وا ېنراموګ د ،هخوم هپ يلاومواقم وا ېلوس د دوښرال ونارګراک د ،هراپل راک بسانم کیل تښراپس هڼګ) ۲۰۵( 1

وا ېنراموګ د ،هخوم هپ يلاومواقم وا ېلوس د دوښرال ونارګراک د ،هراپل راک بسانم کیل تښراپس هڼګ) ۲۰۵(

۲۰۱۹ ، ید يدنوخ هراپل نامزاس لاویړن راک د قح يپاک د ۲۰۱۹: پاچ یړمول نمخرب هخڅ قـح هل يپاک د ېـک ټاکوچ هـپ لوـکوتورپ ۲ د نویـسناونک لاوـیړن د ټـیار يـپاک د ،ېـنورپخ رتفد لاوـیړن راک د وغد د.يش روپخ اـیب هترپ زاوج هل ،طرش هـپ ېنودای د ېنیچرس د ېـڼاچروغ اـی هـنوزیډنل وـنورپخ وـغد د ،هرس هرس ېد هـل.ید د ،واړت هپ)زوـجم وا ونوقح( ونورپخ د نامزاـس لاویړن راک د دـیاب ،هخوم هـپ ولوک هـسالرت د قح ېړاـبژ اـی پاـچ اـیب د وـنورپخ .يړک ېدناړو کیلنتـښوغ لپخ rights@ilo.org:ېرال هـل لیمیا هغد د اـی ،سیوـس ، ۲۲ وـینژ 1211-CH ،رتفد لاوـیړن راک .يوک یلکره ودـېک هـسالرت هل ونوکیلنتـښوغ لوډ هغد د رتفد نامزاـس لاوـیړن راک د لاویړن راک د /کیلتـښراپس)هڼګ ۲۰۵( دوـښرال د ونارګراک د هراـپل راک بـسانم وا ېـنراموګ د ،هـخوم هـپ يلاوـمواقم وا ېلوـس د .۲۰۱۹. رتفد وـنوتیلاعف د راک د:وـینژ.رتفد وـنوتیلاعف د وـنارګراک د ،رتفد ېـک هـغه هـپ وا يد مـس هرس ورالنړک هـل وـنوتلم ورـګلم د ېـچ ،هنودنـس يوـش لوراک ېـک وـنورپخ هـپ نامزاـس لاوـیړن راک د لاویړن راک د واړـت هـپ ولکاټ د وـلوپ د یوغه د اـی ېی هړا هـپ ورادا اـی ېرواخ اـی ېمیـس ،داوـېه موـک د ،بـلاطم يوـش ېدـناړو ېزاوی تیلووـسم وروـلدیل ویوـش ناـیب د ېـک وـبلاطم وروـن وا وـتاقیقحت ،وـنړېڅ هـپ.يوـک هـن يـیودنګرڅ رواـب وا دـیل د رتفد د ېک وـنورپخ وغد هـپ.هد هـن اـنام هـپ دـییات د ېـی اوـخ هـل رتفد لاوـیړن راک د ،يوارـپخ یوـغه د وا يد هړاـغ رـپ وـنالاوکیل د انام هپ دـییات د ېـی اوخ هـل رتفد لاوـیړن راک د ،هراـشا هـترو اـی هـنودای وـنومون د وـتادیلوت وزیرګادوـس وا وـتالوصحم ،وـنوتکرش ولنم هـن د یوغه د ،هـنودای هـن ونورپخ وـغد هـپ ېـسورپ ېزیرګادوـس اـی لوـصحم یړـګناځ ،تـکرش وـی هـل زار ادـمه ،يد هـن .هد هـن انام هـپ هل ونومټـسیس لماع د شېو يلتجی د وا وکنورولپ هدـمع د ،ئـش یلوک ېـی يـکوت يلیتجید وا ېـنورپخ نامزاـس لاوـیړن راک د .ئړکو هنتـښراپس ilo@turpin-distribution.com:ېرال هـل ېـټپ ييانـښېرب هغد د هګوت همیقتـسم هپ اـی ئړـک هـسالرت ېرال :هخڅ ېڼاپبې هل ږومز ،هراپل وتامولعم ورون د .ئسینو هکیړا هرس ilopubs@ilo.or::کیلانښېرب هغد د ای وا ئړکو هندیل www.ilo.org/publns .يد يوش وتمچ اوخ هل ېګناڅ ونورپخ وا يوارپخ د ونودنس د ،شېو د نامزاس لاویړن راک د ،ېنورپخ هغد .شېو وا یوارپخ ييانښېرب ،پاچ ،حیحصت ،تیډیا يپاک د ،لوک وتمچ ېخسن يپاچ د ،پیاټ ،نیازیډ يکیفارګ ېزینلوټ د ېنتاس لایرېپاچ هتابثاب د وڅرت ،يوک هڅه ،هګناڅ ونورپخ وا يوارپخ د ونودنس د ،شېو د نامزاس لاویړن راک د .يو هنولګنځ یوش تیریدم ېی هنیچرس ېچ ،يلخاو راک هخڅ ونوذغاک وغه هل ،هرس ماپ هپ هت ېرالنړک ،ېننم تیلووسم MAS-REP:ډوک

زــیدناړو لــیلحت وا ېلوــس د« اوــخل اوــینیژ رــفد راک لاوــیړن د هخــسن يــصا راک ېد د کـیلرس رـت)ېـڼګ ېـم 205(»دوـښرال وـندنومراک د هـت راک ړو ماـپ د وا ېـنرامګ هراـپل .یوـش روـپخ ېدـنال نامزاس لاویړن راک د 2019© قح يپاک د ټسنب ټربیا شیرډیرف د© قح ېړابژ د)وتښپ( وا يرد لورپخ ایب وا لړابژ هرس ېزاجا د د یــچ موــک ،هــنونیازیډ یوــش یاــځرپ یاــځ ېــک وــنورپخ هــپ نامزاــس لاوــیړن راک د موـک د لوـک ېدـناړو وداوـم د ېـک ېدـپ وا ،یرـل تـقباطم هرس وـنړک وـنوتلم ورـګلم .يوـک هـن هـنودنګرڅ رـظن څـیه د اوـخل رـفد لاوـیړن راک د هړا هـپ ېـخرب ينوـناق د داوـیه ینـښیدنا یـموک هړا هـپ وـلودودحم د وـنودحرس د ېود د اـی وـکاوراچ یمیـس د اـی همیـس .یوـکن هراـشا هـت د یود د هــنورپخ وا تیلؤــسم وــیار د یــک وــنودنګرڅ هــپ وــنورظنورون وا وــتاعلاطم هــپ .یو دــییات هــن اوــخل رــفد لاوــیړن د راک د تاــیرظن هــغد.یرــل هړا یروــپ وــنالاوکیل راک لاوــیړن د هــعجارم هــت وــنومون وــسورپ وا وــتالوصحم وزیرګادوــس وا وــنوتکرش د وزیرګادوــس ،تــکرش يړــګناځ موــک د وا ،ید هــن یــنعم هــپ دــییات یود د اوــخل رــفد .هدــن هــښن وــلنم هــن د يــماکان هــموک ېــک رــکذ هــپ ېــسورپ اــی وــتالوصحم ناتسناغفا- ټسنب تربیا شیردیرف د:هړابژ

ېربخ لیپ د يلاومواقم وا ېلوـس ،يلاو هـښ ،يوـینخم د يش یـلوک هـګنرڅ هرس ماـپ هـپ هتـسرم ېک هخرب هپ ودـېک هـتځنمار د ېـنراموګ وا راک بـسانم د ،هـخوم هـپ د هړا هـپ کـیل تـښراپس ېـڼګ ۲۰۵ د ،باـتک دوـښرال وـنارګراک د.يړـکو د ،هګنرادمه باـتک دوـښرال هغد.يش ړپـشب هـب هتـسرم هـپ دوـښرال زـینزور یکنوړپـشب ېډنو د ونلوټ ۍرـګراک د وا ۍـسیلاپ کیل تـښراپس ېـڼګ ۲۰۵ .ید یوـش روـپخ ېـک رـبوتکا هـپ لاک.ز ۲۰۱۷ د ېـچ ،يو رـت ېمیـس د وا زـیی همیـس وـڅ د ېـک لاک.ز ۲۰۱۸ هـپ دوـښرال هـغد يمډاکا ېلاویړن د وـنارګراک د هـګنرادمه وا ېـک ریهب هپ تـیلاعف ړوـل ېـچک هـپ راک بـسانم د واړـت هـپ يلاوـمواقم وا ېلوـس د ېـچ ،راـپ هـپ زـیدناړو د هپ ایلاتیا د ېروـپ ېټېن ېم ۵ رت ۱ هـل ېتـشایم رـبوتکا د لاک.ز ۲۰۱۸ د واړـت لاویړن راک د.وـش لوـینو ېدنال ېنیومزا رـت ،هوـش هرسرت ېـک راـښ نـیروت ولوټ هپ هـخڅ ولاونوډګ وـلوټ هل ېچ ،رتفد وـنوتیلاعف د وـنارګراک د نامزاـس ېک هخرب ېد هـپ ېچ اد وا ،هلما هـل نوډـګ د یود د ،ېـک وډـنوغ وا وتـسان .يوک هننم ،يړـک ېـکیرش ېـیرظن ېکانتـښزرا ېـلپخ یود توتیتـسنا هـپ ډو جـیرګ د وـینژ د ېراـچ نـیودت د ،دوـښرال هـغد د روـیلا د هـخڅ زـکرم هـل ېړـګج وا تـښګنیټ وا اـیتخمرپ د ېلوـس د ېـک ،يـنیچیګ نـیرتاک ،وتیـسوپسا لـیروم ،رسرـب نـیناج د وا ېکنوـسرتاج د.ېوـش هرسرـت ۍراکـمه هـپ وـیلیما وا اوـتآ نـیراد ،يشاـیابوک ژیـشوزاک وا زګیرډور هـل هـګوت ېړـګناځ هـپ هـګنرادمه ،رتفد وـنوتیلاعف د وـنارګراک ۍړل زیدناړو د ېـڼګ ۲۰۵ د ېـچ ،يوـک هـننم هـخڅ ګـنیزودماوم دـمحم ېلوـس د وا يلګ يساپرګ يـنیک وتینود هـل ،ېد رپ هرـېبرس.هړـک بـیقعت ېـی د ،وـناراکمه د هد د ېـک دـحاو هـپ ړـتالم يږـغمه د هراـپل يلاوـمواقم وا وزلیـسورب ،ټکیډینیب نفیټـس هل ېک نویـساردفنک لاویړن هپ ونلوټ ۍرـګراک نامزاـس لاویړن راک د وا رجنیچ تالیونیا ،ماـهګنیک يرنیه ،ټوـټ نـیلیوا هـسالرت هنوکبډیف وا ېیرظن هـچک هخارپ هپ هـخڅ والپام لـیافار هـل ITC هـپ . ل وش اردنا انیلیه ایرام ) ACTRAV( هرشم رتفد ونوتیلاعف د ونارګراک د ېچ ،يړـکو هنودای ېد د ېـچ ،يرـل هـن اـیتړا هـت ېد ېـنلوټ ۍرـګراک هـل ،ېـک ویژیتارتس هـپ اـیتخمرپ يداـصتقا د تـیعضو تـښمارا وا ېلوـس د رپ ېنلوټ ۍرـګراک ېک تـیعقاو هپ.يږـېک لڼګ هخڅ وـلماوع وـمهم وـلوټرت ونتک وغد د.يو رقتـسم وا ګـنیټ دـیاب واکـیټ وا هلوـس ېـچ ،يږـېهوپ ېد د يش یـلوک یود ېـچ ،يد رواـب ېد رـپ ېـنلوټ ۍرـګراک د ،ټـسنب رـپ هخرب هـپ تیریدم وـعاضوا ينارحب وا وـلومکار هـپ ېـچک د وـنولمال وـجنال هترېب وـڅرت ،يړکو ړـتالم ونوداوېه وـلتوار وړخـش هل وا يړـکو هتـسرم ېـک لایرېپاچ يراک هـپ ېـنلوټ ۍرـګراک د.يږېـسرو هـت تـیعضو يداـع لـپخ ،ېک هخرب هـپ ولولـښن د ونلوټ وـلېبالېب د وا ۍراوا د ولاـشک وا وړخـش د ېـک ،يلحم هپ ېـچ ،هد هګناپ هغه ېـک تیعقاو هـپ اد.يرـل ېـبرجت ېکانتـښزرا لتـسیخا راک ېرت ېک هـخرب هـپ ۍراوا د وړخـش د هـچک هزـیی همیـس وا يلم . ي ږېک وا ېلوـس د اوـخ هـل سـنارفنک لاوـیړن راک د.لاک ز ۲۰۱۷ رـپ )هڼګ ۲۰۵( ېدـنال کیلرس رـت ېـنراموګ وا راک بـسانم د هراـپل يلاوـمواقم هـګنرادمه وا( ېـنلوټ ۍرـګراک د ،هتـسورو بـیوصت رـت کـیل تـښراپس ودـنازړل هراـپل يلاوـمواقم وا ېلوـس د ،هډـنو)وـنوتلود وا وـکنوراموګراک د هـسالرت ېک هخرب هپ ېـنراموګ وا راک بـسانم د هرس ماـپ هـپ هـت وـنولایرېپاچ ېلوـس هخڅ ېړګج هل( ېنراموګ د ېـچ ،کیل تـښراپس هـغد.يد ېوـش ،ېوـش بیوصت لاک.ز ۱۹۴۴ رپ ېچ ،) هـڼګ ۷۱( کیل تـښراپس)دږېل هـت هـتځنمار وـلوټ ېـک هـلیاپ هـپ وـښېپ يـعیبط وا وړـګج د ،يـځرګ یتـسانیاځ اـیتخمرپ وا تـښغرایب ،يلاووـتمچ ،يوـینخم د وا وـطیارش ينارـحب ویوـش .يوخارپ هـنمل هـلپخ هـت وـتامادقا وـلوټ د) ACTRAV( رتفد وـنوتیلاعف د وـنارګراک د نامزاـس لاوـیړن راک د اد ،هرس وـلوک وـتمچ هـپ ونووـښرال وا وـتامولعم د ،ېرال هـل دوـښرال هـغد ولاویړن وـغد هـل ېـچ ،يش یـلوک هـګنرڅ ېـنلوټ ۍرـګراک ېـچ ،يوـنمډاډ ،ېلدېځرګ ړو ېـنرلماپ د هلـسم هغد.يلخاو راک هـټګ هلپخپ هـخڅ وـنورازبا د هـنورازبا هـغد ،ېـخم هـل وررـقم د کـیل تـښراپس ېـڼګ ۲۰۵ د ېـچ ېـټګ د هـګوت هـپ عـجرم ېکانتـښزرا وا ېبرتعم د هراـپل ونونامزاـس ۍرـګراک هنونامزاـس ۍرګراک د ېچ هړا ېد هـپ ،دوـښرال هـغد.يـځرګو ړو ېنتـسیخا هت وطیارش ينارـحب ویوـش هـتځنمار ېـک هـلیاپ هـپ وـښېپ يـعیبط وا وړخـش د 7

ېربخ لیپ د ۍرباربان هتـش د ېـک هړـګج هـلاهمدږوا هوـی ېـسادمه هـپ.يو ېـکنووګنیټ هراپل وناـسک ورېډ د وا يږـېک هن هـنرلماپ هـت وـنورایعم راک د ،يږـېتایز هـچک .يو هـن ړو یـسرسال د ړـتالم زـینلوټ وا يوک هندېـسر هت تیهام لباقتم راک بـسانم وا ېلوـس د هنورپخ هغد ېچ ،يرل اـیتلاوېل هت ېد ېـچ ،هت وناکیرش وروـن وا وـنلوټ وـغه ۍرـګراک د وا يش تیریدم طـیارش کډ نـیروان هل ،هـټیټار هـچک وـنولمال د ېړـګج د ونوداوېه هتـسورو ېړـګج رت ېـک هخرب هپ ودـېځرګ د تـلاح يداـع هـترېب اد مـه هـڅ هـک.يوـک ېدـناړو ېنووـښرال وا تاـمولعم ،يشو هتـسرم هرس ۍربارب وا ادـېړوغ وا ایتخمرپ يداـصتقا د ،واکیټ وا ېلوـس ېـچ ،هد هراکـښ ېچ ،يش یـلوک ېـیداحتا يـفنص وـخ ،هد هراـچ هـمهم هوـی ېـک هـخرب هـپ وبرجت وـلپخ هـل ېـک وـلوټیټار هـپ ېـچک وړخـش د ېـک لاـیرېپاچ يراک هـپ د ېلوـس د هچک هزـیی همیـس وا يلم ،يلحم هـپ وـڅرت ،يلخاو هـټګ هـخڅ واکیټ ېزاوـی.يشو هتـسرم هرس ونلوټ هـل ېک هـخرب هـپ ېداـعا وا تـښګنیټ يش یلوک هـنونامرا وا ېـلیه تلادع زینلوټ د ،ېـک تروـص هپ ودېـسر د هـت .يو هخرب هوـی تـیعقاو د ږوـمز ،وـش یلوک اـیتړت هـلباقتم هـغد ځـنمرت ېړـګج وا اـیتخمرپ يداـصتقا د هـتځنمار وا لورـبارب هـنوتصرف ېـندنومراک د:وروـګو مـه هـخڅ دـیل لـب هـل یلوک هـنوتصرف هـغد.يړک هـتایز هـچک ېـننم فاـطعنا د يش یـلوک ،لوـک يش یلوک دـیاوع يتایلام وا يړـکو یوینخم هـخڅ ودېک لاکـیدار هـل ،يش .يوځرګو ړو يسرسال د وـکلخ د ړـتالم زـینلوټ وا هـنوتمدخ زیټـسنب زـینلوټ ېدناړو هـت ونونامزاـس ۍرګراک يکټ يتاـیلمع وا ېـګلېب هـغه هـنورپخ هـغد ۍـسیلاپ وا ۍژیتارتس هـګوت هـکانزېغا هـپ يش یـلوک هـګنرڅ ېـچ ،يوـک هډنو هرـېډ ېـک هـخرب هـپ ېړوـج ېـغور وا ېلوـس د وـڅرت ،يړـک ېړوـج .يړک ادا هنوټـسنب زیټـسنب ایتخمرپ ېزینلوټ د ،يواړول ېچک يواـهوپ د وا هـنزور د دوـښرال هـغد ورـګراک د ېـک بـلاق هـپ وـبژ وتـښپ وا يرد د.يوړوـج د هراـپل وـلوټ د نتم هـغد وا ید ینوـش یـسرسال وـکلخ وـلوټ د ناتـسناغفا هوـی تـیرومام ړـتالم وا زـینزور FES د هراـچ هـغد ېـچ ،ید ړو ودـېهوپ ېـتاپلت هزـینلوټ ،هـترپ ېـنرلماپ يفاک هـل وـټګ ورـګراک د هـکځ ؛هد هـخرب د ېـچ ،ورـل هـلیه.ید ینوـشان لدـېک هـسالرت ۍړـن هـنالداع د وا اـیتخمرپ د ېنتـښراپس د هـغه د وا ،ئـلخاو دـنوخ هـخڅ ولتـسول هـل ېـنورپخ ېـغد .وـی وکنوتـښوغ وواـیرب د هراـپل وـلوټ د ېـک هـخرب هـپ هـباتیلپ رنچرک انیلدگم رتکاډ هسییر ینلوټ تربیا شیردیرف د يک ناتسناغفا هپ د ېـچ ،ید ټـسنب يسایـس وـی يـنمرج د هـنلوټ تبریا شـیردیرف د ېک تـښځوخ يرګراک هپ وا يوـک راک ېـک هخرب هـپ يسارـکومد لایـسویس ولپخ د هلاهم هـل تـښړوج لپخ د لاک ۱۹۲۵ رپ FES.يرـل هـښېر ړو ماـپ د هنووـښرال هترو اوخ هل تلادع زـینلوټ د ېچ ،ېرال هـل وـنومارګورپ وزـینزور ګتخمرپ وا وـټګ د هچک هلاویړن هـپ لاهمـسوا وا ينمرج هـپ یړـمول ،يږـېک تـیلاعف ېـک وـنوداوېه ۱۰۰ هـپ ۍړـن د ، FES.ید یړـک یړواـیپ سـنالېب هخڅ نوتـسویپ وا تلادع ،ۍدازآ هل ګولاید زـینلوټ وا يسایـس ېچ ، يرـل د ،هراچ هـغد.يوجیورت ټـسنب رپ ونوتـښزرا د ږومز ېـک هـخرب هـپ عاـفد د ،هګوت هـپ وـناکیرش يـمازلا د يسارـکومد لایـسویس د وا وزاتـسا د وـنارګراک هپ ېک تـخو هترو هپ FES.هد هلماـش هـت ړـتالم هـخڅ وـنلوټ هـل ۍرـګراک د هغد هکځ ؛يوـک ړتالم هـخڅ ودېک هـخمدار هـل بوـتلاویړن د هـچک هـلاویړن ،يـغرمکین هتـسورو هـغه رـت وا ۍړـیپ ۲۱ هـپ ېـچ ،هد هرال ۍـنیزاوی هراـچ .يوځرګ ینوـش هلوـس وا ایتخمرپ ېـتاپلت ېک لـباک هـنېمزالپ هـپ ناتـسناغفا د رتفد لـپخ لاک.ز ۲۰۰۲ رـپ ، FES هـسالرت د ونړوار هتـسال يخیرات ولپخ د ،ېـسیهار ېدوم ېـغه هـل.هتـسېنارپ يلاوخیرتوات وا ۍرواـب ېب د وا ودېک يړاـغمه د هرس ونوګنن وـیون هـل ودـېک ېلوـس د ،هخوم هپ ېتـسرم د هرس وناناغفا هل ،ېک هخرب هـپ وـلوتام د ۍړـک د .ید یړک ېدـناړو موروـف ټیلپ وا رګډ خارـپ وی ېـک هـخرب هـپ تـښګنیټ د هل ېی تـښړوج زـیخړا ېرد ېـچ ،هرس نامزاـس لاوـیړن هـل راک د FES ګولاید لپخ د ،يد ړوـج هخڅ ونوخړا وکنوراموګراک وا ورـګراک ،تـلود نامزاـس لاوـیړن هـل راک د FES.يرـل يراکـمه ېدژـن ،مـس هرس ېرالنړک وا يداـصتقا لاوـیړن ېـساد وـی ېـچ ،ید ېـک هـڅه ېد هـپ یاـځ وـی هرس د.يوک هروـپ ېوایتړا ایتخمرپ يشرب د ېچ ،يړکو هندېـسر هت مـظن زـینلوټ .يرل هډـنو همهم ېک هـخرب هـپ تـیریدم لاوـیړن راک د نامزاـس لاوـیړن راک ولوټ وغه د ،اډـنجا راک بـسانم د وا هنورایعم لاوـیړن راک د نامزاـس هـغد د ۍړـن هـنالداع ېوـی هـل راک د ېـچ ،ید ټاکوـچ وـی عـجرم د هراـپل وناـسک .يوک ړـتالم هـخڅ ېـچ ،هـڅه هراـپل ېلوـس د ېـک ناتـسناغفا هـپ ېـچ ،يراکـښ ېـساد هوـی ،ید یـلځنامل هزـیلک هملـس ۍـکاولپخ ېـلپخ د ېـک ویتـسورو ېد هـپ ،وړـګج وا ګـنج ېـسیهار وزیـسل وروـلڅ هـل.هد هراـچ هـمهم ېراـس ېـب د هداوـېه هـل اـی ،يوـش ېـتاپ ېـک داوـېه هـپ ېـچ وـینروک وـنوګرز وـغه د هزـېغا هـنادنوژ رـپ وـنت وـنونویلیم وـغه د هـګنرادمه وا يرـل هـن ناوـت وـلتو .يد يوـش هډک هت ونوداوېه وـینرهب ورون اـی ونوداوېه يډـنواګ ېـچ ،ېړـک رـپ ۍـلاوډک وـکلخ د ېـسپرو وا ۍـنارو هـګنرادمه وا ېړـګج ېـلاهمدږوا هرالرـپ اـیتخمرپ وا هـتځنمار د ورادا ېـساد د ،یـلوړوغ یرویـس ناتـسناغفا تینما د وا ېـکنووک ېدـناړو تـلادع ،وـنوتمدخ د ېـچ ،یـلدېځرګ ډـنخ

کیلړل وبلاطم د 7....................................................................................................................................................... ېربخ لیپ د 8....................................................................................................................................................... ېربخ لیپ د 9................................................................................................................................................... کیلړل وبلاطم د 11.............................................................................................................................................................:هزیرس 13............................................................................................................................... هنتک هډنل وښېپ يعیبط وا وړګج رپ 15..................................................................................................................................... دیلاش کیل تښراپس هغد د 17........................................................................................................................................................ تاحیضوت 19................................................................................................................................................ دودح وا ېخوم. I 21................................................................................................................................................. لوصا دوښرال. II 23....................................................................................................................................... ېرالنړک کیژیتارتسا. III 25..................................................................................................... لوک هتځنمار ونوتصرف ولوک هسالرت دیاع د وا يراک د. IV 29...................................................................................................................... یلاوتشن ضیعبت د وا یلاوربارب ،هنوقح. V 33..................................................................................................................... ېنووښرال وا ېړک هدز يکلسم ،هنووښ. VI 35................................................................................................................................................. ړتالم زینلوټ. VII 37................................................................................................. تامولعم واړت هپ رازاب راک د وا هرادا راک د ،نوناق راک د. VIII 39................................................................................................ هډنو ونونامزاس ېنراموګراک وا ۍرګراک د وا ګولاید زینلوټ. IX 41...................................................................................................................... لاوډک نمزېغا هخڅ وطیارش ينارحب هل. X 45................................................................................................................................... لاوډک وا يکنوتښوغ هانپ. XI 48............................................................................................................. یلاووتمچ وا لوټیټار ېچک وزېغا د ،یوینخم. XII 50........................................................................................................................................... ۍراکمه هلاویړن. XIII 52..............................................................................................................................................................:هلیاپ 9

ېخوم دوښرال هغد د ېـی هرس وـنورایعم وـلاویړن راک د وا ېـګناپځنم رـپ ېـخرب ېرـه د 9 9 تـښراپس ېـڼګ ۲۰۵ هـل ،هرس زـکرمت هـپ يلاوـګنرڅ رـپ ېـکیړا د وـکنووکراک يکلـسم وا وـنایدصتم د وـنلوټ ۍرـګراک د هرس کـیل .لوـک انـشا وا وړــګج هــل ېــچ ،لوــک ېدــناړو وــګلېب د وــنوتیلاعف وــغه د 9 9 ۍرـګراک د ،ېـک وـطیارش وـنجنیروان هدـنږیز هـخڅ وـښېپ يـعیبط .يږـ ېک هرسرـ ت اوـ خ هـ ل ونونامزاـ س د)کـیل تـښراپس( زـیدناړو ېـڼګ ۲۰۵ د نامزاـس لاوـیړن راک د 9 9 رېمـش وـی د هراـپل ونونامزاـس ۍرـګراک د واړـت هـپ وـخرب وړـګناځ د هرس کـیل تـښراپس هـغد د هـکل ؛لوـک ېدـناړو ،وـیکټ يراک يواـهوپ د وا اـیتدلب د وـکنووکراک وا وـنارګراک د وـنلوټ ۍرـګراک رېمـش وی د ېـی ېـک ورازـبا يتاـغیلبت وا يـطابترا هـپ اـیتړول د ېـچک .هـنوزیدناړو واړـت هـپ يلاوـګنرڅ د ولولماـش د وـنوماغیپ يدـیلک هل ویـسیلاپ وا ویژیتارـسا وـکانزېغا د هراـپل وـنړک د وـنلوټ يرـګراک د 9 9 .ړتالم هـخڅ وـلوک وـتمچ لوک ېدناړو)کبدیف( يرولدیل د ېرـپ اـی یړـک وـتمچ يـکټ يراک وـی رـه نامزاـس دـنوړا ېروـپ ېـسات هـک ېـچ ،يړـک هرسرـت ېـی هـنوتیلاعف ېـساد اـی ،یـلوراک ېـی اـی يړـک ثـحب ېرـت ،ېـک وـطیارش ينارـحب وړـګناځ ودـنوړا ېروـپ يـعیبط وا وړـګج هـپ وـنوتیلاعف د وـنارګراک د نامزاـس لاوـیړن راک د وـن ،يږـېک لتـسیخا هـټګ وـکوین ،وـیرظن هـل ېـساتس ېـک هـخرب ېد هـپ هـب) ILO-ACTRAV( رتفد د وـڅ ،يږـېک لـمال ېد د هراـچ هـغد.يړـکو هـننم هـخڅ وـنوزیدناړو وا ېـڼګ ۲۰۵ د ېـچ ،يش هوـپ ېد رـپ ېـی ناکـیرش وا هنونامزاـس لاوـیړن راک هرسرت تاـمادقا موک ېـک هخرب هپ هـباتیلپ هـښ د کیل تـښراپس اـی زـیدناړو وکنولتار د دوـښرال هغد د ،يش یـلوک هراـچ هـغد هـګنرادمه.يش یادـېک .يش عقاو هیودنتـسرم وا وـتمچ تاـمولعم ،ېـک هـخرب هـپ ېـنتکایب د وخـسن :هزیرس ېـسیهار ودېک هتځنمار لـپخ د لاک.ز ۱۹۱۹ رـپ نامزاـس لاوـیړن راک د زـینلوټ د هلوـس هـلاویړن هـک ېـچ ،يړـک لـمع ټـسنب رـپ لـصا هـغد د لـت رپ.يو هـتابثاب وا ېتاپلت ېـچ یادېک يش هـن ون ،يو هـن ټـسنب رـپ تـلادع .يرلو هـلیه هغد ،يش یـلوک هځـښ وا هـنیران تـخوب راک رـه ودېک هتځنمار د وـښېپ يـعیبط وا وړګج د ېـلیه هغد ،لاـح ېدـمه هـپ هخڅ وـښېپ يـعیبط وا وړـګج هـل.يد ېوـش ېـنمنایز تاـیز رـېډ هـلما هـل وا ېنراموګ د هراـپل يلاوـمواقم وا ېلوـس د ،هرس ماپ هـپ هـت وـعاضوا هدـنږېز هـپ نوـج د لاک.ز ۲۰۱۷ د کـیل تـښراپس هـڼګ ۲۰۵ هړا هـپ راک بـسانم يعیبط وا ېړـګج.وـش بیوصت اوخ هل نامزاـس لاوـیړن راک د ېـک تـشایم هړاود ،ېخم هـل ولیاپ وا وزېغا د ۍړـن رپ راک د ېچ ،يراکـښ ېـساد ېـښېپ .يرل هـنوخړا ډـګ وا وزیرګادوـس د ،عاـضوا هـنجنیروان ېـک وـخرب ورـتایز هـپ ۍړـن د لایرېپاچ يراک وا يونمزېغا تاـیز رېډ ۍړل هنادنوژ وا وـنوتیلاعف يراـبوراک ،يوډنځ هنوتیلاعف لـپخ ېـسسوم ېزینلوټ ،ټـسنب ېد رپ.يوـسر نایز هـت هنوقح ،هـنوتصرف يراک لـپخ نارـګراک رېمـش تاـیز وـی ېـی هـلما هـل ېـچ وزـینلوټ وا وـیرباربان د ،ېـک هـلیاپ هـپ وا يوـکرو هـسال هـل ړـتالم زـینلوټ وا هپ هن د وـنورایعم راک د هـلپخپ هراچ هغد هـتبلا.يږـېخارپ هـچک وـنوتیمورحم ،ناموـشام ،ۍکږل هکل ،ېـلډ رېمـش وی وړګو د.يځرګ لـمال ولوین ېـک ماـپ هپ ،ناـسک يوـش هیاځیب هروز هپ وا لاوډـک ،ناـسک هړاز وا نـیلولعم ،ېځـښ .يږېک نـمزېغا هـخڅ تیعضو هـغد هـل هـګوت ېړـګناځ وـلیاپ يـفنم هـل وـښېپ يـعیبط وا وړـګج د هـګوت هراکـښ هـپ ۍړـن راک د يوینخم د وطیارش ېـسادمه د ۍړن راک د ،هرس هرس ېد هـل.يږـیړک هـخڅ د وا راک بـسانم د هـګوت هـپ ېـګلېب د – ېـک هـخرب هـپ نوـګربغ هـترو وا وا ونوتمدخ وـینړمول وزـینلوټ د ،ولوک وـتمچ د ونوتصرف وـلوک هـسالرت دـیاع هپ ،ړـتالم د هـخڅ وـنوقح هـل وـنارګراک د ،وـلوک ېدـناړو هـپ ړـتالم زـینلوټ زینلوټ وا وـلوک هتځنمار د ورادا وـکنویو باوـځ وا وزاتـسا د ېـک هـخرب ېد ۲۰۵ د دوـښرال هـغد.يش یـلرل هډـنو هـمهم ،ېرال هـل اـیتړوایپ د ګوـلاید کیل تـښراپس هغد د ېـی هـخوم وا يرـل زـکرمت کـیل تـښراپس رـپ ېـڼګ .ید لوـک انـشا وکنوتـسول د هرس ېـګناپځنم هـل 11

وا ولهو د وـنولګنځ د ،هدـیرب هرېډ رت هندییوـښ ېکمځ د ،هـګوت هـپ ېـګلېب ېزېغا وا یـلاومرګ ېرک ېکمځ د.هد هدـنزېز وراـچ ينامتخاـس يدـنوخان يفنم میلقا د وا لدـېړول ېـچک د وبوا ونوردنمـس د هـګوت هـپ ېـګلېب د( ېـی .يږېک لـڼګ هدـنږېز سال د شرب د مـه)هـنوخړا يعیبط هدروـم ۱۸۳ هږلرتږل هـچک هپ ۍړـن د لاک.ز ۲۰۱۷ رـپ ېزاوـی:هـلیاپ .يد ېوـش هتځنمار ېـښېپ هدنږېز سال د شرب د روـن ۱۱۸ وا ېـښېپ هلاهم مـه هپ هرس لـب وـی هـل ېـښېپ يـعیبط وا ېړـګج ،هـنوتخو ېـنېځ ېګلېب ونوداوېه وـغه د ،نـیپیلیف وا ایلاموـس ،يتیئاه.يږـېک هـتځنمار هـګوت هل يلاوخیرتات زـیی هلډ ،تواـغب لاو هلـسو ،ېړګج ۍنروک هـتله ېـچ ،يد ېوـش هتځنمار هګوت هلاهمه هـپ هرس وـیلاکچو وا يـطحق وا وـنوناپوت ،وـلزلز ېچ ،ېک تیالو هـچا هپ اـیزینودنا د ،ېـک ربمـسد هـپ لاک.ز ۲۰۰۴ د.يد ېکانرطخ ېوـی د ،و مه دهاـش تواغب وا وړـګج ګـنج د ېـکخم ېد رـت وـنولک ۳۰ هـل ېدژـن تـلایا هـچآ اـیزینودنا د.هوـش هـتځنمار هـښېپ يمانوـس ځنمرت ېلډ ېکنوتـښوغ ېدازا د ېچا د وا ونوکاوځ ييایزینودنا د ېـسیهار ېدژن وا لوـش لژوو ۱۷۰ هږـلرتږل ،ېک يمانوـس هغد هـپ.و دهاـش وړـګج د ودېلیپ د وبرخ ېلوـس د ،هعجاف هرتس هغد.لوـش هروک ېب روـن هـنت ۵۰۰۰۰ يلصا ودېک کیلـسال د کیل هړکوه ېلوـس د ېـک تـسګا هـپ.ز ۲۰۰۵ د وا .يږېک لـڼګ لماع ېرـېډ ېزـېغا ېزـیخړاوڅ وا ېزـیخړاره وـښېپ يـعیبط وا وړـګج د هدیرب هرـېډ رـت هخڅ وـښېپ وـغد هـل.يش لـیلحت ېـچ ،يد ېـلچیپ ېـتایز ناوېرګ وا سال هرس اوزـنا وا تـیمورحم ،یلزویب ېتخـس هل ،ناـسک نـمنایز ېدو د وا وـټګ يداـصتقا د هـګوت هزـیلوټ هـپ ېـنلوټ ېلېکـښ ېـکپ وا يو داوېه د زار ادـمه هنونیروان لوډ هـغد.يږـیړک هخڅ يلاوتـشن هـل وـنوتیفرظ لـمال ودـېک هـیاځیب د وړـګو رېمـش تاـیز وـی د رـهب هداوـېه هـل وا هـنند هـپ يعیبط وا ېړـګج ،هدـیل هـل اـیتغور ېـماع د ،ېـکخم هـڅ رـه رـت.يـځرګ ناموـشام هګوت ېړـګناځ هـپ يړـګو يـکنونمنایز وـنوخړا ورـېډ هـل ،ېـښېپ ره رت ېـښېپ هغد ،ېـخم هـل روـپار د نامزاـس لاوـیړن اـیتغور د.يوـنمزېغا .يلوار ېدـنال ېزـېغا يفنم ېـلپخ رـت ناموـشام ېـکخم هـڅ هنتک هډنل وښېپ يعیبط وا وړګج رپ ۍړـن د لاک.ز ۲۰۱۷ رـپ ،ټـسنب رـپ روـپار ېړـګج د يـمډاکا وـینژ د ومیـس رېمـش وی هـپ.يد يوـش هـتځنمار ېړـګج ۲۹ ېـک وـنوداوېه ۲۹ هـپ هـن ېـچ ،ېوـش هـتځنمار ېـښېپ وړخـش وا وړـګج د هـګوت هـلاهمه هـپ ېـک ونوخړا وـینرهب ېکلب ،وو لېکـښ ېـکپ هـنوکاوځ)یـلخاد( وـینروک ېزاوـی ړتالم ينرـهب هـل ېـچ ،هـلرل هـخرب ېـکپ مـه وـنوکاوځ وـلاو هلـسو وـغه وا . 1 و نـمخرب هـخڅ هـتځنمار وړخـش وا وړـګج وـفراعتم د ځـنمرت وـنوتلود د ،مـه هـڅ هـک وا وړګج وـینروک هـپ هکل( وـنوکاوځ يـځوپ د وـخ ،هد هبرخ هرداـن ،لدـېک د مه ،هړـګج هلاو هلـسو ځـنمرت)وـلډ وـلاو هلـسو يـتلودان د ېـک وـنوبالقنا .يږېک لـڼګ هـخرب هوـی ونـښېدنا وـلاویړن لوراک ېک وـقوقح ولاویړن هـپ ېچ ،حالطصا هـغه ،هړګج هـلاو هلـسو« هزـینلوټ د وا ،يرـل ېزـېغا ېـتاپلت وا ېـتایز وړـګو يـکلم رـپ ،هد ېوـش ،يوک دنوژ ېـک هنلوټ هغه هـپ يړګو هرـتایز.يو هډوډـګ هرس ۍړـل هـنادنوژ ېلاو هلـسو د هـګوت هرـک هپ ېـچ ،يږـېک هـتځنمار دراوـم ېـساد ېـکپ ېـچ يلاوـخیرتوات ړو ماـپ د مـه اـیب وـخ ،يږـېک يدـنبلډ هـن هـګوت هـپ ېتـښن زـیی هړـګجان ېـچ ،دراوـم هـغد ،ېـک تـیعقاو هـپ.يـځرګ لـمال ېـنیړم وا ،يدږ هت ېرادـنن هـنوکرڅ يلاوـخیرتوات ينوـګرم د ،يږـېک لوـمون طـیارش . 2 يد هـن تاـیز مه هـڅ هـک ېک وطیارش وا وـنولایرېپاچ وزیی هړـګجان هپ ،يلاوخیرتوات هـغد هرـتایز هـتځنمار ځـنمرت وړـګو د ،یاـځرپ وـلډ وـمصاختم وا يـځوپ وـلاو هلـسو د .يرل ېزـېغا هترو رازاـب راک د وا هـنلوټ رـپ ېک تـخو هترو هـپ وـخ ،ېوـش هګنرادمه ،اـقیرفا يلیوـس اـی وکیـسکم ،روداولاـسلا هـکل هـنوداوېه ېـساد هـپ.يوـک هـبرجت يلاوـخیرتوات يـيانج ،هـچک هـکډ ونـښېدنا هـل هـخارپ هـپ ،یړاغبول يداـصتقا نمکاوځ وـی ېمیـس د ،داوېه لیزارب ،ېک تـخو هـترو ۵۰۰۰۰ د هلبک هـل يلاوخیرتوات د لوډ هـغد د لاک ره ېک ونوراـښ وـلپخ هـپ وا رکف لپخ دـیاب ږوم ېچ ،هد اـنام ېد هپ اد.يو دهاـش وـلبوژ ګرـم وـنت ۍړن ېـساد هل ږوـم ،هترپ»ېړـګج« وا»ېلوـس« هـل:وړـکرو نوـلدب هـت دـیل ېڼب ېلېبالېب ،يش یـلوک يړخـش وا يلاوـخیرتوات هـتله ېـچ ،وـی خـم هرس .يش هتځنمار ېـک ونولایرېپاچ وا وـطیارش وـلېبالېب هـپ وا يړـک هروـغ وـڅرت ،يوـک هـڅه هـنلوټ هـلاویړن ،هرـېبرس وـلاوخیرتوات وا وړخـش رـپ .يړـکو هـلباقم هرس وـښېپ وروـن وـکډ وـنونیروان هـل وا وـښېپ يـعیبط هـل ،وندیګلروا رـت ،يلوـین هـخڅ ېندییوـښ ېـکمځ ،وـلزلز هـل ېـښېپ يـعیبط هرتایز.يږېلماـش هت وـلوټ ودـېرپخ وـیغوران وـخارپ وا يراـس د وا وـنوناپوت ای – هدـنږېز ېـلخادم وا سال د شرب د ،ید ینوـش مـه ېـښېپ يـعیبط هـغد وـښېپ يعیبط د ،لاـح ېدمه هـپ ؛يو ېـلیاپ ېنتـسیخا هـټګ همـسان هږـلرتږل د.ید هـن هناـښور وا توـج رـیپوت ،ځـنمرت وـښېپ ودـنږېز سال د شرب د وا .ېک ناډوس وا هیروس هپ هګوت هپ ېګلېب د. 1 د ېک اقیرفا هپ هګنرادمه وا ېک نیباراک وا اکیرما هنیتال هپ هګوت هپ ېګلېب د. 2 13 .ېک همیس هپ ارحص

د وا وــنوتصرف يتــشیعم وا يراک کاوــلپخ وا يدــیلوت ،وړپــشب دأ. هـ پ ېـ چ ،هـ خوم هـ پ اـ یتخمرپ وا اـ یتړوایپ د اډـ نجا د راک بـ سانم وا ړـتالم زـینلوټ وا يـقوقح هـکل وـطیارش ينارـحب هـګوت ېړـګناځ ؛ېراـ نړک ېوـ ن ،يږـ ېدنوړا ېروـ پ ګوـ لاید زـ ینلوټ زــیخړا وــڅ وــنونیروان د وا اــیتلچیپ وــطیارش ورصاــعم لاوــیړن دب. ؛تــیهام وـنونیروان ېـنلوټ ېـلاویړن وا نامزاـس لاوـیړن راک د ،ېـبرجت هـغهج. ېوــن هــغه وا ،ېړــک هــسالرت ېــک هــخرب هــپ نوــګربغ د هــت نــیودت ېــسیهار لاک ۱۹۴۴ هــل ېــچ ،ېراــنړک وا ۍژیتارــس .يد ېوــش هتروپ ېروکیر وا ېـنوغرایب رت کـیل تـښراپس هڼګ ۲۰۵ ، ټـسنب ېد رپ لپخ هپ ،ېوـش هراـشا هترو ېک کیل تـښراپس هڼګ ۷۱ هپ ېـچ ،تاـعوضوم هـپ وـلوټیټار د ېـچک وزـېغا د وـنونیروان د هـګنرادمه وا ؛يړاـغنار ېـک نتم ،ېد رـپ هرېبرس.يرـل زکرمت يلاوـمواقم وا يلاووـتمچ ،يوـینخم رـپ ،هـخوم رـت هـپ ۍړـل ېړپـشب د اډـنجا د راک بـسانم د کـیل تـښراپس هـڼګ هـم ۲۰۵ د هـخوم هـپ دږـېل د ېلوـس هـخڅ ېړـګج هـل ،هرس ولتـسوار ېدـنال ښـښوپ اـیتخارپ هـت ېنووـښرال يلصا ،هړا هـپ وـتامادقا اـیتړوایپ د ۍړـل ېـنراموګراک .يوکرو هرس وـنوګنن وـلاویړن ورـتایز ودـنوړا ېروـپ وـښېپ يـعیبط وا وړـګج هـپ هوـی ،لکاـټ وـنوبوتیړمول د هراـپل ۍړـن راک د ،ېـک تروـص هـپ ودـېخماخم د نامزاـس لاویړن راک د ېـچ ،هـسورپ هغه ،ټـسنب ېد رـپ.هد هراـچ هنمزنوتـس هلک هـلک وا هـساسح هوـی ،وـش لـمال ودـېبیوصت د کیلتـښراپس ېـڼګ ۲۰۵ د د ،ېـک رـیهب هـپ رود يړـمول د وـنوثحب د لاک.ز ۲۰۱۶ رـپ.هو هـنړک هـنمجنال ،یلاوتـشن ېړکوه د وا هنورکټ وـنورظن د ،واړت هـپ تیهام د وـلډ وـکنونمنایز ،يش توـج هګوت ېړـګناځ ېـک کیل تـښراپس هـغد هـپ یوـش لکاـټ ېـچ ولاوډک رـپ هګوت هپ ېـخرب ېلیب ېوـی د ،وـنوداوېه يـياقیرفا.لوـش دـنګرڅار هګوت ېړـګناځ هپ وـنوداوېه وروـن ېچ ،ېـک لاح ېـساد هـپ ؛دوـلرد راګـنیټ .وو يکنوتـښوغ زکرمت د عوـضوم رپ وکنوتـښوغ هاـنپ د ،وـنوداوېه يـياپورا وـلېب هـپ کـیل تـښراپس د هړاود يکنوتـښوغ هاـنپ وا لاوډـک ،ېـک یاـپ هـپ .) ئړکو هـعجارم هـت وـخرب XII وا XI(.لوـش یاړـک لماـش ېـک وـکرپڅ ونونامزاـس وـلاویړن د ،کـیل تـښراپس هـڼګ ۲۰۵ نامزاـس لاوـیړن راک د د ېـچ ،ید ټاکوـچ يلوـصا وا يراـیعم لاوـیړن یـنیزاوی وا دردنتـس وـی ېـنیړا هړا هـپ يلاوـمواقم وا ېلوـس د ،ېرال هـل راک بـسانم وا ېـنراموګراک .يوـک ېدـناړو ېنووـښرال )۲۰۱۴( د هکځ ؛ید کیل تـښراپس کاولپخ وی ،کیل تـښراپس هغد ؛ید هړا هپ راک يراـبجا د ېچ ،فالخرپ کیل تـښراپس د ېـڼګ ۲۰۳ د لاک وا ممتم لوـکوتورپ اـی نویـسناونک دوجوم وی د ېـکخم هل هـګوت هـپ ېـګلېب د رت ېچ ،وـیاوو دیاب هړا هـپ کـیل تـښراپس ېـڼګ ۲۰۳ د( ید هـن یکنوړپـشب د وا نویـسناونک هـڼګ ۲۹ لاک) ۱۹۳۰( د واړـت هـپ راک يراـبجا د ېـکخم ېد .) ید دوجوم لوـکوتورپ لاک ۲۰۱۴ 15 دیلاش کیل تښراپس هغد د تلاح زیی هړګج هـل ېچ ،کیل تـښراپس هڼګ ۷۱ نامزاـس لاوـیړن راک د ولولابمـس د ېـندنومراک وا ېـنراموګ د ېـک هرود هـپ دږـېل د هـت ېلوـس هـخڅ کیل تـښراپس هغد.وـش بیوصت ېـک لاک.ز ۱۹۴۴ رـپ ،يرـل واړـت ېروـپ .دولرد راګـنیټ راک بـسانم وا ړپـشب رپ هتـسورو ېړګج ېـلاویړن ېـمیود رـت بـیوصت ېـک هرود هوـی ېـساد هـپ کـیل تـښراپس هـغد ېـچ ،اـنام ېد هـپ د هرېډ رـت کیل تـښراپس دای ون ؛و زـکرمت وړګج وـلاویړن رـپ ېـچ ،و یوـش ،ودېک یاـځ وی ایب رپ یوـغه د ېک رازاـب هـپ راک د وا صـیخرت رـپ وـیلایګنج .دولرد راګـنیټ وڅه رپ ېـنوغرایب د وا وـحرط وزـینزور ،ونوپاـشکرو يـتعنص ېک نامزاـس لاویړن هپ راک د هلځ وـڅ هنتکایب کیل تـښراپس ېـڼګ ۷۱ د ونولک ۲۰۱۲ وا ۲۰۰۲ ،۱۹۹۸ د ېـلمج ېد هـل – وـش لوینو ېدنال ثـحب رـت هپ.هوـشو هړکېرپ يـیاهن ېک هخرب ېد هـپ لاک.ز ۲۰۱۴ رـپ وـخ ،ېـک ړـل هـپ ېک چرام هپ لاک.ز ۲۰۱۴ د یوالپ هـباترشم نامزاـس لاوـیړن راک د هـګوت ېد )نوـج د ۲۰۱۷( د وا ېـم ۱۰۵ د)نوـج د ۲۰۱۶( د سـنارفنک لاوـیړن راک د میظنت دردنتـس وی ېـک هخرب ېد هـپ ،ټـسنب رـپ وواډـنجا د ېتـسان ېـم ۱۰۶ .يش لوینو ېدـنال ېنتکایب رـت کیلتـښراپس هڼګ ۷۱ وـڅرت ،ړـک ټـسنب رپ کیلتـښراپس ېـڼګ ېـم ۷۱ د کیلتـښراپس هـڼګ هـم ۲۰۵ 9 9 :وڅرت ،لدـنومو اـیتخارپ لاو هلـسو ؛لاویړنان وا لاوـیړن هـغه هـک ،هـت وړخـش وا وـجنال وـلوټ 9 9 ؛يش لماش ،يو لاو هلـسوان وا ېــچ ،ېروــپ ېــنوغرایب رــت هــخڅ)تــښغرایب( يروــکیر هــل 9 9 ينارـ حب وـ لوټ رـ پ ،يو لماـ ش مـ ه هـ ت يلاوـ مواقم وا يلاووـ تمچ ؛يشو زــکرمت وــنوتیعضو وا ورود يلاورـبارب هرس وـنونولدب يـمیلقا هـل وا هـت وـطیارش وـښېپ يـعیبط د 9 9 هــپ ېــجنال وا ېړخــش ېزــینلوت لاهمــسوا.يشو هندېــسر هــت ،ېړخـش وا ېـجنال هـغد.يږـېدنګرڅار وا هـتځنمار وـڼب وـلېبالېب ېـلچیپ ،هرس ودـېک هـلاهممه هـپ هرس وـښېپ يـعیبط هـل زار ادـمه .يوـک هـتځنمار هـنونیروان يرـب رـپ وـنلوټ د:يشو راګـنیټ تـیریدم رـپ وـنورطخ وا وـنونیروان د 9 9 نوـګربغ ،يلاووـتمچ ،وـلوټیټار وزـېغا د /يوـینخم د وا يلاوـمواقم .يشو زـکرمت وـنوتیفرظ رـپ ۍړـن راک د ېـک وـخرب هـپ يروـکیر وا يروـلدیل د تیـسنجد ،ېـک وـطیارش هـپ وړـګجوا وـښېپ يـعیبط د 9 9 .لوماع ېړـګناځ هـپ ېـچ ،يشو هـنرلماپ ېړـګناځ هـت وـلډ وـغه وړـګو د 9 9 وــیکږل د ،ناموــشام:هــکل يږــېنمزېغا هــلما هــل نــیروان د هــګوت هــیاځیب يــخاد ،يړــګو يــیابق وا يــياځ ،ناــسک دــنوړا ېروــپ .يکنوتــښوغ هاــنپ وا لاوډــک ،نــیلولعم ،ناــسک يوــش ړو ېړـکوه د لاوـیړن د ېک وـطیارش هـپ وـښېپ يـعیبط وا ېړـګج د 9 9 .يش لوراکو تاحالطصا يتـسورو هپ دږېل د هـت ېلوـس ،کیل تـښراپس هـڼګ ۲۰۵ ، ېـخم هـل ېـګڼاپځنم د هپ هت ودراوـم ېدنال ،هړا هـپ وراـچورال اـیتړوایپ د ۍړـل ېـنراموګراک د هـخوم :يوکرو اـیتخارپ هت دوـښرال يلصا ،هرس ماـپ

کیل تښراپس هڼګ) ۲۰۵( ،دوښرال ونارګراک د ،هراپل راک بسانم وا ېنراموګ د ،هخوم هپ يلاومواقم وا ېلوس د تحارص لوډ ړپـشب هـپ ېک هخرب ېد هـپ کـیل تـښراپس هـڼګ ۲۰۵: هـلیاپ ونودردنتـس ولاویړن هذـفان هـل دـیاب نوګربغ ېـک وـنوتلاح ينارـحب هـپ:يرـل .) فارـګراپ ۴۳( يو مـس هرس تـیاعر هـل ونودردنتـس لاوـیړن راک د کـیل تـښراپس هـڼګ هـم ۲۰۵ ت کـیل تـښراپس هـغد هـګنرادمه.يوـک راګـنیټ اـیتړا رـپ اـیتنمډاډ د هـخڅ هـڅ هـک – يرـل هراـشا هـت ونودردنتـس رېمـش وـی لوډ دـنګرڅ وا هراکـښ هـپ ېک دوـښرال هغد هپ( ید طـبترم وا دـنوړا هـګوت ېنیتـښر هپ ېـی یرـیډ مـه وـتمچ تـصرف هـغد وـنلوټ ۍرـګراک د هراـچ هـغد.) هد ېوـش هـنودای ېرـت ،يش يکنوتـښوغ ودېک يلپ د ونودردنتـس ویوـش بیوصت د وـڅرت ،يوـک هغد هپ ېـچ ،يړکو يرـګ یبال ېـک هخرب هـپ بـیوصت د ودراوـم وـغه د اـی هد ېوـش هنودای لوډ دـنګرڅ هـپ ېرـت کـیل تـښراپس د نوډـګ هـپ وـلډ وـکنوراموګراک د ،کـیل تـښراپس هـڼګ ۲۰۵ ېد رپ.وـش بـیوصت هـخوم هـپ ړـتالم خارـپ د هـخڅ وـنورایعم لاوـیړن راک ادمه وا ونونامزاـس وکنوراموګراک هـل ،يش یلوک ېـنلوټ ۍرـګراک د ،ټـسنب يلپ لوډ ړپـشب هپ هـنورایعم هغد وـڅرت ،يړـکو هنتـښوغ هـخڅ وـنوتلود زار ي ړک هنتک ونورایعم ولاویړن رپ نامزاس لاویړن راک د )يږېسر هت ۱۹۰ ېروپ هسوا رت( هنویسناونک مازلا هـخړا يـقوقح هـل ېـچ ،ید کـیل هړـکوه لاوـیړن هـغه• .يرل اـیتړا هـت بـیوصت وـنوداوېه وړـغ د وا یـکنړوار )۲۰۶: ېروپ هسوارت( هنوکیل تښراپس هوــلپ يــقوقح هــل وا يرــل هــن اــیتړا هــت بــیوصت وړــغ د• .ید هــن یــکنوړوار مازــلا یړــګناځ موــک د اــی يو نــم کاوــلپخ يش یــلوک• .يو مــمتم نویــسناونک )۶: لاټلوټ ېروپ هسوارت( هنولوکوتورپ د ېچ ،ید تاقاحلا وا تافاضا ونونویـسناونک هتـش رپ•• ..يرـل اـیتړا هـت بـیوصت وـنوداوېه وړـغ ریپوت ځنمرت ونونویسناونک وا ونوکیل تښراپس د هـغه رـت)هـنولوکوتورپ( هنونویـسناونک ېـچ ،ېـک لاـح ېـساد هـپ يقوقح هـل ،يش بـیوصت اوـخ هـل وـنوداوېه وړـغ د ېـچ ،هتـسورو یــکنوړوار مازــلا هنوکیلتــښراپس وــخ ،ید یــکنوړوار مازــلا هوــلپ ويوـش جرد د ېـک وـنولوکوتورپ وا ونونویـسناونک هـپ یود.ید هـن ېـک هـخرب ېد هـپ وا ،يوـک هـنودای هـت ږوـم واړـت هـپ وـنوتیفلکم .يوـک ېدـناړو ېنووـښرال هرـک اـی هـنولوکوتورپ اـی هنونویـسناونک هـغه هـک هنودردنتـس لاوـیړن لوـټ ،يږـېیوصت ېـخم هـل ونورجیـسورپ وـغه د ،يو هنوکیلتـښراپس مـه .يږېلماـش هـت وړـغ وـلوټ نامزاـس لاوـیړن راک د ېـچ د هراــپل وــنوداوېه د ،يش یــلوک هنودردنتــس لوــټ لاوــیړن راک د ،وـنیناوق يـم وـلوټ رـپ ېـچ ،يو هـګلېب هوـی ېراـنړک هروـغ ېوـی بـیوصت رـهب هـخڅ ټاکوـچ هـل نامزاـس لاوـیړن راک د ،ويـسیلاپ وروـن هـپ وا يرـل هزـېغا ېدـناب وـنوکیل هړـکوه وا ودـهاعم ویوـش ورـګلم هـپ هـګوت هـپ ېـګلېب د( هـګوت هـپ عـجرم ېوـی د ېـک وـخرب .يږـېک لوراک)ونونامزاـس وزـیی همیـس وا وـلاویړن وروـن وا وـنوتلم وا ،وـکنووړوج يـیلاپ ،وـمکحم د ،يش یـلوک هنودردنتـس هـغد .يـځرګو ړو ېنتـسیخا هـټګ د اوـخ هـل وـنالاعف وروـن 16

تاحیضوت ،سنارفنک يرسارس نامزاس لاویړن راک د ېک هډنوغ هپ ېټین ېم ۵ د نوج د لاک ۲۰۱۷ د لپخپ ،هوش هرسرت اوخ هل یوالپ هباترشم د رتفد لاویړن راک د ېچ زینلوټ د ،يش یـلوک ېزاوـی هلوـس هـلاویړن وا ېـتاپلت ېـچ ،ړکو راګـنیټ اـیب لـځ وـی لـصا یوـش رـکذ هـغد رـپ ېـک همانـساسا هـپ نامزاـس لاوـیړن راک د وا ،يش هـګنیټ ټـسنب رپ تـلادع هنالداع د وا ېیمالعا نامزاـس لاویړن راک د واړت هپ ونوقح وا ولوصا وزیټـسنب د راک د ،)۱۹۴۸( ېـیمالعا وـنوقحرشب د ،ېـیمالعا رـپ) ۱۹۴۴( اـیفلدالیف د وا وا ،هړکو هنتکایب ،۲۰۰۸ ېـیمالعا رپ نامزاـس لاویړن راک د هړا هپ تلادع زـینلوټ د هراـپل بوـتلاویړن ېدودحم د کـیل تـښراپس دای د ېی هت ېـنتکایب ،) هڼګ ۷۱( ۱۹۴۴ کـیل تـښراپس د)ېک هرود هـپ دږـېل د هـت ېلوـس هـخڅ ېړـګج هـل( ېـنراموګراک د د ،هرس ماـپ هپ هت وـنوتیعضو ينارـحب وا وینړیب هدـنږېز هـخڅ وـښېپ يـعیبط وا وړـګج هـل ېـک يلاوـمواقم وا ېلوـس ،يروـکیر ،يوـینخم هـپ وا اـیتخارپ د وا ،هلوینو ېدـنال سال رـت ،هخوم هپ وـلوک وـتمچ د ونووـښرال وـنیړا د واړـت هـپ ېډـنو د راک بـسانم وا ېـنراموګراک هت ولیاپ وا وزـېغا وـښېپ يعیبط وا ېړګج د ېـک هخرب هـپ راـبوراک یـتاپلت وا راک بـسانم ،تـمارک وا تزـع يناـسنا وا وـقوقحرشب ،اـیتخمرپ وا يلزوـېب د وا ،هړکو هـنرلماپ د ،ېـک هـخرب هـپ اـیتړوایپ د يلاوـمواقم وا)تـښغرایب( يروـکیر ،يوـینخم د وـطیارش ينارـحب هدـنږېز هـخڅ وـښېپ يـعیبط وا وړـګج هـل وا ېلوـس د وا ،لدـنژېپو تیمـسر هـپ ېـی تـښزرا ،راک بـسانم وا ېـنراموګراک وا ،يږېخماخم هن هرس وطیارش وا تیعضو هل وښېپ يعیبط وا ېړګج د ،ينم يکنوتښوغ هانپ ېچ هنوداوېه هغه ،هړک هتوګ هپ ېی اد هـپ هـګوت ېړـګناځ هـپ وـنورایعم وـلاویړن راک د وا وـنوقح وا وـلوصا وزیټـسنب د ېـک لاـیرېپاچ يراک هـپ هـکل يـنمکاو نوـناق وا وـنوقح شرب زار رـه د و ،ړـکو راګـنیټ اـیتړا رـپ اـیتنمډاډ د هـخڅ يواـنرد هـل وـلوصا وا وـنوقح ودـنوړا د ېروـپ راک بـسانم وا ېـنراموګراک د هګنرادمه وا يرـل ریپوت هرس وو هنیځـښ وا وو هـنیران رـپ ېزېغا وـنونیروان د ېـچ ،لوینو ېک ماـپ هـپ ېـی اـیتړا ایتناـښور وا صیخـشت د ېراـچ ېـغد د ایتنمکاوځ رـپ ونوجن وا وځـښ د وا يلاورـبارب يتیـسنج رپ ېک ایتړوایپ هـپ يلاومواقم وا يروـکیر ،يوـینخم د هـخڅ وـنونیروان هـل وا تـښګنیټ هـپ ېلوـس وا ،ړکو راګـنیټ ودنوړا ېنلوټ يندـم د لاهمرپ ایتړا د وا ونونامزاـس وزاتـسا د ونارګراک وا وـکنوراموګراک د ،ېک وـطیارش ينارحب هدنږېز هـخڅ وـښېپ يـعیبط وا وړـګج هـل وا ،هدناژېپو تیمـسر هپ وا کرد ېی تـښزرا نوګربغ د ېرال هل ګولاید زینلوټ د ،هرس ېروـشم الس هپ هرس ونونامزاـس وینځنم وا وـینچوک د هـګوت ېړګناځ هـپ ،وتاثبـشت وـتاپلت د هـګنرادمه وا ېـنوغرایب وا ودـېک هـتځنمار لاـیرېپاچ هدـنراک وـی د هراـپل وـنورابوراک يتاـپلت د ۹۶ د لاک) ۲۰۰۷( د سـنارفنک لاوـیړن راک د ېـچ ،هړکو هـنرلماپ هت ۍدـنب عمج وا ېـلیاپ ،کـیل هړـکیرپ دـنوړا هـغه اـیتړوایپ د ،هراـپل وـنورابوراک ېـچک وا ،يوڅهو اـیتخمرپ يـيایتخمرپ وا يداـصتقا ،ېـنیمز ودېک هـتځنمار وـنوتصرف يراک د وـڅرت ،يوـش بیوصت ېـک څرـت هـپ ېډـنوغ ېـم وا ،ړکو راګنیټ ایتړا رپ ایتړوایپ وا ایتخمرپ د وتامادقا ړتالم زینلوټ د ،هګوت هپ ېلیسو ېوی د يلاومواقم وا يروکیر هلاعف ،يوینخم د نیروان د وا ،هړک کرد ېی هډنو ونوتمدخ وزیلوټ هتش وا هتیفیکاب د ېک هخرب هپ يلاومواقم وا يوینخم ،يروکیر ،وڅه ييایتخمرپ ،ایتخمرپ يداصتقا د رپ ېنتـسیخا هخرب وا ۍراکـمه ېلاویړن د ځـنمرت ونونامزاـس ولاویړن وا وزـیی همیـس د هـخوم هـپ ودـېک هـسالرت د اـیتنمډاډ د هـخڅ وـڅه وږـغمه وا وډـګ د وا ،ړکو راګـنیټ اـیتړا هړکېرپ ،ید دروـم مځنپ ېـک اډنجا هپ ېډـنوغ د ېچ ،هړا هـپ وـنوزیدناړو رېمـش وـی واړـت هـپ راک بـسانم وا ېـنراموګراک د هراـپل يلاوـمواقم وا ېلوـس د وا ،هوشو ،يش لوینو ېک ماپ هپ هګوت هپ کیل تښراپس وی د دیاب هنوزیدناړو هغد ېچ ،هوشو هړکېرپ هګنرادمه وا ېنراموګراک د هراـپل يلاومواقم وا ېلوـس د يش یـلوک ېچ ،يږـېبیوصت کـیل تـښراپس هـغد ځرو همـسلړاپش هـپ ېتـشایم نوـج د لاک مـسلوا هرز هود د .يش دای موـن هـپ کـیل تـښراپس د لاک.ز ۲۰۱۷ د راک بـسانم وا 17

کیل تښراپس هڼګ) ۲۰۵( ،دوښرال ونارګراک د ،هراپل راک بسانم وا ېنراموګ د ،هخوم هپ يلاومواقم وا ېلوس د ېـچک ېـننم تیلوئـسم وا ېـنیو باوـځ د ،هزـیرس هـغد ېـک هـلیاپ هـپ وزاتـسا هـل ونونامزاـس هـپ ۍرـګراک وا ېـنراموګراک د ،هـخوم هـپ اـیتخمرپ د هل ګوـلاید زـینلوټ د وـڅرت ،يوـک راګـنیټ تـښزرا رـپ وروـشم الس د هرس نوګربغ هت وـطیارش ينارحب هدـنږېز هخڅ وـښېپ يعیبط وا وړـګج هـل ،ېرال .يش ېدـناړو :نیناوق لاویړن دنوړا نامزاــس لاوــیړن راک د هرسرو ،)۱۹۴۴( هــڼاپربخ اــیفلدالف د• .هــڼاپ ساــسا .)۱۹۴۸( هڼاپربخ هلاویړن ونوقح يرشب د• نامزاـس لاوـیړن راک د هړا هـپ وـنوقح وا وـلوصا يساـسا راک د• .)۱۹۹۸( هـڼاپربخ راک د دـنوړا تـلادع زـینلوټ د هراـپل ودـېک لاوـیړن هـنالداع د• .)۲۰۰۸( هـڼاپربخ نامزاـس لاوـیړن يکټ يراک هراپل ونونامزاس د ونارګراک د وا وــلوکیرش د وــتامولعم وا وــنومارګورپ وزــینزور ،ثــحب د 9 9 تــیدوجوم د کــیل تــښراپس رېمــش ۲۰۵ د ېرال هــل وــتاغیلبت يواـهوپ هـماع د خـنمرت ورـګراک وا وـکنووکراک وـنلوټ د هړا هـپ .لوــتایز صخـشم ،عـماج هـنوتیلاعف ېـچ لوـک هـسالرت ډاډ هـخڅ ېد هـل 9 9 ېـچ يـځرګ ببـس وـتامادقا هـغه د وا يد ړالو تیـسنج رـپ وا .يوـک ړـتالم هـغه هـل وا يړـک هـیوقت يرـبارب يتیـسنج ېــلپخ د وــم ېــک وــښېپ يــعیبط وا وــطیارش يــګنج هــپ اــیا 9 9 لوډ هـڅ لور داـی ېـچ یړـک ثـحب هړا ېد هـپ وا لور د ېرادا ؟يش یالدــېخارپ يلاـم د وـم هراـپل يراـیت د هرس وـکنووکرو راک وا وـنوتموکح هـل 9 9 .يد ېـلړېڅ ېرال نـیودت د ۍـسیلاپ وـنیځ د هزـیرس کـیل تـښراپس ېرېمـش ۲۰۵ د نامزاـس لاوـیړن راک د هپ هغه د کـیل تـښراپس دای ېـچ يوـک هـنودای وـلوصا وزیټـسنب و ودانـسا ېک وخرب ویتـسورو هـپ ېچ ېک لاـح ېـساد هـپ ،ید یوـش بـیترت ساـسا یودییات اـیب لـځ وـی هزـیرس هداـی.يوـک ېدـناړو مـه بـلطم یـلصا ېـی ېزیـسل ۱۹۴۰ د وا ،هد هـمزال هلوـس هرادـیاپ هراـپل تـلادع زـینلوټ د ېـچ هـلاویړن وـنوقح يشرب لاک ۱۹۴۸ د ګوـت ېړـګناځ ه دانـسا یـلصا ېـنیځ ېچ ېـڼاپربخ لاک ۱۹۴۴ د اـیفلدالیف د نامزاـس لاوـیړن د راک د وا هـڼاپربخ د نامزاـس د ېـک هـنحص هـلاویړن هـپ بـیقعت هـپ متـسیس د ېـنلوټ لاوـیړن د هت یاـپ هـل ېړـګج ېـلاویړن ېـمیود د.يړوار داـی هـپ هراـپل ېـیوقت د لور ېندېرېت هـت ېلوـس هخڅ ېړګج هل وا هـڼاپربخ اـیفلدالیف د هتـسورو ودېـسر ۍزاورپدنلب د نامزاـس لاویړن د راک د کـیل تـښراپس ېرېمـش ۷۱ د هړا هـپ هنوتیلاعف لپخ وا يزـکرم د ۍړن راک د هتـسورو ېړګج هل وـڅ و یدنراکـښ .يړک ېدـناړو هـت ېرادـنن هپ اد ېـچ وړک هناـښور فارګارپ مهم ېـچ هد اد هـمهم ېـک وـيړمول هـپ نمزېغا هـنیران و ېځـښ لوډ‌‌هـڅ ېـښېپ ييعیبط وا هړـګج ېـچ يوـک هـګاډ ونونارحب هـیوقت وځـښ وا يربارب يتیـسنج ،ېلیه لوډ هـڅ ېـچاد وا ،يوـک هپ هلـسم هغد مه هـڅ هـک.يشو يوـینخم وا یراـیت ،ېـنوکرو باوـځ د هـت تینما وا ېلوـس ،وځـښ د ،هزیرس هغد وـخ ،ېوـش رـکذ هد هـن لوډ دـنګرڅ هړـکیرپ هـڼګ ۱۳۲۵) لاک ۲۰۰۰( د اروـش تـینما د وـنوتلم ورـګلم د هړا هـپ يوینخم د دـنلچ يریپوت زار رـه د ېدناړو هـپ وځـښ د هـګنرادمه وا کـیل .يوسکعنم ،)۱۹۷۹( نویـسناونک ېـڼګ ۲۰۵ د نامزاـس لاوـیړن د راک د لـنم یروـلدیل يتیـسنج د:هـلیاپ هـل یرـګراک د وا هد عوـضوم يساـسا ک وـخرب وـلوټ هـپ کـیل تـښراپس د هرس وکنووکراک هـل ونلوټ وا وړـغ وـلپخ هل ېـچ ېوـش هنتـښوغ ونونامزاـس .يړـک هـحضاو هتـسورو وـنړېڅ رـت کـیمانيډ يتیـسج 18

دودح وا ېخوم. I ،ودېک هـښ د تيعضو ،يوينخم د ۍراګزو د هراـپل وـلوک ادـيپ د تصرف يراک بـسانم د ېـچ هد هړا هـپ وـتامادتقا وـغه د کـیل تـښراپس هـغد 1.1 .يوک هنووـښرال ،يش هت ځـنمار هنيمز تـمواقم ېدناړورپ وـطيارش وـنچېکړک ويوـش هت ځـنمار هـلما هـل وـښېپ يـعيبط وا وړـګج د وا ېلوـس :هخوم وتاحالصا د قفاوت لاویړن وا کیل تښراپس هغدد 2.2 ېچ يياو هـت ودېک هـت ځنمار وـښیپ وکانرطخ ېـچک ېرـه د هـلما هـل وـطيارش وـکانرطخ هـل ېـننم ناـيز وا يـتيفرظ د حالطصا»ېزـيمغ« دأ. .يړکو ېزـېغا لايرېپاچ رـپ دنوژ د وا هـت ځـنمار هـنونايز يداـصتقا وا يلاـم ،تاـفلت يشرب هغه وا يړـکو تـمواقم ېدـناړورپ وـنورطخ ويوـش هـت ځـنمار د ېـچ ید اـنام هـپ اـيتړو د ېـنلوټ اـي مټـسيس هوـي د حالطصا»تـمواقم« دب. ونورطخ وا وزـېغا هـل وـښیپ وداـي د هـخڅ وراـچ ورال وبـسانم هـل هرس تـخو رـپ وـڅرت ،يورـبارب ناـځ هرس وـنورطخ وداـي هـل ،يوـک لـح ميمرت اـيب هنوتـښړوج لپخ هرس وـنړک وزيټـسنب ولپخ هـپ وا يړک تـيريدم هګوت هـښ هپ هـنورطخ هـګوت ېړـګناځ هـپ ،يروـغژ و ناـځ هـخڅ ..يړک يدـنوخ وا هپ ونونارحب ويوـش هـت ځنمار هـلما هل وـښېپ يـعيبط وا وړـګج د)نوـګربغ ېدـناړورپ وـنونارحب د( حالصا کـيل تـښراپس هـغدد هـخوم ېد هـپ 3.3 .يوک هراـشا هت وـتامادقا وـلوټ وـنوتصرف يراک وبـسانم د ېـک باوـځ هت ځنمار د هـخڅ وـښېپ يعيبط وا وړګج د ېـچ هدړو قيبطت د هراـپل وناـسک ېک هټل هـپ راک وا نادـنواخ راک د ،رـګراک هـغه لوـټ هنتـښراپس هـغد 4.4 .يږېک نـمزېغا ېک ونوروتکـس يداصتقا وـلوټ هپ هـلما هل وـنونارحب ويوـش ينړېب د هـګنرادمه وا وطيارش يـحص وا يدـنوخ راک د ،وـلوصا يساـسا وا وقوقح ېک طـيحم هـپ راک د ېـک کـيل تـښراپس ېد هـپ زار هـغد 5.5 .يد ړو قـيبطت د هراـپل ورګراک ولېکـښ ېک نوګربغ هـپ نارحب د ېراـشا ېوـش ېـلوټ هړا هـپ نوـګربغ يسالمـس وا ونوقح يشرب د وا نوـناق لاويړن وـلاوډک د ،نوـناق يشرب لاوـيړن د هـګوت ېړـګناځ هـپ وـنيناوق وـلاويړن د ېررـقم ېـلوټ کـيل تـښراپس داـي د 6.6 .يد ړو قـيبطت د هـترپ ولوضقن هـل وـنوتيفلکم وا وـنوقح د وـيړغ د وا ېـک ټاکوـچ هـپ نوـناق لاوـيړن هلپخ وڅ رـت يڼګ مزال روـغ ايب هړا هـپ ودېـسر د هـت ېد وا ولتاـس هـپ ېلوـس ينارحب هـل ،ېک هنيمز لوډ اد هـپ.يړـک بـيقعت اـيتړو يداـصتقا وا هزـينلوټ نارحب هل ،حالطصا تمواقم د ېـک تخو هپ ودـېک خـماخم د هرس وـطيارش وا وـنوناګرا وزـينلوټ د هرـخالاب وا لورـبارب ناـځ هرس نارـحب هـل ،هـلباقم هرس .يوک هراـشا هت ودـېرېت هخڅ ونومټـسیس وزـينلوټ د هـخڅ رـظن هـل وـنلوټ .يوفيرعت هن)هړخش( وا)هتښن( کیل تښراپس هڼګ هم ۲۰۵ ېړخـش وا ېتـښن ېچ يوکار تـصرف هـت ږوـم راک اد ېـک تـقيقح هـپ هن حالطصا هـغد ېک تروـص ېد هـپ ېنعي ،وړـک ريسفت هـګوت هـخارپ ال هـپ ېچ هـنولايرېپاچ وا ېـنيمز ېروـن لوډاد ېـکلب ،هړـګج هـلاو هلـسو ېزاوـي .يسين ېدـنال ښـښوپ رت ،يوـک هـبرجت بالقنا يسايـس وا یـلاوخيرتوات يراک هپ ،يرـل نوتـش وچک وفلتخم وا وڼب وفلتخم هپ هـنونارحب يسايـس ځنمرت وـنوډناب ،وـنوګنن وزـيلوټ رـت ېلوين وړخـش وزـينلوټ هـل ېـک لاـیرپاچ ېلاو هلـسو وا تايلمع ييانج هـچک هيول هپ ،لوـځرپ تـلود ،یـلاوخيرتوات ېدناړو هـت ېرادنن دراوـم لوټ هغد طيارش کرتشم ېچ هـڅ هـغه.ېواوـلب هګوت ېړـګناځ هپ وا ېلوـس رـپ ېـچ يد ړا لوـټ یوـغه ېـچ يداد ،يوـک لوډاد کـیل تـښراپس هـڼګ هـم ۲۰۵ وا.يړـکو زـکرمت تـمواقم وا ۍـمارآ يراک بـسانم هراـپل يوـينخم د یوـغه د وا وـليو باوـځ د هـت وـنونارحب . 1 يوک هـيصوت هړا هـپ وـنوتیفرظ يراک وا هـنوتصرف يـعيبط وا وړخـش د ،لـصف یړـمول کـيل تـښراپس ېـڼګ ېـم ۲۰۵ د اد .يوک ثحب ېدـناب ونوتغل وـطيارش ونچېکړک ويوـش هت ځنمار د هـلما هـل وـښېپ وتـښن وا وـښېپ هـل ېزاوـي ېـچ هدړو تـيمها د اد هرس ماـپ هـپ هـت ېد نارـحب د ېـک لوـټ هـپ ېـکلب ،ید هـن زـکرمت وـطيارش هتـسورو هـپ هـخڅ .هد هـمهم هرود نوـګربغ ېدـناړورپ وا يوـش هدافتـسا لدېک هـښ وا یوينخم هـت ېد ېـک فارـګاراپ لوا هـپ .ید يوـش سکعنم ېـک کيل تـښراپس لوـټ هـپ هل دياب ېـچ هداد هخوم هـمهم ولوټ رـت کـيل تـښراپس ېـڼګ ۲۰۵ د:هـلياپ لاهمرپ وـښېپ يعيبط وا وتـښن د ېزاوي ېـچ يشو هډډ هـخڅ وـنوتيلاعف وـغه هلحرم ۍړـمول هپ ېچ يو ېدرـپ زـکرمت دـياب یاـځرپ ېدد.يږـېک هرسرـت لور هدـنغر ېـک يوـينخم هـپ ودـېک هـت ځـنمار د وـنونارحب لوډاد د ېـک هروغ هراـپل ودـېمک د وزـېغا د وـښېپ لوډ اد د هږـل رـت ږـل اـي وا يش لوـبولو .يش لوينو یـلاووتمچ هـپ.يږېک ېدـناړو)تـمواقم( وا)هزـيمغ( ېـک فارـګاراپ مـيود هـپ وا ولودنب رـپ ېړـګج د کـيل تـښراپس هـڼګ هـم ۷۱ ېـچ ېـک لاـح ېـساد د سوا کـيل تـښراپس هڼګ ۲۰۵ ، يوـک راګـنيټ ودېک هـت ځـنمار هـپ ېلوـس ېتبثم وا ېتاپلت د هراـپل وکلخ د ېچ يوـسکعنم نولدب وـطيارش وا وـنوتخو :هراپل وتامولعم ورېډ ال وا ړپشب د هړا هپ فيرعت د لور د ونونامزاس ۍرګراک د 1 ېک وطيارش هپ وښېپ يعيبط وا وړخش ، وکزان هپ ،۲۰۱۶ ، نامزاس لاويړن راک د 19 .ئړکو هعجارم ،هت ونوتصرف يراک بسانم

کیل تښراپس هڼګ) ۲۰۵( ،دوښرال ونارګراک د ،هراپل راک بسانم وا ېنراموګ د ،هخوم هپ يلاومواقم وا ېلوس د يکټ يراک هراپل ونونامزاس ۍرګراک د )ېړـګج ېـلاو هلـسو( د هړا هـپ وـلوراک د موـهفم د)ېړخـش( د 9 9 د ،ئړــکو ثــحب وــنوتيعقوم وړوــل هــپ هــخڅ ،) ګــنج( اــي وصخـشم د هـلما هـل وـلاوخيرتوات وتخـس وا ۍـتابث ېـب يسايـس .ئړــکو ثــحب هړا هــپ وــنوطيحم لوډ لوډ وا وــنيمز هـل)تـمواقم( د يـکنووکراک يکلـسم وا نارـم وـنلوټ د ،رـګراک 9 9 هت وـنلوټ وا وـنوناګرا وزـينلوټ موـهفم هـغد-ئړـک دـلب هرس موـهفم هـڅ وا تـخو هـڅ هـخڅ وـغه هـل وا يرـل اـنعم هـڅ هرس ماـپ هـپ لوـيډام هریمـش مـهود ،یـکټ لـيپ د.ووـش یالوـک هدافتـسا لوډ د هرس وـطيارش ويوـش هـت ځـنمار هـلما هـل وـښېپ يـعيبط وا وتـښن د هنووـښرال هزينووـښ ېوـن نامزاـس لاوـيړن د راک د هړا هـپ ېـلباقم .هد یوـش رداـص ېـک ټاکوـچ هـپ دوـښرال ېدد وـنارګراک د ېـچ هد 20

لوصا دوښرال. II وبـسانم د ېک باوځ وا نوـګربغ هپ وـطيارش ينارحب ويوـش هت ځـنمار د هلما هـل وـښېپ يعيبط وا وړخـش د دـياب هرس ماـپ هـپ هـت ېـنيودناړو يړـغ 7.7 :يړکو ماـپ هت ودراوـم ېدنال دياب ېـک ړـل هـپ وـتامادقا هراـپل وـنوتصرف يراک تمواقم وا ۍروـکير ېلاعف ،يوينخم د وـنونارحب د ،ېلوـس د ېچ هـيوقت تـصرف يراک يباـختنا وا دازآ ،يدـيلوت ،تـصرف يراک ړپـشب دأ. .ید راک مـهم ېک هخرب هـپ ېـنوړوج ورون ېک تخو هـپ ايتړا د هنرلماپ يدـج هت وقوقح وا وـنورايعم وـلاويړن وروـن راک د وا تـيوقت وا قـقحت وـلوصا وا وـنوقح يساـسا د راک دب. . هنرلماپ هـت ودانـسا وا ونوکیل هړکوه وـلاويړن .لوکرو هدو هت ړتالم وا لړوخ قح لپخ ېزاوي وا هزرابم هرس داسف هل وا لوکرو تيمها ۍلوتموکح ېښ ج. .ايتړا ېنرلماپ د هت ونيچرس وا ېهوپ ،ووايتړو وزيي همیس د وا ايتړا ېنرلماپ د وا یوانرد هت ونيناوق وا ويسيلاپ ولاويړند. وا ونونامزاـس وکنورل يراک وا ۍرـګراک د ،ووايتړو رـپ ونوتموکح يياځ وا وزـيي هميـس هګوت ېړـګناځ هـپ وـنوتموکح د وا تـيهام نارـحب ده. ېتـسرم ېلاويړن ړو ايتړا د هراـپل نوګربغ نـمزيغا د ېک تـخو هپ ايتړا د وـڅ رت هنرلماپ هـت اـيتخارپ وزـيغا د ېـي وـنوناګرا يلم ودـنوړا وروـن .يش ېربارب ېلب ېرـه آي وا ېـنهورګ يسنج اـي نـس ،تيلولعم ،ېـنيچرس ېزـينلوټ ،يـعون يلم ،ېدـيقع يسايـس ،بـهذم ،سـنج ،ګـنر ،مـکوت د و. .ايتړا ېزراـبم د هرس ېـکرک وا بـصعت ،ضـيعبت هل ساـسا رـپ ېـنيمز .هنرلماپ يدج هت ايتړوايپ وا ققحت ونوتصرف يواسم د هراپل ويړس وا وځښ د هترپ ضيعبت لوډ ره هل ز. ،يړګو وـيکږل د ،ناـيملز ،ناموـشام هکل يو يوـش نمايز هـګوت ېړـګناځ هـپ ېدـناړورپ وـنونارحب د ېـچ اـيتړا ېـنرلماپ د هـت وناـسک وـغهح. لاوډک وا يوـش هياځ ېـب هرس رابجا وا روز هـپ ېچ روـن وا يکنووتـښوغ هانپ ،لاوډـک ،يوـش هـیاځېب يلخاد ،نيلولعم ،ناـيچوک ،لـيابق . ي وش .تيمها ېنراڅ د ېدنابرو وا هندنژېپ وبقاوع وبولطم ان وا يفنم وا يوينخم د وزيغا ورضم د داصتقا وا لايرېپاچ دنوژ ،هنلوټ ،ودارفا رپط. وا هنافصنم د هراـپل ودـېک هت ځـنمار د لاـيرېپاچ يداـصتقا يـمياد د هـګوت هـپ رازوا د هراـپل ېدو يداـصتقا ېـتاپلت وا ګـتخمرپ د ېـنلوټ د ي. .ايتړا مادـقا هـنالداع .تيمها ګولايډ زينلوټ دك. .هنيالخپ يلم ېک تخو هپ ايتړا دل. . شيو ونوتيلووسم وا ويراکمه ولاويړن د مس هرس ونيناوق ولاويړن هل ،ايتړا نوتسويپ لاويړن د م. وبـسانم د وا اـيتړوايپ تـصرف يباـختنا ،دازا ،يدـيلوت وا يراک ړپـشب د هـکل ،اـيتړا ۍـګنهامه ېدږـن د ځـنمرت وتـسرم يشرب وا يفاـشکنان. .اـيتړا يوـينخم د لـخادت د وـڅه وا وـنوراچړک د ،اـيتړوايپ وـنوتصرف يراک وا يتادـياع 21

کیل تښراپس هڼګ) ۲۰۵( ،دوښرال ونارګراک د ،هراپل راک بسانم وا ېنراموګ د ،هخوم هپ يلاومواقم وا ېلوس د )نیروان( نارحب هلاهم دږوا ېک يټياه هپ يسايس هل اوخ ېد هپ ار وزيسل وڅ هل ېک هميس بئاراک هپ يټياه ينځنم هپ ېچ هلما هل وښېپ يعيبط ورتس وا ولاوخيرتوات ورېډ ،ونونولدب .يږېړک ،يږېک هت ځنمار ېکپ لځ وي ېک ونولک وود وره هپ لوډ هلزلز هکانتشحو هوي ېک هزيزج هداي هپ ېک ۍرونج هپ لاک ز ۲۰۱۰ د د وا لوش لژوو ناسک رېډ هخڅ ۲۳۰۰۰۰ ېي هلما هل ېچ هوش هت ځنمار .ېوش بيرخت ېميس ېرېډ لومش هپ سنرپ وتروپ ېنېمزالپ د داوېه داي وغه د وا نامزاس لاويړن راک د ،هتسورو ودېک هت ځنمار هل ېلزلز هغدد ېوي د تيريدم د راک د ېک ونوراک ېللت هځنیم هل هپ وناکيرش يياځ هتسرم وا لړک ليپ هنوتيلاعف يرشب ېک هخرب هپ راک د ېرال هل ۍژيټارټس .هړکو ېي ونونامتخاس ويوش نمنايز د ،مټسيس ېنونالپ د ېنلوټ د ېک راک ېد هپ هسالرت هترېب ونوناماس ويوش بيرخت د ،لاقتنا ،لړو هځنم هل وا بيرخت .هو هدافتسا ايب هخڅ وغه هل ېک هنوغر ايب هپ ووانيب ریز د ېنلوټ هل وا لوک هنوتصرف يراک هلاهمډنل هت وناسک ۲۵۰۰۰ وباک ېک ودږوا هپ ېښېپ ېدد .ېوش اديپ ړل هپ تيريدم وا ودېک هت ځنمار د ېنوګناپ وا راګ زور راک د زار هغد ،ايتړوايپ ونوناګرا يلم د هتسورو هخڅ ونومارګورپ وزينووښ ولچېپ د ېک د ،ونوتراهم ونوتصرف يراک د وا وتاعوضوم يراک ييایتغور وا يدنوخ لومش هپ ولوړوج د وينادو وا ونوروک يوق د ېدناړورپ نافوط وا ېلزلز .هوش لوينو ېدنال سالرت يژيټارټس ييایتخمرپ هلاهمدږوا هوي يکټ يراک هراپل ونونامزاس ۍرګراک د راک د يکنووک راک يکلسم وا نالاو راک ونلوټ د ،رګراک ېچ اد 9 9 ۱۹۹۸ د نامزاس لاويړن د راک د هړا هپ وقوقح وا ولوصا يساسا د زينلوټ د هراپل ودېک لاويړن هنالداع د وا ېيمالعا د لاک يداليم وا ئش دلب هرس ېيمالعا هل لاک ۲۰۰۸ د نامزاس داي د هړا هپ تلادع .ئړک هسالرت ډاډ هړا هپ وغه د وطيارش ينارحب ويوش هت ځنمار د هلما هل وړخش وا وښېپ يعيبط د 9 9 هړا هپ ېکيړا د ځنمرت وناکرا ورولڅ د اډنجا د راک بسانم د وا .ئړکو ثحب (ونونامزاس يرشب وا وتسرم يفاشکنا وا ودېک هت ځنمار ېلوس د 9 9 )ېنتک هت اډنجا لاک ۲۰۳۰ د هراپل ګتخمرپ یتاپلت د زار هغد هګنڅ ېک ونونارحب هلاهمدږوا هپ هړاود اد ېچ اد وا ېکيړا د ځنمرت .ئړک هوپ ناځ ،يږېبيکرت ېک هخرب هپ وتاحالصا د ونوتلم ورګلم د ،واړت هپ ودراوم هتروپ د 9 9 ماپ هپ هنوتصرف ودېک هت ځنمار د ونلوټ ورګراک د هچک هپ داوېه د .ئسينو ېک ونوتښړوج هزيخړا ېرد د ېک داوېه هپ وم هړا هپ وتاعوضوم ېدد ايآ 9 9 ؟ئړک ثحب هرس ونونامزاس هل ونادنواخ راک د اي وا يوک ثحب هړا هپ ونونتم يلصا ونيځ نامزاس لاويړن د راک د ، هخرب هغد د وا هيمالعا لاک.ز ۱۹۹۸ د هړا هپ ولوصا وا ونوقح يساسا د راک د هکل هم ۲۰۵. هيمالعا تلادع زينلوټ د لاک.ز ۲۰۰۸ د هړا هپ ېدو ېلاويړن هنالداع لاويړن د راک د ونوتصرف ېراک يديلوت رپ هګوت هزينلوټ هپ کيل تښراپس هڼګ لغش(ونونکر ورولڅ رپ اډنجا د راک بسانم د وا روحم ړو ماپ د نامزاس ېدرپ)ګولايډ زينلوټ وا ړتالم زينلوټ ،قوقح طيحم د راک د ،لدېک هت ځنمار وښېپ يعيبط وا وړخش د رصانع وليه وړول وغدد لوډ هڅ ېچ هرس راګنيټ هپ وا ويکږل زار هغد ،ېک هخرب ېد هپ.يمومو ققحت ېک وطيارش وړګناځ هپ ولوټ هپ ېنونالپ د وا یوش للب مهم تيمها ېنرلماپ د هت ولډ وکنودېنمنايز ودېياځ د وتاعوضوم يتيسنج د ېک ېد هپ وا یوش هترو ماپ ېک ونوټيلاعف هت لايرېپاچ کاوژ هخرب هغد ،ېدرپ هرېبرس.يږېک راګڼيټ يلځ ايب ايتړا رپ .يرل ېراشا ېسپ هلرپ د لايرېپاچ کاپ ،نولدب د ميلقا د وا کيل تښراپس هڼګ ۲۰۵ د هتلد:هلياپ د وا لوک ېرپ ونولګنځ د هکل ېزېغا بيرخت د لايرېپاچ دنوژ د وا تښياپ .يرل نوتش ېکيړا هناښور هړا هپ ايتړکک اوه ړالوار هلما هل وړخش وا وښېپ يعيبط د)فا( دنب ۷ ېچ هدړو ېنوداي د ونوتصرف يراک وبسانم د ېک تخو هپ نوګربغ د وطيارش ينارحب ويوش .یوش راګنيټ تيمها رپ ګولايډ زينلوټ د ېک وتامادقا ودنوړا ۍګنهامه ېدږن د ځنمرت وتسرم يرشب وا ويراکمه يفاشکنا د)ن( دنب ۷ کيل تښراپس هڼګ ۲۰۵ ېچ هد عوضوم همهم اد.يوک راګنيټ بوت مزال رپ وناصصختم د نيمات د ېلوس وا رګډ وا يفاشکنا ،يرشب د لوډ رادماود هپ ار وتاعوضوم ودنوړا ېد رپ هنوثحب اد.يودنوړا ېرتا ېربخ وا ثحب ځنمرت هلاهمډنل وي ېک ولحرم هپ ليپ د وښېپ يعيبط اي وړخش هل هتسرم ېچ يخرڅ .ید تيلاعف هلاهمدږوا وي ېک ونونارحب ودږوا هپ ېکلب ،ید هن مادقا هنو ماود هلاک ونوګسل هپ هک تامادقا يرشب ېکپ ېچ يد ېنيمز هغه اد ېک ودږوا هپ ونولک ېدد ېچ يسين ېدنال ښښوپ رت ېي هنولک ون ،يړک هلک هلک هنونارحب هغد نآ وا يږېک هت ځنمار ېښېپ يعيبط وا ېړخش یرېډ ناډوس يليوس وا ايلاموس ،يټياه ،ايبملوک.يږېک هت ځنمار هګوت هلاهممه هپ .وړکو هترو هراشا هتلد ېچ يد هنوداوېه هغه وڅ ېزاوي 22

ېرالنړک کیژیتارتسا. III هباتیلپ زیوواړپ وـڅ وا ومظنم د ویژیتارتس د ،ېک هخرب هـپ يلاومواقم وا يروـکیر هلاعف ،يوینخم د هـخڅ وـنونیروان هـل وا ېلوـس د دـیاب ،يړـغ 8.8 :يو لماـش هت وخرب ېدنال ېـچ ،يسینو ېدنال سال رـت هرالنړک ؛بوت يتاپلت وا تابث دیاع وا ونوتشیعم د ،ېرال هل وتامادقا وینړیب ېنراموګراک وا ړتالم زینلوټ دأ. ؛ایتړوایپ يلاومواقم د داصتقا زیی همیس د ،ېک هخرب هپ تښغرایب يداصتقا زینلوټ وا ونوتصرف د راک بسانم وا ېندنومراک دب. ېړګناځ هپ وـنورابوراک وتابثاب وا وـتاپلت د ،ایتخمرپ ېـتاپلت ،تیلومـش زینلوټ وا ړتالم زـینلوټ ،اـیتړوایپ راک بـسانم وا ېـندنومراک ېـتاپلت دج. لایرېپاچ هـتابثاب يداـصتقا وـی ،دږېل هت داـصتقا يمـسر هخڅ داـصتقا يمـسران هل ،لوـک هـتځنمار وـنورابوراک هـچک ۍـنچوک وا ۍـنځنم هـپ ؛یـسرسال هت ونوتمدخ وزـیلوټ وا دږـېل هـت هخرب هپ ېنراڅ وا هـباتیلپ ،ېنوړوج نالپ د وتامادقا يلاومواقم وا يروـکیر د ،هرس ماـپ هپ هت وروـلدیل ونونامزاـس ودـنوړا د ېـنلوټ يندـم دد. ؛لوک هـسالرت ایتنمډاډ د هړا هپ ېروـشمالس د هرس وزاتـسا هل ونونامزاـس ېرګراک وا ېـنراموګراک د ېـک هنیران ،وځـښ ولوټ د ،ېرال هـل ېـنوګناپ يصوـصخ وا ېزـیلوټ د ېـچ ،هـنوزرا وزـېغا ېـنراموګراک د وـنومارګورپ يلم وـغه د يروـکیر ده. ؛يد ېوـش ېلپ ،هخوم هـپ اـیتړوایپ د راک بـسانم وا يباـختنا ،يدـیلوت ،ړپـشب د هراـپل وـنیلولعم وا وـناناوځ وـیکنت هـګوت ېړـګناځ هـپ ،وو ونوتمدخ ،وـتادیلوت اـی ،ونوتیلاعف وـلپخ هـپ ېچ ،يړـک رداق ېد رـپ یوـغه وـڅرت ،لوـک وـتمچ ړـتالم وا ونووـښرال د هـت وـکنووراموګراکو. د وزېغا هړواـن د وـنورطخ د ،ېدـناب راک وا وـنوقح رپ شرب د ،يږېدنوړا ېروـپ یوـغه هپ هـګوت همیقتـسم هـپ ېـچ ،ېـک وـنوتایلمع وـغه اـی ؛يړکو هندېـسر هترو هـګنرڅ وا يسینو ېدنال سالرـت تاـمادقا کاـنزېغا ،هـخوم هـپ يوـینخم وا ېـندنژېپ تیـسنج د ېک وراچ هپ ېـنوزرا وا ېنراڅ ،هـباتیلپ ،نـیازیډ د وـتامادقا وا وـنوتیلاعف وـلوټ يوـینخم ېرـت وا نوـګربغ د هـت وـطیارش ينارـحبز. ؛لوک يلپ وا لوین ېـک ماـپ هـپ یروـلدیل وا زینلوټ ،يداـصتقا د هـچک يلم هپ ،هراـپل ېنوڅه د اـیتخمرپ وا ېلوـس ېتاپلت د ،هرس وـلوین ېـک ماـپ هـپ وـنوقح د ېـک لاـیرېپاچ يراک هـپح. ؛لوړوج وـنوټاکوچ يقوقح ؛ایتړوایپ ولهو ېنچ ېزیلوټ وا ګولاید زینلوټ دط. ؛تښغرایب وا لوک هرسرت ،ونوتمدخ ېنراموګراک د هراپل يروکیر وا تښلابمس د هکل ونوتښړوج د رازاب راک دي. وا ؛ایتړوایپ تیفرظ د ونونامزاس ېنراموګراک وا ۍرګراک د وا ،ورادا يلحم وا وزیی همیس د هکل ونوتموکح دك. هل ېچ ،وړـګو وغه د ،يو لوـتایز ېـچک ایتړو د ېـنراموګ د ېـی هـخوم ېـچ ،ېرال هـل وـنومارګورپ وزـینزور د ،ېـک تروـص هـپ اـیتړا د وال. ېزینلوټ د ،يوـش یاـځوی هرس ولډ وـلاو هلـسو وا ونوکاوځ يـتینما هـل ېچ ،ناـسک هغه هـګوت ېړـګناځ هـپ يوـش نـمزېغا هـخڅ وـنونیروان .لوک هرسرـت وتامادقا د ېـک هـخرب هـپ ېـنوغرایب يداـصتقا – :يو لماش هت ودراوم ېدنال دیاب ،ېک تروص هپ ایتړا د ،نوګربغ هتسورو ودېک هتځنمار رت وښېپ يعیبط وا وړګج د 9.9 ؛هنوزرا ووایتړا وزیخړاره وا ویوش ویږغمه د ،هرس ولوین ېک ماپ هپ هپ يرولدیل تیسنج دأ. د ېچ ،هراـپل وناـسک وا ولډ وغه د ،هـګوت هپ ېګلېب د ؛نوـګربغ یـنړیب هـخوم هـپ ودـېک وـتمچ وـنوتمدخ وا ودـېک هروـپ د وواـیتړا وزیټـسنب دب. ؛تامادقا ېـک هخرب هـپ ېنراموګ ينړـیب د یوغه د ،ړـتالم ېـی هخڅ تـشیعم هل ،لوک وـتمچ ړـتالم زـینلوټ د ،يوـش نـمزېغا هـلما هـل نـیروان ېک هنلوټ هـپ وا ونونامزاـس ېنلوټ يندـم د ېک تروـص هپ اـیتړا د وا وـناکیرش وزـینلوټ ،ېـنلوټ ېـلاویړن د هدـیرب هوـی رـت ،لورـبارب وتـسرم دج. ؛هرس ړتالم هپ ونوتـښړوج وتـشېم وا ېنروغژ د ېـچ ،نوډـګ هـپ وړـګو وـلوټ وـغه د هـګوت ېړـګناځ هـپ وا وـنارګراک وـلوټ هـکل ،لورـبارب وـطیارش يراک وبـسانم وا يدـنوخ دد. وا ؛لوـک وتمچ وتـسرم يـيایتغور وا وـتازیهجت يدـنوخ يصخـش د ،يد لېکـښ ېـک وـنوتیلاعف هـپ تـښغرایب .تښغرایب وسسوم ېنلوټ يندم د هګنرادمه وا ،ونونامزاس يرګراک وا وکنوراموګراک د ،ورادا يتلود د ،ېک تروص هپ ایتړا ده. وا يروـکیر ،يوـینخم د هـخڅ نـیروان هـل ،ېلوـس د ،فارـگاراپ ۸. يد يوـش لـشېو وـنوفارګاراپ وود رـپ هـخرب هـمیېرد کیلتـښراپس ېـڼګ ۲۰۵ د هراپل»ولیاپ وـینړیب« د وـښېپ يعیبط وا وړګج د ،ېـی فارگاراپ ۹ ېـسپرو ؛ید یکنوتـښوغ»ېرالنړک ېزـیوواړپ وـڅ« د ،هـخوم هـپ اـیتړوایپ د يلاوـمواقم .يوتایزرو رصاـنع توـج 23

کیل تښراپس هڼګ) ۲۰۵( ،دوښرال ونارګراک د ،هراپل راک بسانم وا ېنراموګ د ،هخوم هپ يلاومواقم وا ېلوس د ،هد هن هړا هپ میمصت د ېک هخرب هپ ېنوړوج مارګاورپ د ېزاوی يژیتارتس کيژیتارتس ېک کولایډ زینلوټ زیخا ېرد د ېچ يد ړا هنونامزاس ۍرګراک د ېک لایرېپاچ وا وطیارش ېساد ای یروزمک يياښ ېچ ګولاید ېساد ،يو وا يزکرم د:هړوان هغه رت ای يو صخشم وښېپ يعیبط ای هړګج هپ ېچ يو لوتښت هرس بیترت هپ نالاعف ۍرګراک د ېچ ېک وخرب ونیځ هپ اکیرما ېنیتال .يږېک لوروځ وا يږېک لژو ،يږېک لتسیخا ېرت ېسیپ هنوناقان ،يږېک لژو يړغ رېډ ۱۳۰۰ هل ونلوټ د ېک هزیسل ۱۹۷۰ هل ېک ایبملوک هپ ېزاوی وکوت يي هشن د ،ونومرج ووش يسدنهم ،وړګج يلخاد زار هغد.يد يوش هنوتیلاعف ونونامزاس د ۍرګراک د وکاوراچ يتلود ودساف وا)ۍ ‎ ډاګ( هنولتراک ونیځ هپ وکیزکم د هګوت هپ ېګلیب د.يد يړک لدب لغش هوقلاب يکنوژو رپ .يد ړا هت ړتالم وسیلوپ د هراپل ودېسر د هت ېمیس راک د رګراک ېک ومیس ځنمرت)ارام حالطصا هپ( ونوډناب وناناوځ وا تلود د ېک روداولاسلا هپ:هلیاپ هنوناقان د ېدناړو رپ وناکلام د وتاثبشت وینچوک وا ونارګراک د کیل هړکوه .ید یوش لمال ودېمک ړو ماپ د ونوښاوګ وا)ۍذاخا( وتسیخا وسیپ هړا هپ وښېپ يعيبط وا وړګج هرظن هل ونونامزاس ۍرګراک د هلما ېد هل هپ.يد لماش مه تینما وا بوتیدنوخ وړغ د ېک لمع کيژیتارتس هوی هپ تیلاعف د ېلماعم وا ۍنز هناچ د ېک اضف هدودحم هوی هپ ېک ۍژیتارتس ېد لب هوی»یلاومواقم« د ېک لصا هپ اد ېچ يد لماش مه لوکاديپ هرال هراپل .ید لوډ مهم يکټ يراک هراپل ونونامزاس ۍرګراک د هنوتیلاعف ناور وا رېت دنوړا وښېپ يعیبط وا وړګج د ېچ ېرال هغه 9 9 .ئکیلو يوک لیکمت وا هیوقت لب وی الامتحا ېچ ينارحب هل ۍسیلاپ هغد ایا ؟ئرل ۍسیلاپ ېموک هراپل ېړکدز د 9 9 ؟يرل قباطت هرس وښېپ يعیبط وا وطیارش تیمک د ونوتصرف يراک د يش یالوک هنوتیلاعف موک ېچ ۍنژېپو اد 9 9 هپ زېغا يروف ای ېنوړوج تیفرظ هلاهمدږوا د ېک هخرب هپ تیفیک ای هلما هل وښېپ يعیبط وا ېړګج د زار هغد(.يش مامت روټګ ېک هخرب ېزرابم د نامزاس لاویړن راک د هرس وطیارش ينارحب ووش هتځنمار د ).ئړکو هعجارم هتدوښرال زینووښ وکیړا د هرس وړغ وا وکلخ وماع هل ېک ورود ينارحب ولېب الېب هپ 9 9 هنوتیفرظ زینسر ېک یاځ ره هپ يزادنا ېنکمم رت هراپل ماود د .ئړک هیوقت عوضوم هغد د.ید مهم ،لوک هتځنمار ېرالنړک ېزیوواړپ وڅ د هتلد ولوک هسالرت دیاع ،ولوک هتځنمار ېنراموګراک د هتسورو ېړګج رت ،واړت هپ هت ونوګنن ویېرد ،)۲۰۰۹( ،يسیلاپ ونوتلم ورګلم د ،هراپل ودېک یاځویایب وا :يوک هندېسر ېدنال ښښوپ رت ېلډ ېړګناځ ېچ ،هرس ونومارګورپ ولاهمډنل هپ 9 9 ؛ایلتښغ تابث وا تینما د ،يلوار ؛تښغرایب ونلوټ د وا ایتړوایپ ونوتصرف يراک د هچک هزیی همیس هپ 9 9 .ایتړوایپ ۍړل د ېنراموګراک هتابثاب وا وتاپلت د هچک يلم هپ 9 9 وی د ،هرس ولوین ېک ماپ هپ تیهام يړګناځ د نیروان د يش یادېک هپ تخو د هنوبوتیړمول وا ،يشو راګینټ ېدناب نایرج لب رپ هلترپ هپ نایرج يراک هوی ېزاوی هبېش هره هپ ېچ ،هد ېریل اد وخ ،يمومو نولدب هرس ودېرېت کیژیتارتس ،هلما ېدمه هل—هدیل هل ۍړن د راک د هتبلا – يرلو نوتش هښرک ېد د ونوتلود ولپخ ،يش یلوک هنونامزاس ۍرګراک د.ید نیړا رېډ رکفت ورالنړک وکیژیتارتس ویوش حرطم هل ېک دنب) i( ۸ هپ ېچ ،يړکو هنودای هکل ؛هد ایتړوایپ ېنهو هنچ ېزیی هلډ وا ګولاید زینلوټ د مه هوی هخڅ ېروشمالس هل دیاب هنوداوېه يړغ ،ېوش هناښور ېک)د( ۸ هپ ېچ هګنرڅ يرګراک وا وکنووراموګراک د ېک مارګورپ هغد هپ وا يړک هسالرت ډاډ هخڅ يروکیر د وا ،يړکو هنراڅ ېرپ وا هسالرت ډاډ ېنتسیخا هخرب هل ونونامزاس ،دنب)ک( هګنرادمه وا ؛يوڅهو تامادقا نیړا ېک هخرب هپ تښغرایب وا وا ایتخمرپ د تیفرظ د ونالاعف وزیخړا وڅ د نوډګ هپ ونونامزاس ۍرګراک د .يوک راګنیټ ،ایتړا رپ يواړول هرالنړک هکیژیتارټس هوی ېک نیپلف هپ نیپلفپ رپ نافوت نایاه نوفیت رپوس د ېک لاک ۲۰۱۳ هپ ېچ هلک مارګورپ ييایتخارپ ونوتلم ورګلم د وا نامزاس لاویړن راک د هړکو هلمح رېمش وی ېک ۍژيتارتس ېد هپ.هړک هړوج يژيتارتس عماج هوی) UNDP( ېک مارګورپ يرارطضا هوی هپ ونوتصرف يراک د ېچ وو دوجوم تامادقا هنیچرس ولوک هسالرت د دیاع ينړیب د ېزاوی هن هنیچرس هدای.ېوش لیپ ېنتاس ایتغور د زار هغد وا ښښوپ ييایتغور وا ړتالم زینلوټ ېکلب ييښ .يوک هتځنمار هنوتینونصم يراک وا وزیی همیس د وش دنګرڅ نوګربغ يلم ېدناړو رپ نارحب دای د ېچ هلک ودېک هتځنمار د ونوتصرف يراک د هجوت ۍزاس تیفرظ د هراپل ونوتموکح د وتاثبشت د هت ونلوټ.وش لدب هیوقت رپ مټسیس دونوتمدخ وړتالم وا هوشو هڅه وا ،ېوشو ېتسرم ېک هخرب هپ ایتخارپ د ېریجنز يتښزرا د ېک هخرب هپ ولوک ېدناړو د ونوتمدخ هرثکاد د هت ونلوټ ونمنایز ېچ ونوتموکح وزیی همیس ،ونونامزاس يتلود د هراپل يوینخم د وڅه يزاوم د وا يش ړوج مزیناکیم وی ېنلاپمه د ځنمرت ونوروټکس یصوصخ وا ېکیرش ېرال ېښ ولوټ رت ېک هخرب هپ ودېک هښ د تیعضو د ولوک دنوژ .يش 24

لوک هتځنمار ونوتصرف ولوک هسالرت دیاع د وا يراک د. IV .ز ۱۹۶۴ نویـسناونک ۍـسیلاپ د ېنراموګ د ،هـخوم هپ ایتړوایپ د ۍړـل ېـنراموګراک يباـختنا ،يدـیلوت ،ړپـشب د هراـپل وو هـنیران وا وځـښ د ،يړـغ 1010 ېندنومراک وا ېـنراموګ د ،هرس ولوین ېـک ماپ هپ ونووـښرال ویوـش وتمچ ېک وـنوکیل هړـکیرپ ودـنوړا سـنارفنک لاوـیړن راک د وا)هـڼګ ۱۲۲( لاک .يړک ېلپ وا ړوـج ۍژیتارتس ېتاپلت وا هـتابثاب هوـی وا ۍرـګراک د دـیاب ،هـخوم هـپ اـیتړوایپ د وـنوتصرف وزـیلوټ وـلوک هـسالرت دـیاع د وا راک بـسانم ،راک يباـختنا وا ړپـشب ،يدـیلوت د ،يړـغ 1111 يسینو ېدـنال سالرـت تاـمادقا زـیخړاره ېدـنال هـګوت هبـسانم هـپ ،ېروـشم الس هـپ هرس وزاتـسا هـل ونونامزاـس ېـنراموګراک ؛هنومارګورپ وا ۍژیتارتس ېنوګناپ د ،ټسنب رپ ېنراموګ د ،نوډګ هپ ونومارګورپ ېنراموګ ېزیلوټ دأ. ؛هنوتښون يروکیر ييایتخمرپ وا يداصتقا وزیی همیس د ،هرس زکرمت يړګناځ هپ ونوتشیعم رپ ېک ومیس يلاویلک وا يراښ هپب. وا ونوتکرش ينواـعت د هګنرادمه وا وـنورابوراک ېچک ۍنځنم وا ۍـنچوک د ،هرس راګـنیټ هپ ونوتـښون رـپ ایتناـسا د يسرسال د وـتاناکما يلاـمج. ؛لوک هتځنمار لاـیرېپاچ هدنراک هوـی د ،هراپل وـنورابوراک هتابثاب د ،نوډـګ هـپ وـحرط وروـن وزـینلوټ وا يداـصتقا هـسالرت دیاع د وا يراک وـیون د هګنرادمه وا اـقب وا اـیتخارپ د ۍړـل ېـندنومراک وا ېـنراموګ د وـڅرت ،ړـتالم وـنورابوراک وـتاپلت وا هـتابثاب دد. ؛يش هـسالرت ډاډ هخڅ ماود هـل ونورابوراک د ،هـخوم هـپ ودـېک وـتمچ د وـنوتصرف وـلوک هپ ېلیـسو ېوی د ودېک وتمچ د ونوتصرف وـلوک هـسالرت دـیاع د وا يراک وـیون د هـګنرادمه وا ګـتخمرپ زـینلوټ وا ېدو يداـصتقا يتاـپلت ده. ؛تـښځوخ وا کرحت يرول رپ داـصتقا يـطیحم هـتابثاب د ،هـګوت وزیټـسنب د راک د ،يد تـخوب ېک داـصتقا يمـسرریغ هپ ېچ ،هراـپل وناـسک وغه د ،ړـتالم هـخڅ ېـنرلماپ وا ېـنراموګراک ،ړـتالم زـینلوټ هـلو. ماپ هپ)ېڼګ ۲۰۴(لاک.ز ۲۰۱۵ کـیل تـښراپس دږېل د هت داـصتقا يمـسر هخڅ داصتقا يمـسران هـل وا اـیتخمرپ وا هـباتیلپ وـنوقح وا وـلوصا ؛لوڅه ۍړـل دږېل د ونودحاو يداـصتقا وا وـنارګراک د هـت داصتقا يمـسر هخڅ داـصتقا يمـسران هـل ،هرس وـلوین ېـک د زار ادـمه وا ونوتکراـشم يصوـصخ – هماع ېـکنویو باوـځ هـت وواـیتړا يـطیحم وا يداـصتقا ،زـینلوټ وا ړـتالم هـخڅ روټکـس هـماع هـلز. ؛اـیتړوایپ وـنومزیناکیم وروـن د هراـپل اـیتخمرپ د ودـېک وـتمچ د وـنوتصرف يراک وا وـنوتیفرظ ،وـنوتراهم ونوقحرشب د ،هرس وـلوین ېـک ماپ هـپ ېـیمالعا ېزـیخړا ېرد وـلوصا د وـنوتکرش ودـنوړا ېروـپ ۍـسیلاپ ېزـینلوټ وا ،وـنوتکرش يـتیلم وـڅ دح. وڅ د ،هـخوم هپ ۍراکمه د هرس وـنوتکرش يلم هل ،هـخوم هـپ وـلوک وـتمچ د وـنوتصرف یراک بـسانم وا يباـختنا يدـیلوت ،وـنمژ هـت راک وا ؛لوک ېدـناړو ونوقوـشم د هراپل وـنوتکرش يـتیلم ؛يد يوش یاځ وی هرس ولډ ولاو هلسو وا ونوکاوځ يتینما هل ېچ ،لوناسا ۍړل ېنراموګ د وناسک وغه دط. د ېچ ،هرس زـکرمت هپ وناـسک وغه وا وـلډ ودیاع ېـب وا ومورحم رـپ ،هرس وـلوین ېک ماـپ هـپ وررـقم وا وـنیناوق يلم د وا هـګوت هبـسانم هـپ ،يړـغ 1212 رازاب راک د ،يکنودېنتـس هترېب ،لاوډـک ،ناـسک يوـش هیاځېب يلخاد ،نیلولعم هکل ،يد يـکنونمنایز هګوت ېړـګناځ هـپ ېدـناړو هـپ وـنونیروان .يړک يلپ وا وـتمچ ،ۍـسیلاپ وا هـنومارګورپ هدـنراک وا ېنراموګ هـتابثاب ،ولوک هـسالرت د دیاع د هراـپل وناناوځ وـیکنت هنیځـښ وا و هنیران د دـیاب ،ېک هـخرب هـپ وـنوګربغ د هـت وـطیارش ينارـحب ،يړـغ 1313 :يش هرسرت ورال ېدـنال هل ېـچ ،يو ېک هـټل هـپ وـنوتصرف راک بـسانم ویکنت وکنودېلخاد هزاـت د هت ۍړن راک د ېچ ،هـنومارګورپ ېـساد رازاب راک د وا ېندنومراک وا ېـنراموګ د وا هـنومارګورپ هـچراپ وـی ېـنزور دأ. وا ؛يړکو هندېـسر هت ووایتړا وا وـطیارش وـناناوځ د هنادنوژ يـکلم د ېـچ ،ېفلوم يړـګناځ وـناناوځ وـیکنت د ېـک وـنومارګورپ هـپ ودـېک یاـځوی اـیب وا صـیخرت یـنړیب ،وـلوک ېلـسو ېـب دب. .يو لماـش هت وتامادقا وروـن وا وروـشم يناور وزـینلوټ د ،هراـپل ېندېـسر د هـت وـلاوخیرتوات وا وړو هړـک وزـینلوټان ،هـخوم هـپ لـیپ اـیب د ۍړـل :دیاب يړغ ؛يځرګ لمال ودېک هیاځیب د وړګو رېمش تایز وی د ېچ ،ېک وښېپ هپ نیروان د 1414 .ړتالم هخڅ ېنراموګ وا ېنزور ،ونوتشیعم هل وړګو ویوش هیاځیب د ،هخوم هپ ودېک یاځوی هترېب د هرس رازاب راک وا يداصتقا – زینلوټ دأ. يراک ،هخوم هـپ ایتنمډاډ د هـخڅ ېنراموګ وا ېنتاـس تـشیعم هل وـنلوټ وزـیی همیـس د وـڅرت ،يواړوـل تـیفرظ وا وـلوماقم د وـنلوټ هـبروک دب. ؛يش یړواـیپ ایتړو بوت هـبروک د یوـغه د وناـسک ویوـش هیاځیب يلخاد هـل وا وـتمچ هـنوتصرف راک د ،ېـک تروص هپ ودـېکوتمچ د وـطیارش د وا لوناـسا ۍړل ېندېنتـسایب هـښوخ هلپخ هـپ وناـسک ویوـش هـیاځیب د هـت ومیـس يلصا وـلپخج. ؛لوک یاـځوی ېی هرس رازاـب هـل 25

کیل تښراپس هڼګ) ۲۰۵( ،دوښرال ونارګراک د ،هراپل راک بسانم وا ېنراموګ د ،هخوم هپ يلاومواقم وا ېلوس د ونمزېغا د هخڅ ولاوخیرتوات وا وړګج هل ،يلوتموکح روتکس يتینما د ایتړو وا تیفرظ ېنراموګ يړوایپ د ،يد هخڅ ونړګناځ ومهم ورون هل ومیس هلووسمان ېچ ،يد هلاوېل هت ېد هنوتلود هکیتارکومدان ای يروزمک. 1 يرل وغد د هګوت ېد هپ.يرلو هنونامزاس يتارابختسا وا ېرادا يسیلوپ ېرتس وا ویلایګنج ویناوخپ د ېک روټکس يمسر هپ راک د وا هنومس وا حالصا ورادا .هد هنوګنن ېنیتښر هوی ،لوربارب ونوتصرف يراک د هراپل وړغ د ونوکاوځ يتینما روتکس يتینما د ،ېک ورود وا ونولایرېپاچ هتسورو وړخش وا ېړګج رت ودېک یاځ وی ایب ،صیخرت ینړیب ،ودېک ېلسو ېب رپ هرېډ رت هنوتیلاعف ولېبالېب ،ۍړل هغد)رآ.یډ.یډ( د ېچ-يو زکرمتم ېدناب ،) DDR( ،تیروهمج کیتارکومد وګناک د ای لاپین ،ایبمولوک هکل وطیارش وا ومیس هت ولونتس هترېب د ویلایګنج ویناوخپ د هت هنادنوژ يکلم وا)ېړک هدز ایب( د وغد د ،هګوت هپ ېګلېب د ،يرل نوتش هنولمال رېډ ېک هخرب ېد هپ.يږېلماش د ،دنلچ کډ هبصعت هل يریپوت اوخ هل وړغ د ونلوټ وزی همیس د واړت هپ وناسک .يو هټیټ هچک ایتلاوېل ېنتسیخا هټګ د هخڅ یوغه هل ېچ ،يځرګ لمال ېد د:يد يوش ېتاپ ېک ریسم هپ راک لپخ د مه ایب لنوسرپ يتینما یریډ هتبلا د ېړګج هرتایز ،هنوتکرش يتینما يصوصخ اقیرفا يلیوس د ،هګوت هپ ېګلېب .يوک يربهر ېدناړو هپ ېلډ مارح وکوب د ېک لامش هپ ایرجیان ،ید روټکس هغه ،تښګنیټ تینما د ېرال هل ونوتکرش يصوصخ د:هلیاپ هپ اقیرفا د.ید ېک لاح هپ ایتخارپ د ېکرب وا رل هپ ۍړن د لاهمسوا ېچ هراپل وړغ ولپخ د وا يوش هزینوی هګوت هکانزېغا هپ هنوتکرش يتینما ېک لیوس .ید يلایرب ېک هخرب هپ ولوک وتمچ د شاعم وا وطیارش يراک هښ د هپ وناسک ویوش هیاځیب ينروک د ،هخرب همرولڅ کیل تښراپس هغد دب ولاوډک هل ،ناسک يوش هیاځیب ينروک.يموم یاپ هرس فارګاراپ وی هپ واړت يوش رېت يد هن ولوپ يلم هل یود هکځ ؛يرل ریپوت هرس وکنوتښوغ هانپ وا وکنوتښوغ هانپ د.) ئړکو هعجارم هت وخرب XII و XI ،ېک وخرب ېدنال هپ( ېخم هل روپار د ۍرنشېمک يلاع د نامزاس ونوتلم ورګلم د ېک وراچ هپ يلخاد تایز ونویلیم ۴۰ رت ېک رب وا رل هپ ۍړن د لاهمسوا ،) UNHCR( ېدنال ،ېدام يعرف ېرد فارګاراپ ۱۴ د وا ؛يرل نوتش ناسک يوش هیاځیب :يږېلماش هت وتاعوضوم هخڅ ېنراموګ وا ېنزور ،هنادنوژ هل وناسک ویوش هیاځیب يلخاد د 9 9 ؛ړتالم هل وناسک ویوش هیاځیب د وڅرت ،ایتړوایپ ونوتیفرظ د ونلوټ هبروک د 9 9 ؛يړکو دنلچ هرس ودېلخاد هښوخ هلپخ هپ هترېب د وناسک ویوش هیاځیب يلخاد د هت ومیس ولپخ 9 9 .لوناسا ودېنتس هوـی هـخړا يسایـس هـل ،هندېـسر هـت وـنونایرج ویوـش هـیاځیب يلخاد د.هتـشن هرال لـح هناـسا زار څـېه هـترو وا هد عوـضوم هـساسح وا ېـلچیپ د ،هراپل تمدخ د ېنلوټ د ،يش یلوک یلوتموکح هروغ روټکس يتینما د. 1 .يش فیرعت هګوت هپ ورالنړک هروغ وا ولوصا ولایډیا .يد ېتایز ېرېډ وطیارش يراک رپ ېزېغا هړوان وښېپ يعیبط وا وړګج د ونوتیمورحم ،هچک يلزویب د ،يش یلوک یلاوتشن روتکس يمسر د ېنراموګ د ېلیاپ يداصتقا وا ېزینلوټ ېراچ ېغد د ؛يړک هخارپ مه هرون هچک اوزنا وا :يش لمال وجنال وزینلوټ وا ونونولدب يسایس د ،هرس راو لپخ هپ ،يش یلوک د وا ېنراموګ ېتاپلت د ،يو هدنږېز ېنیچرس ېره د ېچ ،ېښېپ وا ېړګج .يش ېلرل ېزېغا ېړوان ېخارپ ونوتصرف رپ ولوک هسالرت دیاع ودنوړا ېروپ وښېپ يعیبط وا وړګج هپ کیل تښراپس هڼګ ۲۰۵: هلیاپ يداصتقا هچک هخارپ هپ ېچ ،ېک لاح ېساد هپ ،يوک هندېسر هت ونونیروان .هد عوضوم ۲۰۰۹ نوړت د راک لاویړن د هنونیروان ېنراموګ د ،ېرود نیروان د ،هترپ ولوین ېک ماپ هپ هل ونولمال وزیټسنب د .يځرګ لمال ودېټيټار د ېچک تابث د ونوتصرف ولوک هسالرت دیاع د وا هت لایرېپاچ راک د ،هدیرب هرېډ رت ېړګج وا یلاوخیرتوات ،ېد رپ هرېبرس يمسج یوغه ېچ ،يونمزېغا هلما ېد هل ایتړو ودېځرګ هترېب د وړګو د .يږېک نمنایز خړا)يکیزف – يناور( وا ړکو رییغت میژر ېک ایبیل هپ لاک.ز ۲۰۱۱ رپ ېچ هلک هګوت هپ ېگليب د ،لوش لوینو هلما هل ونولمال يسایس د ناسک تایز رېډ ،وش هتځنمار بالقنا ودېځرګ هترېب د هت ونولایرېپاچ يراک لپخ ېک یاپ هپ یود ېچ هلک وخ ۍرګراک د ایبیل د.هو ېړکرو هسال هل ېی هدند هلپخ ون ،ړک هسالرت تصرف هخرب هپ ېنوڅه د وکنوراموګراک د ،هړا ېد هپ) GFLTU( نویساردف ونلوټ يراک ېی نارګراک ېچ ،يوهوپو ېد رپ یوغه ېچ ،هلرل هډنو همهم ېک یوغه د دیاب یود وا ،وو ېوش عنم هروز هپ هخڅ ودېرضاح هل هت لایرېپاچ .يړک وغل هترېب لوک هښوګ ېنوګنن ایتړوایپ د داصتقا يمسر د ېک لاپین هپ هل يتسئویام د ،لاپین ینسوا ،انیو هپ يزاتسا وی د ونونامزاس يرګراک د ېچ ،هلما هل ایتنمزېغا د هخڅ ونونولدب يسایس وغه وا اولب ونولک ودږوا يمسران هپ ېی يړګو هنلس ۹۶ ، يوش لمال ایتخارپ د ېچک يلزوېب د .يد هراکېب هرس هل ای يد تخوب راک رپ ېک داصتقا ېد ېک لیرپا هپ لاک.ز ۲۰۱۵ د ېنعی ېک ویتسورو ېد هپ داوېه هغد هنیمزالپ داوېه دای د ېچ ،يړکو هلباقم هرس ېلزلز ېغه هل ېچ ،وش ړا هت ېغد د ېچ ،يوک لکټا نامزاس لاویړن راک د.هړازړلو ېی راښ ودنمنتک ولوکرو هسال هل هپ تشیعم لپخ د ،هنویلیم ۵.۶ ېدنال ېزېغا رت ېلزلز .لوش خم هرس وزنوتس هل ودېک هیاځیب د ،هرس يلاومک دیاع وا ولپځ هلزلز د) GEFONT( نویساردف يرسارس ونلوټ ۍرګراک د لاپین د ېی هنت ۳۰۰ ، نامزاس هغد.هلرل هډنو همهم ېک تښلابمس ایب هپ وناسک وا يشېوو يکوت يياذغ ،کاپ وا تیریدم هنوپمک وڅرت ،ړک لابمس يمسر هپ ېچ ،لوک وتمچ نوګربغ هتابثاب وی د وخ ،يړک ړوج هانپرس هتځنمار رت ېعجاف ېغد د ،يځرګ لمال ونراموګ وتاپلت د ېک داصتقا .و خم هرس ېنوګنن هل ،ېکخم هلاک ېرد نا ودېک 26

تامادقا يوش ېدناړو ېک هخرب همرولڅ هپ کیل تښراپس هغد د:هلیاپ د هرس وزاتسا هل ونونامزاس د ونارګراک وا وکنوراموګراک د ېچ ،ید نیړا .يش لوینو ېک ماپ هپ ېک ړل هپ ېروشمالس هنورایعم لاویړن راک د )هڼګ ۸۸( ۱۹۴۸ ، نویسناونک تمدخ ېنراموګراک د• .) هڼګ ۱۲۲( ۱۹۴۸ نویسناونک ۍسیلاپ د ېنراموګ د• .) هڼګ ۱۲۲( ۱۹۶۴ کیل تښراپس ۍسیلاپ د ېنراموګ د• ۱۵۱( ۱۹۷۸) هــنوتمدخ زــیلوټ( نویــسناونک وــکیړا د راک د• .) هــڼګ نویــسناونک ېــنراموګراک وا ېــنوتایز اــیتړو يکلــسم د• .) هــڼګ ۱۵۹( ۱۹۸۳) نــیلولعم( ،) ېررـقم يکنوړپـشب( کـیل تـښراپس ۍـسیلاپ ېـنراموګراک د• .) هـڼګ ۱۶۹( ۱۹۸۴ وـنوتصرف يراک د ېـک وـنورابوراک ېـچک ۍـنځنم وا ۍـنچوک د• .) هـڼګ ۱۸۹( ۱۹۹۸ کـیل تـښراپس ودـېک هـتځنمار د ۱۹۳( ۲۰۰۲ ، کــیل تــښراپس اــیتړوایپ د وــنوتکرش ينواــعت د• .) هـڼګ تـښراپس دږېل د هـت داـصتقا يمـسر هـخڅ داـصتقا يمـسران هـل• .) هڼګ ۲۰۴( ۲۰۱۵ ، کـیل يکټ يراک هراپل ونونامزاس ۍرګراک د د وا ورود ينارحب د ېک وړاود ونوداصتقا يمسران وا يمسر هپ 9 9 .ئړک کرد ېکیړا ځنمرت ېچک ېنراموګراک نمنایز تایز رېډ روتکس موک هخړا هل وښېپ يعیبط وا ونونیروان د 9 9 ؟يد هګنرڅ ېزېغا هغد ؟يږېک ېنراموګ وا ۍسیلاپ د اوخ هل ونوداوېه وړغ د نامزاس لاویړن راک د 9 9 .ئړک ېړوایپ ۍړل هباتیلپ وا بیوصت د)ېڼګ ۱۲۲( ۱۹۶۴ نویسناونک هګوت ۍنړیب هپ ،هتسورو هغه رت وا لاهمرپ ودېک هتځنمار د نیروان د 9 9 هرس وکاوراچ يمسر هل تموکح زیی همیس د وا وکنوراموګراک هل وکنوتسیخا هټګ وا ولډ د ،وتاعوضوم ودنوړا د ،ېروشمالس هپ ېړوایپ ۍړل ېنوین میمصت ېډګ د واړت هپ يواروغ د ومیس وا ونلوټ دیاع د وا يراک د ېک ونوتیلاعف وغد هپ ېچ ،هڼب ېساد هپ ؛ئړک بوتیړمول هپ دیاب هنوتیلاعف ودېک هتځنمار د ونوتصرف ودېک هسالرت .يرلو یاځ ېک ۍرګراک د ېچ اد وا وتاعوضوم د وناسک ویوش هیاځېب ۍنروک د 9 9 یوغه هل ېک وطیارش ينارحب هپ ،يش یلوک هګنرڅ هنونامزاس وزینزور وا تاغیلبت ایتړول د ېچک يواهوپ د ،يړکو هتسرم هرس هپ)هنوثحب زیی هلډ يمسران وا يمسر ،ونوټونرچکل هکل( هنوتیلاعف .ئوچاو هرال 27 ېک ایبمولوک هـپ ېک ویتـسورو هپ لاک.ز ۲۰۱۶ د ېـچ هلک ،هګوت هـپ ېـګلېب کیلـسال کیل هړـکوه ېلوـس د ځـنمرت ېـلډ هـمان FARC هـپ د وا تـلود د هلـسو رون هـکځ ؛دـنومو ماود زار ادـمه لدـېک هـیاځیب وـنلوټ وـلوټ د ،وـش د ویلایګنج FARC د ،هرس وړاود وزـیګنا يـمرج وا يسایـس هپ وـنالاعف لاو رپ.لوـش ېک هـټل هپ وـلوکډ د الخ ېوـش هـتځنمار ېـک هـلیاپ هـپ صـیخرت رېډ ېک تـیعقاو هپ ېـچ ،ید مـهم رـېډ کرد تـیعقاو هـغد د ،ټـسنب ېد .يرلو نوتـش نـیروان هوـی اـی هـښېپ هوـی ېزاوـی ېـچ ،يږېـښېپ ېـساد مـک وناـسک ویوـش هیاځیب يلخاد د ېک همیـس هوی هـپ لاک.ز ۲۰۱۸ رـپ اـیبمولوک يـعیبط د ېـک همیـس هـمیېرد هـپ وا يـطحق د ېـک همیـس هـلب هـپ ،وـپوج هـل وړـګو يـیالیوزنو وـغه د ېـک دروـم مروـلڅ هـپ وا ودـېک هـتځنمار هـل وـښېپ ېی هب هـخڅ داوـېه لپخ هـل ېـچ ،و خـم هـګوت هـلاهممه هـپ هرس وـپوج هـل وـی د ېزاوـی ېـچ ،هد هبرخ يـقطنم هوـی اد ،هـګوت ېد هـپ.هـلوک هتـښېت هنونیروان يشرب وڅ ېـک ایبملوک هپ ېـکلب ،وړک هـنو ېبرخ هړا هـپ نـیروان ۍرګراک د ېـک وطیارش لوډ هـغد هپ وا – يږـېک هتځنمار هـګوت هـلاهممه هـپ .يش يلپ وا نازـیډ وـڅرت ،يد خـم هرس وـنوګنن هـل هـنوتیلاعف ونونامزاـس رېمـش وی لپخ واړـت هـپ ېـنراموګ د ،ېـکخم هـل نامزاـس لاوـیړن راک د لماـش ېک اډنجا هـپ ېـخرب ېـمرولڅ د کـیل تـښراپس هـغد د هـنومارګورپ وا ېلوـس د« د ېـک نالپ ړوـل وـی لـپخ هـپ ،نامزاـس هـغد.يد يړـک هړکو هنتـښوغ ونړک يـبناج د ،ېدـنال کـیلرس رـت) JPR(»هراـپل يلاوـمواقم د ،ېک ومیـس ېدنال ېزـېغا رت وـښېپ وا ېړګج د ېـچ ،هړـک ېـی نـیمات وا ېلوـس« د.يږېک قیفلت لـب وی هـل ،هـخوم هـپ راک تـبثم وا ېـنراموګ ېـتبثم ،هرس ېندېـسر هپ هت ېرالنړک ېزـیوواړپ وـڅ ،هـحرط هراـپل»يلاوـمواقم وا ودېک یاځوی اـیب وا ولوک هـسالرت دیاع د ،ېنراموګ هتـسورو وړګج رـت ېـچ ېچ وا ید نمخرب هـخڅ ړتالم هل) ۲۰۰۹( ۍـسیلاپ د ونوتلم ورـګلم د هراـپل :يرل زـکرمت وخرب ېدـنال رـپ ،وـشو ثـحب ېرـت هـتروپ داـصتقا زـیی همیـس د ،هـخوم هـپ وـلوک وـتمچ د وـنوتصرف يراک د 9 9 ؛ړـتالم هـخڅ تـکرش ينواـعت وا راـبوراک دازا هـل وا اـیتخمرپ د وا اـیتخمرپ وـنوتراهم د هـخوم هـپ اـیتړول د ېـچک ېـنراموګراک د 9 9 ؛ایتناـسا وـنونولدب د رازاـب راک بوتیدنوخ د دـیاع د وا ودـېک هـتځنمار هـل وـنوتصرف يراک یـنړیب د 9 9 ېزــیلوټ ،ټــسنب رــپ ېــنراموګراک د ،هــخوم هــپ ړــتالم د هــخڅ وا ؛ېـنوګناپ هـپ ودـېک هـتځنمار لـپ د ځـنمرت وـنوتصرف يراک وا وـکنوټلراک د 9 9 .هــنوتمدخ ېــنراموګراک د ،هــخوم هل ېک وـطیارش ينارـحب هپ ،يش یـلوک هډـګ هـپ هرس لوـټ لـماوع هـغد نـیروان د ېـچ هد هـمهم هرـیډ اد.يړـکو هتـسرم هرس يلاوـمواقم وا ېلوـس ودـېک هـسالرت د دـیاع د ،هـخڅ وـځرو وـیړمول هـل نوـګربغ د ېدـناړو هـپ ېروجا ېبـسانم هپ ،طیارش هغد.يړـک يړواـیپ هـنوتصرف راک د وا هـنوتیلاعف راک د وا ،نوډـګ هـپ وـطیارش يراک هروـغ ،ېـنراموګراک ېـلاهمدږوا د هرس ماپ هـپ هـت رـمع راک د مـس هرس نویـسناونک لـقادح رـمع د نامزاـس لاوـیړن .يوک وـتمچ هـنوتصرف ړـل وـی ،هراـپل راک بـسانم د ،هرس

یلاوتشن ضیعبت د وا یلاوربارب ،هنوقح. V ،يوـنیخم د هـخڅ نـیروان هـل ،ېلوـس د زار ادـمه وا ،ېـک نوـګربغ هـپ هـت وـنوضیعبت ویوـش هـتځنمار ېـک هـلیاپ هـپ وـښېپ وا وړـګج د ،يړـغ 1515 :دـیاب ،هـخوم هـپ اـیتړوایپ د وـلوماقم وا ،يروـکیر دنلچ يریپوت د ېـک)هندنومراک وا هنراموګ( هـپ وا ،کـیل تـښراپس)ېـڼګ ۹۰( لاک ۱۹۵۱ د وا ،) ېـڼګ ۱۰۰( نویـسناونک ېروـجا ېرـبارب دأ. وو هنیران وا وځـښ هترپ دـنلچ يریپوت موـک هل ،هرس ولوین ېـک ماـپ هـپ کـیل تـښراپس ېـڼګ ۱۱۱( د وا)ېـڼګ ۱۱۱( نویـسناونک يوـینخم د ؛يړک وتمچ هـنوتصرف وا هندېـسر هګوت هرـبارب هـپ ؛يږېک يتسرپرس ېی اوخ هل وناسک هړاز ای ونیلولعم ،وځښ ،وناموشام د ای ،يرل تسرپرس وی ېچ ،هنرلماپ ېړګناځ هت وینروک وغهب. ېی هنوتیلووـسم رتس وا ،يوـش لراموګ لاهمرپ نیروان د ېـچ ،ېځـښ هغه ،يش هـسالرت ډاډ وڅرت ،يسینو ېدـنال سالرـت تاـمادقا نـیړاج. .يږېک هراکـېب هن ،ېک تروـص هپ ودـېځرګ هـترېب د کاوـځ يراک وو هـنیران د ،يتـسیخا هړاـغرپ تیعضو هـپ ولولوماقم وا يروـکیر د وـڅرت ،يږـېک هنمکاوځ یوـغه ېچ ،يش هـسالرت ډاد ېـچ ،يسینو ېدـنال سالرـت تاـمادقا ېـسادد. بوتیړمول هـپ ېک ونومارګورپ وا ویژیتارتس هـپ نوګربغ د ېـټګ وا ېواـیتړا یوـغه د وا ؛يش یاړـکو نوډـګ لاـهمرپ ېـنوین مـیمصت د ،ېـک ؛يږېک ړـتالم ېرت وا يږـېک یړواـیپ هنوقح يشرب ونوجن وا وځـښ د هـګنرادمه ؛يږـېک لوـین ېـک يوینخم هـخڅ وڼب وا وـنولوډ وـلوټ هل يلاوـخیرتوات د ټـسنبرپ تیـسنج د ،نوډـګ هـپ ېـنوروځ يسنج وا ېنتـسیخا هـټګ هړواـن يسنج ده. ؛يړکو هنتاـس ېرـت وا ړتالم هـخڅ وناـسک ویوـش نـمنایز هـل وا ،ئړـکو هګنرادمه وا کـیل تـښراپس)ېڼګ ۱۱۱( د لاک ۱۹۵۸ د وا)هـڼګ ۱۱۱( نویـسناونک يوـینخم د ضـیعبت د)ېـک هـندنومراک وا هـنراموګ هـپ(و. ،ویکږل هـګوت ېړګناځ هـپ وړګو وـغه د ،هرس وـلوین ېـک ماـپ هـپ ونودنـس وا وـنوکیل هړـکوه هذـفان وـلاویړن وا وـنورایعم وـلاویړن وروـن د راک د ېړګناځ هپ هـخڅ نیروان هل ېچ ،هراـپل وکنودینتـس هترېب وا ولاوډک ،ونیلولعم ،وناـسک يلخاد يوـش هـیاځیب ،وکنودیـسوا يلیابق وا يـياځ ؛يړکو هنرلماپ ېړـګناځ هت اـیتخمرپ يداصتقا – ېزـینلوټ وا ودـېک هـتځنمار وـطیارش هـتابثاب د ،يږـېنمنایز هـګوت یوغه د هګوت ېړـګناځ هپ ؛يږېک ېروـشم الس هرس وړګو يلیابق وا يياځ ،وناـسک ودنوړا ېروپ ویکږل هپ ېچ ،يړـک هـسالرت ډاډ هـخڅ ېد هـلز. هک ؛يږېک لوـکرو نوډګ ېـک وـسورپ هپ ېنوین میمصت د هـګوت همیقتـسم هپ هت یوـغه ؛يد دوـجوم ېرـېچ هـک ؛ېرال هـل ونوتـښړوج وزاتـسا د ؛يش نمزېغا هـخڅ وتامادقا ودنوړا ېروـپ يروکیر هـپ وا نیروان هـل ،يځرګ ړو ېنتـسیخا هټګ د اوخ هل وړـګو وـغد د ېـچ ،ېمیـس هـغه ېرـېچ ۍرګراک وا ېنراموګراک د ،هرس ماـپ هپ هت ونودنـس وا ونوکیل هړکوه ولاویړن ورون هګنرادمه وا وـنورایعم وـلاویړن راک د ېـچ ،يړـک هـنمډاډ ادح. هلما هـل وـښېپ يعیبط وا ېړګج د ېـی تیلولعم ېـچ ،هت وـنیلولعم وـغه هـګوت ېړـګناځ هـپ وـنیلولعم ،هرس ېروـشم الس هـپ هرس ونونامزاـس ؛يږېک ېدناړو هـنوتصرف ړل وـی ېک هـخرب هـپ ېـنراموګراک وا ،ېـنزور وا ېنووـښ ،تـښغرایب د ،يو د وا ولاوډک وـلوټ د ،هرس ماـپ هپ هـت ونودنـس وا وـنوکیل هړـکوه وـلاویړن وروـن هـګنرادمه وا وـنورایعم وـلاویړن راک د ېـچ ،يړـک هـنمډاډ اد ط. هرس وړـګو هل داوـېه هبروک د ،هـنوقح يشرب لوـټ ،يوـش ېـتاپ ېـک داوـېه یوـش نـمزېغا هـخڅ نـیروان هـل ېـچ ،وړـغ ۍـنروک د یوـغه .يږېک یواـنرد هـترو وا يږـېک لوـین ېک ماـپ هـپ ،هتناـشوی :دیاب ېک هخرب هپ ېلباقم د هرس راک هل موشام د هدنږېز هخڅ نیروان هل ،يړغ 1616 ړل هپ وتامادقا نوـګربغ د هت نـیروان ،هرس ماپ هـپ هـت کـیل تـښراپس)ېـڼګ ۱۴۶( د لاک ۱۹۷۳ د وا)هـڼګ ۱۳۸( نویـسناونک لـقادح رـمع دأ. ؛يسینو ېدـنال سالرت تامادقا نـیړا ،هخوم هـپ ولړو هځنم هـل وا ېـندنژېپ ،يوـینخم د هـخڅ راک هـل موـشام د ،ېـک وا قاـچاق د وناموـشام د ،هرس ماـپ هـپ هـت کـیل تـښراپس)ېـڼګ ۱۹۰( لاک.ز ۱۹۹۹ د وا)ېـڼګ ۱۸۲( ېـڼب هړواـن وـلوټ رـت راک د موـشام دب. هل وا ېندنژېپ ،يوـینخم د ېـڼب هړوان وـلوټرت د راک موـشام د ،نوډـګ هپ ېنتـسیخا هټګ وا ېـنراموګ د یوـغه د هـخڅ وړـګج وـلاو هلـسو هـپ ؛يسین ېدـنال سالرت تاـمادقا ينړـیب وا نـیړا لوټ ،هـخوم هـپ وـلړو هـځنم يځوپ هل هـګوت يمـسر هپ ېچ ،يړک ېدـناړو هراـپل وـناناوځ وـیکنت وا وناموـشام یوـغه د ،هـنومارګورپ زـینزور وا ماـغدا زـینلوټ ،تـښغرایب دج. ؛يشو هتـسرم هرس یوغه هـل ېک هخرب هـپ تـښلابمسایب د هنادنوژ يـکلم د یوـغه د وـڅرت ؛يد يوـش یاـځوی هرس وـلډ وـلاو هلـسو وا وـنوکاوځ .يړک هسالرت ډاډ ودېک ېدناړو هل ونوتمدخ د ړتالم زینلوټ د هخوم هپ ېنتاس د وناموشام دد. هرسرت تامادقا یـنړیب دیاب ېـک هخرب هپ ېـلباقم د هرس راک يراګـیب وا يراـبجا یوـش هتځنمار هل ېـک هـلیاپ هـپ وـښېپ يـعیبط وا وړـګج د ،يړـغ 1717 ۱۰۵( ۱۹۵۷ نویـسناونک ولړو هـځنم هـل د راک يراـبجا د ،لاک ز ۲۰۱۴ ېـی لوـکوتورپ وا)ېـڼګ ۲۹( ۱۹۳۰ نویـسناونک راک يراـبجا د وا ؛يړـک هپ قاـچاق د ناـسنا د هراـپل راک يراګـیب وا يراـبجا د ،هرس وـلوین ېـک ماـپ هـپ)ېـڼګ ۲۰۳( ۲۰۱۴ کـیل تـښراپس د يراک يراـیجا د وا)ېـڼګ .يړک هرسرـت ېنړک وا تاـمادقا نیړا ،ېـک هخرب هـپ وـلړو هـځنم هـل وا ېـندنژېپ ،يوـینخم د وـنولوډ وـلوټ د راک يراګـیب وا يراـبجا د ،نوډـګ 29

کیل تښراپس هڼګ) ۲۰۵( ،دوښرال ونارګراک د ،هراپل راک بسانم وا ېنراموګ د ،هخوم هپ يلاومواقم وا ېلوس د وا وکنوراموګراک هل ېچ ،يړاوغ هخڅ ونوداوېه وړغ هل هرقف) h(:هلیاپ ،تښغرایب د هت ونیلولعم ،هرس ېروشم وا الس هپ هرس ونونامزاس ۍرګراک وتمچ هنوتصرف ېنراموګ وا ېنزور ،ېنووښرال يکلسم يصصخت ،ېړک هدز ولپخ هپ دیاب تیعضو ونیلولعم د زار ادمه هنونامزاس ۍرګراک د.يړک .يسینو ېک ماپ هپ ېک ونوتیلاعف هلباقم هرس وجنال وزیمکوت هل ېک ناتسریغرق هپ زیی همیس وا يش ېنمجنال یادېک ېکیړا يموقلا نیب ،لاهمرپ نیروان د ۲۰۱۰ رپ ېک ناتسریغرق هپ.يدنیشو ېزېغا لایرېپاچ وا کرحت رپ راک هپ ودېتایز د ېیب د وتازیهجت روک د ېک رس هپ ېچ ،هنونویرال هغه.ز يموق د ځنمرت ونازیغرق د هرس جیردت هپ ،وش لیپ هرس ضارتعا واړت .وش لمال وجنال وا وړخش هنونامزاس ۍرګراک د ،هرس ولوین ېک ماپ هپ ووایتړا د ویکږل يموق د لور هدنراک ،ېک يوینخم هپ يلاوخیرتوات ټسنب رپ مکوت د ،يش یلوک .يوبولو هګنرادمه وا راک هل موشام د هنوفارګاراپ ۱۷ وا ۱۶ کیل تښراپس هغد د هندېسر هت ونوګنن وړګناځ ېک هخرب هپ ېزرابم د هرس يراګیب وا يرابجا هنمل ېی هلما هل ای ،يو هدنږېز وښېپ وا وړګج د نکمم ېراچ هغد ؛يوک ېک هړګج هپ ېزاوی هن ېچ ،هد هګلېب داوېه هغه د – ایناتیروم.يش هخارپ يسایس وا يلاوخیرتوات هل ونولک هل ېچ ،ید داوېه ېساد ېکلب ،ید رېګ ،هد هګلېب ۍنیزاوی ونوداوېه هغه د ،داوېه هغد ؛ید خم مه هرس ۍتابث ېب هل.يوک هڅه ېک هخرب هپ ېلباقم د هرس راک يرابجا وا ولوک يځنیم د ېچ د وا لوکوتورپ لاک.ز ۲۰۱۴ د نامزاس لاویړن راک د داوېه هغد ېچ هرس ېد وخ ،یړک بیوصت ېی نویسناونک)ېڼګ ۲۹( ۱۹۳۰ نویسناونک راک يرابجا ،هرس ماپ هپ هت ونښېدنا هړا هپ ماود د ودېدپ وا وراچ وغد د ېک داوېه هغد هپ ،هراپل ېلباقم د ېزنوتس ېغد هل ونونامزاس رېمش وی ۍرګراک د ایناتیروم د د هلپخ هپ ېرېچ هک ،هرس هرس ېد هل.لړک لېکښ هنوناځ ېک هخرب ېد هپ ضیعبت ېچ ،يوک راګنیټ ITUC وخ ،يو ودېکرو هپ خم ۍړل راک يرابجا مه ایب ،هراپل ونولسن د ونلوټ وغد د هچک هټیټ ونوتصرف يراک وا ېړک هدز د وا .يږیړک ېرت ناسک هرز ونوګلس هپ ېچ وهد هنوګنن هلاهمدږوا هوی نامزاس لاویړن راک د ،هباتیلپ وا ایتړوایپ ولوصا وا ونوقح وزیټسنب د راک د هغد کیلتښراپس ېڼګ ۲۰۵ د.ید هخڅ ونونکر هل اډنجا د راک بسانم د هسالرت ېک لایرېپاچ زیی هړګج هپ ېچ ،يرل زکرمت ورالنړک ولېبالېب رپ ،هخرب .ید نمزنوتس ېی لدېک ،ېک تروص هپ بوتکانزېغاان د ورادا د ای ایتروزمک د تیفرظ يتلود د هپ وښېپ يعیبط وا وړخش ،وړګج د هنلوټ ېچ ،لاهم هغه هګوت ېړګناځ هپ لایرېپاچ راک د ،يو ناوېرګ وا سال هرس ونوناکټ ویوش هتځنمار ېک هلیاپ هپ.يږېک لرېمش ېک هلډ هپ ونوراک يعرف د هرېډ رت ،ایتړوایپ ونوقح د وربارب هراپل)ولډ يتیسنج ورون( وو هنیران وا وځښ د ،ېک وطیارش ينارحب وینروک وغه د ،هګوت هپ ېګلېب د ؛يږېک هن هنرلماپ هزادنا يفاک هپ هت ونوتصرف وناموشام د ای ،يرل تسرپرس وی ېچ ،يږېک هن هنرلماپ هت ووایتړا وړګناځ د ،فارګراپ مسل ۱۵. يږېک يتسرپرس ېی اوخ هل ونیلولعم)ېنوجن ،وناکله( لېبالېب هدنږېز ونولایرېپاچ هتسورو ېړخش وا ېړګج رت ېچ ،ګنڅرت ېد ) C( ۱۵: يوک هنودای مه هخڅ وتاعوضوم ومهم وغد هل ،يونایب هنوخړا ،ېخښ هغه ېچ ،يوک هندېسر هت ونوتیعقوم وغه هګوت هپ ېګلېب د فارګاراپ ېلپخ د ،يړک هرسرت ېډنو ېزینلوټ ېمهم ،لاهمرپ وطیارش د نیروان د ېچ ،هتسورو ودېځرګ هترېب رت کاوځ يراک هنیران د ،فالخرپ ېدارا وا ایتلاوېل .يږېک هښوګ هن هخڅ لایرېپاچ يراک هل هو هدوجوم هنښېدنا هغد ،هتسورو ېلزلز لاک ۲۰۱۰ د ېک يتیاه هپ:هلیاپ ونایچقاچاق د هب ناموشام میتی ای وا يوش لدوښېرپ ،يوش هروک ېب یچ .يږېولو هت ونوسال ولډ وزینلوټ رېمش وی د ،هنودنب) h( وا) F)،(g( رون فارګاراپ ۱۵ د هانپ ،وناسک يوش هیاځېب يلخاد ،ولاوډک ،وړګو يلیابق ،ویکږل يياځ هکل وا ایربیل هل.يرل راګنیټ ېدناب ادېک نمنایز ېتایز رپ ونیلولعم وا وکنوتښوغ ېساد هل ېنلوټ ېلپځ هړګج ېروپ ېیروس وا قارع رت یلوین هخڅ ایلاموس وزنوتس يناور وا ييایتغور وتخس د ېچ ،يد خماخم هرس ونولسن ورتس يلاغشا د.يځ هځنیم هل ،يرل ېزېغا ېنوګ هود ېچ ،هلما هل ونونایز وا ،يد ېګلېب ېدودحم هغه هنونامزاس ۍرګراک د نمی وا نویلاریس ،نیطسلف هل ،ېرال هل ونوتیلاعف يتیامح ورون وا ګنیبال د وڅرت ،ېړک ېی هڅه ېچ .يړکو هلباقم هرس ونښېدنا لوډ هغد 30

يکټ يراک هراپل ونونامزاس ۍرګراک د ای ،راک موشام د ،ضیعبت د هخڅ کیل تښراپس ېڼګ ۲۰۵ د 9 9 ونورایعم ولاویړن ورون وا نامزاس لاویړن راک د واړت هپ راک يرایجا ېی هک وا هګوت هپ ګنیبال د هراپل ونوتلود د ېک هخرب هپ بیوصت د ،هخوم هپ ساکعنا د ېک ونیناوق يلم ولپخ هپ ،يو یړک بیوصت .ئلخاو هټګ د هګوت ېړګناځ هپ ،ېک ونوتیلاعف وزینزور وا ېړکرو يواهوپ د 9 9 هخڅ نیروان هل ،هرس ولتسوار ېدنال ښښوپ رت وځښ وا وناموشام ېک ټاکوچ هپ راک لوقعم وا بسانم د ېک ومیس ویوش نمزېغا هپ د ېچک يواهوپ د یوغه د هړا هپ تښزرا د يلاوربارب يتیسنج د .ئلخاو هخرب هراپل ایتړول يراک ،هخوم هپ ولتسوار ېدنال ښښوپ رت د وړګو خم هرس رطخ د 9 9 هتاش کوڅېه ،لاهمرپ وښېپ وا وړګج د وڅرت ،ئړک وتمچ هنونالپ .يش هن هتاپ هنورایعم لاویړن راک د ،) هڼګ ۲۹( ۱۹۳۰ ، نویسناونک راک يرابجا د• ،) هڼګ ۱۰۰( ،۱۹۵۱ ، نویسناونک ېروجا ېربارب د• ،) هڼګ ۹۰( ۱۹۵۱ ، کیل تښراپس ېروجا ېربارب د• ۱۰۵( ،۱۹۵۷ ، نویــسناونک وــلړو هــځنم هــل د راک يراــبجا د• ،) هــڼګ يوــینخم د ضــیعبت د)ېــک هــندنوم راک وا هــنراموګ هــپ(• ،) هــڼګ ۱۱۱( ،۱۹۵۸ ، نویــسناونک ،) هڼګ ۱۳۸( ۱۹۷۳ ، نویسناونک لقا دح رمع د• ،) هڼګ ۱۴۴(.۱۹۷۳ ، کیل تښراپس لقا دح رمع د• ۱۵۶( ۱۹۸۱ ، نویــسناونک ونوتیلووــسم ۍــنروک وا وــنارګراک د• ،) هـ ڼګ ،) هڼګ ۱۶۹( ۱۹۸۹ ، نویسناونک وړګو يلیابق وا يياځ د• ،) هڼګ ۱۹۰( ،۱۹۹۹ ، هڼب هړوان ولوټ رت راک د موشام د• يـقاحلا ،لاک ۲۰۱۴ د ،نویـسناونک ېـنب هړواـن وـلوټ رـت راک د• .لوـکوتورپ لوـکوتورپ .) هڼګ ۲۰۳( ،۲۰۱۴ ، کیل تښراپس راک يرابجا د• 31

ېنووښرال وا ېړک هدز يکلسم ،هنووښ. VI ېندېـسر وا ونوتصرف ورـبارب د هـت وناکله وا وـنوجن ،وو هـنیران ،وځـښ دیاب ،ېک هراـچ يوـینخم ېرـت وا نوـګربغ د هـت وـطیارش ينارـحب ،يړـغ 1818 :ېچ ،يړـک هـسالرت ډاډ ،ټـسنب رپ وـلوصا هانپ وا وـلاوډک ،وناـسک يلخاد ویوـش هیاځیب د وا ،يږـېک لوغرایب هرس ۍـکټچ هپ اـی ؛يږـېډوډګ هـن مارـګورپ ودـېک ېدـناړو د ېړـک هدز دأ. ضیعبت هل وا مـس هرس ونیناوق ولاویړن ودـنوړا هل هګنرادمه وا وړـک هدز وزیلوټ وا هتیفیکاب ،اـیړو ،يش یـلوک ناموـشام نوډـګ هـپ وکنوتـښوغ وا ؛يرلو یـسرسال ،ېک واړـپ ره هپ نـیروان د هـترپ هلیاپ هـپ ډنخ وا ډنځ زار رـه د ېـک هړـک هدز هـپ یوـغه د وا ،ید دوـجوم هـنومارګورپ سـناچ مـیود د هراـپل وـناناوځ وـیکنت وا وناموـشام دب. .يږېک هندېـسر هت وواـیتړا يدـیلک ویوـش هتځنمار ېـک :دیاب ېک هراچ هپ يوینخم ېرت وا نوګربغ د نیروان ،يو بسانم ېچ هګنرڅ هکل يړغ 1919 ۍرګراک د هـګنرادمه وا ،ورادا وزـینزور وا وزینووـښ هـل ېچ ،يړک وـتمچ مارـګورپ يلم ېـساد ونووـښرال يکلـسم وا ېـنزور ،ېړـک هدز دأ. ،هراپل تـښغرایب وا يروکیر د ،هرس ایتلېکـښ هـپ وناکیرش يصوـصخ وا يـتلود ودـنوړا د وا وروـشمالس هـپ هرس ونونامزاـس ېـنراموګراک وا ؛يسین ېدـنال ېنوزرا رـت ،ېواـیتړا وـنوتراهم ۍـنړیب د :هخوم هپ ایتړوایپ د ودراوم ېدنال د ،يړکرو هنزور هت ونایبرم وا وکنووښ وا يسینو ېدنال سالرت مارګورپ وا باصن يسردب. وا ؛یلاومواقم هراپل ماود ېلوس د وا يلاووی هزیی هلوس 1.1 ؛هراپل يلاومواقم وا تښغرایب د هنوښاوګ وښېپ د وا ایتربخ ،هړک هدز ایب ،هنووښ 2.2 يلم هپ وا ېړـک هدز ېزینزور وا ېزینووـښ ،ېړک هدز ایتخارپ د وواـیتړو د وا ېړـک هدز يکلـسم ،هړـک هدز راک ،نوډـګ هـپ وړـک هدز وړوـل دج. .يونمکاوځ يو ېـلدېډنځ ېی ېنورپخ ېزیړک هدز ېـچ ېځـښ وا هنیران هغه وا ،يړک یږغمه ریهب ېړـکدز د هـچک يلحم وا هزـیا همیـس ؛يړک ېړپـشب ېړک هدز ېلپخ وا يړـکو نوډګ ېک وـنوریهب وزـیړک هدز هـپ وـڅرت ید یوـش خم هرس ډنځ هـل ېچ ریهب ېـنرامګ د وناـسک ولوټ وـغه د وـڅرت ،يړـکرو اـیتخارپ هـت وـنورپخ وړـک هدز ېـلځ اـیب د وا ېزینووـښد. وا ؛يش لـیپ ایب لـځ وی .يړکو هنرلماپ ېړګناځ هت داصتقا يمسر ریغ ېک ومیس ولاویلک هپ لوډ يړګناځ هپ هراپل ایتړوایپ د داصتقا د وناسک ویوش ونمزیغا د واه. وزینزر وا وزینووـښ ولوټ ېـک هخرب هپ يلاوـمواقم د ټـسنب هپ لـصا د يسر سال يواـسم د ېـنوجن وا ېځـښ ېـچ يړـک هـسالرت ډاډ دـیاب يړـغ 2020 .يرل یـسر سال هت وـنورپخ هپ هرېمش ۶۴\ ۲۹۰ کیل هړکیرپ د عمجم يمومع د نامزاس د ونوتلم ورګلم هپ ېچ ید ټاکوچ یوش تیبثت ړپشب قح ېړک هدز د ېک وطیارش وینړیب ساسا رپ ېغه د هګناپځنم ېخرب ېد د ،يرل نوتش ېک ونوقح للملا نیب وغه د ېک هرقف)ب( هپ ې دام ۱۸ د ،هراچ اد.هد ړو نیودت وا تبث د تخو رېډ د ېی ریهب زینووښ ېچ ی د سناچ میود هراپل وناناوځ وناموشام .ید یلدېډنځ هراپل هرسرت هډنو همهم لپخ ېک هخرب ېد هپ دیاب وا دیاش هنونامزاس راک د ينړیب د ،يد يلغار ېک هرقف)فلا( هپ ېدام) ۱۹( د ېچ هګنڅ هکل.يړک ایب ،ېنزور ،ېنووښ د دیاب يړغ ،هراپل باوځ د هت هغه وا يلاوتمچ د تلاح تښغرایب د لاهمرپ ټښړوج د ېنورپخ يلم ونووښرال يکلسم وا يړک هدز .يړکو هروشم هرس ونونامزاس وکنووکراک هل ،يوزرا هنوتراهم يون هراپل وی ،) UGTT( هیداحتا يمومع ۍرګراک د سنوت د ،هګوت هپ ېګلېب د ېک نولدب هپ نوناق يساسا د ېزاوی هن هخڅ وړغ هل ېزیاج ېلوس د لبون د هل نامزاس ې د ېکلب ،هو هنمزیغا ېک هخرب هپ ونوقح د وکنووکراک د ېچ د هخړا يلام هل وڅرت ،ړک هتروپ ماګ ېک رال ېدپ مه هتسورو هخڅ بالقنا تخو یرېډ ېچ ید هخڅ ونوروتکس وغه هل وی مه روټکس زینووښ روتکس زینووښ يش یالوک ېښېپ ېساد.يږېک نمزیغا وښېپ وا وړخش هل ډنځ هل هلما هل ایتړاجیو د وا ویځنووښ د وا ودیک هیاځ ېب د وړګو د ېمانرب زینووښ هپ ېک یاځ ره وا تخو ره هپ هرقف)فلا( هدام ۱۸. يړک خم هرس ېجنال وا ېړخش ېساد د ای.يوک دیکات يوینخم هپ وړخش ېساد د ېک ریهب ریهب زینووښ ایب لځ وی يړګو وا يړکو نوګربغ وا باوځ ینړېب ېدناړو هپ لاوډک ،يوش هیاځ ېب يلخاد:هکل ید قح یوغه د اد ېچ يړک لخاد هت .يکنوتسیخا انپ وا مه هنوډنخ ېک ریهب زینووښ هپ ،يش هتایز هړخش ېچ هزادنا هره هپ:هلیاپ ینکټ ریهب ېنرامګ د یوغه د ېچ.يږېسر هنونایز رېډ هت وړګو وا يږېتایز .يوک ورګلم د هخرب اد رګم ،يد هن يوش دای لوډ دنګرڅ هپ ېچ ېدرپ هریبرس رپ لوکوتورپ يرایتخا د هغه د وا نویسناونک د ونوقح د وناموشام د ونوتلم ز ۱۹۴۹ د ونیژ د.هد هړالو نوډګ هپ وناموشام د ېک وړګج ولاولسو ساسا د وا لوکوتورپ يقاحلا میود د لاک ز ۱۹۷۹ د وا نویسناونک مرولڅ د لاک 33

)205( هرامش ۀمان هیصوت یریذپ فاطعنا و حلص تهج هتسیاش راک و مادختسا یارب نارگراک دومنهر وا ونوبصعت د يش یادیک ېنورپخ يسرد ویځنووښ د ،لاهمرپ ېړخش ای يسوا و هلیسو يغیلبت هنمکاوځ هوی وا يش عقاو نمزیغا ېک هخرب هپ ونوترفن د هت ېتساپ ېتسان ېزیا هلوس ،يلاو وی ېک لاح نیع هپ هړک هدز رګم ــ وزینووښ هپ ،هلما ېد هل ون.ئروګو هرقف)ب( ېدام ۱۹ د هد هلیسو ېنوڅه ېنروغژ د هخڅ ېړخش ای نارحب هل ،تیفرظ تښیاپ د ېلوس د ېک ونورپخ .ید انام هپ هنورایعم لاویړن راک د .) هڼګ ۸۷(۱۹۴۹ کیل تښراپس دوښرال يکلسم د• )هڼګ ۱۴۲( ۱۹۷۵ نویسناونک ایتخارپ د ونیچرس يرشب د• ۱۹۵( ۲۰۰۴ کــیل تــښراپس اــیتخارپ د وــنیچرس يرــب د• )هــڼګ يکټ يراک هراپل ونونامزاس ۍرګراک د یالوک لوډ هښ هپ هګنڅ هنونامزاس يراک ېچ ئړکو هنرلماپ هت ېد 9 9 هپ ؛يش نمزیغا وا يسالرب وخوم وزیړک هدز وا ویژیتارتسا هپ يش .ېک هخرب هپ ونووښ يکلسم د هګوت ېړګناځ د تیسنج د ېک ونورپخ وزینزور وا وزینووښ هپ وکنووکراک د 9 9 .يړکرو ایتخارپ هت رظن تښربارب وا نوډګ لمال ېتساپ ېتسان ېزیا هلوس د ېچ هت ونورپخ وزینووښ هتش 9 9 د ېچ يړکرو ایتخارپ ېک ونلوټ وغه هپ هګوت ېړګناځ هپ یځرګ .يد ېکنورل ولاوډک وا تیلقا د ویداحتا د ېک هخرب هپ وتسرم وینړیب د ېدناړو رپ وښېپ د 9 9 ېدنال(. هړکرو ایتخارپ ونیچرس وا ووایتربخ ،ووایتړو وکنووکراک )ئشرو هت ېخرب ۱۲ بالقنا د ېچ ،يړکو ړتالم ېک ولووغر ایب هپ ونوزکرم وزینووښ وا ویځنووښ وکنووښ د ایرجین د ،هګنرادمه.ؤ يلدېځوس وا يوش ړاجیو ېک ړل هپ هڅه هیداحتا ېلړت) NLC( ېنلوټ هپ راک د ایرجین د ،) NUT( هیداحتا هرس ونارام هړګج د مارح وکوب د ېک ځیتخ لامش هپ داویه ېد د ،يوک د وا يد يلژو يکنووښ ېک اوخواش هپ ۶۰۰ د ېروپ هسوا رت ېی هتله ېچ هلباقم يړک ړا هت ولدوښېپ ونوروک د ېی يکنووښ ېی ېک اوخواش هپ ۱۹۰۰۰ وکنووښ ویوش ونمنایز د ېک همیس هپ هیداحتا وکنووښ د ایرجیان د.يړکو .هد ېک هټل هپ ړتالم د ونمریم د دیکات ،ېک ړل هپ ورتا وربخ د کیل تښراپس يڼګ ۲۰۵ د ېلډ ورګراک د د وڅرت يش هتایز رو هملک ایړو د اب هرس ېرقف فلا هل ېدام ۱۸ د هواک لړکرو لوډ وی هراپل ولوټ د هړک هدز ېنرلماپ هن هپ هت تلاح يزینلوټ وړګو ونولسن وکنولتار د وناکله وا ونوجن د ېزاوی هړک هدز ،ېدرپ هریبرس.يش هدز راک ،ېړک هدز ایب ،ېزیړک هدز ،مه يسیلاپ يلم ېزینووښ:هد هن هراپل وڅرت ،يلوار ېدنال ښښوپ لپخ رت ېنورپخ ېنووښرال يکلسم وا ېړک رازاب هل راک د ېوایتړو يراک ېلپخ يش یالوک و کاوځ راک د داویه د هل وښېپ وا وړګج د مه ېوایتړو وا هنوتراهم مهم لوډ اد.يړک ېربارب هرس همظنم ،هد هنکمم ېچ هګنڅ ؛يږیک خم هرس ډنځ هل وا يږیک نمنایز هلما وکنووک راک د.يشار یاځرپ راک هرس داصتقا يمسر ریغ هل ،هندنومراک وا يد ېمهم ېرېډ ېک هخرب هپ ولومک د ونوښاوګ وغد د ېڅه ونونامزاس ېړګناځ هت ونوخړا وړګناځ ېنورپخ ېد د ېرقف ېدایز ودام ۲۰ وا ۱۹ د هپ تښغر ایب د وا ولړو هځنم هل دونوښاوګ د هخڅ ېلډ ېغه هل ــ يد ېوش .يد ېوش ېړګناځ ېنورپخ ېړګناځ هت ویړغ ویداحتا د هخوم رپ تلاح ينړیب د مه هلکڅیه هړک هدز ،يشو هنرلماپ دیاب ،ېک هلوټ هپ ونوتلود وکیټارکومید ریغ هپ هګوت ېړګناځ هپ ،هد هن هدیدپ ېلېیپان هوی لاهم 34

ړتالم زینلوټ. VII يړکو هڅه هدح نکمم رت وا رژ ،لاهمرپ باوځ وا نوګربغ د هت وطیارش وینړیب يړغ 2121 هپ وزنوتـس د ېی هـنویاځ وا ېدـند ېچ ېـک هـخرب هـپ وړـګو وـغه د هـګوت ېړـګناځ هـپ يش هـسالرت ډاډ ېنتاـس وا تـینما هـل دـیاع د وـڅرتأ. ؛يو يلدـېډنځ ېک ړـل ېنرلماپ هـپ هـت وـنونوړت یـللملا نـیب وا وـتاررقم وا وـنیناوق يلم ،هـتونومزیناکم روـن ړـتالم زـینلوټ د وا ېـحرط بوـتیدنوخ زـینلوټ زـیلوټ دب. .يړکرو اـیتخارپ د هګوت ېړـګناځ هپ ؛يش هـسالرت ډاډ هـخڅ يسر سال هـت وتـسرم يساـسا وزـینلوټ وروـن وا وـنلمرد يـیایتغور وـنمزیغا وـڅرت يړـکو هـڅهج. .يد ناوـیرګ وا سال هرس ونوـښاوګ هـل هګوت ېړـګناځ هـپ هراـپل وړـګو وـغه وا يړـکو هنتاـس وـغه د وا يړـک هـتځنمار هـنوتچ يړـتالم زـینلوټ هراـپل يلاوـمواقم وا تـښغر اـیب لاـعف ، يوـینخم د ېزنوتـس د دـیاب يړـغ 2222 راک د وا ،هـڼګ ۲۰۲ کـیل تـښراپس د لاک ز ۲۰۱۲ د ،هـڼګ ۱۰۲ نویـسناونک تـینما زـینلوټ د لاک م ۱۹۵۲ د وـڅرت ېـچ يړـکو هـڅه هـګنرادمه .يسوی هـځنم هـل هـنوډنخ اد ېـک وـخرب ېدـپ ،هـنورایعم يللملا نـیب روـن دـنوړا يراک یریډ د ،ومیس ویریډ ېدنال ېزیغا رت وښیپ يعیبط وا ېړګج د:هلیاپ هپ ېچ یاځ هغه ېک داصتقا يمسر ریغ هپ يماکان ای يروزمک ونوکاوځ .يړو خمرپ ،يرل هن نوتش ېکپ ړتالم زینلوټ لوډ يمومع ېوی د ،نیطسلف يوش لمغری د هکل ،ېک ونویاځ ونمزیغاړو ثحب د د وا يرل هن نوتش ړتالم زینلوټ مه هراپل ېخرب يصوصخ وا ېړګناځ ېک هخرب ېد هپ) PGFTU(نویساردف ویداحتا يمومع راک د نیطسلف وغه هپ ،ېدرپ هریبرس.ید ېک لاح هپ يبال د هرس وکاو راچ يسایس هل وناینابرق د ېړګج د ،يرلو ېرال لح د ېړخش وا ېزنوتس ېچ ېک وطیارش یرېډ راک د.يږیک ېتاپ ای يږېول وږوا هپ ونومټسیس د ړتالم زینلوټ د راب هګوت ېړګناځ هپ يو خم هرس ښاوګ هل ۍروزمک د يیاښ ېخرب ېنمکاوځ د يش یالوک هراچ اد ېچ ،وش یلودای ېزنوتس يناور وا يیایتغور د هت تلاح يکلسم لپخ وڅرت يش یالدولرد هزیغا هخارپ ایتنمکاوځ رپ یوغه يلخاد هپ نؤلاریس وا ایریبل د تیبویعم کیتاټسیس وونیران د ،يځرګو هترېب .وش یلودای هخڅ وښېپ ړو ماپ لوډ اد هل وی ېک وړګج اډنجا هپ لاک ز ۲۰۳۰ د نامزاس د ونوتلم ورګلم د ېچ هد ړو ولودای د د ټاکوچ هپ ګتخمرپ رادیاپ د هت ړتالم زینلوټ هراپل ایتخارپ ېرادیاپ د ېک ،ید يلوتم هغه د نامزاس لاویړن راک د ېچ ۱،۳ وا ېخوم ېرېمش يړمول د راک د ،صخاش دنوړا د وغه وا هخوم ېدو هرادیاپ ۱،۳ د.يرل نوتش )۱۰۲( لاک م ۱۹۵۹ نویسناونک بوتیدنوخ دړتالم زینلوټ د نامزاس لاویړن ۲۰۲ لاک ز ۲۰۱۲ د ،هنوفقس کیل تښراپس د ړتالم زینلوټ د وا هرېمش ېرېمش ۲۰۵ هپ ېرقف ۲۲ د کیل تښراپس د هړاود ېچ ،يوسکعنم هرېمش ېښېپ يعیبط وا ېړګج ېچ هرس ېنرلماپ هپ هت وزیغا وغه.يد يوش دای ېک ېندنومراک د هراپل وغه د کیل تښراپس ېڼګ ۲۰۵ د يرل دنوژ هپ وړګو د ېی .يوړوج هکیړا همظنم وا هروغ ایتخارپ ېرادیاپ د وا وا ونوقح د رشب د د هګوت يتنس هپ ړتالم زینلوټ ېچ ېک لاح ېسادپ لدنژېپ هګوت هپ ېلیسو ېوی د ودېسر د هت تلادع زینلوټ وا ایتخارپ يرشب هځنم هل د ونوښاوګ د ېدناړو رپ ونونولدب يمیلقا د ځرو نن رګم ،يږېک وښېپ د ،هراچ اد ،هګوت هپ ېګلېب د.يږېراک اوخ هل وړګو د ېک هخرب هپ ولړو د وا هد ېوش لیومزا هګوت هپ نوګربغ ينړېب وی د ېدناړو رپ هتځنمار د هپ.هد هړکیرپ ۍنړیب ېکنووکرو ناکټ هوی لاهمرپ ودیک هتځنمار د ېزنوتس امپس يناځ د هراپل لځ يړمول د هګنڅ هکل ،هړکرو هړکار هړالو وسیپ ودغن و هتسورو ودېښېپ هل ېلزلز د لاک ز ۲۰۰۵ د ناتسکاپ هپ هنوراک ونوتراک د هکبش يعونصم لاهمرپ ودېردو د ۍړل د دیاع د يش یالوک،هوش لیامزا تمواقم ۍنروک ېوش ېنمنایز د ،هراچ اد ،ېک هلیاپ هپ ــ يړک هتځنمار اد.يوکرو ناکما)ولودابآ هښ هتریب( د هت ونلوټ وا يوکرو ایتخارپ هت قیقد وی د وینروک د یوغه د وا وکنووکراک ویوش ونمنایز د هنوتښون لوډ یالوک هنونامزاس يراک وا ،يرل ایتړا هت ولوړوج)سباټیډ( کناب يتامولعم يسر سال هروغ هل وکنووک راک ولپخ د هت وحرط ړتالم زینلوټ د ېچ ،يش .يړک هسالرت ډاډ هخڅ .يړوار هتځنم دنوړا ړتالم زینلوټ د هنړګناځ هلپخ ،هنوطرش ېړخش د ولاوګناپ د هګوت هپ ېګلېب د ،يش یالوک ېړکیرپ ۍنړیب ړتالم زینلوټ د وزنوتس هلاهم دږوا د رګم ،يږېک هنیودناړو ېندنومراک د ېرال هل ومانرب زینلوټ د ،يږېځغ هراپل ونولک د کیمانیډ ېړخش د ېک هغه هپ ېچ ،لاهمرپ يکنووکراک ينیارکا ،هګوت هپ ېګلېب د.يو یروزمک الومعم متسیس ړتالم هتځنمار ېک داویه ېد هپ ېک لاک ز ۲۰۱۴ هپ ېچ هلما هل ېتښن ېلاولسو د د ېچ هو هنمزنوتس هراپل یوغه د ،لدېتښتو ېمیس هل سابنود ځیتخ ،هوش وا وځیدیول هپ یارکا د هخڅ مټسیس ېمیب وا ېحرط هل ړتالم زینلوټ لپخ هو هن داویه یوغه ېچ ېدرپ هریبرس ،يرلو یسر سال ېک ومیس يزکرم وغد ېچ هد انام ېدپ مه يرواب ېب وا بصعت وکنووک رما د.يښیا ېرپ هپ نیارکا د وڅرت ېړکو ېڅه ېسپ هلرپ ونونامزاس يراک د وکنووکراک .يړک هتځنمار ېوایتناسا يراک ېک ومیس ورون 35

کیل تښراپس هڼګ) ۲۰۵( ،دوښرال ونارګراک د ،هراپل راک بسانم وا ېنراموګ د ،هخوم هپ يلاومواقم وا ېلوس د يکټ يراک هراپل ونونامزاس ۍرګراک د ونوډنخ وغد د وا يړک ادیپ ېد هنوډنخ ېک هخرب هپ ړتالم زینلوټ د 9 9 .يړک هتځنمار ۍژیتارتسا ېد هراپل ولړو هځنم هل د ېلباقم د هرس وښېپ يعیبط وا يلاومک د ونوښاوګ د ړتالم زینلوټ د 9 9 ورون د ړتالم هپ) ACTRAV(رتفد د وکنووک راک د ېد هراپل .يړک هتروپ هټګ هخڅ وراچ ورال هروغ وا وبرجت هل ونوټسنب وړتالم هڅه ولوک هتځنمار کناب يتامولعم د هراپل وتامولعم ویون وغه د 9 9 وا وړګو ویوش ونمزیغا د هخڅ وبیش ویړمول هل ېزنوتس د ېچ .يړک تبث تامولعم دنوړا وینروک د یوغهد هلاهم ځنم ېړکیرپ ۍنړیب هل ړتالم زینلوټ د ېدناړو رپ ښاوګ د 9 9 د هګوت هپ ېګلېب د.ئړک هتروپ هټګ هخڅ ونوومس هلاهم دږوا وا .هندنومراک ېرال هل ېمانرب د ېنوچا هګناپ ۍنچوک هنورایعم لاویړن راک د ،) هنودردنتــسا لــقا دــح(نویــسناونک بوــتیدنوخ زــینلوټ د• .) هــڼګ ۱۰۲( لاک ز ۱۹۵۲ لاک ز ۱۹۶۲ ،) ړــتالم زــینلوټ( نویــسناونک يسر سال رــبارب د• .) هـ ڼګ ۱۱۸( .) هڼګ ۱۸۳( لاک ز ۲۰۰۰ ، نویسناونک ړتالم د ېندږېز د• ۲۰۲( لاک ز ۲۰۱۲ کـیل تـښراپس ونوفقـس د ړـتالم زـینلوټ د• .) هڼګ 36

تامولعم واړت هپ رازاب راک د وا هرادا راک د ،نوناق راک د. VIII :يسینو ېک رظن هپ يکټ ېدنال هرس وزاتسا ویریډ هل ونونامزاس د راک د دیاب لاهمرپ تښغرایب د وطیارش وینړیب د يړغ 2323 ييایتغور وا بوـتیدنوخ هل یاځ راک د ،قـباطم ېـڼاپربخ د نامزاـس يللملا نـیب د لاک ز ۱۹۹۸ د دـنوړا وـلوصا واوـنوقح يساـسا د راک دأ. ؛يسینو ېدـنال ېنتک ایب رـت نیناوق لوـټ دـنوړا راک د وا،ړـتالم ېـخرب ؛يوک ړتالم هخڅ ونوتصرف هروغ هل راک وا ېنکاټ ،دیلوت هل راک د نیناوق دنوړا راک د ېچ يړک هسالرت ډاډب. وا) هـڼګ ۹۸( نویـساونک وـلهو ېـنچ وا وـلومیظنت د لاک.ز ۱۹۴۹ د هـګنرادمه وا ېـڼګ ۸۱ د نویـسناونک د شـیتفت راک د لاک ز ۱۹۴۷ دج. ؛يړکرو هدو هـت مټـسیس شـیتفت وا تـیریدم د یوـغه د وا وـنونوړت وروـن ونوـښاوګ د ېچ يو زـکرمتم وړګو وـغه هپ هـګوت ېړـګناځ هـپ ېـچ لـیلحت وا هـنولوټار وـتامولعم دـنوړا رازاـب د راک د ېـک تـخو مزال هـپد. .يړکرو هدو وا نـیودت هنوموټـسیس دـنوړا يو ېدـنال زـیغارت .يړکرو ایتخارپ وا يړک هرسرت هنوتمدخ ېندنومراک ېزیلوټ د ،نوډګ هپ ونوتمدخ وینړیب د ېنرامګ ده. هل ېڼګ ۱۸۱ د نویـسناونک د ونونامزاـس د ېندنومراک د لاک ز ۱۹۹۷ د وررـقم ونونامزاـس د ېـندنوم راک يصوـصخ ېـچ يړـک هـسالرت ډاډ ادو. ؛هنک وا يرـل یلاو هـترو هرس وررـقم هګوت هخارپوا هـښ هـپ هخڅ ووایتناـسا يراک وـغد هل يړـګو ېمیـس د وـڅرت ،يړـک هـتځنمار يراکـمه ځـنمرت وـنالاعف وـلوټ د رازاـب د راک دز. .يړکو ګـتخمرپ ېک هـخرب هپ تـښیاپ د ېلوـس د وا يړـک هـتروپ هـټګ ،و لماش قح رپ باصتعا د وا ېرکاذم ېزیلوټ ،ۍدازا د ېنلوټ د ېچ ،ېک .يرلو هزېغا وا هډنو همهم يزکرم د ېنلوټ ېرسارس ۍرګراک د داوېه هغد د ېک هنلوټ هپ اینک د:هلیاپ ېچ ،و لمال مهم وی ېک نیمضت هپ عوضوم هغد د ،هډنو هنښوغ نامزاس ېنکاټ لاک.ز ۲۰۰۷ د ېچ هګنرڅ هکل ېنکاټ ونولک.ز ۲۰۱۷ وا ۲۰۱۳ د وا لوش لژوو هنت ۱۳۰۰ هږلرتږل ېی ېک څرت هپ وا ،ېکډ ولاوخیرتات هل .يو هن هلم هرس وجنال وا وړخش وخارپ هل ،لوش هروک ېب رون ۶۰۰۰۰۰ يساسا هل داویه د وا نوناق راک د ېک ۍړن هپ هزرابم هرس وښیپ يعیبط هل هڼګ ۲۰۵ ېخرب ېمتا د کیل تښراپس د.يږېک لڼګ هخڅ وخرب يرادا هګوت ېړګناځ هپ ېک فارګ اراپ ۲۳ وا هد ېوش ېړګناځ هت عوضوم ېد راک د ،ېک هخرب ېدپ.يوک یسر سال هت تښغرایب تیعضو نمزنوتس د ولوټ وغد د ېچ ،يد ېوش ېربخ ونوموټسیس وکنودیړوج یریډ هپ دنوړا وروشم د هرس ونونامزاس يراک وا وکنووک راک دیاب لاهمرپ ولوک هرسرت د ونړک ېچ هلک ،يرل نوتش ېوایتړګمین ېک ورقف هپ ،يش هرسرت ېړکیرپ ټسنب رپ راکد ينیو نایز هخڅ لیپ هل وړخش د ېچ روټکس هغه هتروټکس زینرک د د ۲۰۵ ، ېدرپ هریبرس يشو هراشا هت ېڼګ ۱۲۹ نویسناونک د دنوړا شیتفت د يبال د هراپل ونوتلود د ېک هخرب هپ بیوصت د نتم هغد د کیل تښراپس هڼګ .يړک هتځنمار تصرف هښ وی د ولډ يراک ېک هخرب هپ تښغرایب هتسورو هخڅ نارحب د ،ېدرپ هریبرس ونودنس ينینقت وا نوناق يساسا د هخوم هپ يوینخم د وړخش وا وښیپ يعیبط .هدولرد هډنو همهم ېی ېک هخرب ېدپ ېچ لړک دراو هنوراشف هراپل نومس د ز ۲۰۰۷ د) COTU(يړغ نامزاس يزکرم د ېیداحتا د راک د ېک اینیک هپ وخرب ولوټ داویه د هتسورو ۍنوا وڅ هخڅ ونکاټ وزیرشمسلو وډوډګ هل لاک وا هراپل لح د وزنوتس هتش د ېک یاځره هدحرت ناکما د وا ړکو رفس هت د سنوت د.ېړک هرسرت ېڅه هراپل يوینخم ای ولړو هځنم هل د يلاوخیرتوات نامزاس يزکرم د ېنلوټ ۍرګراک د اینیک د ېک هډنو هترو هپ نامزاس ۍرګراګ ړو ماپ د نامزاس هغد ېچ ،وش لمال ېد د ،ېسیهار لاک ز ۲۰۱۱ هل ،لور وا يکابیک د ېچ ،یاړک وش ېیو ېچ هګنرڅ هکل ؛يړک هسالرت کاو يسایس ۲۰۰۸ د ېچ ،ېخم هل کیل هړکوه وی د ،هرس تلود يفالتیا يون هل اګنیدوا رت نامزاس هغد.يړک هتځنمار تلود ډګ ،وش کیلسال ېک يروربف هپ لاک ز نیودت هپ نوناق يساسا یون د لاک ز ۲۰۱۰ رپ ېچ ،وش یاړکو هتسورو ېد 37

کیل تښراپس هڼګ) ۲۰۵( ،دوښرال ونارګراک د ،هراپل راک بسانم وا ېنراموګ د ،هخوم هپ يلاومواقم وا ېلوس د يکټ يراک هراپل ونونامزاس ۍرګراک د ينارحب هپ ېچ ،يش هسالرت ډاډ ېچ ،ئړک وتمچ ،ۍسیلاپ ېساد 9 9 .يږېک لوین ېک ماپ هپ هنوقح ونارګراک د ېک وطیارش وا ودانسا ينینقت د هتسورو هغه رت وا لاهم رپ وطیارش ينارحب د 9 9 ،تیفرظ ونونامزاس ۍرګراک د ېک هخرب هپ حالصا د نوناق يساسا .ئنژېپو ولاویړن ولوټ د راک د هخڅ کیل تښراپس ېڼګ ۲۰۵ هغد هل 9 9 د ،هخوم هپ بیوصت د ونودنس يقوقح ولاویړن ورون وا ونورایعم .ئلخاو راک هګوت هپ ګنیبال د هراپل ونوتلود ېړوج ۍژیتارتس ایتلېکښ هپ وناکیرش وزینلوټ د لاهمرپ نیروان د 9 9 .ئړک ېړوایپ)هنټلپ( شیتفت راک د وا ،ئړک هنورایعم لاویړن راک د .) هڼګ ۸۱( ۱۹۴۷ ، نویسناونک ېنټلپ د راک د• .) هڼګ ۹۴( ۱۹۴۹ ، نویسناونک وکوت)يقوقح( د راک د• .) هڼګ ۱۲۹( ۱۹۶۹ ، کیل تښراپس وکوت)يقوقح( د راک د• ،نویــسناونک مټــسیس وــلکاټ د ېــچک لــقادح د ېروــجا د• .) هــڼګ ۱۳۱( ۱۹۷۰ .) هڼګ ۱۵۰( ۱۹۷۸ ، نویسناونک تیریدم د راک د• .) هڼګ ۱۵۵( ۱۹۸۱ ، نویسناونک ایتغور وا بوتیدنوخ يراک د• ۱۸۱( ،۱۹۹۷ ، نویـسناونک ونونامزاـس ېـندنومراک يصوـصخ د• .) هـڼګ ،نویـسناونک اـیتغور وا بوـتیدنوخ د ېـک روتکـس هـپ ېـنرک د• .) هـڼګ ۱۸۴( ۲۰۰۱ تـښراپس اـیتغور وا بوـتیدنوخ د ېـک روتکـس هـپ ېـنرک د• .) هــڼګ ۱۹۲( ۲۰۰۱ ، کــیل ټاکوــچ يــتیوقت د هراــپل تــینما وا بوــتیدنوخ يلغــش د• .) هــڼګ ۱۸۷( ۲۰۰۶ ، نویــسناونک ۱۹۸( ۲۰۰۶ ، کــیل تــښراپس دــنوړا ېروــپ ېــنراموګ هــپ• .) هــڼګ .) هڼګ ۲۰۰( ۲۰۱۰ ، کیل تښراپس HIV وا زډیا د• 38

هډنو ونونامزاس ېنراموګراک وا ۍرګراک د وا ګولاید زینلوټ. IX :دیاب ېک څرت هپ ېروشمالس د هرس ونونامزاس ېنراموګراک وا ۍرګراک د ،يړغ 2424 هپ ،هرس ولوین ېـک ماپ هپ)هـڼګ ۱۴۴( لاک.ز ۱۹۷۶) وـنورایعم لاوـیړن راک د( نویـسناونک د وروـشم وزـیخړا ېرد د ېـچ ،يړـک هـسالرت ډاډأ. ؛يږېک یړواـیپ ګولاید زـینلوټ ټـسنب رپ تیـسنج د وا يږېک هرسرت تاـمادقا لوـټ ېـک کیلتـښراپس هـغد وا ؛يړک هتځنمار لایرېپاچ هدنراک وی ،هراپل ودېک هتځنمار د ونونامزاس ېنراموګراک وا ۍرګراک دب. .ېی يوڅهو وا هربارب هنیمز ویراکمه ېدژن د هرس ونونامزاس هل ېنلوټ يندم د ،لاهمرپ ایتړا دج. نویـسناونک وـلهو هـنچ ېزـیلوټ وا قـح لکـشت د وا)ېـڼګ ۸۷( ۱۹۴۸ نویـسناونک ړـتالم د هـخڅ قـح هـل لکـشت د وا ۍدازا د نـمجنا د يړـغ 2525 هب وا ينژـېپ هډنو يتاـیح ونونامزاـس ېـنراموګراک وا ۍرـګراک د ېـک نوـګربغ هـپ هـت وـطیارش ينارـحب ،هرس وـلوین ېـک ماـپ هـپ)ېـڼګ ۹۸( ۱۹۴۹ :هګوت ېړـګناځ نیروان هـل یوغه وـڅرت ،يوـک هتـسرم ،هرس ېـچک ۍـنچوک وا ۍـنځنم هـپ هـګوت ېړـګناځ هـپ ۍړـل ېبـسانم وـنورابوراک وا ېـنراموګراک دأ. ؛يسینو ېدـنال سالرـت هـنورابوراک يتاـپلت وا موادـم ،هـخوم هـب يسرسال د هـت وـنیچرس يلاـم وا يروـکیر د هـخڅ هدز د ېدناړو هـپ نیروان د وـڅرت ،يرل ایتنمنایز ېدـناړو هپ نیروان د ېـچ ،يړکو هتـسرم هرس وناـسک وغه هـګوت ېړـګناځ هـپ وـنارګراک هـلب. وا ؛يش يروکیر ېرال هـل ورازبا يتیامح ،وـلوکرو هروـشم ،ېړـک تامادقا ړـل وی ،ېرال هـل وراـچ ورال وروـن ګوـلاید زـینلوټ د هـګنرادمه وا ېرـکاذم ېزـیلوټ د ،هـخوم هـپ ودـېک هـسالرت د وـخوم وـغد دج. .يسینو ېدـنال سالرـت ګولاید يلم زیخړا رولڅ سنوت د هتــسورو اــیب ېــچ ،وــنونوڅاپ يــلو د ســنوت د لاک.ز ۲۰۱۱ رــپ وزــینلوټ وروــلڅ د ،رــنع مــهم وــی ،وــش لوــمونو هــلډ رــپ ېــلیه د نوـناق يساـسا د ېـچ ،هړـکو هړـکېرپ ېـی ېـچ ،هو هـلډ هوـی ونوتـښړوج ،هـیداحتا هـغد.يړـکو يراکـمه هرس ېـک هـخرب هـپ رـییغت وا نوـلدب د ۍرګادوـس ،وـعیانص د ،) UGTT( هـنلوټ يرسارس ۍرـګراک د سـنوت د وــنوقحرشب د ســنوت د ،) UTICA( نویــساردفنک وــعیانص يسال وا يــع نــب د.لوــین ېــکرب هــپ ېــی نــمجنا وــنالیکو عــفادم د وا ګــیل هـخرب هـپ دږـېل زـیی هلوـس د کاو د ،هتـسورو طوقـس رـت تـموکح د رــپ وــنونولدب يسایــس د ،هډــنو تــښړوج زــیخړا روــلڅ هــغد د ېــک ګوـلاید زـینلوټ.يد ېکنودوـښ ېډـنو د ونونامزاـس ۍرـګراک د ،لاـهم هــغد.يږېلماــش هــت ونونامزاــس ېــنراموګراک وا ۍرــګراک د مــهافت اــی ېـی هزـیاج هـلاویړن لـبون د لاک.ز ۲۰۱۵ رـپ تـښړوج زـیخړا روـلڅ .هړـک هـسالرت مـه هرک هرېډ هډنو ونونامزاس ۍرګراک د ېک وطیارش هتسورو ېړګج رت يارسارس ونلوټ د ۍرګراک د داوېه هغد د ېک لاپین هپ.هد هکانتښزرا وا هپ ،هرس هرس ولرل هل وتافالتخا د هرس وناتسویام هل) ANTUF( نویساردف ۳۰ رت ،ېک اکنالیرس هپ.يد يوش يړاغمه وا دحتم هرس ېک ویتسورو ېد Nidahas هګوت ېړګناځ هپ ونونامزاس ۍرګراک د ،هتسورو ېړګج ېنلک ۍرګراک هل ېک لامش هپ داوېه هغد د ،)Sewaka Sangamaya(SLNSS .هلرل هډنو هدنغر وا هدنراک ېک هخرب هپ ولوړوج د وکیړا د هرس ونونامزاس هپ ېک ومیس ېدنال لورتنک رت وناګناړپ لیمات د رېمش وړغ د ېنلوټ ېغد د .و ودېتایز هپ خم لوډ يجیردت 39 ګولاید زینلوټ ېک هخرب هپ ېلباقم د هرس وښېپ يعیبط ورون وا ېړګج هل هپ ېچ ،هد هزیخړا ېرد لوډ قیقد هپ هګلوټ هغد وخ – ید مهم رېډ د ،ورادا یتلود د ېک وطیارش ينارحب هپ.يږېک لیومزا ېک وطیارش ينارحب ۍږغمه هپ هرس لب وی هل ېچ تیفرظ هغد ونونامزاس ۍرګراک وا ېنراموګراک ینوش ،ېک وطیارش هپ ېړګج د ،ېدرپ هرېبرس.يږېټېټار ،يړکو راک هرس ېړګج د وا يش لېکښ ېک ولسم يسایس هپ ناکیرش زینلوټ رېمش وی ،ید .يش یړاغمه ،هرس ورول وڅ ای وی هل هپ ،اوخاه هن لماعت يداع هل ګولاید زینلوټ د ،هنونامزاس ۍرګراک:هلیاپ کاوځ يراکد وا ېنتاس د هخڅ ۍړل هل ېنراموګراک د ،ېک وطیارش ينارحب د هت ونوتکرش وا ونونامزاس ېنراموګراک د دیاب ،هخوم هپ ایتړوایپ د ېټګ د .يړکو هڅه ،هخوم هپ يسرسال ېمیقتسم هنونامزاس هغد ،هرس ماپ هپ هت ونوتیفرظ جیسب د ونونامزاس ۍرګراک د ېک سنوت هپ.يرلو ېزېغا ېمهم ،لاهمرپ ونونولدب يسایس د ،يش یلوک نویساردفنک د وعیانص يسال د سنوت د وا UGTT ونونامزاس ۍرګراک د د نالپ د ېشقن ېرال د ېدناب تموکح يلع نب د ځیرد دحاو) UTICA( ېک نوناق يساسا هپ ېی هلما هل ېچ ،وش لمال راشف ماپ د ېک هخرب هپ ولنم د نویساردفنک يلم د ونارګراک د هنیګ د ېی هګلېب همیود.یغار حالصا مه وا ولوک یاځ وی د ونلوټ ۍرګراک د داوېه د ېچ ،يد ېڅه وتایبر يشنمرس هتنوک انازنال د لاک.ز ۲۰۰۷ رپ وڅرت ،ېړک هرسرت ېی هخوم هپ ولوک دحتم د ،هګلېب همیېرد.يوچاو هرال هپ تاباصتعا ړو ماپ د ېدناړو هپ تلود د ونونامزاس ۍرګراک د ،ېک ریهب هپ نوڅاپ تمارک د ېک ړل هپ لاک.ز ۲۰۱۴ هپ هنوباصتعا يسایس ،ېک وخرب ولوټ هپ نیارکوا د ېچ ،لاهم هغه ،هد هډنو ېک تلود هپ ونونامزاس ۍرګراک د ېک وخرب ولوټ وغد هپ.لوش لوچاو هرال .هرس وتافلت يناسنا ړو ماپ د وخ هلرل ایتړو ودېک هتځنمار د وتارییغت د

کیل تښراپس هڼګ) ۲۰۵( ،دوښرال ونارګراک د ،هراپل راک بسانم وا ېنراموګ د ،هخوم هپ يلاومواقم وا ېلوس د هنورایعم لاویړن راک د ۸۷( ۱۹۴۸ ، نویـسناونک وـنوقح د لکـشت د وا ۍدازا د نـمجنا د• .) هڼګ .) هڼګ ۹۸( ۱۹۴۹ نویسناونک ېرکاذم ېزیی هلډ وا لکشت د• .) هڼګ ۹۱( ۱۹۴۹ ، کیل تښراپس وړکوه وزیلوټ د• ۱۹۵۲ ، کـیل تـښراپس ۍراکـمه د هـچک هـپ دادرارـق يراک د• .) هـڼګ ۹۴( .) هڼګ ۱۴۱( ۱۹۷۵ ، نویسناونک ونونامزاس د ونارګراک يلاویلک د• ،) هـنورایعم لاوـیړن راک د( نویـسناونک ېروـشم ېزـیخړا ېرد د• .) هـڼګ ۱۴۱( ۱۹۷۶ .) هڼګ ۱۵۴( ۱۹۸۱ ، نویسناونک ېرکاذم ېزیلوټ د• يکټ يراک هراپل ونونامزاس ۍرګراک د د واړت هپ ېړوج ېغور وا ېلوس د وا ونورایعم ولاویړن راک د 9 9 .ئړک ېړوايپ هډنو ونونامزاس ۍرګراک د وښېپ وغد د وا ولوټیټار ېچک وزېغا د وښېپ يعیبط وا وړګج د 9 9 زار ادمه وا هړا هپ تیفرظ د ګولاید زینلوټ د ېک هخرب هپ يوینخم هړا هپ ونورطخ د ،يږېک یسایس تایز دح رت ګولاید هغد ېچ هلک .ئړکرو يواهوپ هت وړغ ونلوټ ۍرګراک د ،ېی نیړا ېک هخرب هپ ایتړوایپ د وکیړا د ځنمرت ونونامزاس ۍرګراک د 9 9 ایتلشاپ وا ۍږغمه هن د ېنلوټ د وا ئسینو ېدنال سال رت تامادقا .ئړک ربخ ناځ هخڅ ونورطخ هل یوغه دوا لیهست د وکیړا د ځنمرت وړګو د ېک وطیارش ينارحب هپ 9 9 ۍراکمه ونونامزاس ېنراموګراک د ېک هخرب هپ ولوک یاځ وی د ئړک بلج ۍرګراک د ،يش یلوک مه هزیتارکومد زار ادمه وا نولدب ېک وکلخ هپ رپ وناکیرش وزینلوټ ولېکښ د ېک ګولاید زینلوټ هپ وا يرولدیل رپ ونونامزاس داوېه هغد د ېکخم نوڅاپ رت رصم د ،هګوت هپ ېګلېب د.يړکو هزېغا تیوه ونولک ۶۰ هل ېک تیعقاو هپ.و هن کاولپخ هخڅ تلود هل ،ېنلوټ ۍرګراک د هپ ؛و ټم یودنتسرم وی تلود د ،هنلوټ يفنص يقوقح د رصم د ېسیهار د لوډ يراصحنا هپ ،) ETUF( نویساردف ونلوټ يرګراک د رصم د هګوت ېد هتسورو نوڅاپ رت لاک.ز ۲۰۱۱ رپ.لوک یلوزاتسا ونارګراک د داوېه هغد نیوساردف ونلوټ وکاولپخ د رصم د ،ېک داوېه هغد هپ ونارګراک يتسدمس .هړک هړوج ېی) EDLC( هرګنک هکیتارکوم د ۍرګراک د رصم د وا) EFITU( ودېک وتمچ هپ اضف هزینلوټ ېتسینارپ هتسرم هپ نوڅاپ د وا ونوتښړوج وغد د ېنلوټ ېرون ۍرګراک د ونوګلس وا ونوګسل هپ هچک ينامزاس هپ ونارګراک ،هرس هڅه تلود ېچ ،هرس هرس ېد هل ،لاهمسوا لاح ېدمه هپ.يړک ېړوج رت) ETUF( نویساردف ونلوټ د ۍرګراک د رصم د هترېب ېنلوټ هغد ،يوک یوش بیوصت يون د وڅرت ،يوک هڅه ېنلوټ ېدای ،يلوار ېدنال يرویس .يړک نیودت تیعضو يقوقح لپخ ېدناړو هپ) ۲۰۱۷( نوناق ،هنک وا هد هراچ هښ هوی اد ،ورلو رېمش تایز ېنلوټ ۍرګراک د ېچ اد هپ وګناک د ،هګوت هپ ېګلېب د.يږېدنوړا ېروپ ونیمز يلم هپ هلسم هغد نوتش ېنلوټ ۍرګراک د تایز ۵۰۰ رت) DRC( ېک تیروهمج کیتارکومد هنونامزاس ۍرګراک د رېمش هغد هپ ېچ ،يشو ماپ دیاب هت ېد وخ ، يرل هپ.يوسرو نایز هت يلاووی وا ایتړو ولهو هنچ د یوغه د نکمم ،يش یلوک ،يو ښوخ رېډ هب هنوتلود نا وا يکنوراموګراک تروص هغد هپ ېک تیعقاو مهافت د ،ېرال هل يلاوتشن د يلاووی د وا ۍږغمه هن د ځنمرت ونونامزاس د ېچ .یړک یروزمک مه رون ایتړو ونارګراک د ېک هخرب هپ ولهو ېنچ ېزینلوټ وا 40

لاوډک نمزېغا هخڅ وطیارش ينارحب هل. X ېی هچک اـیتمنایز د ېدناړو هـپ نیروان د ېـچ ،هت ولاوډک ورـګراک هګوت ېړـګناځ هپ ولاوډک ،مـس هرس وـنیناوق هذـفان وـلاویړن وا يلم هـل ،يړـغ 2626 :وڅرت ،يسینو ېدـنال سال رت تامادقا نـیړا ،هرس ېـنرلماپ ېړـګناځ هـپ ،هد هړوـل ؛يش ړالو هځنم هل راک يراګیب وا يرابجا نوډګ هپ قاچاق د ناسنا دأ. ،هرس ولرل هپ ونوتصرف د راک بـسانم وا ولوک هـسالرت دیاع د ،ېنراموګراک د هـګوت ېړګناځ هـپ ېرال هـل يسرسال د وـلاوډک د هـت رازاـب راک دب. ؛يش ېړوایپ هـګوت هبـسانم هپ ۍړل تیلومـش د یوغه د ېک وـنلوټ هـبروک هـپ لایرېپاچ يدـنوخ يراک د هرآپل ورـګراک ولاوډک د ،نوډـګ هپ ولولعم وا ورـګراک وناوځ ،ولاوډک ورـګراک هنیځـښ د ېـک ونوروټکـس وـلوټ هـپج. ؛يشو هڅه دیاب ،هـخوم هپ ودېک هـسالرت ډاډ د هـخڅ ودـېک وـتمچ د وـنوقح يراک وا ورګراک ولاوډک ،ېـک هخرب هپ ولوک وـتمچ د ویـسیلاپ وا ونومارګورپ يراک د ،هـخوم هپ ېلباقم د هرس وـطیارش هـل وـښېپ يـعیبط وا ينارـحب هـلد. ؛يشو هنرلماپ ېړـګناځ هت وینروک یوـغه د وا .يش لیهست هندېنتس هترېب هښوخ هلپخ هپ وینروک د یوغه د وا ولاوډک د هت ومیس ولپخ ،هرس وطیارش هتزعاب وا يدنوخ هپه. ېدناړو هل ېـک وخرب, IX و V, VIII هـپ ،ېک ټاکوچ هپ وررـقم وا ونیناوق يلم د وا وـلوین ېـک ماـپ هـپ وـنوقح وا وـلوصا وزیټـسنب د راک د ،يړـغ 2727 :هګوت ېړګناځ هـپ وا يړک ربارب هـنوتصرف ربارب هراپل وـلاوډک ورګراک وـلوټ د دـیاب هرس ونووـښرال ویوـش د ونارګراک د یوـغه د هـبژ هلپخ هـپ یوغه د هـګوت ېړـګناځ هـپ ؛هړـکرو يواـهوپ د هـت وـلاوډک واړـت هـپ وـنوقح يـتیامح وا يراک وـلپخ دأ. ؛لوک وتمچ وـتامولعم د ،هړا هـپ نابرج د ېراـسخ د وا واړـت هـپ وـنوتیفیلکم وا وـنوقح ؛يش لیهست هنتسیخا هخرب ولاوډک د ېک ونونامزاس يزاتسا هپ وکنوراموګراک وا ونارګراک دب. ېنلوټ يندم د وا ېـنراموګراک وا ۍرګراک د ،هراپل وـلوتوج د نوډګ تبثم د ولاوډک د وا وـلړو هځنم هـل د ضـیعبت د ېـک لاـیرېپاچ يراک هـپج. وا ؛يړک لیهـست هنونیاپمک يتاغیلبت وا يړک هرسرت تامادقا نیړا ،هرس ایتلېکـښ هپ ونونامزاـس د هرس ونونامزاـس هـل ېـنلوټ يندـم د ېـک تروـص هـپ اـیتړا د وا ونونامزاـس ېـنراموګراک ،ۍرـګراک د ،هرس ماـپ هـپ هـت ېـنراموګ وـلاوډک د)د(د. .يشو ېروـشمالس نایرج ړو ماپ د يلاوډک د وړګو د ،ېک هچو هیول هره هپ ۍړن د ېدژن يسایس وا زینلوټ ،يداصتقا ېک يتییاه هپ ،هګوت هپ ېګلېب د.يرل نوتش ېلزلز د لاک.ز ۲۰۱۰ رپ تخوج هرس ېد هل ،هرس وتک هپ هت تلاح نمزنوتس ۱،۵ ېدژن داوېه هغد د ېچ ،يږېک لکټا ،هلما هل ودېک هتځنمار د ېښېپ وتالایا هدحتم هپ هګوت هزیلوټ هپ ېچ ،يوک دنوژ رهب هداوېه هل ،يړګو هنویلیم وی يتییاه د مه داوېه يلیش.يد يوش تشېم ېک تیروهمج نکنیمود وا هکل ؛يد يلنم ،وو ېک هټل هپ ونوتصرف يراک د ېچ ،لاوډک رېمش تایز رېمش وړګو د ېنلوټ لاحرپ ېدو د يتییاه د ېک داوېه هغد هپ ېچ هګنرڅ دنوژ ینځرو ولاوډک وغد د ،ریپوت وا ېنلاپمکوت.يږېک لکټا هنت ۱۰۵۰۰۰ .ید یړک خم هرس هزنوتس وتخس هل هوی هراپل وړګو يلیش مه وا وړګو يتییاه د مه هزنوتس ېبژ د ،اوخ ېلب هل ،هتسورو ېنیړم رت يړګو وی د يیټیاه د ېک نوتغور هپ.هو هنوګنن يفاضا هلب يلیش وا) Multigremial de la Salud( نمجنا ونلوټ د روتکس ایتغور د وی ،هخوم هپ ېړک هدز د لوئرک د هت وکنووکراک ودنوړا وا ونارټکاډ تلود د ،لاک ز ۱۰۱۸ رپ ،واړپ یړمول هسورپ هغد د.لوینو ېدنال سالرت تښون هب هرس ونوواړپ ولېبالېب هپ ېچ ،هوش لیپ هرس تکراشم هپ وکنووکراک يرادا .يرلو ماود هب هرس ونالاپایتغور وا ونویسنکت هچک هپ ۍړن د لاهمسوا ،ېخم هل روپار د نامزاس لاویړن د يلاوډک د .) هنلس ۳،۳ يړګو لاټلوټ د ۍړن د( يرل نوتش لاوډک لاویړن هنویلیم ۲۴۴ هغد.هد ېوش هتایز هنلس ۵۰ ېدژن هچک ولاوډک هنیځښ د ،ېد رپ هرېبرس وښېپ ورون رامثتسا د وا ېنتسیخا هټګ هړوان يسنج ،قاچاق د ناسنا د ،هراچ هخمدار ایتړا ولوین ېنال هسالرت د وتامادقا يتظفاحم وړګناځ د ،ېدناړو هپ هپ يلاوډک د ېچ ،يرل نوتش هنولوډ يون ،راک يرابجا د هګنرادمه.يوک .يد يوش هتځنمار ېک هلیاپ ېچ يلوار ېدنال ښښوپ رت هلډ هخارپ هوی وړګو د موهفم يلاوډک د:هلیاپ هړکېرپ کلخ هرتایز.يږېک لوین ېک ماپ هپ هچک هړول هپ يکنوتښوغ هانپ رت ګتار ګت وا ددرت ېک ونوریسم هپ ولوپ ولاویړن د هښوخ هلپخ هپ ،يوک يلصا ونوتښځوخ وغد د ،ګنڅ رت هنادنوژ هښ وا وروجا وښ د.يړکو هتځنمار وښېپ يعیبط د وا لیپ ېړګج د ای ،ښاوګ ېدناړو هپ وړګو د ،لمال .ید لدېک 41

کیل تښراپس هڼګ) ۲۰۵( ،دوښرال ونارګراک د ،هراپل راک بسانم وا ېنراموګ د ،هخوم هپ يلاومواقم وا ېلوس د ونوداوېه هبروک د هرس ولاوډک هل ېزاوی دیاب هخرب X کیلتښراپس هغد د ېړګناځ هپ ،هراپل ونونامزاس يرګراک وتایز د.يش هن هډنلار دنلچ رپ ونلوټ وا ولاوډک ورګراک تایز وی د ځیتخ ينځنم د ،ېک اقیرفا وا ایسا يلیوس هپ هګوت .ید کډ ونښېدنا هل هخړا هل ړتالم زینلوټ مه وا ونوقح د یود د ،ګتار يلامش هپ داوېه ېد د ،هتسورو وړګج ونولک ونوګسل رت ،ېک اکنالیرس هپ هل هراپل راک د ېځښ هرتایز ېچ ویوش لمال ېد د یلوزویب خارپ ېک ومیس رت( ېناوځ رېډ نا ېچ ېځښ هغد هنوتخو هرتایز – يړکو رفس رهب هداوېه یاځ وی هرس وناموشام وینچوک ولپخ هل ای ،يو ېک)رمع ټیت ېنلک ۲۵ ينرهب د ېچ ،هترپ ېد هل ،هرس ونوټروپساپ يلعج هپ ای هګوت يقاچاق هپ ېرقف)ج( فارګاراپ ۲۶ د.يوک رفس ،يړکو هنکیلمون ېک رتفد هپ راک د ولاوډک ورګراک وغد د ېزاوی هن هنونامزاس يرګراک د ېچ ،هرس ماپ هپ هت ورګراک وغد د ېچ ،يد نمښېدنا مه هړا ېد هپ ېکلب ،هړا هپ بوتیدنوخ لوراک هڼب هړوان هپ اوخ هل ونوړیم د یود د ېسیپ يکنودېک هلاوح اوخ هل ېنلوټ د.يږېک هن هنرلماپ هموک هت وناموشام ېچ ،ېک لاح ېساد هپ ،يږېک تلود د اکنالیرس د هنونامزاس ۍرګراک د وا نالاعف ېنلوټ ۍرګراک د ،نارشم ،هتسرم يلام هپ ېرادا د ایتخمرپ ېلاویړن د داوېه سیوسد د وا ۍراکمه هپ ېزیی همیس د ایسا يلیوس د دنلچ ېک هخرب ېد هپ وا ېنزور د ولاوډک د د ۍرګراک د نیرحب د ېک ړتالم هپ هخڅ ولاوډک ورگراک هل ) GFBTU( هډنو نویساردف يرسارس ېنلوټ ز. ۲۰۱۸ د زکرم ۍسارکومد وا ونوقح رشب د اپورا د هړا هپ نیرحب د ،هخڅ ېلمج هل وړګو نویلیم ۱،۴ د داوېه هغد د ،ټسنب رپ روپار د لاک يراک د داوېه هغد د ېچ ،ید رګراک لاوډک ،تایز ونت ۶۰۴،۶۹۸ رت ۍرګراک د ،لاوډک رګراک هغد هرتایز.يوړوج هنلس ۵۴،۷ ېدژن کاوځ ولهو هنچ هپ ېچ ،یوش لمال ېد د هراچ هغد وا يد هن يړغ ونونامزاس رامثتسا هل یاپ هپ وا يو یروزمک ایتړو یود د ېک وتارکاذم يعمج وا د ،نویساردف يرسارس ېنلوټ ۍرګراک د نیرحب د.يش خم هرس رطخ ېک ویتسورو ېد هپ ،تښړوج رتس ولوټ رت ېنلوټ د ۍرګراک د نیرحب ولاوډک ورګراک ولوټ د ېچ ،ېړک هتځنمار ېی هنلوټ ونوتمدخ وزینلوټ د لاوډک ،يړغ هنلس ۸۰ ېنلوټ ېغد د هګنرادمه وا ،يد يتسېنارپ خمرپ نوګربغ نویساردف يرسارس د ۍرګراک د نیرحب د ېک هخرب ېد هپ.يد هګوت هپ يړغ لپخ د ،يش یلوک هګنرڅ هنونامزاس يرګراک ېچ ،ييښ ماغدا هل یوغه د ېک رازاب راک وا هنلوټ هپ ،هرس ولتاس هپ ولاوډکورګراک يړکو ړتالم هخڅ Consejo( ېنلوټ ۍرګراک دحاو بیئاراک وا اکیرما يزکرم د Sindical Unitario para América Central y El Caribe ، بیئاراک وا اکیرما يزکرم د ېک ړتالم هپ ونارګراک ولاوډک د ،) CSU هډنو) CSU( ېنلوټ ۍرګراک دحاو د Comité Intersindical( د لاک.ز ۲۰۱۵ رپ هټېمک ېنلوټ د ونارګراک د Regional por la Defensa de los Derechos de las Personas هخڅ ونوقح هل ورګراک ولاوډک د ،)Trabajadoras Migrantes، CIR د ېچ ،هخوم ېټېمک ېغد د.هړک وتمچ همیس هوی ،هخوم هپ عافد د وا هماناپ ،اکیراتسراک ،هئوګاراکین ،روداولاسلا ،سارودنه ،الامتاوګ ،هد اد ،هو ېوش هړوج هخڅ ونونامزاس ۍرګراک هل تیروهمج نکنیمود هل ضقن د ونوقحرشب وا نوناق راک د ېدناړو هپ ولا،ډک ورګراک د ېچ ېلپ وا وتمچ ۍسیلاپ وا هنورایعم ړل وی ،هخوم هپ ېلباقم د هرس ودراوم یوغه د وا ایتنمکاوځ ولاوډک ورګراک د ،هخوم يياهن CIR د.يړک CIR د ېچ هنوتیلاعف لېبالېب هغه ېک تیعقاو هپ.هد هباتیلپ ونوقح د هګوت ېړګناځ هپ ونورایعم ولاویړن د ۍرګراک د ،يوش هرسرت اوخ هل ېڼګ ۱۴۳ د لاک.ز ۱۹۷۵ د وا نویسناونک ېڼګ ۹۷ د لاک.ز ۱۹۴۷ د لوک وتمچ ونومارګورپ وزینزور د هت ولاوډک ورګراک ،ېخم هل نویسناونک لېبالېب ړل وی هخوم هپ ېندېسر د هت ېدیدپ ولاوډک ورګراک د CIR ،ید ،هخوم CIR د ،یړمول.يد يلوین ېدنال سال رت تامادقا کیژیتارتسا د وا يربارب ،طیارش بسانم يراک ېچ ،هد ایتړوایپ ویسیلاپ ۍرګراک د د ورګراک ولاوډک د ،مارګورپ هغد ،میود.يونیمضت یلاوتشن ضیعبت ولاویړن وا ارجا د ویسیلاپ هماع د هخوم هپ ولدنزېپ تیمسر هپ د ونوقح د CIR ،میېرد.يوک هڅه وا تیلاعف ،ېک هخرب هپ بیوصت د ودهاعم ،هخوم هپ ایتړول د ېچک يواهوپ د ولاوډک ورګراک د واړت هپ ونوقح ولپخ د ېک ونوثحب ودنوړا ېروپ يلاوډک هپ وا.يوک هتسرم هرس یوغه هل هپ.يوک یړوایپ هنتسیخا هخرب وکنوراموګراک وا ونلوټ يندم ،ونوتلود وڅرت ،يوک وتمچ ېرکاذم ېزیلوټ وا يدازآ نمجنا د CIR ېک یاپ طیارش يراک يواسم وا ربارب هراپل ورګراک ولاوډک وا ونارګراک يلم د .يړک وتمچ 42

یکټ يراک هراپل ونونامزاس ۍرګراک د هرال هپ هنونیاپمک ړل وی ځنمرت وړغ د ونلوټ يرګراک د هړا ېد هپ 9 9 ونونامزاس ۍرګراک هل يړکو لاوډک ،وش یلوک هګنرڅ ېچ ،ئوچاو .وولښنو هرس دنلچ يریپوت هل ېدناړو هپ ولاوډک د وا يړک يړوایپ مغز زینلوټ 9 9 .ئړکو هلباقم هرس هپ ونوقح يراک ولپخ د هت وړګو لاوډک وا وړغ ونلوټ ۍرګراک د 9 9 .ئړکرو یواهوپ واړت ،يږېک لدنژېپ هنوتراهم يکلسم ولاوډک د ېچ ،ئړک هسالرت ډاډ 9 9 .يش یاځوی هرس ونولایرېپاچ يراک هل وڅرت د وا وتسان وډګ د هرس ونونامزاس ۍرګراک د داوېه ادبم د ولاوډک د 9 9 ،ونونامزاس ۍرګراک د لوډ هدنغر هپ ،ېرال هل ېلدابت د وتامولعم .ئړکو يراکمه وا هڅه ېک هخرب هپ ودېړوج د ونلوټ وا وکبش هګلېب هوی وګلېب د ېرادا ېزیی همیس د) SARTUC( هرګنک ېنلوټ ۍرګراک يلاوډک د ېک څرت هپ وتسان د هرس ITUC وا ILO-ACTRAV هل ېچ ،هد وا تیوک ،ندرا د یون ،هرادا هغد.ید یړک بیقعت هګوت يدج هپ عوضوم هخوم ېچ ،یړک کیلسال هنوکیل هړکوه هرس ونونامزاس يرګراک د نیرحب هرس ېرقف)د( د فارګاراپ ۲۶ د هګنرادمه وا ړتالم ورګراک ولاوډک د ېی .يړک لیهست هندېنتس هترېب هښوخ هلپخ هپ یوغه د هت ونوداوېه ولپخ ،مس هنورایعم لاویړن راک د .) هڼګ ۹۷( ۱۹۴۹) یوش لتکایب( نویسناونک يلاوډک د هراپل ېندنومراک د .) هڼګ ۱۴۳( ۱۹۷۵ ، نویسناونک ولاوډک ورګراک د ،هترپ ولوین ېک ماپ هپ هل تیعضو وا یاځ ودیسوا د یوغه د نارګراک لوټ .ید نمخرب هخڅ قح یوش وتمچ ېک نویسناونک هڼګ ۸۷ هپ 43

لاوډک وا يکنوتښوغ هانپ. XI یسرسال وکنوتښوغ هانپ د هت رازاب راک د :ید طورشم ودراوم ېدنال رپ ،ېک تروص هپ نایرج زیی هپوج د وکنوتښوغ هانپ د ،تامادقا يوش هرسرت زار ره ېک هخرب ېد هپ 2828 وا ؛طیارش زیی همیس وا يلم ،هرس ولوین ېک ماپ هپ ولوصا وا ونوقح وزیټسنب د راک د وا ونیناوق يلم د ،ونیناوق هذفان ولاویړن دأ. ولوین ېک ماپ هـپ ونوبوتیړمول ویوـش هتوګ هپ د اوخ هل وزاتـسا د ونونامزاـس ېنراموګراک وا ۍرـګراک د هـګنرادمه وا وواـیتړا د وکنوتـښوغ هاـنپ دب. ..هنوتیدودحم وا ېنوګنن وړـغ د ،هرس ېچ ،هرس وـنوداوېه ودو رـپ خم وا وللتخمرپ ږـل وغه هل دیاب یوـغه.يړک کرد تـښزرا يتاـیح ېـننم تیلوئـسم وا تیلوئـسم رـبارب د دـیاب ،يړـغ 2929 ۍږغمه هلاویړن ،هخوم هـپ ،ولوک وتمچ د ړتالم وا وتـسرم يفاک وا وتاپلت ،ييایتخمرپ وا يرشب د ،يد هـبروک رېمـش تایز د وکنوتـښوغ هاـنپ د هـتبلا .يړک هـسالرت ډاډ هخڅ ایتخمرپ ېـتاپلت هل ونوداوېه وـغد د وا يړکو هندېـسر هت ولیاپ ۍړـل ېغد د هت رازاـب راک د هـګوت ېړـګناځ هـپ ؛ېړـک ېړواـیپ :يړکو مادقا ېک ودراوم ېدنال هپ دیاب ېک تروص هپ ایتړا د ،يړغ 3030 د وا وـنوتصرف يتـشیعم ،يشو مه ړـتالم ونلوټ هـبروک د ېچ ،هـڼب ېـساد هپ هترپ ضـیعبت وا دـنلچ يرـیپوت موـک هـل ځـنمرت وکنوتـښوغ هاـنپ دأ. ېړوایپ ۍړـل ېنیایـسب ناځرپ د یوغه د ،هرس ایتخارپ هـپ ونوتصرف د هراـپل یوغه د ېـچ ،هـخوم هـپ يسرسال د وکنوتـښوغ هاـنپ د هـت رازاـب راک وا ؛يړک ماپ هپ يسرسال د یوـغه د هت وـنوتصرف يتـشیعم وا راک بـسانم هګوت ېړګناځ هپ هراپل ړـتالم د هخڅ وکنوتـښوغ هاـنپ هـل ،ېـک رازاـب هـپ راک دب. .يړک وتمچ تاـمادقا وا ۍـسیلاپ ،هنومارګورپ يلم ،هرس وروـشم الس هپ هرس وزاتـسا هل ونونامزاـس ېنراموګراک وا ۍرـګراک د ،هرس وـلوین ېـک هګنرادمه وا وزېغا د وکنوتـښوغ هانپ د ونورازاب رپ راک د ،هـخوم هپ ېنتـسیخا هټګ هروغ د وګناپ وا ونوتراهم يرشب هـل وکنوتـښوغ هاـنپ د دـیاب يړـغ 3131 .يړک لوټار تامولعم هرـک ،هخوم هپ ېنوزرا د ووایتړا ودوـجوم د وـکنوراموګراک وا کاوـځ يراک د د ونلوټ وزـیی همیـس د وا ایتړوایپ هـپ وـنوتصرف د راک بـسانم وا يباـختنا وا يدـیلوت ،ړپـشب د وا ېـنوګناپ هـپ ېـک وـنوداصتقا وزـیی همیـس هـپ يړـغ 3232 .يړک يړواـیپ هـنوتیفرظ وـنلوټ هـبروک د وا هـتځنمار یـلاومواقم ړو اـیتړا د ،هرس اـیتخمرپ هـپ وـنوتراهم ولوین ېک ماـپ هپ يسرسال د هت رازاـب راک د وا ېړـک هدز ،ېنراموګراک ،مـس هرس ونووـښرال ویوـش ېدـناړو هـل ېـک وـخرب VII وا IV ، VI هـپ ،يړـغ 3333 :هګوت ېړـګناځ هپ ؛يړک لماـش هڼب هبـسانم هپ وتامادقا ویوـش هرسرـت هـپ يکنوتـښوغ هاـنپ ،هرس هل ونومارګورپ د وـناکیرش ورون وا نامزاـس لاویړن راک د هـګوت ېړګناځ هپ ؛يړـک یړوایپ یـسرسال یوـغه د هـت وړـک هدز يکلـسم وا يـکینختأ. ؛هخوم هپ ایتړول د وـیواهوپ وا وـنوتراهم د یوـغه د ،ېرال یوـغه د هـت وـنوتصرف ېـنراموګراک وا وـلوک هـسالرت دـیاع د ،وـنوتصرف يمـسر يراک ،هرس وـلوک ېدـناړو هـپ وـنزور وا ونووـښرال يکلـسم دب. ؛يړـک يړواـیپ ،يسرسال هدز وبـسانم وا ؛لوناـسا ېړکرو د رابتعا وا ېڼاپ قیدصت د هـترو وا ،ېندنژېپ د وـنوتراهم د وکنوتـښوغ هاـنپ د ،ېرال هـل وـنومزیناکیم وبـسانم دج. .لوربارب يسرسال د یوـغه د هـت ېړک هدز ېـبژ د هګوت ېړـګناځ هـپ وړـک هرس ونونامزاـس ېنراموګ د ،روټکـس يصوصخ د هکل وکنووک ېدناړو وروـن هل ونوتمدخ د وا اـیتړول تـیفرظ د وـنوتمدخ ېـنراموګراک هـماع دد. ؛ۍراکمه هرسرت وڅه وړـګناځ د ،هخوم هـپ ړتالم د هخڅ ودـېلخاد هل وـلډ وـکنونمنایز وروـن وا وـناناوځ د وکنوتـښوغ هاـنپ د وا وځـښ د هـت رازاـب راک ده. ؛لوک وررقم وا وـنیناوق ودنوړا هـل داوېه هبروک د هـګوت ېړګناځ هپ ،لوناـسا تیلباق دږېل د وـنوقح ودـنوړا د تـینما زـینلوټ وا راک د هـګوت هبـسانم هـپو. .هنوقح دـعاقت د ،هرس د وررقم وا ونیناوق ودـنوړا د راک د وا ونوقح وا وـلوصا وزیټـسنب د راک د يړغ ،مـس هرس ونووـښرال ویوـش ېدناړو هل ېـک وـخرب IX وا V ، VIII هـپ 3434 :هګوت ېړګناځ هـپ ؛يړک یړوایپ ۍړـل ،وندېـسر وا ونوتصرف وربارب د هراـپل وکنوتـښوغ هانپ د دیاب ،هرس ولوین ېـک ماـپ هـپ ټاکوـچ د هخڅ وکنوتـښوغ هانپ هل وا وـنوقح د راک د ،نوډـګ هـپ وـلوک ېدـناړو د وـتامولعم د واړـت هـپ وـنوتیفلکم د یوـغه د وا وـنوقح د وـنارګراک دأ. .يږېهوپ ېرـپ یوغه ېـچ ،لوک ېدـناړو وـتامولعم د هـبژ هغه هـپ وتامولعم د هـت یوـغه واړـت هـپ ړـتالم وا ؛يړک لیهست هنتسیخا هخرب وکنوتښوغ هانپ د ېک ونونامزاس هپ ۍرګراک وا ېنراموګراک دب. ېنراموګراک وا ۍرـګراک د ،هـخوم هپ ولوتوجد تکراـشم تبثم د ولاوډک د وا وـلړو هـځنم هـل د دـنلچ يرـیپوت د ېـک لاـیرېپاچ يراک هـپ)ج(ج. .ئړک هرسرت تاـمادقا نیړا ،هرس ایتلېکـښ هپ ورادا ېـنلوټ يندـم د ،ونونامزاـس 45

کیل تښراپس هڼګ) ۲۰۵( ،دوښرال ونارګراک د ،هراپل راک بسانم وا ېنراموګ د ،هخوم هپ يلاومواقم وا ېلوس د يړکو ېروـشمالس هرس وناکیرش ورون وا ونونامزاـس ۍرګراک وا ېـنراموګراک د دـیاب ،هړا هـپ يسرسال د وکنوتـښوغ هاـنپ د هـت رازاـب راک د ،يړـغ 3535 .يړک لېکـښ ېک هـخرب ېد هـپ یوـغه وا هل ،هخوم هـپ ایتړوایپ د يلاوـمواقم وا وـنوتیفرظ د یوـغه د ،ېرال هـل وتـسرم ييایتخمرپ د وا هرس ېـنوګناپ هـپ ېـک وـنلوټ وزـیی همیـس هـپ ،يړـغ 3636 .يړکو ړـتالم هخڅ وـنوداوېه هـبروک )ماغدا( هندېک یاځوی ایب ولاوډک د وا هندېنتس هښوخ هلپخ هپ د ،هرس وـلوین ېک ماـپ هپ وطیارش يدـنوخ د يړـغ ،يمومو يلاو هـښ هزادـنا يفاک هپ تـیعضو يتینما ېـک داوـېه يلصا هـپ وـلاوډک د ېـچ هـلک 3737 هپ ونونامزاـس ولاویړن د ،ېـک هـخرب هپ ودېک یاـځویایب د یوـغه د هرس رازاـب هـل راک د وا يړـک لیهـست ۍړـل ېندېنتـس هـښوخ هـلپخ هـپ وـلاوډک .يړکو یراکـمه هتـسرم ولوناـسا هپ ونومارګورپ د ېړـک هدز يکلـسم د هراپل وـلاوډک د وڅرت ،يړـکو يراکـمه هرس وـناکیرش وروـن وا نامزاـس لاوـیړن راک د دـیاب يړـغ 3838 .يسینو ېدـنال سال رت هنومارګورپ يړـګناځ ،هـخوم هـپ ودـېک یاـځ وـی د یوـغه د هرس رازاـب هـل راک د وا ،هرس IV هپ ،هخوم هـپ ړتالم د هخڅ ۍړـل هل ماغدا زینلوټ وا يداـصتقا د وـلاوډک د ېک ونوداوېه وـلپخ هپ ،هتـسرم هـپ ونونامزاـس وـلاویړن د دـیاب يړـغ 3939 يداصتقا هـل ونلوټ وزیی همیـس د ېچ ،هرس ېراـچ هرال ېغه هپ ،ېـک تروص هـپ اـیتړا د وا ،مـس هرس ونووـښرال ویوـش جرد د ېـک وـخرب IX رـت .يړکو يراکمه ،يشو ړـتالم مه هخڅ اـیتخمرپ ېزـینلوټ وا هپ ایتړوایپ د يلاوـمواقم وا تـیفرظ د وـنوداوېه ادـبم يلصا د دیاب ،هرس ماـپ هـپ هـت لـصا ېـننم تیلووـسم ډـګ د وا شـېو د تیلووـسم د ،يړـغ 4040 ،ړپـشب د وا وتـسرم ييایتخمرپ د ،يږـېک یاځ وی هترېب هرسرو يکنودېنتـس هـتله ېـچ ،ېک ونلوټ وزـیی همیـس وغه هـپ هـګوت ېړـګناځ هـپ ،هـخوم .يړکو ړتالم هـخڅ ونوداوېه وـغد هل ،هرس اـیتړوایپ هـپ وـنوتصرف د راک بـسانم وا راک يباـختنا وا يدـیلوت ېنتښوغ هانپ« د ،لاک ز ۲۰۰۷ رپ نامزاس وکنوتښوغ هانپ د ونوتلم ورګلم د هپ ېګلېب د اکیرما ېنیتال د وڅرت –،هړک هتځنمار ېی حالطصا»تلاح هترو :يش لماش مه هت وګلېب ورون وود اکیرما ېنتیال د لاک.ز ۲۰۱۸ رپ هګوت د ای ،يږېرېت هخڅ ولوپ هل ایبملوک د ځرو هره يړګو يیالیوزنو هنوګرز هپ .يد ېک لاح هپ ېتښېت د هت اکیراتساک ،يړګو هئوګاراګین وا يسایس ،وزینلوټ رېمش وی د ،یاځرپ ولدنوم د راک بسانم وی د:هلیاپ هپ ېچ يږېک ړا ېد رپ يکنوتښوغ هانپ رېمش وی ،هلما هل ونولمال يقوقح ،يږېک لمال ېد د اد وا يدږېک یکټ یاپ د هت راک لپخ ېک داصتقا يمسران نایز هل نا ېک ونوتخو ونېځ هپ وا يرامثتسا ،وکډ ضیعبت هل نا یوغه ېچ .يږېک خم هرس وتامادقا وکډ د ،لاهم هپ ونوثحب وا ورتا وربخ د هړا هپ کیل تښراپس ېڼګ ۲۰۵ د ېساد ای وا يو لاوډک هغه هک ،يړګو لوټ ېچ ،و رواب ېد رپ ېلډ ونارګراک ونوقح وربارب وغه هل دیاب ،يو يښېرپ داوېه لپخ لوډ هپ ېچ ،يو يړګو هل وڅرت ،ید نمخرب ېرت يړګو ونوداوېه هبروک د ېچ ،يو نمخرب هخڅ ،هوشو هنودای ېرت ېک ریسفت هپ ېخرب ۍنکخم د ېچ هګنرڅ هکل هغه هخڅ دیل وی هل.يږېک يدنبلډ هرس ونولوډ ولېبالېب هپ هنلوټ ولاوډک د ،يښېرپ هنوروک لپخ لاوډک هلما هل وړګج وا ونونولدب يسایس د ېچ ،ناسک وا وناسک ویوش هیاځیب يلخا د ،وش یلوک ږوم.يځار ېک فیرعت زیلوټ وی هپ يعیبط د ېچ ،ناسک يوش هیاځیب يلخاد.ونمو ریپوت ځنمرت وکنوتښوغ هانپ تښراپس هغد د ،يدږېرپ هنوروک لپخ يش یادېک مه ېک هلیاپ هپ وښېپ ېچ ،ېک لاح ېساد هپ ؛ید یوش ثحب ېرپ ېک هخرب همرولڅ هپ کیل هانپ د لاک.ز ۱۹۵۱ د ېچ ،يرل زکرمت وکنوتښوغ هانپ وغه رپ ېزاوی XI د ېچ ،يږېک لدنژېپ هګوت هپ وړګو وغه د ،ېک نویسناونک هپ وکنوتښوغ ېچ ،يږېک ړا هت ېد هلما هل يلاوخیرتوات ای ېړګج ،يتایزروز وا روځ يرابجا د هخرب هلب XI هګوت هپ ېګلېب د.يړکو هتښېت هخڅ داوېه لپخ هل هن ېک فیدر ېد هپ ناسک هغه وا يوک ثحب هړا هپ وناسک ویوش هیاځیب .يدږېرپ داوېه لپخ هلما هل ونونیروان يداصتقا د ېچ ،يولماش هنویلیم ۲۵ رت ېک رب وا رل هپ ۍړن د ،ېخم هل ونولکټا د لاک.ز ۲۰۱۸ د وکنوتښوغ هانپ د ېچ ،يرل رارق ېک هلډ هپ يکنوتښوغ هانپ د ،ناسک تایز ،امرب ،ناتسناغفا:هکل ونوداوېه وځنپ د ېزاوی تایز هخرب همیېرد رپ وود رت هپ نانبل د هګوت هپ ېګلېب د.ید هخڅ ېیروس وا ،ناډوس يلیوس ،ایلاموس لباقم هپ ونت ۱۰۰۰ وره د لاهمسوا ،يرل يړګو هنویلیم ۶ ېچ ېک داوېه ينیطسلف وغه د ،هرېمش هغد هتبلا وا – يوک دنوژ يکنوتښوغ هانپ ۱۶۴ ېک هپ وا ونوتلم ورګلم د ېسیهار ونولک ۷۰ هل ېچ ،هد انثتسا هپ وکنوتښوغ هانپ ېرادا رت نامزاس راک د هراپل وکنوتښوغ هانپ د نیطسلف د ېک ځیتخ ېدژن ينمی وا يروس ،يقارع وغه د ،ګنڅرت ېد د.يږېسوا ېک نانبل هپ ېدنال وا ندرا ،نانبل هخڅ ونوداوېه ولپخ هل ېچ ،ېرېمش يمسر هړا هپ وړګو ېک تیعقاو هپ.يد ېک تیعقاو هپ ېچ ،ید مک رېډ هغه رت ،يځ هت ېیکرت 46

هنورایعم لاویړن راک د هانپ د ،هنورایعم لاویړن لوټ راک د ېچ ،يشو هنودای ېچ ،ید مهم اد يقوقح د یوغه د نارګراک لوټ:ید ړو ذیفنت د واړت هپ وکنوتښوغ راک ېک داوېه وی هپ ېچ ،يرل قح ،هترپ ولوین ېک ماپ هپ هل تیعضو هانپ د ېچ ،دنس یړګناځ هغه نامزاس لاویړن راک د ،هرس ېد هل.يړکو :يد هګوت ېدنال هپ ،ید ړو ولوراک د واړت هپ وکنوتښوغ ویوــش هــیاځیب وروــن وا وکنوتــښوغ هاــنپ د هــت رازاــب راک د• لاک.۲۰۱۶ ، لوــصا دوــښرال واړــت هــپ يسرسال د وناــسک د ېزاوی ېچ ،ید هن نیړا اد هراپل ونونامزاس ۍرګراک د.يش هرسرت هنوراک ادبم هپ ېکلب ،يړکو زکرمت ایتخمرپ رپ ونوتراهم د وا ېړک هدز رپ ونارګراک تښزرا تایز هل مه لتاس وکیړا د هرس ونونامزاس يرګراک د ېک داوېه .ید نمخرب هخڅ یکټ يراک هراپل ونونامزاس ۍرګراک د هانپ د هرس ونولوډ ورون د ودېک هیاځېب د ېچ ،ئړک هسالرت ډاډ 9 9 ۍرګراک د ،هنوراک وتاحالطصا د ېک هخرب هپ ریپوت د وکنوتښوغ هپ ېګلېب د.يد هناښور وا دنګرڅ هراپل وړغ د یوغه د وا ونونامزاس هت ېنوراک حالطصا)ترجاهم( ،) ترجه( د ېک هبژ يبرع هپ هګوت يږېک لوراک هراپل ونولوډ ولوټ وغد د ېچ ،هد هدوجوم ایتلاوېل هرېډ ،یواهوپ وا کرد ډګ وی ېک هخرب ېد هپ ،هراچ هغد ېک هلیاپ هپ ، .يوک یروزمک رون وا هنونوشکیلپا ييانښېرب ،هنوروشورب هبژ هپ وکنوتښوغ هانپ د 9 9 ۍرګراک هل وا هنوقح یوغه د ېچ ،يړک وتمچ يکوت بسانم .يړک حیرشت ېټګ ایتلېکښ وا لماعت یوغه د هرس ونونامزاس لدنژېپ هنوتراهم يکلسم وکنوتښوغ هانپ د ېچ ،ئړک هسالرت ډاډ 9 9 هخڅ ودېک یاځ وی هل یوغه د هرس لایرېپاچ هل راک د وڅرت ،يوش .يش هسالرت ډاډ ،واړت هپ ماغدا زینلوټ وا يواړول ېچک ونوتراهم د ،ونوتصرف يراک د 9 9 هپ ،هخوم هپ ېتسرم د هرس وکنوتښوغ هانپ هل ېک هخرب هپ يواهوپ د .ئړک ړوج هنوسروک ېړک هدز د ېبژ د هڼب هکیلرپ ای هګوت همیقتسم ومیس وغه هل ،يش یلوک هنونامزاس ۍرګراک د ېچ ،ئړک هسالرت ډاډ 9 9 .يوک بوت هبروک هخڅ وکنوتښوغ هانپ هل ېچ ،يړکو هندیل هخڅ د ندرا د ېک هخرب هپ ماغدا د وکنوتښوغ هانپ وا ولاوډک د هډنو نویساردف يرسارس د ونلوټ ۍرګراک ونوداوېه ولپخ هل ېک ډنواګ لپخ هپ ېچ ،ېک داوېه هغه ای ،ېک ندرا هپ ۍرګراک د داوېه هغد د ،يد خم هرس وپوج هل وناسک ولدېتښېت د هخڅ هراپل ولاوډک ورګراک د ېک ویتسورو ېد هپ ،نویساردف يرسارس ېنلوټ ،يرل تیلووسم هټېمک هغد.ید یړک هتځنمار ېی نویسېمک یړګناځ وی يواهوپ د وکنوتښوغ هانپ وا ولاوډک د واړت هپ ونوقح د ونارګراک د ېچ هپ عافد د ونوقح د یود د ،هټېمک هدای هګنرادمه.يړک هړول هچک ترازو راک د وا ورادا يقوقح هل وڅرت ،يوک هڅه وا يد ېک هټل ړتالم هخڅ یوغه هل ،ېک تروص هپ ودېک خماخم د یوغه د هرس يقوقح وناسک ویوش لخا د هت ولوپ داوېه هغد د ،هرېبرس ېد رپ.يړکو يلم د ورګراک ولاوډک د ،هخوم هپ لیهست د وراچ ودنوړا ېروپ تیعضو کیل هړکوه وی ځنمرت تسایر د تینما يلم د داوېه هغد د وا نویسېمک ادمه نویساردف يرسارس ونلوټ ۍرګراک د ندرا د.ید یوش کیلسال ېړک هدز يکلسم وا يکینخت ،هراپل وکنوتښوغ هانپ وا ولاوډک د زار هګنرڅ هنونامزاس ۍرګراک د ېچ ،ييښ هګوت ېد هپ وا يوک ېدناړو د ولاوډک د وڅرت ،يړک ېدناړو هنولوډ لېبالېب ړتالم د ،يش یلوک يړک هربارب هنیمز ماغدا ړوج هنونامزاس ۍرګراک وا يرلو راک بسانم ،يش یلوکو یوغه ېرال ېد .يش یاځوی هرسرو ای وڅرت ،يړکو هروشم هرس ونونامزاس ۍرګراک هل وڅرت ،يرل هدند هنوتلود د هت رازاب زیی همیس راک د ،مس هرس وبلاطم ویوش جرد هل ېک فارګاراپ 35 هپ هپ هرېډ رت ،لوبیقعت فده هغد د ېک تیعقاو هپ.يړک ربارب یسرسال ولاوډک هپ ګولاید زینلوټ د هګنرادمه وا تیعضو هپ ونوقح راک د ېک داوېه ړو ماپ د ېک ټسنب هپ بوتیړغ د ونونامزاس ۍرګراک د وخ.يرل واړت ېروپ ېچک ېنچ د ونلوټ د ېک وتارکاذم هپ ېک هلیاپ هپ ،هرس ولولماش هپ وکنوتښوغ هانپ د يش یلوک هنوتیلاعف مهم ېک هخرب ېد هپ.يش يړوایپ هب تیفرظ ولهو یوغه د وا ېنوزرا ونوتراهم د وکنوتښوغ هانپ ویوش لخاد د هدیرب رت ناکما .يش لماش هت ګنیبال هراپل وړک هدز د یوغه د وا ېندېنتس هترېب هښوخ هلپخ هپ وکنودېنتس هترېب د ،هخرب XI هپ وښېپ د.يموم یاپ هرس ېخرب يعرف ېوی هپ هړا هپ ودېک یاځوی هترېب ای وړګج د يکنوتښوغ هانپ ،فالخرپ يلاوډک ای ودېک هیاځيب د ېک هلیاپ ېد رپ.يدږېرپ هنوداوېه لپخ هلما هل ونوروځ يسایس ای يتایزوز وا روځ هپ وطیارش د ېک ونوداوېه هپ یوغه د هرېډ رت هندېنتس هترېب یوغه د ،ټسنب تخو ېزیسل ېکلب هن هنولک نکمم هلما ېدمه هل ،ید یلړت ېروپ رییغت ربارب طیارش هراپل ودېنتس هترېب د یوغه د هت ونوروک ولپخ وڅرت ،يسینو تایز رېډ يش یلوک ،هراپل ولوناسا د ۍړل هغد د ،لاح ېدمه هپ.يش 47

کیل تښراپس هڼګ) ۲۰۵( ،دوښرال ونارګراک د ،هراپل راک بسانم وا ېنراموګ د ،هخوم هپ يلاومواقم وا ېلوس د یلاووتمچ وا لوټیټار ېچک وزېغا د ،یوینخم. XII ېدنال سالرت تاـمادقا نیړا دـیاب ،يرل نوتـش هنورطخ ړو ېنیودناړو د وـښېپ ای وړـګج د ېچ ېک ونوداوېه وـغه هـپ هـګوت ېړـګناځ هـپ يړـغ 4141 د ،هګوت ېد هپ هـپ وا يړک هتځنمار يلاوـمواقم ،هرس ېروـشم الس هپ هرس وناکیرش ورون وا ونونامزاـس ۍرـګراک وا ېـنراموګراک د وـڅرت ،يسینو هزینلوټ وا يداـصتقا هل ېـی ټـسنب رپ وڅرت ؛يلخاو هټګ هخڅ وراـچ ورال هل يوـینخم د هـخڅ نـیروان هـل وا وـلوټیټار ېـچک وزـېغا د ،يوـینخم :هتـسرم هپ وتامادقا ېدنال د هګوت ېړـګناځ هپ ؛يشو ړـتالم راک بـسانم وا اـیتخمرپ اـیتنمنایز وا ونوـښاوګ د وـګناپ وزـینلوټ وا يرادا ،ېنتاـس لاـیرېپاچ ،يداـصتقا ،يـکیزف ،يشرب د ،هـچک هزـیی همیـس وا يلحم ،يلم هـپأ. ؛هـنوزرا وا هـندنژېپ نوګربغ ۍنړیب د وا لوـټیټار ېـچک د ونورطخ د ،اـیتربخ ېکخم هتخو هـل ،هنوړوج نالپ يلماتحا هـګوت ېړـګناځ هـپ ؛تـیریدم وـنورطخ دب. وا ؛يلاووتمچ هراـپل وـنوقح وا وـلوصا وزیټـسنب د راک د وا ۱۹۸۸ ېـیمالعا ېزـیخړا ېرد د وـلوصا ودـنوړا ېروـپ راـبوراک هـپ ۍـسیلاپ هزـینلوټ وا يـتیلم وـڅ دج. راک وا ېـنراموګ ېـموادم د ،ېـک روټکـس يصوصخ مه وا يـتلود هپ مـه ،هرس وـلوین ېـک ماـپ هـپ ېـیمالعا نامزاـس لاوـیړن راک د واړـت هـپ .یلاوټیټ ېـچک د وزـېغا هړواـن د نـیروان د وا یوـینخم هـخڅ نـیروان هـل ،ېرال هـل تـیریدم د ېـندنوم تایز رېډ نوګربغ ینړیب ،ېک تروص هپ ودېک هتځنمار د نیروان د رد يرشب د ېک تلاح زیی هړګج هپ هک نوګربغ هغد – ید کانزېغا وا نیړا وناسک ویوش نمنایز هګوت هپ ېګلېب د( يو ېرال هل ولوک وتمچ د وتسرم ۍنړیب ،ېک تروص هپ ودېک هتځنمار د ېښیپ د ای)عوضوم يسرسال د هت وغد د هنونامزاس ۍرګراک د هګوت ېړګناځ هپ ۍړن راک د ېسپرو.يو هتسرم ېک هدوم ينامز هلاهمډنل هپ هګوت ېړګناځ هپ ؛يرل هډنو همهم هخرب هپ وڅه يروکیر د ،ېک هلیاپ هپ.ېک هخرب هپ ولوجیسب د وکلخ رېمش تایز وی د کټچ وړګو د هرس رازاب هل راک د وا ېندنومراک ېلاهمډنل ،هرود ېسپرو )ناسک يوش هیاځیب يکلم ای يو يلایګنج يناوخپ هغه هک( ودېک یاځویایب ېنوغرایب د ېک هخرب هپ ووانبریز وزینلوټ د هګوت هلاهمدږوا هپ هګنرادمه وا وکلخ د ېدناړو هپ ونوناکټ وکنولتار د وڅرت ،يږېلماش هت وژورپ ولاهمدږوا .يش هړول هچک يلاومواقم د هحضاو هپ ېچ ،يرل راګنیټ وتاحالطصا وزیتښون رپ مه ایب هخرب XII وا نټاو ځنمرت کیل تښراپس ېڼګ ۷۱ د وا کیل تښراپس هغد د هګوت هپ لکیس تیریدم د نیروان د ،ېک هړز هپ وتاحالطصا ویون د.ييښ ریپوت وړاود وطیارش وښېپ مه وا ېړګج د مه ېچ ،يرل رارق ېک لکش ېدنال وغه هګنرادمه وا ،ېنلوټ ېکنووسر هتسرم د ،لکیس هغد.يرل هنوراک هراپل هرس وطیارش هل يلاوخیرتوات وا ېړګج د ېچ ،یوش وتمچ اوخ هل وناکیرش زیخړا ره وی د ېچ ،ید یوینخم ،رصنع يلصا لکیس دای د.يوک هلباقم ونړېڅ.يرلو بوتیړمول ونوتخو ولوټ هپ ېچ ،يږېک لڼګ هګوت هپ تیلاعف هړکوه د ېلوس د ،ېتښن يلاو هلسو ېلوټ هخرب همیېرد رپ هود ېچ ،يلدوښ ،هلما ېد هل وا ،ېوش لیپ هترېب ،هتسورو هلاک وڅ ودېک کیلسال رت کیل يلصا هوی رپ ،هراپل ونونامزاس هیریخ وا يرشب وا يکنوسر هتسرم د یوینخم ېتاپلت د زار ادمه یوینخم هخڅ يلاوخیرتوات هل.هد ېوش لیدیبت هلسم .ید یلدنوم ساکعنا مه ېک هخوم ۱۶ هپ ونوفده ييایتخمرپ هږلرتږل وخ ،هد هراچ هنمزنوتس هوی یوینخم ځرو نن وښېپ يعیبط هل نیروان د ېچ ،هد هلما ېدمه هل.وړک هټیټار هچک وزېغا د ېچ ،وش یلوک ړو ماپ د ویړک ولوسر هتسرم ۍنړیب د ځرو نن ،یوینخم هخڅ وزېغا د يلاووتمچ هل لوټیټار ېچک وزېغا د.يلخا هټګ ېرت هلک هرېډ وا ،یلدېځرګ سال د رشب د ،ېړګج د ېچ ،يږېک لرېګنا ېساد ؛يرل ېکیړا ېدژن هرس .ز ۲۰۱۱ رپ هتسورو ېلزلز رت وکوهوت د ،هګوت هپ ېګلېب د( ونونیروان هندنږېز یلوک هچک وزېغا هړوان د وښېپ يعیبط د وا)هعجاف يوتسه ایمشوکوف د لاک .وړک هټیټار ،ېرال هل زکرمت د تیریدم رپ ونورطخ د ېچ ،وش ،)CITU/ KSPI( نویساردفنک يرسارس ونلوټ ۍرګراک د ایزینودنا د:هلیاپ ېنزور د وکنووکراک د ونلوټ ۍرګراک د ،ېک ومیس ودعتسم هراپل وښېپ د د ایزینودنا د ،ېک ویتسورو ېد هپ.يرل هنرلماپ هتایز هرېډ هت ونوتیلاعف د داوېه هغدد د) LKPI( هسسوم هیریخ وا هیودنتسرم هوی ېنلوټ د ونارګراک ېچ ،يرل هلیه هسسوم هغد.ید یړک لیپ راک هپ هزات هرس ړتالم هپ تلود .يش یړوایپ وا خارپ هنوتیلاعف هغد 48

هنورایعم لاویړن راک د ېرد واړــت هــپ ۍــسیلاپ زــینلوټ وا وــنورابوراک يــتیلم وــڅ د• .۲۰۱۷ ېــی لــیدعت یتــسورو وا ،۱۹۷۷ ، هــیمالعا هزــیخړا لاوــیړن راک د واړــت هــپ وــلوصا وا وــنوقح وزیټــسنب د راک د• .۱۹۹۸ ، هــیمالعا نامزاــس يکټ يراک هراپل ونونامزاس ۍرګراک د موهفم هپ يلاووتمچ وا ولوټیټار ېچک وزېغا د ،يوینخم د وښېپ د 9 9 وا ونارګراک د ،ېک ومیس ودعتسم هراپل وړګج وا وښېپ د ،هرس .لوساسح ونالاعف هخرب هدنراک د ونونامزاس ۍرګراک د هراپل تیریدم د ونونیروان د 9 9 د ېزاوی هن – ئړکو ګنیبال هراپل ونوتلود د ،هخوم هپ ېنتسیخا ولوټ هپ هګوت هرادمود هپ ېکلب ،هتسورو ودېک هتځنمار رت نیروان .) یلاومواقم( ېک ورود وینړیب د ېک ونونامزاس ۍرګراک هپ هچک هزکرمتمان وا زکرمتم هپ 9 9 .ئړېڅو ایتنوش ودېک هتځنمار د ونومیټ ۍږغمه وا ولوسر د وتسرم 49 ناپاج د ېک هخرب هپ يلاووتمچ د ېدناړو هپ وښېپ يعیبط د هډنو ونونامزاس ۍرګراک د د وزېغا د نیروان د) JTUCRENGO( ېنلوټ ۍرګراک د ناپاج د رېډ ېک هخرب هپ نوګربغ د ېدناړو هپ وښېپ د وا يلاووتمچ ،ولومکار ،ولزلز هل هرېډ رت ،داوېه ړوج وریزج هل هغد.ید یړک ګتخمرپ تایز ېچ نارګراک هغه وا يږیړک هخڅ وپڅ هل ېمانوس د نا وا ونونافوت د يتسدمس هتسورو ودېک هتځنمار رت وښېپ لوډ هغد د ،يږېک بلطواد ۍرګراک د ېک ونوتیالو ۴۷ هپ داوېه هغد د.يوړوج هخرب هوی نوګربغ هکل ؛يوک وتمچ جیسب کټچ ونارګراک د ،روضح هزکرمتمان ېنلوټ وا ولوکیرش وا دږېل د وتامولعم وللتخمرپ د واړت هپ وښېپ د ېچ هګنرڅ .يلخا هټګ مه هخڅ متسیس هل دږېل د وتامولعم وینړیب د هګنرادمه یلوک ېنلوټ ۍرګراک د ېچ ،يښ هګلېب يناپاج هغد ،ټسنب ېد رپ ېک ورود ولوټ هپ نیروان د ېک تښلابمس هپ ونارګراک وبلطواد د ،يش د ېک وطیارش ينارحب هپ ېزاوی هن یوغه.يوبولو هډنو هدنراک وا هلاعف ،يش یلوک ېکلب ،يونیمات کاوځ يرشب د ېک هخرب هپ نوګربغ کټچ هپ وناسک وبقارم د ،هخوم هپ هباتیلپ وا ېنراڅ د ونورایعم يراک بسانم د ونارګراک د ،يش یلوک یوغه ،ېد رپ هرېبرس.يړک ادا هډنو مه ،هګوت ودېک هتځنمار د ونوټاکاوچ يقوقح يلتښغ هل هراپل ېنتاس د ونوقح د د( يلخاو هټګ مه هخڅ وکاوراچ وا ونوتکرش وزیی همیس هل ،هخوم هپ .) ېرال هل ولوک هحرط د ېمیب د هراپل ونتیلاعف هنابلطواد د هګوت هپ ېګلېب هل يروکیر د ېک ناپاج هپ ،هژورپ ېلزلز د نامزاس لاویړن د راک د هل وا ،هخوم هپ ولوټار د ورالنړک وا ونوسرد هروغ د هخڅ وتامادقا :يوک هڅه هراپل ولوکیرش د هرس ېنلوټ ېلاویړن /209150_ https://www.ilo.org/asia/projects/WCMS lang- fa/ index.htm

کیل تښراپس هڼګ) ۲۰۵( ،دوښرال ونارګراک د ،هراپل راک بسانم وا ېنراموګ د ،هخوم هپ يلاومواقم وا ېلوس د ۍراکمه هلاویړن. XIII هل وکیړا وا وـتادیهمت وزـیخړا وڅ وا وزـیخړاود د وا يړـک ېړوایپ ۍراکـمه هرس دیاب ېـک هخرب هـپ يلاووـتمچ وا نوـګربغ د هـت نـیروان يړـغ 4242 یږغمه ېک هـخرب ېد هپ ،ېرال هل وـنومزیناکیم وزیی همیـس وا ولاویړن وروـن وا ورادا يلام وـلاویړن د ،وـنوتلم ورـګلم د هـګوت ېړـګناځ هـپ ېرال ېک تروص هـپ ایتړا د وا يلخاو هـټګ هخڅ وـنومزیناکیم وا ورادا ،وـتادیهمت ودوـجوم هـل دـیاب يړـغ.يړـک هرسرـت تاـمادقا نـیړا وا نوـګربغ .يړک يړواـیپ ېی هـتابثاب وا بـسانم ،ېـنراموګراک رـپ دـیاب ړـتالم ونونامزاـس وـلاویړن وا وزـیی همیـس د ېـک هـخرب ېد هـپ هـګوت ېړـګناځ هـپ نوـګربغ هـت نـیروان 4343 .يو مـس هرس وـنورایعم يرـګراک وـلاویړن هـل وا يرـلو زـکرمت وـنورابوراک يراک وبـسانم د ،هـخوم هـپ اـیتړوایپ د ېـنوګناپ يصوـصخ وا يـتلود وا وتـسرم يـيایتخمرپ د ،ېـک هـخرب هـپ نوـګربغ د هـت نـیروان دـیاب يړـغ 4444 .يړـکو يراکـمه هرس ېـک هـخرب هـپ ېـنراموګ ناـځ وا اـیتخارپ د ۍړـل ېـنراموګراک د ،وـنوتصرف ولاویړن هـپ وا ،يړـک يړواـیپ ۍړل ۍږـغمه وا ۍراکـمه د ېـک ورالنړک وـلپخ هـپ دـیاب ېـک هـخرب هـپ نوـګربغ د هـت نـیروان هنونامزاـس لاوـیړن 4545 .يلخاو راک لوډ ړپـشب هـپ هـخڅ وـنومزیناکیم وا وـنوټاکوچ ودـنوړا ېروـپ ویـسیلاپ هخرب هپ ېتـسرم د هرس وړغ هـل هراپل نوګربغ د نـیروان ،هرس ۍراکـمه ېدژن هـپ هرس ورادا وـلاویړن وا وزـیی همیـس هـل دـیاب نامزاـس لاوـیړن راک د 4646 .یرلو زکرمت ېـنوغرایب يرادا وا اـیتخمرپ رپ وـنوتیفرظ د ،يسرسال رـپ هت رازاـب راک د ،ماـغدا ،ېـندنومراک رـپ ،ېـک ېلدابت هـښوخ هلپخ هپ د ۍژولانکټ وا ورالنړک هروغ ،وـیواهوپ ،وتامولعم د هـګوت ېړګناځ هـپ ؛يړک ېلتـښغ هرس ۍراکـمه هـلاویړن دـیاب يړـغ 4747 .ېک هخرب هپ يلاوـمواقم وا يروکیر ،وـلوټیټار ېچک وزېغا د وـنونیروان د ،يوینخم د هـخڅ نـیروان ،اـیتړوایپ د ېلوـس د ،ېرال هـل يږغمه ېدژـن ځنمرت وړغ د دـیاب هړا هپ نوګربغ د هـت نیروان ،هـخوم هـپ اـیتړوايپ د راک بـسانم ،يدـیلوت ،ړپـشب د هراـپل يلاوـمواقم وا ېلوـس د 4848 .يرلو نوتـش ،ېک هخرب هـپ وتـسرم ييایتخمرپ وا يرشب د هـګوت ېړـګناځ هـپ ؛بوـت يړاـغمه وا ېهوپ وا ېبرجت ېتایز ېک ونونامزاس يرګراک هپ ېکرب وا رل هپ ۍړن د:هلیاپ .يد هن يوش دنتسم هزادنا يفاک هپ ېبرجت وا ههوپ هغد وخ ،يرل نوتش يتلود هل ېنوګنن هرتایز.ورېګناو مک یلوک وش هن تیفرظ وکبش وغد د يرګراک هک.يرل ایتړا هت وتامادقا هچک هړول ېمیس رت وا يږېرېت ولوپ نوتسویپ د ونارګراک د ،ولوکیرش د وبرجت ولپخ د ېچ ،يش یاړکو هنونامزاس هرس هچک هزیی همیس هپ ېک هخرب هپ نیودت د ولیسو يتاغیلبت د ،ایتړوایپ د هل ون ،يړک لېکښ هنوناځ ېک هخرب هپ ایتړوایپ د ونوتیفرظ د وا ،يش لوټار هډنو یوغه د هب ېک هخرب هپ ېلباقم د هرس وړخش وا نیروان هل ،هترپ کش .يو هکانزېغا وا هرک هرېډ د هرس ونونیروان ویوش هتځنمار ېک هلیاپ هپ وښېپ يعیبط وا وړګج د وا ۍرګراک د( وناکیرش وزینلوټ وا ورادا يتلود د ،ېک تروص هپ ودېک خم ېد رپ.يږېک یروزمک هګوت ړو ماپ هپ هچک تیفرظ)ونونامزاس ېنراموګراک هغد.ید ېنیړا وا ېمهم ېرېډ ۍراکمه هلاویړن ېک هخرب ېد هپ ،ټسنب يلام ای يکینخت ،يکیتسژول هل ،يرلو ېڼب ېلېبالېب يش یلوک ۍراکمه هپ ېلباقم د هرس وزېغا د ونونولدب يمیلقا وا وړخش وزینلوټ د ،يلوین هخڅ .ېروپ ویراکمه وتابثاب وا وتاپلت رت ېک هخرب ېزیی همیس ای ېزیخړا وڅ ،ېزیخړا هود ،يش یلوک ۍراکمه ېلاویړن ولاویړن يتلودان ،ونونامزاس ونوتلم ورګلم د ،يش یلوک هراچ هغد.يو هپ ېمیس د ،ېک تیعقاو هپ.يو لماش هت ITUC هت ېړګناځ هپ ورادا ېرېډ دیاب ،ځنمرت ونونامزاس ۍرګراک د هګوت ېړګناځ هپ ،يراکمه هچک ۍګردنمس کیتلاب د ،ۍراکمه ېلاهمدږوا.يو ېړوایپ وا ېخارپ ، ېلتښغ هرس ولرل هپ وړغ نویلیم ۲۰ د ېچ) BASTUN( ېکبش ویداحتا ۍرګراک د د ونلوټ ۍرګراک د اقیرفا د وا ،يلوار ېدنال ښښوپ لپخ رت هنونامزاس ۲۲ ونوداوېه 53 هپ هت ونوتکرش 73 ېچ ،يږېلماش) OATUU( نامزاس يلاووی ېدنال ښښوپ رت هپ ورگراک نویلیم 25 ونوتخو ونېځ هپ وا ونویلیم ۲۳ د ېک د ویراکمه د ېچ ،هد هړخش اد ،لاح ېدمه هپ.يږېلماش ،هرس ولتسوار دروم وی هړا هپ ېکبش نوتسویپ د ناکلاب د هکل ؛يځرګ لمال ودېک هتځنمار ،هنونامزاس ۍرګراک د ونوداوېه وغه د ،ېرال ېد هل ېچ ،» Solidarnost« يناوخپ د ېچ ،يوکیرش هرس يواهوپ وا ېبرجت ېلپخ هګوت يمسران هپ .يد يوش هتځنمار هتسورو لالحنا رت ایوالسګوی 50

يګټ يراک هراپل ونونامزاس ۍرګراک د هګوت ېړګناځ هپ تښځوخ وا کرحت يدحرس د وښېپ وا وړګج د 9 9 ونونامزاس ۍرګراک د ېی واړت هپ ونونایرج ولېبالېب وا نولدب د میلقا د .ئړک هړول هچک يواهوپ د ځنمرت هل ېک ونوداوېه ورون هپ هخڅ کیل تښراپس هل ېڼګ ۲۰۵ د 9 9 همیس د هک/ ایتړوایپ وا ایتخارپ د وکیړا د هرس ونونامزاس ۍرګراک ېرال هل ودېک هتځنمار د رتسب وی د ونلوټ ۍرګراک د ای وسسوم وزیی .ئلخاو هټګ ،هراپل ثحب د واړت هپ ونوښاوګ وا ونوګنن وډګ د – يو ييایتخمرپ يتاپلت د اډنجا لاک.ز ۲۰۳۰ د کیل تښراپس هڼګ ۲۰۵ 9 9 ،هګوت هپ ګنیبال د هراپل ونوتلود د ېک هخرب هپ هباتیلپ د وخوم .ئړک طبترم کیل تښراپس ېڼګ ۲۰۵ د هرس وخوم ييایتخمرپ ېتاپلت هل ېکیړا هترو ېک کیل تښراپس هڼګ ۲۰۵ هپ ېچ ،هخرب هدمع هڅ هغه د هرس ولیه هل وخوم ييایتخمرپ يتاپلت د اډنجا ۲۰۳۰ د ،يږېک هراشا ېتاپلت د هړا هپ ړتالم زینلوټ د)هن دودحم ېرپ وخ( هګوت ېړګناځ هپ هپ ېدو يداصتقا وا راک بسانم د ،ېخوم ۱،۳ ېخوم ييایتخمرپ ېخوم ۱۶ هړا هپ ورادا يړوایپ وا تلادع وا ېلوس د وا ېخوم ۸ واړت موروف هچک ېړول يسایس د ونوتلم ورګلم د هنوتلود.يرل ېکیړا هرس هخرب هپ وخوم ييایتخمرپ يتاپلت د ېچ ،يرل ایتلاوېل ېرال هل) HLPF( ،يش یلوک هراچ هغد وا يړک تیډپا لوډ مظنم هپ هنوګتخمرپ لپخ ېک ړو ماپ د وڅرت ،يو تصرف مهم ولوټ رت هراپل ونونامزاس يرګراک د .يک هتوج همهم هډنو هلپخ ېک هخرب هپ وخوم ييایتخمرپ 51

کیل تښراپس هڼګ) ۲۰۵( ،دوښرال ونارګراک د ،هراپل راک بسانم وا ېنراموګ د ،هخوم هپ يلاومواقم وا ېلوس د .يو وتمچ راپ هپ ګولاید زینلوټ هغد د دیاب هنونامزاس ۍرګراک د.يړکو ،هنونویسناونک هکل ،ېلیسو وا هنودنس رون نامزاس لاویړن راک د د وا ونوداوېه هل هرس ودېرېت هپ ېځرو د ،ېی هنوکیل تښراپس ای هنولوکوتورپ لاویړن راک د ،هګوت ېد هپ.يد ودېمک هپ خم هرس ونونامزاس ولاویړن ۍرګراک .وش هتایزرو کیل تښراپس یون هغد ،هدیل هل نامزاس ودودحم وغه رپ ېزاوی کیل تښراپس هڼګ ۲۰۵ ېچ ،هد ړو ېنودای د ېزینلوټ.يد دهاش وښېپ يعیبط وا وړګج د ېچ ،يږېدودحم هن ومیس نمزېغا هنوداوېه تایز ۍړن د ،یلزویب هدیدش وا هزیلاکیډار يسایس ،ېجنال ،هرس هرس ېد هل.يمومو ماود مه ایب هب ۍړل هغد ېچ ،يراکښ ېساد ،یړک هپ ودېټیټار د هچک بوتیړغ د.يږېک یروزمک ېک وخرب ورتایز هپ ۍړن د ۍړل هغد ېچ ،ید ېک هټل ېد هپ کیل تښراپس هڼګ ۲۰۵ د ؛ید ېک لاح .يش هسوکعم :هلیاپ ،هتسورو بوصت يياهن رت کیل تښراپس هڼګ ۲۰۵ نامزاس لاویړن راک د رپ.يځرګ یتسانیاځ کیل تښراپس ۷۱ د لاک.ز ۱۹۴۴ د نامزاس هغد د سوا.ید لیپ رفس د ېزاوی ،بیوصت کیل تښراپس هغد د لاک.ز ۲۰۱۷ ېلباقم د هرس ونونیروان ولاویړن وا وړګج هل ېچ ،یلدېسرار تخو ېد د ېرال ېتوج وا ېصخشم ،هراپل ایتړوایپ د ېډنو د راک بسانم د ،هخوم هپ ونونامزاس ۍرګراک هل دیاب ېک هخرب ېد هپ.يش لوینو ېدنال سال رت ېراچ .يشو هروشم هرس هغد – يوک ېدناړو هن ېرال لح ېموک کیل تښراپس هڼګ ۲۰۵ ،يړاوغ هخڅ وناکیرش وزینلوټ هل ېچ ،هد هلیسو هوی ېزاوی کیل تښراپس رپ ۍړن راک د ېچ ،يړکو چوس هړا هپ وراچ ورال وغه د لوډ مظنم هپ وڅرت هپ ولولدب د ېرک ېکمځ د ۍړن يدنوخ وا نما وی رپ ،يش یلوک ېی ټسنب .يرلو هډنو يروحم وا ېتاپلت ،ېک هخرب ينارحب هپ ،هنلب هت لمع وا مادقا ېک تیعقاو هپ کیل تښراپس هغد ېک هخرب هپ ایتړول د ېچک يواهوپ د واړت هپ ګولاید زینلوټ د ېک وطیارش یلوک ناکیرش زینلوټ ېی ټسنب رپ ېچ ،يد ېرالنړک ېلېبالېب وا هڅه هوی هتسرم ،ېک هخرب هپ ولوټیټار د ېچک وزېغا د وښېپ د وا يلاوخیرتوات د ،يش 52