သည့်အခ‌ ြေ အ‌နေသို့ ‌ရောက်ရှိသွားပါမည်နည်း။ စက်မှု ထွန်းကားပြီး‌ နိုင်ငံများကို အမှီလိုက်၍ စက်မှုဖွံ့ဖြိုးရ‌ ေး လုပ်‌ဆောင် နိုင်မည့် အခါအခွင့် ‌ကျော်လွန်သွား ပါပြီလား။ ကမ႓ာ အဆင့် တန်ဖိုးမြင့် အမှတ်တံဆိပ် ပစ္စည်းများကို မူရင်း နိုင်ငံ ‌ဈေးကွက်များ အနီးအနား တွင်သာ ထုတ်လုပ် ကြမည်ဆိုပါက ဘဂင်္လားဒ‌ ပါကစ္စတန်‌ ကဲ့သို့သ‌ ော နိုင်ငံများသည် အလုပ်သမား သိန်း‌ပေါင်းများ စွာတို့ကို မည်သို့ အလုပ်အကိုင် ပ‌ ေးနိုင်ပါမည်နည်း။ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်က‌ ြောင့် စနစ် ပျက်ပြားခြင်း

ကမ္ဘာတစ်ဝန်း တန်ဖိုး ကွင်းဆက်ကို ပထဝီနိုင်ငံရ‌ ေး‌ အ‌ကြောင်းများက‌ ထိုင်း နှင့် မ‌လေးရှား ကဲ့သို့သ‌ ော ဝင်‌ငွေအလယ်အလတ်ရှိ သည့် နိုင်ငံများသည် ယင်းတန်ဖိုးကွင်းဆက်၏ တန်ဖိုး မြင့်အဆင့်များ သို့ ‌ရောက်ရှိ‌ရေး မည်သို့တက်လှမ်းနိုင်ပါ မည်နည်း။ မဟာဗျူဟာရ‌ ွေးချယ်နိုင်မှု မရှိတ‌ ော့ဘဲ ‌ဒေသ အတွင်း ကြီးစိုးသည့် ေးမှုကို ပိုမို၍‌ မကာကွယ်နိုင်သ‌ ော အ‌နေအထားသို့ ‌ရောက်ရှိသွားနိုင‌် ပါသည်။ ‌ခေတ်သစ်လစ်ဘရယ်ဝါဒ ‌နေ့ချင်းညချင်း အဆုံး‌ သတ်သွားနိုင်ခြင်း အဖြစ်အပျက်များမှာ ရုတ်ခြည်း ပါသည်။ နာရီပိုင်းအတွင်း အလွန်များပြားသ‌ ော ‌ငွေက‌ ြေး ပမာဏများကို ‌ဈေးကွက်များအတွင်း ကရက်ပါတီမှ Bernie Sanders (ဘာနီဆန်းဒါးစ်) ၏‘ဆိုရှယ်လစ်ဆန်သ‌ ော’ ကတိကဝတ် များပင် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ပါက ပါ‌တော့သည်။ လူငယ်ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒီ Kevin Kuhnert ၏အယူအဆ အ‌တွေးအခ‌ ေါ်ပိုင်း ‌ဆွေး‌နွေးချက်များကို မ‌နေ့တစ်‌နေ့ကပင် အသည်းအသန် ဆန့်ကျင်ခဲ့ကြသ‌ ော ဂျာမန် နိုင်ငံ‌ရေးသမားများ သည် ယခုအခါ ကုမ္ပဏီများ ကို အလ‌ ေးအနက် စဉ်းစား‌နေကြ ပါသည်။ ကမ္ဘာ့ ရာသီဥတု‌ပြောင်းလဲခြင်းကို ‌ဖြေရှင်းရ‌ ေးအကြံအစည်များ ကို သူငယ်နှပ်စား အကြံအစည်ဟုပယ်ချခဲ့ကြသ‌ ော်လည်း ယခုအခါ အမှန်တကယ် ကမ္ဘာတစ်ဝန်း  ေပြီဖြစ်ပါသည်။ ဒုက္ခသည်အကြပ်အတည်းဖြစ်စဉ်က ဟု ပြောဆိုခဲ့ကြသ‌ ော နယ်စပ်များမှာ ယခုအခါ အမှန်ပင် ကွန်ဆာ‌ဗေးတစ်(ရ‌ ှေးရိုးထိန်းသိမ်းရ‌ ေးအယူအဆရှိသူ) အုပ်ချုပ်‌ရေးမှူး Markus Soder ပင်လျှင် ဂျာမနီလူမျုိး များ၏ အသည်းစွဲဖြစ်သ‌ ော ဘတ်ဂျက်လိုင‌ ွေပပ‌ ျောကရ်‌ ေး ကို စွန့်လွှတ်ပြီး‘စာရင်းကိုင် ကိစ္စများကို လမ်းညွှန်အဖြစ် မခံယူဘဲ ဂျာမနီနိုင်ငံတ‌ ော်၏ လိုအပ်ချက်များကိုသာ လမ်းညွှန်အဖြစ် ခံယူသွားမည်’ ဟု ‌ကြေညာန‌ ပါသည်။ လူမှုအကျုိးစီးပွားအားလုံးထက် ‌ဈေးကွက်အကျုိးစီးပွား ကို ပဓာနထားသ‌ ော ‌ခေတ်သစ်လစ်ဘရယ်ဝါဒကြီးစိုး‌ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်က‌ ြောင့် စနစ် ပျက်ပြားခြင်း ‌သော ‌ခေတ်သည် ကုန်ဆုံးအံ့ဆဲဆဲဖြစန်‌ ေပါပြီ။‌ အထက်ဖ‌ ော်ပြပါ အစီအမံများအားလုံးသည် အရ‌ ေးပ‌ ေါ်  မှန် ပါသည်။ သို့‌သော် နိုင်ငံအသီးသီးမှ နိုင်ငံသား များသည် ‌နောက်တစ် ကြိမ်ထပ်၍‘အခြားရ‌ ွေးချယ်စရာမရှိပါက‌ ြောင်း’ ကြားရ အခါ ေ‌ကြောင်း အမှတ်ရကြပါ လိမ့်မည်။ ဤအကြပ်အတည်းနှင့်အတူ ကာလကြာရှည် ငုပ်လျှုိးန‌ ေ‌သော နိုင်ငံ‌ရေးနယ်ပယ် နိုးထလာပါသည်။‌ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ ကြီးမားကျယ်ပြန့န်‌ ေခြင်း သည်မက‌ ောင်းမွန် ဟူသ‌ ော ‌ခေတ်သစ်လစ်ဘရယ် အယူ အဆကို ဆယ်စုနှစ်‌လေးစုမျှ ကျင့်သုံးခဲ့ပြီးန‌ ောက် နိုင်ငံ များသည် အလိုရှိ၍ ော်ထုတ် နိုင်‌သော စွမ်းပကား အလွန်ကြီးမားက‌ ြောင်း ကာလ‌ ကြာရှည် ‌မေ့‌လျော့‌နေခဲ့‌သော ထင်ရှားပ‌ ေါ်လွင်လာပါသည်။ ကိုရိုနာအကြပ်အတည်းသည် မျက်မ‌ ှောက်ခ‌ ေတ်၏‌ ပထဝီနိုင်ငံရ‌ ေး၊ စီးပွားရ‌ ေး၊ အယူဝါဒ‌ရေးနှင့် ယဉ်‌ကျေးမှု‌ ပြတရ်‌ ွေ့က‌ ြောများကို မီး‌မောင်းထိုးပြလိုက်ပြီဖြစ်ပါသည်။‌ ကမ္ဘာ့စနစ်ကြီးအတွင်းမှ ဤအက်က‌ ြောင်းသညခ်‌ ေတ် တစ်‌ခေတ်ကို ‌ပြောင်းလစဲ‌ ေမည့် အုပ်စုကွဲမှုနိမိတ်ဖြစ်ပါ‌ သလား။ အဓိက စီးပွားရ‌ ေး အုပ်စုကြီးများလက်တ‌ွဲ ဖြုတ်ကြလျက် ကမ္ဘာတစ်ဝန်း လုပ်ငန်းများယှက်နွယ်‌ ဆောင်ရွက်မှု(ဂလိုဘယ်လိုကဇ်‌ ေးရှင်း)‌ အလျင်အမြန် တိုးတက်သည့် ‌ခေတ်တစ်‌ခေတ်ကုန်ဆုံး‌ တော့မည်လား။ ‌ရေနံ‌ဈေးနှုန်းစစ်ပွဲများသည်ဟိုက် ဒရိုကာဗွန် ‌လောင်စာသုံး စက်မှုစီးပွားရ‌ ေးများ နိဂုံးချုပ်တ‌ ော့မည့် ‌ရှေ့ပ‌ ငွေက‌ ြေးစနစ်သစ်တစ်ခု ‌ပြောင်းလဲဖြစပ်‌ ေါ်‌နေပြီလား။‌ ကမ္ဘာ့ငွေက‌ ြေးစနစ်ကို အာမခံချက်‌ပေးသည့် ဦးစီး  နေရာတွင် အ‌မေရိကန်ပြညထ်‌ ောင်စုမရှိတ‌ ော့‌ ဘဲ တရုတ်နိုင်ငံ ‌ရောက်ရှိလာ‌တော့မည်လား။သို့မဟုတ‌် အင်အားဝင်ရိုးစွန်းအများရှိသည့် ကမ္ဘာကြီးအဖြစ်သို‌့ ရုတ်ခြည်းဖ‌ ောက်ထွကပ်‌ ကိုရိုနာဗိုင်းရပက်‌ ေခဲ့‌သော  ရုတ်ခြည်း ထွက်ပ‌ ေါ်လာ နိုင်သည်မှာ ေါ်‌ပြောင်းလဲ မှုများအားလုံးသည် အလွန်မြန်ဆန်သ‌ ော နှုန်းထား ဖြင့် အပြန်အလှန် ၆

ဤသို့‌သော ရှုပ်ထ‌ ွေးမှုကို ကြည့်ခြင်းဖြင့် ယခု အကြပ် သူငယ်ချင်း အသိုင်းအဝိုင်း များတွင် စုစည်းညီညွတ်မှု ဆ အတည်းသည် ၂၀၀၈ခုနှစ် စီးပွားရ‌ ေးဆုပ်ကပ်ထက် ထက်ထမ်းပိုး အရင်းရှင်ယန္တရား နက်ရှိုင်းလိမ့်မည်ဟု ယူဆရပါသည်။ ကမ္ဘာ့စနစ်ကြီးတစ် သက်ကြီးရွယ်အိုများနှင့် နာမကျန်း  ေ‌သော အကြပ်အတည်းပြဿနာ သူများကို အကာအကွယ်ပ‌ ေးသည်မှာ မည်သည့်အချနိ ် သည် ယမ်းအိုးကြီးနှင့်တူသည်ဟု ဆိုပါကကပ်ရ‌ ောဂါ‌ က ကြုံတ‌ လူ့အဖွဲ့အစည်း တစ်ရပ်လုံး သည် ထိုယမ်းအိုးကြီး၏ မီးတို့ထားပြီးသ‌ ော စနက်တံနှင့်‌ ကို ပိုမို၍ စည်းလုံးညီညွတ်‌စေရန် ဤစုစည်းညီညွတ် တူပါလိမ့်မည်။ မှုအ‌တွေ့အကြုံအပ‌ ေါ် ဆက်လက်တညဆ်‌ ောက်လျက် လုပ်‌ဆောင်နိုင်ပါသည်။ အကြပ်အတည်းကို အတူတကွ ‌ ဟင်းလင်းပွင့န်‌ ေ‌သော အနာဂတ်ပြူတင်းပ‌ ေါက် ကျော်လွှားနိုင်ပါက စုစည်းညီညွတ်‌သော အသိုက်အဝန်း သည် မည်သည့် စိန်‌ခေါ်မှု အခက်အခဲကို ြေ ကိုရိုနာအကြပ်အတည်းမှာ ကြီးမားသ‌ ော လက်‌တွေ့ကွင်း ရှင်းနိုင်သည်ဟု ‌ခေတ်သစ်၏ အာရုဏ်ဦးတွင် သက‌ ေင်္တ ဆင်း စမ်းသပ်စစ်ဆ‌ သန်း‌ပေါင်း များစွာသ‌ ော လူသားများသည် ‌နေ့စဉ်ဘဝန‌ ေထိုင်မှု ‌ နည်းလမ်းသစ်များကို အလုပ် သို့ရာတွင် အကြပ်အတည်းကို တုံ့ပြန်ရာ၌ အန္တရာယ် အတွက် ခရီးထွက်မည့်န‌ ေရာတွင် ဗီဒီယိုဖြင့် ချတိ ်ဆက် များနှင့်လည်း ကြုံတ‌ ွေ့ရပါမည်။ ကမ္ဘာတစ်ဝန်း နယ်စပ် ၍ အစည်းအဝ‌ တက္ကသိုလ်ဆရာ များ ပယ်ဖျက် များသည် အင်တာနက်မှတဆင့်ဆ‌ ွေး‌နွေးပွဲ(webi- ခြင်း၊ နိုင်ငံခြားသားများကို ဝင်ခွင့်ပိတ်ပင် တားမြစ်ခြင်း nar) ပါသည်။ ဝန်ထမ်းများသည် ေပါသည်။ စက်မှုလုပ်ငန်းသုံး စက်ရုပ် လုပ်ငန်းခွင်သို့ မသွားရ‌ ောက်ဘဲ ‌နေအိမ်မှာပင် ‌နေထိုင်၍ အမှာစာများ စံချနိ ်တင်များပြားန‌ ေသည်ကို ကြည့်ခြင်း  အကြပ်အတည်းက‌ ျော် ဖြင့် ထုတ်လုပ်မှု လမ်းက‌ ြောင်း အဆင့်ဆင့်တွင် အလို လွန်သွား‌သောအခါ ‌နေထိုင် အ‌လျောက်စနစ် ောက်မှုမဖြစ်ဘ‌ဲ အလုပ်လုပ်ကိုင် သို့‌သော် ‌ ပိုမိုခံနိုင်ရည်ရှိစ‌ ေရန် လုပ်ဆ‌ ောင်လာကြသည်ကိုတွေ့ နေထိုင်အလုပ်လုပ်ကိုင်ပုံ နည်းလမ်းသစ်သည်အလုပ်ဖြစ် အလိုအ‌လျောက်စနစ်များ ရုံမျှသာ မဟုတ်ဘဲ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အတွက်နှင့် သုံးစွဲခြင်းဖြင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်း ပစ္စည်းပ‌ ေးသွင်းသည့် မိသားစုအတွက် ပိုမို ‌ကောင်းမွန်‌ကြောင်း လူအများအပြား လမ်းက‌ ြောင်း အဆင့်ဆင့်တွင် အသစ်‌ပေါ်‌ပေါက်လာသ‌ ော‌ သည် ကိုယ်တ‌ ွေ့ ောက်မှု ေး စီးပွားရ‌ ေးထွန်းသစ်စ နိုင်ငံများ  အရာအားလုံး ေ ၏ ‌မျှော်လင့်ချက်များ ပျက်သုဉ်းသွားနိုင်ပါသည်။ ယ‌နေ့ သည့် ပစ္စုပ္ပန် အခိုက်အတန့်ကို အသုံးချလျက်‌ ပင်လျှင် အိန္ဒိယ သို့မဟုတ် ဗီယက်နမ်ရှိ ကမ္ဘာတစ်ဝန်း ရာသီဥတု ‌ပြောင်းလဲမှုကို တိုက်ဖျက်ရ‌ ေး အပြုအမူပိုင်း‌ လုပ်ငန်း ‌ဆောင်ရွက်န‌ ေ‌သော လုပ်ငန်းများ၏ စက်ရုံများ ကာလရှည် ေါ်လာစ‌ ေရန်‌ တွင် စက်ရုပ်များအသုံးပြုန‌ ေပြီဖြစ်ပါသည်။ နိုင်ငံခြား လုပ်‌ဆောင်ရပါမည်။ လုပ်ကိုင်သ‌ ော လုပ်ငန်း များက ပစ္စည်းပ‌ ေးသွင်းသည့် လမ်းက‌ ြောင်း များပြားစ‌ ေ ဗြိတိသျှ သတင်းထ‌ ောက် Jeremy Warner(‌ဂျေရမီ ရန် ကြိုးပမ်းခြင်းသည် စီးပွားရ‌ ေးကြီးထွားမှုကို ‌မောင်း ဝါနာ) က အကြပ်အတည်းအ‌ပေါ် ‌ခေတ်သစ် လစ်ဘ နှင်‌ပေးမည်ဖြစသ်‌ ော်လည်း ရယ် အမြင်ကို အဆိုးမြင်ပုံစံဖြင့် အကျဉ်းချုပ် ‌ဖော်ပြ တိုးပွားလာနိုင်ပါသည်။ ပုံမှာ‘လုံးဝဘက်မလိုက်သည့် စီးပွားရ‌ ေး ရှု‌ထောင့်မှ ကြည့်လျှင် ကိုဗစ်-၁၉ သည် သက်ကြီးရွယ်အို မှီခိုများ အ‌နောက်နိုင်ငံများတွင် ယင်း အလားအလာများက‌ ြောင့် ကို ‌ပေးခြင်းဖြစ်၍ အလုပ်လက်မဲ့ဖြစ်ခြင်း၊ လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း မ ကာလရှည်တွင် အကျုိးက‌ ျေးဇူးဘက်မှ အနည်းငယ် ြောက်ရွံ့ခြင်း၊‌ အ‌လေးသာလ‌ ောက်ပါသည်’(သူ့ အခြားဒ‌ ေသများမှ ‌ပြောင်းရ‌ ွှေ့ဝင်ရ‌ ောက် လာကြသူများ စကားအတိုင်း ‌ဖော်ပြပါသည်။) နိုင်ငံအသီးသီး၏ ကို ညှိုးခြင်း၊ အ‌ခြေတကျဖြစ်‌နေ‌သော လစ်ဘရယ်စနစ် အစိုးရများသည် စုစည်းညီညွတ်မှု မရှိကြသ‌ ော်လည်း ကို တို့ ဆက်တိုက်  လုပ်ငန်းခွင်များ၊ မိတ်‌ဆွေ မြင့်တက်လာမည့် အခ‌ ြေအ‌နေရှိပါသည်။ ၇ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်က‌ ြောင့် စနစ် ပျက်ပြားခြင်း

‘ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် အကြပ်အတည်းသည် ဌာ‌နေနိုင်ငံသား အမျုိးသားရ‌ အကာအကွယ်ပ‌ ေးရ‌ ေးဝါဒသမားများ အတွက် နိုင်ငံ‌ရေး လက်‌ဆောင်ဖြစ်က‌ ြောင်း၊ အကြပ်အတည်းက‌ ြောင့်  ြောက်မှုအန္တရာယ်ဖြစ်သည် ဟု ြောင်း၊နိုင်ငံများသည် အကြပ်အတည်းနှင့် ကြုံလာချနိ ်တွင်အိမ်နီးချင်း နိုင်ငံများ နှင့် မဟာမိတ်အရင်းအချာများကို အမြဲတစ‌ အားကိုး၍ ရမည်မဟုတက်‌ ြောင်း’ လစ်ဘရယ် ‌ဘောဂဗ‌ ေဒပညာရှင်‌ Philippe Legrain(ဖီလိလ‌ ေဂဟန်) ၏သတိ‌ပေးချက်မှာ မှန်ကန်ပါသည်။ အကြပ်အတည်းကိုအဓိပ္ပာယက်‌ ောက်ယူ သည့် အခွင့်အရ‌ ေးကို လက်ယာဝါဒီ အများကြိုက်ဝါဒီ များ လက်သို့ ဝ ကွက် မအပ်သင့်ပါ။ တစ်ကမ္ဘာလုံး အတိုင်းအတာဖြင့် စိန်‌ခေါ်မှုအခက်အခဲများကို တစ်နိုင် ငံချင်း သီးခြားစီ တစ်ကိုယ်က‌ ောင်း အ‌ဖြေရှာ၍ မရပါ။ စုစည်းညီညွတ်သ‌ ော နိုင်ငံတကာ ပူး‌ပေါင်းဆ‌ ောင်ရွက်မှု ဖြင့်သာ ‌ဖြေရှင်းနိုင်ပါမည်။ ၂၀၀၈ခုနှစ် အ‌ခြေအ‌နေနှင့် ကွာခြားသည်မှာ တိုးတက်ရ‌ သည် လက်ငင်းဖြစ်ရပ်များကို အဓိပ္ပာယ် ‌ကောက်ယူ ခြင်းနှင့် မည်သို့ လုပ်‌ဆောင်ရမည်ကို ‌ဖော်ထုတ်ခြင်း တို့တွင် တစ်ကြိမ်ထပ်မံ၍ အရှုံးမခံနိုင်တ‌ ော့ပါ။ လာ  ကမ္ဘာ့စနစ်သစ်အတွက်‌ အ‌ခြေခံကို ချမှတ်ရပါမည်။ သင့်က‌ ြောင်း အ‌ခြေအတင် ‌ဆွေး‌နွေးပွဲများကို မိမိတို့က ပုံ‌ဖော်နိုင်သည့် လုပ်‌ဆောင်ရပါမည်။ အင်အားပိုမို‌ ကောင်းမွန်သ‌ ော ဒီမိုကရ‌ ေစီနိုင်င‌ံ တော် ‌ပေါ်ထွန်းလာနိုင်ခြင်း လူအများ အထူးသဖြင့် လူငယ်များသည် တစ်နိုင်ငံ လုံး အရ‌ ေးပ‌ ‌ကြေညာခြင်းကို ပထမဆုံး ကြုံ‌တွေ့ဖူးခြင်းဖြစ်ပါသည်။ စိတ်ကူး၍ပင် မရနိုင်ခဲ့သည့် အတိုင်းအတာဖြင့် အတွင်းမှာပင် ‌လျှော့ချကန့်သတ်ခြင်းခံရပါသည်။ တရုတ် နိုင်ငံတွင်သာမက ဥ‌ရောပတိုက် အလယ်ပိုင်းတွင်ပါ နည်း ပညာများကို ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးချလျက် နိုင်ငံသားများ ၏ အပြုအမူများကို ‌စောင့်ကြည့် ေ ပါသည်။‘အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရ‌ ေး’ ‌ဆောင်ရွက်ခဲ့စဉ်  သင်ခန်းစာအတိုင်း ဆိုလျှင် လိုကသ်‌ ော အရ‌ ေးပ‌ ေါ် စည်းမျဉ်း အများအပြားသည် အကြပ်အတည်း ‌ကျော်လွန်သွားသည့်န‌ ောက်ပိုင်းတွင် ဆက်လက်၍ အတည်ဖြစ်န‌ ေပါမည်။ Giorgio Agamကိုရိုနာဗိုင်းရပ်က‌ ြောင့် စနစ် ပျက်ပြားခြင်း ben(‌ဂျော်ဂျယီ ိုအာဂမ်ဘန်) နှင့် Naomi Klein(နာအို မီကလိုင်း) တို့က အ‌ရေးပ‌ ေါ် အ‌ခြေအ‌နေကို ပုံမှန်အဖြစ် အသုံးပြုခြင်း၏ ‌နောက်ကွယ်၌ လူအများက ကပ်ဆိုက် အရင်းရှင်စနစ်ကို လွယ်လင့်တကူ လက်ခံလာစ‌ ေ‌ရေးဟူ သည့် ထုတ်‌ဖော်က‌ ြေညာခြင်းမရသှိ‌ ော ေ နိုင်သည်ဟု ဆိုပါသည်။ ယင်းသို့ လျှုိ့ဝှက်လုပ်ငန်းစဉ် ရှိလိမ့်မည်ဟု တစ်ထစ်ချ မဆိုနိုင်‌သော်လည်း အ‌ခြေခံ အခွင့်အ‌ရေးများ ယိုယွင်းပျက်စီးမသွားစ‌ ေရန် တားဆီးရပါမည်။ အာရှနိုင်ငံများတွင် လွန်ခဲ့‌သော ၁ဝ နှစ်အတွင်း ေရာယူလာခြင်း နှင့် ဆက်စပ်လိုက်ပါက ယင်းအလားအလာများမှာ ပိုမို၍ နိုင်ငံ‌တော်အာဏာကို စွဲကိုင်ကျင့်သုံးသူများသည် နို င် ငံ တ‌ ော် အာ ဏာ စွဲ ကို င် ကျ င့် သုံး မှု အ တွ က် တာ ဝ န်  ယူဆခြင်းသည် မှန်ကန်‌ကြောင်း၊‘အာဏာစွဲကိုင်ကျင့်သုံးပြီး မည်သည် တို့ကို ‌ဆောင်ရွက်ပ‌ ေးနိုင်က‌ လက်တ‌ ွေ့‌ဆောင်ရွက်ပြရမည်ဖြစက်‌ ြောင်း၊ ဥ‌ရောပ အတွက် စိန်‌ခေါ်မှုမှာ တရုတ်နိုင်ငံက လုပ်‌ဆောင်ခဲ့ သည်များကို ပိုမို၍ ေစီ နည်းကျသ‌ ော နည်းလမ်းဖြင့် လုပ်‌ဆောင်နိုင်သည်ဟု အလုပ်ဖြင့် သက်သ‌ ေပြရန်ဖြစ်က‌ ြောင်း’ Slavoj Zizek ၏ သတိပ‌ ေးချက်မှာ လွန်စွာ တိကျမှန်ကန်ပါသည်။ အ‌ရှေ့  ေစီ နိုင်ငံများဖြစ်‌သော ‌တောင်ကိုရီးယား၊ တိုင်ဝမ်နှင့် ဂျပန်တို့သည် နိုင်ငံသားလွတ်လပ်ခွင့်များက‌ို အလွန်အကျွံ ကန့်သတ်ခြင်း မပြုဘဲ ယင်းလုပ်ဆ‌ ောင် ချက်များကို မည်သို့ လုပ်‌ဆောင်နိုင်က‌ ြောင်း ယခုအချနိ ် အထိ ပိုင်နိုင်စွာ လက်တ‌ အလွန် ပြင်းထနသ်‌ ော တရုတ်နိုင်ငံ၏ နည်းလမ်းနှင့် နှိုင်းစာလျှင် ၎င်းတို့၏ ချဉ်းကပ်ပုံသည် ေစီ စနစ်နှင့် ပိုမို‌လျော်ညီသည်ဟု ယူဆရပါသည်။ မည်သို့ ပင်ဖြစ်စ‌ ေစီနိုင်ငံတ‌ ော်အ‌နေဖြင့် အကြပ်အ တည်းကို ‌အောင်မြင်စွာ ေစီ နိုင်ငံ‌တော် အ‌ပေါ်ယုံကြည်မှုအားက‌ ောင်းလာနိုင်ပါသည်။‌ အကြပ်အတည်းနှင့် ကြုံတ‌ ွေ့ချနိ သည် လုပ်ငန်းကျွမ်းကျင်သ‌ ော၊ အပင်ပန်းခံ‌သော၊ အကာအကွယ်ပ‌ ေးသ‌ ော အစိုးရကို ဝန်းရံ၍ စုစည်းလာ တတ် ကြပါသည်။  ျွေတာ‌ရေး အစီအစဉ်များ‌ ကျင့်သုံးလျက် ကျန်းမာရ‌ ောင့်ရ‌ ှောက်မှု စနစ် များကို ထပ်မံလ‌ ျှော့ချ၍ မရနိုင်တ‌ ော့သည့် အနိမ့်ဆုံး ၈

ယခုအခါ ယင်းစနစ်ဖြင့် အများအပြားကို ကုသ‌ပေးနိုင်ရန် တတ်အားသရ‌ ွေ့  ‌ဆေး‌ပေးခန်းများ ပိတ်သိမ်းခြင်း၊ သူနာပြုများ ကာလရှည် မလုံမလ‌ ောက် ဖြစ်န‌ ေခြင်း၊ နည်းပညာပိုင်းပစ္စည်းကိရိယာများ စိတ် မက‌ ောင်းစရာ ေခြင်းများအတွက် ယခု ‌ပေးဆပ်န‌ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ပုဂ္ဂလိ ဆေးခန်းများက ကပ်ရ‌ ောဂါ တိုက်ဖျကရ်‌ ေးတွင် ပါဝင် ခြင်း မပြုနိုင်ဟု ကျန်းမာရ‌ ှောက်မှုကို  ‌တောင်းဆိုချက်များကို ယခုအခါ  တခဲနက် ‌ထောက်ခံလာကြပါသည်။ စ ပိန်နိုင်ငံသည် အကြပ်အတည်းဖြစ်ပွားလာစဉ် ပုဂ္ဂလိက‌ ဆေးခန်းများနှင့် ကျန်းမာရ‌ ေးဝန်‌ဆောင်မှုများအားလုံး ကို အလျင်အမြန် နိုင်ငံပိုင်သတ်မှတ် သစ် သမ္မတကလည်း ‌ခေတ်သစ်လစ်ဘရယ်ဝါဒအတိုင်း‌  အ‌မြော်အမြင်ရှိမရ‌ှိ ထုတ်ဖ‌ ော် ‌မေးခွန်းထုတ်လျက် လမ်းက‌ ြောင်းပ‌ ြောင်းလဲ ရန် ကတိကဝတ်ပြုထားပါသည်။ ဂျာမနီနိုင်ငံတွင် လည်း လူမှုဘဝကို ‌ဈေးကွက်ဖြင့် အဆုံးဖြတ်ခံခြင်းသည် စင်စစ‌်  အ‌ခြေအတင် စတင် ‌ဆွေး‌နွေးန‌ ေကြပြီ ဖြစ်ပါသည်။ ‌နောင်အခါတွင် အများပြည်သူ ဝန်‌ဆောင်မှု  ေးရာ၌ စီးပွားရ‌ ေးသမားတစ်ဦးချင်း၏ အမြတ်အစွန်းရလိုမှုကို လုံး ဘုံတူညီသ‌ ော ‌ကောင်းကျုိးချမ်းသာဖြစစ်‌ ေ‌ရေးကိ‌ု ဗဟိုပြုရပါမည်။ အများပြည်သူဝန်ဆ‌ ောက်‌ ရေးအတွက် ‌ငွေဘီလီယံပ‌ ရန်လိုအပ်ပါမည်။ ဝန်ကြီးချုပ်အိန်ဂျယ်လာမာကယ် က နိုင်ငံ‌တော်၏ ‌ကြွေးမြီပမာဏကို ကန့်သတ်‌သော ဖွဲ့စည်းပုံအခ‌ ယခုကဲ့သို့ ချွင်းချက်ပြုရမည့် အ‌ခြေအ‌နေတွင် အကျုံး မဝင်က‌ ြောင်း၊ ‘နှစ်ကုန်‌သောအခါ ဘတ်ဂျက်လက်ကျန် မည်သို့ရှိ  မလိုပါက‌ ြောင်း’ မိန့်ကြားခဲ့ ပါသည်။ လက်ရှိအခ‌ ြေအ‌နေတွင် ဂျာမနီအစိုးရသည် သမိုင်းတစ်လ‌ ျှောက် မကြုံဖူးသ‌ ေး‌သော စီးပွားရ‌ ေး ကယ်ဆယရ်‌ ေး အစီအမံများကို လုပ်‌ဆောင်လျက်ရှိ ပါသည်။ ပိုင်ရှင်ကိုယ်တိုင် လုပ်ကိုင်သ‌ ော လုပ်ငန်းငယ် များနှင့် အလွတ်ဝန်‌ဆောင်မှု‌ပေးသ‌ ောပ‌ရော်ဖက်ရှင်နယ် များမှအစပြု၍ ကုမ္ပဏီကြီးများအထိ ပါဝင်ပါသည်။ ပြည်ထ‌ ောင်စုဘဏ္ဍာရ‌ ေးဝန်ကြီး Scholz(ရှို့ဇ်) က‌ ၉ ‘လုပ်ပ‌ ေးနိုင်တာအားလုံး လုပ်ပ‌ ေးသွားမည်’ ဟု ကတိ ပြုပ‌ ောင်စုစီးပွားရ‌ ေးဝန်ကြီး Altmaier(‌အော်‌မေယာ) က စုစု‌ပေါင်း ဘီလီယံ ၅၀ဝ ပမာဏရှိ‌သော အာမခံချက်‌ပေးရ‌ ေး မူ‌ဘောင်မှာ ကနဦး ‌ဆောင်ရွက် ‌ပေးခြင်းသာဖြစ်က‌ ြောင်း ‌ပြောကြား ပါသည်။ သို့ဖြင့် အကြပ်အတည်းကြုံရချနိ ်တွင် အားလုံး ဂျွန်‌မေ နတ်ကိန်းစ်၏ အယူအဆများကို လက်ခံကျင့်သုံးသူ (Keynesian) ၂၀၀၈ခု နှစ် စီးပွားရ‌ ေး ပျက်ကပ်နှင့် မတူညီဘဲ အကြပ်အတည်း  ျွေတာရ‌ လုပ်‌ဆောင်၍ ျွေတာ‌ရေး မူဝါဒများကို ဆယ်စုနှစ်များစွာ ကျင့်သုံးခဲ့ပြီးန‌ ောက် ကျန်းမာရ‌ ေး နှင့်ပညာရ‌ ေး၊ ‌ဒေသန္တရအစိုးရ၊ သယ်ယူပိုဆ့‌ ောင်‌ရေး အ‌ခြေခံအ‌ဆောက်အဦ၊ ဂျာမန်တပ်မတ‌ တို့မှာဝန်‌ဆောင်မှုများ ယိုယွင်းလျက် ခန်း‌ခြောက်န‌ ေ ပြီဖြစ်ပါသည်။ ထိန်းချုပ်မှု ဆုံးရှုံးသွားနိုင်ဟု ကျယ် ကျယ်ပြန့်ပြန့် စိုးရိမ်က‌ နေကြခြင်းကို တုံ့ပြန် ဖြေရှင်းရန်၊ စီးပွားရ‌ ေးနှင့် လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ်လုံး ကိုဒစ်ဂျစ်တယ် ‌တော်လှန်ရ‌ ေး အတွက်  ြောင်းလဲမှုကို တိုက်ဖျက်ရန် သမိုင်း တွင်‌လောက်သည့် လိုအပ်ပါသည်။ သို့‌သော် အလားအလာနည်းပါးန‌ ေ ပါ‌သေးသည်။ ၂၀၀၈ခုနှစ် ဘဏ္ဍာ‌ရေး အကြပ်အတည်း ပြီးန‌ ျွေတာ‌ရေးအစီအမံများကို တင်းကြပ် စွာ ကျင့်သုံးခြင်းဖြင့် ကယ်ဆယရ်‌ ေး အစီအမံများ အတွက် အလွန်များပြားသ‌ ော ကုန်ကျစရိတ်များကို လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ်လုံးက ကျခံခဲ့ရပါသည်။ဘဏ်များ က အခွန်ထမ်းများ၏ ‌ငွေကို ယူ၍ ၎င်းတို့၏ ‌ဈေးကွက်ဝ‌ ေစု ခိုင်မာ‌စေရန် လူ့အဖွဲ့အစည်း၏ အ‌ပေါ်ဆုံးအလွှာ၌ လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာ နှင့် အရင်းအမြစ်များ စုစည်းမှု လာခဲ့ပါသည်။  ေစီနိုင်ငံများနှင့် လူ့အဖွဲ့အစည်း များသာမက စီးပွားရ‌ ေးတွင် ‌ငွေက‌ ြေးကဏ္ဍ အဓိက မဟုတ်ဘဲ ကုန်ပစ္စည်းများ နှင့် ဝန်‌ဆောင်မှုများကို အဓိက ထားသ‌ ော နိုင်ငံများပင်လျှင် ‌နောက်ထပ် ဆယ်စုနှစ်  ျွေတာ‌ရေး ကျင့်သုံးခြင်းကို ခံနိုင်ရည်ရှိမည် မဟုတ်ပါ။ အကြပ်အတည်းနှင့် အကြပ်အတည်းက‌ ြောင့် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်က‌ ြောင့် စနစ် ပျက်ပြားခြင်း

ဖြစ်လာမည့် စီးပွားရ‌ ေး ဆဲနိုင်ငံများကို မျက်နှာလွဲ ခဲပစ် လုပ်၍  ောင်ရန် အကူအညီပ‌ ေးခြင်းဖြင့် ဥ‌ရောပနိုင်ငံများလည်း ဖြစ်ပါသည်။ အကြပ်အ တည်း ‌နောက်တစ်ကြိမ် မဖြစ်ပွားစ‌ ေရန် ‌ရှောင်လွှဲနိုင်ပါ မည်။ ‌နောက်ဆုံးအ‌နေဖြင့် အ‌ရေးကြီးသ‌ ောအချက်မှာ ကမ္ဘာကြီးသည်လည်း ျွေတာခြင်း ကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်း ပူ‌နွေးလာ ခြင်းက‌ ြောင့် ထိခိုက်မှုများ နည်းပါးသက်သာစ‌ ေရန်လို အပ်သည့် လူမှု ‌ဂေဟစနစ် အသွင်ကူးပ‌ ြောင်းရ‌ ေးအတွက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများကို လိုအပ်ပါသည်။ ကိုရိုနာ အကြပ်အတည်းက‌ ြောင့် ‌ဘေး‌ရောက်သွား၍ မဖြစ်ပါ။ အားလုံး အတူတကွ ‌ဖြေရှင်းရမည့် ကိစ္စဖြစ် ပါသည်။ ဆိုရှယ်ဒီမိုကရ‌ ေစီ(လူမှုအဓိကဒီမိုကရ‌ ေစီစနစ်) သည် အကြပ်အတည်းမှ ထွကပ်‌ ေါက်ဖြစ်နိုင်ခြင်း က မ္ဘာ တ စ် ဝ န်း အ ကြ ပ် အ တ ည်း ဖြ စ် ခြ င်း ‌ကြော င့် အလွန်အမင်း ဂလိုဘယ်လိုက်‌ဇေးရှင်း(ကမ္ဘာတစ်ဝန်း လုပ်ငန်းများ ယှက်နွယ်ဆ‌ ောင်ရွက်ခြင်း) ‌ကြောင့် မည် မျှ အန္တရာယ်ကျရ‌ ောက်လွယ်သည်ကို သိမြင်နားလည်မှု မြင့်တက်လာပါသည်။ တစ်ကမ္ဘာလုံး ကွန်ရက်ဆက် သွယ်ထားသည့် အ‌ခြေအ‌နေတွင် ကပ်ရ‌ ောဂါများသည် အလျင်အမြန် ျော်၍ ကူး စက်သွားနိုင်ပါသည်။ အမှန်တကယ်လည်း ကူးစက်လျက် ရှိပါသည်။ ကမ္ဘာတစ်ဝန်း ပစ္စည်းပ‌ ေးပို့သည့် လမ်းက‌ ြောင်း အဆင့်ဆင့်မှာ လည်း ောက်သွား နိုင်ပါသည်။ ‌ငွေက‌ ြေးဈ‌ ေးကွက်များသည်လည်း ခံနိုင်ရည်‌ မရှိပါ။ လက်ယာဝါဒီ အများကြိုက်ဝါဒီများက နယ်စပ် များကို ပိတ်၍ ကမ္ဘာနှင့် မဆက်စပ်တ‌ ော့ဘဲ သီးခြားန‌ ေ လိုကြပါသည်။ သို့‌သော် တစ် ကမ္ဘာလုံးအတိုင်းအတာရှိသည့် ော ကပ်ရ‌ ောဂါများ၊ စစ်ပွဲများ၊ ‌ရွှေ့‌ပြောင်းသွားလာန‌ ေထိုင်မှု၊  ‌ပြောင်းလဲမှုများကို ‌ဖြေရှင်း နိုင်မည့် အ‌ဖြေမှန်မဟုတ်ပါ။ စင်စစ် ယင်းအကြပ်အတည်း များ၏ အရင်းအမြစ် ွေပြီး ‌ဖြေရှင်းရန် ရည်ရွယ်ချက်ထားရှိသင့်ပါသည်။ ယင်းသို့ ‌ဆောင်ရွက်နိုင် ရန် ကမ္ဘာ့စီးပွားရ‌ ေးကို ပိုမို၍ ခံနိုင်ရည်ရှိသ‌ ော အ‌ခြေခံ အုတ်မြစ်အပ‌ ေါ်တွင် တည်ဆ‌ ောက်ရပါမည်။ ကိုရိုနာ အကြပ်အတည်းန‌ ှောင်းပိုင်း ကာလသို့ရောက်ရှ‌ိ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်က‌ ြောင့် စနစ် ပျက်ပြားခြင်း လာသည်နှင့်အမျှ ကမ္ဘာတစ်ဝန်း ပစ္စည်းပ‌ ေးပို့ သည့် တည်ဆ‌ ောက်‌နေပြီဖြစ်ပါသည်။ ပစ္စည်းပ‌ ေးပို့သည့် လမ်းက‌ ြောင်း အဆင့်ဆင့် တို‌တောင်းပါက ပိုမို၍ တည်ငြိမ်မှုရှိပါမည်။ ဥပမာ အ‌မေရိကန်စက်ရုံများကိုမက် ဆီကိုတွင် ထားရှိပြီး ဥ‌ရောပစက်ရုံများကို အ‌ရှေ့ဥရ‌ ော ပတွင် ထားရှိခြင်းဖြစ်ပါသည်။ နည်းပညာအပိုင်း တွင် ဥ‌ရောပသည် လုပ်‌ဆောင်ရပါမည်။ ယင်းသို့ လုပ်‌ဆောင်နိုင်ရန် သု‌တေ  ေးလုပ်ငန်းများကို ပိုမို၍ နီးကပ်စွာ‌ ပူး‌ပေါင်းဆ‌ ောင်ရွက်ရန် လိုအပ်ပါသည်။ ကမ္ဘာ့ငွေက‌ ြေး စနစ်မှာ ယခုအခါ အစည်းမပ‌ ြေရန် တိပ်ဖြင့်ကပ်ထား  ေပြီး အ‌ဆောတလျင် တည်ဆ‌ ောက်ရန် လိုအပ်ပါသည်။ ဗဟိုဘဏ်များသည် ငွေက‌ ြေး ကြုံ့မှု အလားအလာများကို ‌ငွေက‌ ြေးမူဝါဒ များ ေသည်မှာ ဆယ် စုနှစ်တစ်ခုက‌ ျော်လွန်ခဲ့‌သော်လည်း မ‌ဖြေရှင်းနိုင်သည် ကို ‌တွေ့ရပါသည်။ အခွန်‌လျှော့ချပြီး တစ်ချနိ ်တည်း မှာ အစိုးရအသုံးစရိတ် တိုးမြှင့်သည့် ဘဏ္ဍာရ‌ ေးမူဝါဒ ကျင့်သုံးသ‌ ော အစိုးရများသည် အကြပ်အတည်းဖြစ် ချနိ ်တွင် လွှတ်‌တော်စနစ် ဝန်ကြီးချုပ်စနစ်၏ အ‌ခြေခံအုတ်မြစ် ‌ ကြောင်းကျုိးဆက်စပ် ကျင့်သုံးပုံဖြစ်သည့်‘ကိုယ်စားပြုမှု ‌ မရရှိဘဲ အခွန်မ‌ပေးဆ‌ ောင်နိုင်’ ဟူသ‌ ော  တစ်နည်းအားဖြင့် ‌ငွေက‌ ြေး  ေစီနည်းကျ ထိန်းချုပ်မှု‌အောက်တွင် ပြန်လည် ထားရှိရန်ဖြစ်ပါသည်။ အပြန်အလှန် မှီခိုမှုများလွန်းလျှင် ပဋိပက္ခဖြစ်တတ် ပါသည်။ ယင်းပဋိပက္ခများက‌ ြောင့် ထိခိုက်မှု သက်သာ စေရန် နိုင်ငံတကာ စံနှုန်းများ၊ နိုင်ငံအများပါဝင်သည့် ပူး‌ပေါင်းဆ‌ ောင်ရွက်မှု အစီအမံများ လိုအပ်ပါသည်။ သို့ရာတွင် ၂၀၀၈ခုနှစ် ဘဏ္ဍာ‌ရေးအကြပ်အတည်းနှင့် မ တူညီဘဲ ဤ အကြပ်အတည်း ကို စီးပွားရ‌ ေးအကြီးမား ဆုံး နိုင်ငံကြီး ၂ဝ က ညှိနှိုင်းပ‌ ေါင်းစပ်ဆ‌ ောင်ရွက်လျက် တုံ့ပြန်မှု မရှိပါ။ အင်အားကြီး နိုင်ငံများ၏ ပထဝီနိုင်ငံရ‌ ေး အနိုင်လုမှုကတစ်ဘက်၊ လက်ယာဝါဒီ အများကြိုက် ဝါဒီတို့၏ သီးခြားခွနဲ‌ ေ‌ရေး ‌ဆော်ဩမှုများကတစ်ဘက် နိုင်ငံတကာပူးပ‌ ေါင်းဆ‌ ောင်ရွက်ရ‌ ေးကို အဟန့်အတား ပြုန‌ ေပါသည်။ နိုင်ငံအများ ပါဝင်‌သော အုပ်ချုပ်မှုအစီအမံ အတွက် လက်ရှိတည်ရှိန‌ ေပြီဖြစသ်‌ ော အစိတ်အပိုင်းများ ကို လက်တ‌ ွေ့ အခိုင်အမာ တိုးချဲ့ဖြည့်စွက် အားဖြည့် ရန် လိုအပ်ပါသည်။ ကနဦးအ‌နေဖြင့် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရ‌ ေး ၁၀

အဖွဲ့(WHO) အလုံအလ‌ ောက် ထည့်ဝင် ဖြည့်ဆည်းပ‌ ေးခြင်း၊ စီးပွားရ‌ ေးအကြီးမားဆုံး နိုင်ငံကြီး ၂ဝ(G20) အစည်းအဝ‌ စီးပွားရ‌ ေးအကြပ် အတည်းကို စီမံခန့်ခွဲရန် ကြိုးပမ်းခြင်းများ လုပ်‌ဆောင် နိုင်ပါသည်။ ဤ‌နေရာတွင် နိုင်ငံအများပူးပ‌ ေါင်း ပါဝင်ဆ‌ ောင်ရွက်ရ‌ ေး ဝါဒသမားများ မဟာမိတ်အဖွဲ့သည‌် တန်ဖိုး‌ပေါင်းထည့်ပ‌ ေးနိုင်က‌ ြောင်း လက်‌တွေ့ပြသနိုင်ပါ မည်။ အကြပ်အတည်းဖြစ်ပွားပြီးန‌ ောက် လက်ရှိအခ‌ ြေအန‌ ေ အတိုင်း ဆက်လက်န‌ ေထိုင် လုပ်ကိုင်သွားရန် မဖြစ် နိုင်တ‌ ော့က‌ သိမြင်န‌ စီးပွားရ‌ ေးနှင့် လူမှုဘဝကို အ‌ခြေခံ များစွာဆန္ဒ ရှိ‌နေကြပါသည်။ တစ်ချနိ လွတ်လပ်ခွင့်များကို အလွန်အမင်း ကန့်သတ်‌လျှော့ချ ခြင်းမပြုဘဲ လူ့အဖွဲ့အစည်းများကို ပျက်သုဉ်းစ‌ ေနိုင် သည့် ဤသို့ ‌အောင်မြင်စွာ ‌ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် လိုအပ်‌သော လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း အပြန်အလှန် အလ‌ ျှော့‌ပေး ညှိနှိုင်းဖ‌ မည်သည့် နိုင်ငံ‌ရေး အင်အားသည် ညှိနှိုင်းဆ‌ ွေး‌နွေး‌ပေးနိုင်ပါမည်နည်း။ အ‌မေ ရိကန်နိုင်ငံရ‌ ေးသိပ္ပံပညာရှင် Sheri Berman(ရှယ်ရီဘား မင်း) က စိုးရိမ်ပူပန်စွာဖြင့် ‌မေးမြန်းထားသ‌ ော ‌မေးခွန်း မှာ‘ဆိုရှယ်ဒီမိုကရက်များ( ေစီ‌ ဘက်‌တော်သားများ) သည် ကမ္ဘာကြီးကို တစ်ကြိမ်ထပ်မံ ၍ ကယ်တင်နိုင်ပါမည်လား’ အားလုံး ဝိုင်းဝန်း၍ ကြိုးပမ်းကြပါစို့။ ၁၁ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်က‌ ြောင့် စနစ် ပျက်ပြားခြင်း