NY FAMAKIANA ADY MOMBA NY FIFIDIANANA ANIVON’NY KAOMININA Rahelimanantsoa Rondro Lucette Mpitsara Les idées et positions exprimées dans cette publication ne reflètent pas nécessairement les opinions de la Friedrich Ebert Stiftung. 1 Fizahan-takelaka Ny famakiana ady momba ny fifidianana anivon’ny kaominina..................................................... 2 Ny famakiana ady momba ny fifidianana anivon’ny kaominina......................................................... 3 I. Ireo lalàna mifehy ny fifidianana anivon’ny kaomina....... 3 II. Ireo fitsarana mahefa.................................................... 3 III. Ireo karazana famakiana ady azo angatahina................ 4 IV. Ireo karazana fanasaziana mety hihatra........................ 4 V. Ireo olona afaka mitory eny amin’ny Filan-kevi-panjakana..................................................... 5 VI. Ireo fe-potoana tsara ho fantatra................................. 5 VII. Santionana fitarainana................................................ 6 VIII. Ireo fepetra mampitombina ny fitarainana.................. 7 Contentieux dans les élections communales............... 8 I. Cadre juridique régissant les élections communales............ 9 II. Juridictions compétentes............................................... 9 III. Types de requêtes......................................................... 10 IV. Types de sanctions........................................................ 10 V. Personnes habilités à saisir le Tribunal Administratif....... 11 VI. Délais à retenir............................................................. 11 VII. Modèle de requête...................................................... 12 2 NY FAMAKIANA ADY MOMBA NY FIFIDIANANA ANIVON’NY KAOMININA Nanoratra Nanatontosa Nandrindra : Rahelimanantsoa Rondo Lucette, Mpitsara : Friedrich-Ebert-Stiftung : Hantanirina Andrianasy, Aina Herimamy Antananarivo, Jolay 2015 3 NY FAMAKIANA ADY MOMBA NY FIFIDIANANA ANIVON’NY KAOMININA I. Ireo lalàna mifehy ny fifidianana anivon’ny kaominina Lalàna fehizoro laharana faha 2012-005 tamin’ny 22 marsa 2012 mikasika ny Fifidianana; Lalàna laharana faha 2014-020 tamin’ny 12 septambra 2014 mikasika ny Vondrom-paritra itsinjaram-pahefana; Lalàna laharana faha 2001-025, novain’ny lalàna laharana faha 2004-021 tamin’ny 19 aogositra 2004 mikasika ny fitsarana ady amin’ny fanjakana sy ny fitsarana ara-bola II. Ireo fitsarana mahefa Ny Fitsarana ady amin’ny fanjakana(Tribunal administratif) no hany mahefa momba ny fifanolanana eo amin’ny sehatry ny fifidianana anivon’ny Vondrom-paritra itsinjaram-pahefana (tsy azo hakana fitsarana ambony); Ny Filan-kevi-Panjakana anivon’ny Fitsarana Tampony(Conseil d’Etat) no mandrava ny didy manala an-daharana ny mpifaninana ho fidiana iray 4 III. Ireo karazana famakiana ady azo angatahina Fitarainana mikasika ny tsi-fanarahan-dalàna mandritra ny fampielezan-kevitra; Fitarainana momba ny fizotry ny raharaham-pifidianana mandritra ny androm-pifidianana; Fanoherana ny voka-pifidianana(amin’ny ampahany na manontolo), ataon’ny mpifaninana na ny solotenany; Fangatahana fanafoanana ny vato, ataon’ny mpifaninana na ny solotenany; Fangatahana fanalana an-daharana ny mpifaninana hofidiana. IV. Ireo karazana sazy mety hihatra Fanafoanana ny vaton’ny mpifaninana iray; Fanafoanana ny voka-pifidianana raha toa ka nisy tsi-fahamarinan’ny latsabato; Fanafoanana ny voka-pifidianana(amin’ny ampahany na manontolo); Fanalana an-daharana mpifaninana. 5 V. Ireo olona afaka mitory eny amin’ny Filan-kevi-panjakana Mpifidy voasoratra anarana ara-dalàna ao amin’ny lisi-pifidianana ka nandray anjara tamin’ny latsa-bato; Mpilatsaka hofidina na ny solotenany(ao amin’ny fari-piadidiana nilatsahany ihany); Ireo mpanara-maso ny fifidianana izay nahazo alalana. VI. Ireo fe-potoana tsara ho fantatra Fe-potoana ekena hametrahana ny famakiana ady: 10 andro aorian’ny androm-pifidianana farafahatarany; Fe-potoana hametrahana ny fangatahana fandravana didy(fampiakarana): 3 andro aorian’ny fampahafantarana ny didy amin’ilay mpifaninana nalana an-daharana. Ny didin’ny Filan-kevi-panjakana dia mivoaka 7 andro aorian’ny fametrahana ny fangatahana; Fe-potoana hamoahana ny didy mikasika ny famakiana ady rehetra eo amin’ny sehatry ny fifidianana: 3 volana aorian’ny fanambarana ampahibemaso ny voka-pifidianana ofisialy. 6 VII. Santionana fitarainana Anarana sy fanampiny Fonenana Daty Ho an’ny Fitsarana misahana ny ady amin’ny fanjakana(toerana: Renivohi-paritany 6 taloha no misy azy) Antony: Fangatahana fanafoanana voka-pifidianana Tompoko, Voninahitra ho ahy mpifidy tao …(fari-pifidianana sy ny birao-pifidianana) no manao izao fangatahana fanafoanana voka-pifidianana izao eto anatrehan’ny fitsarana, noho ny fampiasana fitaovam-panjakana nataon-dRa…(velabelarina ny antony ary ampiarahana amin’ny fitoriana ny porofo toy ny fampiasana fiaram-panjakana, ohatra…) nandritry ny fampielezan-kevitra. Izany fandikan-dalàna izany moa dia natao teo anatrehan’ny vahoaka mpifidy rehetra tao an-toerana, ka indro ampiarahana amin’ity fitarainana ity ny fijoroana vavolombelona nataon’ireo nanatri-maso. Raiso tompoko ny haja atolotro anareo. Sonia 7 VIII. Ireo fepetra mampitombina ny fitarainana Fitarainana mikasika ny tsi-fanarahan-dalàna nandritra ny fampielezan-kevitra (ireo tsi-fanarahan-dalana ireo dia voalaza manomboka ny andininy faha 39 ka hatramin’ny andininy faha 49 n’ny Hitsivolana laharana faha 2012-005 tamin’ny 22 marsa 2012); Fanoherana ny voka-pifidianana amin’ny ampahany na manontolo 1 araka ny andininy faha 133 ny lalàna mikasika ny fifidianana (ny Hitsivolana laharana faha 2012-005 tamin’ny 22 marsa 2012); Fitarainana mikasika ny fizotry ny fifidianana ny androm-pifidianana (ireo tsi-fahatomombanana ahafahana manasazy ireo dia voatanisa manomboka amin’ny andininy faha 84 ka mifarana ny andininy faha 95 n’ny Hitsivolana); Fangatahana fanalana an-daharana mpifaninana hofidiana iray araka ny andininy faha 134n’ny lalana mikasika ny fifidianana. Antony ahafahana manala an-daharana mpifaninana iray ny fampiasany ny fahefam-panjakana eo ampelantanany. Marihina fa izy tenany no milatsaka ary izy ihany koa no nampiasa ilay fahefana hampandaniana azy vao mitombina ny fangatahana, fa raha olon-kafa kosa no mampiasa ilay fahefana hampandaniana azy dia fanafoanana vokatra no azo angatahana. Isan’ny fangatahana - 2: atao dika mitovy ary samy soniavina Ampiarahana amin’ny taratasy fangatahana Ny taratasy fijoroana vavolombelona soniavina olona 3 nanatri-maso; Dikana karapifidianana voamarina(copie légalisée); Anaran’ilay mpifaninana nanao ny fandikan-dalàna. 1 Azo atao ny manao fangatahana ny fanafoanana manontolo ny voka-pifidianan’ny mpifaninana iray tao amina biraom-pifidianana vitsivitsy na maromaro raha toa ka misy porofo mitombina mikasika ny fampiasana fitaovam-panjakana, na noho ny fampiasana fahefam-panjakana nandritry ny fampielezan-kevitra. 8 CONTENTIEUX DANS LES ELECTIONS COMMUNALES Auteur Réalisation Coordination : Rahelimanantsoa Rondo Lucette, Magistrat : Friedrich-Ebert-Stiftung : Hantanirina Andrianasy, Aina Herimamy Antananarivo, Juillet 2015 9 CONTENTIEUX DANS LES ELECTIONS COMMUNALES I. Cadre juridique régissant les élections communales Loi organique n° 2012-005 du 22 mars 2012 portant Code Electoral; Loi organique n° 2014-020 du 12 septembre 2014 relative aux collectivités territoriales décentralisées; Loi n° 2001-025 modifiée par la loi n° 2004021 du 19 août 2004 relative au Tribunal Administratif et au Tribunal Financier. II. Juridictions compétentes Tribunal Administratif juge en premier et dernier ressort de toutes les requêtes contentieuses relatives aux élections territoriales(dernier recours); Conseil d’Etat, juge de cassation en matière de requête en disqualification d’un candidat. 10 III. Types de requêtes Réclamations et contestations portant sur la régularité du déroulement de la campagne électorale; Réclamations et contestations portant sur la régularité des opérations de vote; Contestations des résultats du scrutin par un candidat ou son mandataire; Annulation des voix; Disqualification d’un candidat. IV. Types de sanctions Annulation des voix; Annulation du scrutin si sincérité du scrutin atteint; Annulation des opérations électorales; Disqualification d’un candidat 11 V. Personnes habilités à saisir le Tribunal Administratif Électeur régulièrement inscrit et ayant participé au vote; Candidat ou son délégué ou son mandataire (dans la circonscription de sa candidature); Tout observateur national. VI. Délais à retenir Dépôt de requête: 10 jours francs après clôture du scrutin; Dépôt de cassation: 3 jours à compter de la notification. Réponse du Conseil d’Etat: 7jours à compter de la saisine; Délai d’apurement du contentieux électoral: 3 mois à compter de la proclamation officielle des résultats définitifs du scrutin. 12 VII. Modèle de requête Nom et Prénoms du requérant Adresse(domicile) Date A Mesdames et Messieurs les Conseillers Du Tribunal Administratif (localité selon circonscription) Objet: Requête en- réclamations et contestations du déroulement de la campagne électorale ou- réclamations et contestations portant sur la régularité des opérations de vote ou- contestations des résultats du scrutin (par un candidat ou son mandataire) ou- annulation des voix ou- disqualification Ny fanehoan-kevitra voarakitra ato amin’ity boky ity dia tsy voatery mifanandrify amin’ny foto-kevitra voizin’ny Friedrich Ebert Stiftung. CONTENTIEUX ELECTORAUX DES COMMUNALES Rahelimanantsoa Rondro Lucette Magistrat