؟یړګځنم ولوک هتځنمار ېلوـس د ېک هسورپ هپ ېلوس د ناتسناغفا د تیمها وا لور ېیکرت د ناراش رومېت ،زنېکټاو ویرډنا

وا ېیکرت د ،ېک څرت هپ ماهبا وزېغا د هغه د تینما زیی همیس وا يلم رپ وا تیهام ولتو د ونوکاوځ يځوپ يياکیرما د ،) زیډنل(ړوچن ۍسیلاپ ېغد د ېغد د وا يوک هګاډ هپ هنوریسم یسیلاپ د وا ېټګ ېرقنا د ېک ډنواګ ځیتخ لپخ هپ ،زیډنل یسېلاپ ېدای د.يودنګرڅ ېکیړا ېزیخړا هود ناتسناغفا هن مه ال ،يږېک یلکره هګوت هپ يړګځنم يعیبط وا يرواب هوی د ېې ېک هسورپ هپ ېلوس د ناتسناغفا د ېچ ېد د هرس ېیکرت ېچ ،يوک هنوزرا عوضوم د ،ګنڅرت زکرمت د ونښېدنا وډګ رپ هړا هپ يلاوډک د ؛هرېبرس ېد رپ.يړک ېدناړو يژیتارتس هصخشم وا هناښور هوی ېک هخرب ېد هپ ېچ یلدېناوت ید .يوک هنړېڅ ونوتیفرظ وا وتاناکما هوقلاب د ویراکمه وتایز ال د ځنمرت ېنلوټ يياپورا وا ناتسناغفا د هنړېڅ هډنل اد یسیلاپ قودنص ېهجو د نوناق وا مظن د ېدنال ېنراڅ رت يپ.يډ.نا.وی- مارګورپ ييایتخمرپ ورلاډ ونویلیم ۸۶ اوخواش د هرس ونوکاوځ يعافد يتینما وا يلم هل ناتسناغفا د ېرال هل ېلپخ هګوت يجیردت هپ ناش هپ ونوداوېه وکنووک هتسرم ورون د هېکرت. 5 هد ېړک هتسرم ونولاک وکنولتار وود د ېک سنارفنک اونیج هپ لاک.ز ۲۰۲۰ د هګنرادمه يوټيټار ېتسرم )هلت رپ ونولاک وود وريت( ۲۰۲۰ – ۲۰۱۸ د هنمژ ېتسرم د ورلاډ نویلیم ۷۵ ېېکرت د هرلّ هنیودناړو يکاوراچ ېیکرت د. 6 يوړوج هخرب ييامین یزاوی ېنمژ د ورلاډ نویلم ۱۵۰ د هسالرت د ېړکوه يسایس د وا يش لتاسو يش یادېک هچک هغد وتسرم يلام د ېچ ،يوک . يمومو يلاوتایز نا ، یادېک ېک تروص هپ ودېک د بوتیړمول يساسا یسیلاپ د ېیکرت د ،ېک ناتسناغفا هتسورو هخڅ لاک.ز ۲۰۲۱ هل هړا هپ یندېځغ ونوتیلاعف د ولډ ورالدنوت د هغه ېچ ،يوړوج هنتاس تابث د داوېه ېد يمالسا« هپ ېک ييامین هپ ېزیسل ېرېت د داوېه ېد.هد ېتښغن هرس ونښېدنا وړګناځ هل د ېچ ؛يد يلمغز هنودیرب يتسیرورت ریډ اوخ هل یلډ شعاد ېوش لومون»تلود وا وکنوړو هانپ ونونویلیم د هخڅ ۍړن ېدرګ وا ېیروس هل وا ښاوګ هل بوتیرالدنوت .وش خماخم هرس وتښن وڅ هل ولوپ وتسېنارپ د مه هرود هوی وا لغری زیلاوډک هل ورګراک زیی همیس ،ېکیړا یزیرګادوس وا يلماعت ېروژ ځنمرت ونوداوېه ایسا يزکرم وا ېیکرت د ېړالو یدناب هنوګناپ هپ هګوت هدازا هپ ،هرس ولودودحم هپ ونښېدنا ودنوړا د ېروپ مزیرورت ،هډنو داوېه هغد د ېک ټاکوچ هپ تیرومام د وټان د ېک ناتسناغفا هپ هګوت ېد هپ ؛يد ېلاویړن د ېنښېدنا یوغه د وا.يږېک لڼګ همیب همیقتسمان هوی واړت هپ ونوګناپ وغد د یزیګنا د هراپل ودېک ېتاپ وړغ ورون د وتان د ېک داویه ید هپ ېچ هرس ونښېدنا هل ۍرګهرت .يرل تهابش وا یلاو هترو يځرګ لمال ېلپخ ېچ ېدل یب يياښ هرقنا ،انیو هپ وکنووړوج ۍسیلاپ هښکخم رېمش وی د ېیکرت د هتسورو لاک.ز ۲۰۲۰ رت ،يسینو ېک ماپ هپ ځیرد وټان د یدناړو هپ لماعت يکنولتار هیکرت ،هرس ماپ هپ هت ګتاش وتان د.يړکرو ماود هت ونمژ يلام ولپخ)واړت هپ ناتسناغفا( مه هنتښوپ هغد هتلد وخ.يړېڅو هلسم ادېځغ د روضح يځوپ لپخ د داوېه ېد هپ يش یادېک يلمع ېک ناتسناغفا هپ ماود يځوپ داوېه هغد د هترپ وناکیرش هل وټان د ېچ ،هد هحرطم ېد هپ وا يرل ېټګ يلصا ېلپخ ېک وطیارش يسایس هپ ناتسناغفا د ،هیکرت لاح ره هپ ؟هد وټان د ېې هنوکاوځ ېچ هګوت هپ داوېه رتس مووا د وا دحتم يخیرات د ناتسناغفا د ېیکرت هڼب هزیخړا وڅ وا هخارپ هرېډ هپ يرل تیلاعف ېک داوېه ېد هپ ېک ټاکوچ هپ تیرومام د ېکیړا ېنبژ وا يګنهرف ېروژ هرس ناتسناغفا هل هیکرت. 1 ید یلرل تکراشم یک ناتسناغفا هپ.يد مکوت کرت هظاحل يموق هل يړګو هنلس ړو ماپ د ناتسناغفا د ېچ هکځ ؛يِ رل وړاود د ،ېړکېرپ ړتالم د لباک د هخڅ يروتارپما ينامثع هل ېک هړګج هلاویړن ۍړمول ېیکرت د ،هټېن ۱ چرام د مه ال ېچ دوښېک ټسنب وکیړا وا ۍتسود د ځنمرت ونوداوېه ناغفا د ېرقنا ،ېک هزیسل ۱۹۳۰ هپ.يږېک لځنامل همان هپ ځرو ۍتسود د ناتسناغفا هل ودېک يرصع د ناتسناغفا د ،هرس ولږېل هپ وناهوپراک ييایتخمرپ د وا ولزور هپ ونایځوپ لغری هل يوروش د ناتسناغفا رپ ېک لاک.ز ۱۹۷۹ هپ ،ېیکرت.ړکو ړتالم هخڅ وتامادقا ،داحتا لامش د ،ېې ېک څرت هپ ودږوا د وړګج وینروک د وا ړکو تفلاخم هراکښ هپ هرس متسود دیشرلادبع رشم یمالسا شبنج بزح هګوت ېړګناځ هپ ونارشم يموق کبزا د هیکرت.ړکو ړتالم ،دېتښتو هت ېیکرت هتسورو ېکلو رت ونابلاط د ناتسناغفا رپ ېچ ،هخڅ وتالایا هدحتم د ېک ناتسناغفا هپ ،ېک ربمون هپ.ز ۲۰۰۱ د ېچ ،و داوېه ناملسم ینړمول ترواشم ،زېنووښ د لباک د لاهمسوا وا وش یاځوی هرس وتایلمع يځوپ ېدنال يرشم رت ېد ،فالخرپ ونوداوېه ورون د وټان د ؛هرقنا.يرل هړاغرپ)ييودنلوب(تیلؤسم یراکمه وا .يړکرو ماود هت لور لپخ ېک ناتسناغفا هپ ېچ ،يرل ایتلاوېل هت د لاک.ز ۲۰۱۵ د ناغودرا رشمسلو د ېچ يلدېناوت ید هن ېد رپ هسوارت ،لاح ېدمه هپ ،»هد ایرب ږومز ایرب ناتسناغفا د وا يد ېزنوتس ږومز ېزنوتس ناتسناغفا د ېچ« انیو ېد . 2 يړک ېدناړو يسیلاپ هناښور وی لماعت تسایس زیخړا وڅ د ېیکرت د ېک ناتسناغفا هپ هغد د) 1: يږېخرڅار روحم رپ وخوم ورولڅ د تسایس ينرهب ېرقنا د واړت هپ ناتسناغفا )3 ؛ایتړوایپ ونوټسنب وا ونوتښړوج يسایس ودوجوم د) 2 ؛هنتاس تدحو وا تابث د داوېه هځنم هل هپ بوتیرالدنوت وا مزیرورت د) 4 وا ؛ړتالم تابث د لایرېپاچ يتینما د ناتسناغفا د ېرال هل وټان د وا نامزاس ونوتلم ورګلم د هیکرت. 3 تښګنیټ ېنیاسوه وا ېلوس د ،هرس ولړو ېسیهار لاک.ز ۲۰۰۱ هل ېرقنا.يوک هتسرم ړو ماپ د هرس ناتسناغفا ،هچک هزیخړا هود هپ درایلیم ۱,۱ اوخاش ېک وخرب هپ ووانبرېز وا ېنهوپ ،ایتغور ،تینما د ېک داوېه هغد هپ ونوتلم ورګلم د ېروپ يم رت لاک.ز ۲۰۱۹ د ېیکرت. 4 هد ېړک هنوګناپ ورلاډ يياکیرما .هم ۲۶ ربمتپس د ۲۰۱۷ ټوټېټسنا تسیا لډم د» يرل شقن ییایتخارپ یک ناتسناغفا هپ هیکرت«) ۲۰۱۷(اروک اینو-1 .ز ۲۰۱۷ ، ۲۶ ربمتپس ،توتیتسنا ځیتخ ينځنم د ،»يوخارپ هډنو هلپخ ېک ناتسناغفا هپ هیکرت« ،)۲۰۱۷( ارواک یانیو- ۲ .هڼاپبېو ترازو وراچ وینرهب د ،تیروهمج ېیکرت د ،ئروګو-3 . ۲۰۲۰ ،۲۵ ربمون د ،هڼاپځرو حابص د ،»يوک هتسرم ورلاډ نویلیم ۷۵ د هرس ناتسناغفا هراپل وژورپ د ېیکرت«-4 . ۲۰۱۹ يم ،قودنص يهجو ونوکاوځ يعافد يلم د ناتسناغفا د- 5 . ۲۰۲۰ ،۲۵ ربمون د ،هڼاپځرو حابص د ،»يوک هتسرم ورلاډ نویلیم ۷۵ د هرس ناتسناغفا هراپل وژورپ د هیکرت«- 6 تیمها وا لور ېیکرت د ېک هسورپ هپ ېلوس د ناتسناغفا د-2

هحود هپ ېک هرقنا هپ لوډ ډنل هپ ېک لاک.ز ۲۰۱۰ هپ ېچ ،ېړک ېګنیټ ېکیړا ېمیقتسم ېحلاصم د ناتسناغفا د. 10 يوشو ېربخ هړا هپ ودېک لتسېنارپ د رتفد د ونابلاط د ېک رفس لپخ د هت ېرقنا ېک ربمون هپ لاک ۲۰۲۰ د ،هللادبع هللادبع سییر اروش يلاع د لور يتایح رپ ېرقنا د ېک يلاو هښ وا ایتخارپ هپ وکیړا د ناتسکاپ وا ناتسناغفا د ،لاهمرپ داوېه ړتالم وا هبروک يخیرات ونابلاط د ،نارشم يسایس هرتایز ناتسناغفا د.ړکو راګنیټ ،يرل هلیه وا يڼګ يلک تښګنیټ د ېلوس يتاپلت د وا لصف وا لح د وځنوتس د د ،ناتسکاپ ېدمه هپ.يلخاو هټګ هخڅ مرها هل راشف د دابا مالسا رپ ېک هخرب ېد هپ ېد هیکرت ېچ هرس ونارشم هل ېنلوټ يموق د ېک لامش هپ ناتسناغفا د ېک هزیسل هرېت هپ ییکرت ،ېک لاح یړمول( هدېسوا ېک هیکرت هپ لوډ مظنم هپ ېچ ،هرس متسود دیشرلادبع هګوت ېړګناځ هپ د ،هرس هرس ېد هل.يد ېړک ېګنیټ ېکیړا ېلپخ) ۲۰۱۷ رت ۲۰۱۵ هل ایب وا ۲۰۰۹ رپ ورېت هپ هګوت ېد هپ.يموم ایتخارپ اوخاه وایتلړت يموق رت هګوت هزیدود هپ ېکیړا ېیکرت هل مه ولاوتسایس ویول ورون ېرېڅ يسایس فلاخم وی رېڅ هپ رایتمکح هکل ېک ونولک .هد ېړک هندیل هخڅ ېیکرت ،يرل هلیه ېچ ،يړک هد هن یګدیسر هت وتاراظتنا ونارشم ناغفا ونیځ د ېروپ هسوا رت ېیکرت د ،ېرقنا ېک تیعقاو هپ.يړک ادا هډنو هلاعف مه ېد رت واړت هپ ناتسناغفا د داوېه هغد هپ ېلوس د ېروپ هسوارت ،فالخرب ونوداوېه ویډنواګ وڅ د ناتسناغفا د وا ېنلوټ يياپورا ناتسناغفا د مه ېی هن وا هد هن یلرامګ یزاتسا یړګناځ موک هراپل وتسیخا یخرب ېک ریهب لاویړن ای وا هرس تلود ناغفا هل هراچ هغد ېچ ،ېلرل ېکیړا هرس ونوتیصخش يسایس هل انام هپ وتامادقا وصخشم د ،يوش لوټار ېک هحود هپ ېچ هرس یکبش یمومع ړتالم هلزلزتم ينروک وا ونوګنن وزیی همیس ومهم ېرقنا د ،يش یادېک هراچ هغد.يد یوش ریبعت دنوړا د هدیرب هوی رت يش یدېک هلئسم اد ،هرس وتک هپ هت وجنال يسایس وا اضف يداصتقا ودعاسم ورېډ هپ اتح ېک تسایس ينرهب هپ ېېکرت د وخ.يو هلما هل يلاوخارپان د یړکوه ید هن یاځ هت ړتالم ناتسناغفا د هلکڅیه هګوت هپ بوتیړمول يلصا د مه ېک وتالاح .يد هن يوش يلپ ېلیه ېړول یموک ېک هخرب ېد هپ وا یړکرو ؟هتش ایتړا هت ونومزیناکیم وزیی همیس ویون ایآ:هسورپ هړز ایسا د ېک لوبناتسا هپ هل ، اوخ هل ونوتردق ولاویړن ېک وزیسل ویتسورو هپ وتښن وا ېړګج د ېک ناتسناغفا هپ رولڅ د وا)نایډنواګ ناتسناغفا د هرېبرس ېیسور وا وتالایا هدحتم هپ( ۶+۲ ېلډ ېد همیس د ،نوډګ هپ)وتالایا هدحتم وا نیچ ،ناتسکاپ ،ناتسناغفا( ېلډ د ۍږغمه یزیخړا هل وربخ د وتالایا هدحتم د هرسونابلاط هل.يد يوش هتځنمار ېحرط وڅ ونوتښون زیی ېوش ېربخ خماخم وا ېتسان وڅ رطاخ هپ ریهب ېلوس یناور د ،هتسورو هلاک هود ودېلیپ وا ونودنګرڅ ولاوېړن د ېک ونوتښون وا وحرط ویون وغد هپ ېچ ېک لاح ېساد هپ.يد هپ هنوتښون هغد وخ ،هد ېوش هربارب هنیمز ړتالم د هخڅ ېسورپ هل ېلوس د ناتسناغفا د ېسورپ هل ېلوس د ناتسناغفا د.يرل هن هنړوار هتسال وا مادقا سوملم موک ېک هخرب ېد ،يرل هن نوتش مزیناکیم زیی همیس دحتم وا ۍټوم هوی موک هسوا رت ال هراپل ړتالم د هخڅ هلپخ هپ وا ېیسور ،دنه ،ناریا هکل)ونوداوېه( وړاغبول ومهم ېمیس د هګوت ېړګناځ هپ یړک خماخم هرس ونښېدنا ېې تیعضو وتالایا هدحتم د ، وتک هپ هت وکیړا هرس ېیکرت . ۱۱ ید ولوټ رت هلاهمسوا رت ،ېوش لیپ لاک.ز ۲۰۱۱ هپ ېچ ،هسورپ هړز ایسا- لوبناتسا د ولاویړن وا ونوداوېه وړتالم ۱۵ رپ هسورپ ېد هپ ېچ ،ید تښون یلمع وا هحرط هخارپ هغد.يرل هخرب هنوداویه زیی‌همیس ۱۷ ، نوډګ هپ ېنلوټ يياپورا د هرېبرس ونونامزاس ویراکمه يسایس وا يداصتقا وا تینما زیی همیس د ،تیروحم هپ ناتسناغفا د ېچ ،هسورپ اوخ هل ېرقنا وا لباک د ،ېرال هل وتامادقا ېنوړوج رواب وا وربخ د ، ۱۲ هخوم هپ ایتخمرپ د اقترا د ېسورپ هړز ایسا د ، هخوم هپ ېنوړوج رواب وا ویږغمه وزیی همیس د.ید یوش ړوج ېد هپ وا يرل ېټګ يلصا ېلپخ ېک وطیارش يسایس هپ ناتسناغفا د ،هیکرت لاح ره هپ ؟هد ونوکاوځ وزیی همیس هل وا هلخادم هزیخړا هوی ېیکرت د ېک هیروس وا ایبیل هپ ېک ویتسورو . 7 يو هګلېب هوی هراپل وتسرم يتینما يکنولتار د ېک ناتسناغفا هپ يش یلوک ،هتسرم هرس ؟یړاغبول لایډیا وی مون هپ ېزاوی:ځیرد ېیکرت د ېک ریهب ناور هپ ېلوس د هدحتم د ېچ هړا هپ ېسورپ ېلوس د ،يکنوړوج يسیلاپ ېیکرت د ېچ يراکښ ېساد وی ېک هخرب ېد هپ وخ ،يد نیبشوخ هګوت هنمطایتحا هپ ،هد ېوش لیپ اوخ هل وتالایا هپ ېړوج ېغور ېزیټسنب لوډ ره د ،وکاوراچ رېمش وی.يرل مه هنودیدرت وا هنوکش ړل نوتش مه هنتښوپ هغد هړا ېد هپ وا يړک نایب ېنښېدنا يدج هړا هپ ایتلاوېل د ونابلاط د واړت ېک راک ولنم وا ولدوښېا ېړاغ هت ریهب یلوس تلود ناغفا وا هنلوټ هلاویړن ایآ ېچ ،يرل هګوت همیقتسم هپ هیکرت ؟هنک وا يرل ایتړو يفاک وا همزال ولتسوار ېدنال راشف رت ونابلاط د ویمالعا وا وینایب د ،ېی هنړک يلصا ېک هسورپ هپ ېلوس د وخ ،يرل هکیړا هرس ونابلاط هل د ایا عوضوم اد ېچ اد.يودنګرڅ یناښن ېښن ولونمکاوځد تلود ناغفا د وا لورپخ د دحتم ېیکرت د ای وا يو ړو ماپ د ېرقنا د رطاخ هپ ولیاسم يسایس وا يداصتقا ورتایز ېلوس ناغفا د هیکرت ېچ ،يراکښ هن ېساد ،هلما هل تیمها وړګځنم ورون د رېڅ هپ رطق ېناتسا د هړا هپ ېیروس د ېې ېچ موک ،يو ېک هټل هپ ولوکادا لور ېساد د ېک هسورپ هپ ېیکرت د ېک هزیسل هرېت هپ مه هڅ هک ،هد ړو ېنودای د هرس هرس ېد.ړک هرسرت ېک هسورپ هپ ویتسورو هپ لاک.ز ۲۰۲۰ د ، ېو یلګنیرت ېکیړا یزیخړا هود هپ ځنمرت وتالایا هدحتم وا هل ېلځ وڅ دازلیلخ يملز يزاتسا یړګناځ وتالایا هدحتم د ېک هخرب هپ ېلوس د ،ېک .ېوش هت ځنمار ئږغمه هګوت ېسپلرپ هپ ېک هخرب ېد هپ وا هړکو هندیل هخڅ ېیکرت بوتیړغ هل ېک وتان هپ وا ېکیړا ېنمډاډ ېېکرت د هرس لباک وا ېحود ،دابآ مالسا هل يکنورلزېغا وا بسانم وی هت ېیکرت ،یکیړا هرادیاپ وا ینمواکيټ هرس وکسم هل هرس هرس ناتسناغفا ،فالخرب ویډنواګ وکیرش هلوپ ورون د ناتسناغفا د وا ؛يوک هخرب هپرو تیعقوم هپ.يد هن ېدنال يرویس رت ونوفالتخا ورون د ای ينکمځ د ېکیړا ،هزیخړا هود ېی هرس ېچ ،يد هخڅ ونوداوېه ومک- رامش هپ وتوګ وغه هل ېچ ،يوک اعدا هیکرت ېک تیعقاو .يرل هن»هبول هرتس« همانرب هټپ لوډ څېه ېک هخرب ېد هپ وا يوک راک ېک ناتسناغفا هپ هلما ېد هل نوتش ونایځوپ يکرت د ېک هرواخ هپ ناتسناغفا د ېسیهار وزیسل هود ورېت هل هیکرت.يد مه یړغ لاعف نامزاس ویراکمه يمالسا د داوېه اد ېچ ،يد ړو ماپ وکلخ د ولاویړن وا ونایډنواګ د ناتسناغفا د ،هګوت هپ يړغ لاعف د وټان وا نامزاس هغد د يش یلوک وډګ د ونوداوېه وړاود د ،ناناغفا لوټ.يړکو لمع هګوت هپ لپ رواب د ځنمرت وناکیرش د وبژ وزیی همیس وا يکرت هپ وا يد ناملسم ېې يړګو تیرثکا ېچ لیلد هپ ونیمز يګنهرف تبثم ونوکاوځ يسلو د يکرت د ېک وخرب هپ ېنووښ ېې هلما هل يلاوتش د وتاحالطصا وډګ ېیکرت د ېک ونولاک ۱۹ ورېت هپ ،فالخرب ونوداوېه وړغ ورون د وټان د.ید یړک یلکره یوش لژو ېک هلیاپ هپ ونودیرب يفده د ونابلاط د ېک ناتسناغفا هپ يکاوراچ وی ېزاوی هراکښ هپ ېک يروربف هپ لاک.ز ۲۰۲۰ د رایتمکح نیدبلګ رشم بزح يمالسا د. 8 ید وربخ يناغفالا نیب د ،یاځرپ ينمرج د هګوت هپ يړغ د وټان د دیاب هیکرت ېچ ،ړکو نالعا هپ ،ېې لاهمرپ رکټ د ناغودرا د هرس نورکم لوناما رشمسلو هل ېسنارف د وا يو هبروک . 9 ړک نالعا ړتالم لپخ هخڅ ناغودرا هل هراکښ ېړګناځ هپ ،ېک وجنال هپ ځنمرت ونایډنواګ وا ناتسناغفا د مه ېک ونوتخو ورېت هپ ،ېېکرت ،ېک ېراوا هپ وتافالتخا يدحرس د ځنمرت ناریا وا ناتسناغفا د ېک لاک.ز ۱۹۶۰ هپ هګوت ،ناتسکاپ هل ،ېک وزیسل وود ورېت هپ ېېکرت.؛ید ېړک ادا لور لپخ هګوت هپ يړګځنم د ماود هت ېنوګناپ ېک وکیړا وکیتامولپېد ولپخ هرس ونابلاط هل)هټپ هپ( نا وا تلود ناغفا هڅه هزیخړا ېرد هوی هپ هراپل ولومک يلاوخیرتوات د هرس بوتیلایرب هپ ېرقنا.ید یړکرو ېی هرس هباترشم هل ونابلاط د وا و هبروک وتسان وڅ د ځنمرت دابا مالسا وا لباک د ېک .۲۰۲۰ ربمتپس ۳۰ ، هلو هچیود ،يوک هنتاس تسایس ينرهب د ېیکرت د ناریجا ېیروس د- 7 .لاک.ز ۲۰۱۵ هم ۲۶ يروربف د ، سرپدتیشوسآ ،وش لژوو يریترس يکرت وی ،هلما هل دیرب د وتسان رټوم رپ ترافس د ېیکرت د- 8 .۲۰۲۰ هم ۱۱ ربمتپس د ،سناژآ يربخ الوډنا ،يد ړو ولنم هن د ېربخ نورکام د ېدناړو رپ ېیکرت د ،راتیمکح"- 9 .لاک.ز ۲۰۱۹ هم ۴ يرونج د ،ږغ اکیرما ،"هبروک وتسان وزیخړا وېرد د ېیکرت واړت هپ ېلوس د ناتسناغفا د" ،)۲۰۱۹( ،لگ زایا-10 تیمها وا لور ېیکرت د ېک هسورپ هپ ېلوس د ناتسناغفا د-3

يوکرو هلوج هت یسیلاپ ېیکرت وا ېنلوټ يياپورا د ېک ناتسناغفا ېچ هنوګنن هډګ هغه هلډ همیود هزيړګو تایز ولاوډک تشېم د ېک هیکرت هپ ،لاهم اد ناناغفا.هد یلاوډک رت ولاوډک ویوش دراو د ېک وریازج هپ نانوی د ېک ونولک ۲۰۲۰ وا ۲۰۱۹ هپ وا يوړوج هخڅ لاک ،ز ۲۰۱۵ هګوت ېړګناځ هپ ېک ونولک ویتسورو هپ.هلوړوج هخرب هتایز ولوټ ولاوډک د وا ېوش همک ایتلاوېل ېنلوټ يياپورا د واړت هپ وکنوتښوغ هانپ ناغفا د ،هتسورو ونوداوېه ټیزنارت هل هګوت يراس ېب هپ لسکورب.هد ېوش هټیټ مه هچک ودېک لنم د داوېه هغد.يتاسو مت ېک هیکرت هپ لاوډک ونوداوېه وڅ د وڅرت ،ېړک هګنیټ هکیړا هرس ېیکرت وا ېنلوټ يياپورا د يش یلوک ېچ ،ید یوش لدب یاځمت هپ ولاوډک د لاهمسوا .يسوا ېک هیکرت هپ ېچ ،يوک هزېغا مه وناناغفا وغه رپ هراچ هغد.يړک هګنرمک مه هکیړا د يلاوډک د ځنمرت لسکورب وا لباک د ېچ ،هرس ماپ هپ هن ېېمالعا ېغه ،يراکښ ېساد . ۱۴ يمومو ماود هب ځیرد اد ،ېوش هرداص واړت هپ ویراکمه ېک چرام هپ لاک.ز ۲۰۱۶ د هیکرت وا هنلوټ يياپورا ،هرس وتک هپ هت رېت ویسیلاپ وغد د .يړت ېرال يدورو يتسورو هت ولحاوس نانوی د هب داوېه)هیکرت( هغد ېچ ،هړکو هړکوه ره يکنودېنتس هترېب د هیکرت ېچ ،هړکو هنمژ ونوداوېه وړغ ېنلوټ يياپورا د ېک لدب هپ ېزیو دازا د هراپل وړګو ېیکرت د هګنرادمه وا يولبق يړګو يروس وی رس رپ يړګو يروس وروی درایلیم ۶ هچک وتسرم ولپخ د هت ېیکرت راپ هپ ولنم د ولاوډک د وا يوک هکټچ ۍړل هتځنمار هل ېچ ېد هل هرس هسورپ هړز ایسا د ېچ ،يياو نیدقتنم ،هرس هرس ونمژ هل هراپل يوش يلمع هلکڅېه ېچ ،ېړک هرداص هیمالعا ېزاوی ،يږېرېت هزیسل هوی ېی هخڅ ودېک د هراپل وربخ د ناتسناغفا د ،يش یلوک هحرط هډګ هوی ېیکرت وا ېنلوټ يياپورا د ایآ.هد هن ؟يوک هتسرم هرس ودېک هتځنمار هل مزیناکیم زیی همیس یون وی ؟يرل نوتش)اضف هډګ(یکټ ډګ ویراکمه د ځنمرت ېیکرت وا ېنلوټ يياپورا د ایآ ایتخمرپ يداصتقا وا تابث يسایس ېک ناتسناغفا هتسورو هخڅ لاک.ز ۲۰۲۱ ېچ هلک هډګ ېک وخرب ېدنال هپ)يش یلوک( هب هنلوټ يياپورا وا هیکرت ،يږېک ېربخ هړا هپ وا يلاوډک ،ایتغور ،هزرابم هرس ونومرج اوخاه ولوپ هل وا مزیرورت هل:يرلو يراکمه ېک هخرب هپ روتکس يصوصخ د هګنرادمه وا هخرب هپ ایتغور د ېک ناتسناغفا هپ.هنزور وا ېنزور د ېک وخرب ولوټ هپ ناتسناغفا د ېڅه ېیکرت د.هد ړو ماپ د هنوګناپ ېیکرت د يعافتناریغ داوېه هغد د وا تلود ېیکرت د.هد عوضوم همهم هلب ېک هخرب هپ ېنووښ يځنووښ ېروپ ۴۰ – ۳۰ هل ېچ ،يوک تیریدم يځنووښ ېک وخرب ۱۷ هپ ېسسوم رون هنوتیلاعف وا ېڅه هغد ،يرل ډوه یود ،يرل يکنووک هدز تایز ۵۰۰۰ رت ېچ ،يږېک – ناغفا د ېک لباک هپ هرقنا:يوکرو ماود مه هت ېنزور وځښ د ېڅه هغد يړک خارپ مه . ۱۳ ید تخوب وربخ هپ هرس لباک هل واړت هپ وتسېنارپ د نوتنهوپ هنیځښ کرت نیرجاهم ناغفا ېک هیکرت هپ ﻲﮑﻧﻮﺘښﻮﻏ هﺎﻨﭘ نﺎﻐﻓا ﻪﻨﺗ ۱۱۶,۴۰۳ لاوډﮐ نﺎﻐﻓا ﻪﻨﺗ ۱,۱۹۲ وا .يﻮﮐ ﺪﻧوژ ﯥﮐ ﻪﯿﮐﺮﺗ ﻪﭘ UNHCR: هنیچرس لﺎﮐ ېﺪﻤﻫ د يرﻮﻨﺟ ﻪﻟ لﺎﮐ.ز ۲۰۲۰ د اﻮﺧ ﻪﻟ ورادا وﺪﻧوړا ﻲﯿﮐﺮﺗ د ،ېرﻮﭘ ﺖﺴګا ﺮﺗ .يد يﻮﺷ لﻮﯿﻧ لاوډﮐ ﻪﻧﻮﻧﺎﻗﺎﻧ ﻪﻨﺗ ۲۹,۴۸۵ ؛ېرﻮﭘ ﺖﺷﺎﯿﻣ ﺖﺴګا ﺮﺗ يرﻮﻨﺟ ﻪﻟ لﺎﮐ.ز ۲۰۲۰ د ﻪﺨڅ ﯥﯿﮐﺮﺗ ﻪﻟ لاوډﮐ نﺎﻐﻓا ﻪﻨﺗ ۶,۰۰۰ .يد يﻮﺷ لﻮﺘﺳا ﻪﺗ نﺎﺘﺴﻧﺎﻐﻓا ﻪﺗﺮﯧﺑ ﻪﻨﺗ ۲۳,۷۸۰ لﺎﮐ.ز ۲۰۱۹ ﺮﭘ .يد يﻮﺷ ﻞﺘﺴﯾا لاوډﮐ نﺎﻐﻓا ناناغفا يکنولت هت اپورا Eurostat Database: هنیچرس ۱۸۰۰ ١٥٧٠ ۱۶۰۰ ۱۴۰۰ ۱۲۰۰ ۱۰۰۰ ٨٢٠ ۸۰۰ ٦٠٢ ۶۰۰ ۴۰۰ ۲۰۰ د هت اپورا ،هلما هل ونوتیدودحم د سوریاو ۱۹- ډیووک د وخ ،ید یلغار یلاومک ړو ماپ د ېک هچک هپ ولت د وناناغفا نانوی د ېچ ،ييښ دهاوش.يږېلیپ هترېب ورو ورو ۍړل هغد ،لونتس هترېب وکنوتښوغ هانپ د اوخ هل ونوکاوځ يردنمس د ،يو هکانزېغا ېک ودېمک هپ رېمش د وناسک وغه د يش یلوک .يش ړالو هت اپورا يړاوغ ېچ ٧ ٤٨ ٨٥ ٥٩ ي ر ﻮـﻨﺟ- ٢ ٠ يروﱪﻓ- ٢ ٠ چ ر ﺎﻣ- ٢ ٠ ﻞـﯦ ﺮﭘ ا- ٢ ٠ ﯥــﻣ- ٢ ٠ ن ﻮــﺟ- ٢ ٠ ﻲﻳﻻﻮـﺟ- ٢ ٠ .لاک.ز ۲۰۲۱ هم ۲۰ يرونج د ،روتیناملا ،" يږېک خم هرس لوډنا هنافیرظ هل ېکیړا ېیکرت وا وتالایا هدحتم د ،ېک ينمکاو هپ ندیاب د" ،)۲۰۲۱( ،ولوپوک وگ- 11 .ئړکو هعجارم هت ېڼاپبېو هړز ایسا د ،هراپل وتاییزج ورون د- 12 .۲۰۱۹ ، ربمتپس ۳۰ ، ترافس ېیکرت د ېک لباک هپ ،انیو ریفس ېیکرت د ،۲۹ ربوتکا د ځرو يروهمج د:ئروګو- 13 .۲۰۲۱ ، يرونج ۱۴ ، چاو ټیتس ،”EU: Renewed deportation agreement with Afghanistan close to approval“ 14 )/https://helprefugees.org/news/eu-turkey-deal-explained( ـه.۲۰۱۸-۵ لیرپا د ،ئړکو هتسرم هرس ولاوډک هل:هلماعم ېیکرت وا اپورا-۱۵ .لاک.ز ۲۰۱۸ ،۱۳ ربمسد د ،ترجاهم لاویړن ,”You Cannot Exist in This Place: Lack of Registration Denies Afghan Refugees Protection in Turkey“،)۲۰۱۸( ،يټ اکسیج وا ساتګیل ازیل- ۱۶ تیمها وا لور ېیکرت د ېک هسورپ هپ ېلوس د ناتسناغفا د-4

يياپورا وا ېیکرت د ،ېچ يراکښ ېساد ،هرس هرس ولدولرد هل وټګ وډګ د ېک ناتسناغفا هپ ایتخمرپ ېکنولتار د ای ېسورپ ېلوس د وا يلاوډک د ناتسناغفا د ،هچک هړول هپ ځنمرت ېنلوټ ،یلاوتشن هغد مادقا ډګ د ېچ ،ېک لاح ېساد هپ.يرل هن نوتش ۍږغمه ړو وتک د واړت هپ ېچ ،لتو هوقلاب اکیرما د وخ ،يو رهب هن ډنجا ړو ثحب د ورول وړاود د یادېک يش هن تیفرظ ېیکرت وا اپورا د ېک ناتسناغفا هپ ،مه يږېک لمال ولتو د وټان د هناتسناغفا هل تلپ لیدب وا هنومزیناکیم يږغمه د وڅرت ،يو ېک هټل ېد هپ هړاود دیاب ،يودودحم .يړک هتځنمار هنوموروف ېنکیلمون د هګوت هپ يکنوتښوغ هانپ د ،ېک واړپ يړمول هپ ېچ ،ناناغفا هغه. يوړول هت ایب وا وړک هدز يکلسم وا ولوک هتځنمار د ونوتصرف يراک د ،يد خم هرس ېنوګنن هل هراپل ،هترپ ولدولرد هل کردم وا دنس موک د ناسک هنوګرز. يد يوش هخرب ېب هخڅ ولدېتشېم ،يړکو ېڅه اد دیاب يکاوراچ.يد خم هرس ښاوګ يمیاد هل ولتسیا وا فیقوت ،ېنوین د هنتکایب ونوکیل هړکوه رپ لاک.ز ۲۰۱۶ لپخ د واړت هپ ولاوډک ناغفا د هیکرت وا هنلوټ يياپورا هت ېد ناناغفا هلما هل یلاوتشن د تینما وا ایتخمرپ ،ۍتابث ېب د ،يږېک هنیودناړو.يړکو د واړت هپ ولاوډک د دیاب هیکرت وا هنلوټ يياپورا ؛هړاود ،يدږېرپ داوېه لپخ ېچ ،يش روبجم ېک ۍړن هپ ېچ ،طیارش ناتسناغفا د هګوت ېد هپ وا يړکو هنتکایب وراچ رپ یږغمه ېلپخ .يسینو ېک ماپ هپ ،هد همیس ېړګج د وا ېنوګرم ولوټ رت :هنوزیدناړو ېک تروص هپ ناکما د هخوم هپ ولوټیټار د ېچک يلاوډک د وا يړکرو ماود هت ونمژ ولپخ ېک هخرب هپ ېنزور وا ایتغور د هګوت ېړګناځ هپ ونوتښړوج د دیاب هنلوټ يياپورا وا هیکرت ƒ .يړکو ړتالم هخڅ ېدو يداصتقا هتابثاب وا ېتاپلت هل داوېه هغد هپ ،هرس يږغمه ېدږن هپ هرس ناتسکاپ وا ناریا هل هټاکوچ هل وټان د دیاب هخوم هپ ولوږغمه د وڅه يځوپان وا يځوپ ولپخ ېک داوېه هغد هپ ،هرس ماپ هپ هت وټګ وډګ ولپخ ېک ناتسناغفا هپ هیکرت وا ېی هنوداوېه يړغ ،هنلوټ يياپورا ƒ وا یماظن ناتسناغفا د وا ولوک یبال وتالایا هدحتم د ، يش یالوک هرس یږغمه هدیحنس هپ ،یکخم ولوکرو ماود هل وتامادقا دنوړا.يلخاو راک هخڅ)ونولاناک(وکبش ودوجوم رهب .يش هت ځنمار ینمکاوځ هرتس رطاخ هپ ولوک هت ځنمار ونیمز یلاوتښمرن د یک ویځیرد تخس یسایس زیی همیس یون وی ای ،يړک لدب مزیناکیم هروحم لمع کانزیغا وی هپ ،يرل هڼب هکیلوبمس ېزاوی ېچ هخڅ تیعضو ينسوا هل دیاب ،هحرط هړز ایسا د لوبناتسا د هیکرت وا هنلوټ يياپورا ƒ هل اکیرما د يش یادېک هلئسم هغد ،ېک تلاح لایډیا هپ.يړک هتځنمار ،يو لماش ېښک هپ ېرول يکنورل وټګ وزیی همیس د ېک هسورپ هپ ېلوس د ناتسناغفا د ېچ)،مروفټلپ( رتسب وتمچ اضف ړيشب هوی يرل ېکیړا هنامصخ هرس اکیرما هل يياښ ېچ ،هت وړاغبول زیی همیس ،هترپ يسالرب هل اکیرما د ېک مروفتلپ ېد هپ وخ ،يش هرسرت ېک ۍږغمه هپ هرس تلود يون .يش یادېمامت روټګ ېک هخرب ېد هپ بوتیړګځنم ېنلوټ يياپورا د ون ،ېوش ېبارخ ېکیړا ځنمرت ېیکرت وا دنه د ېک ویتسورو ېد هپ ېچ ،هیاځ هغه هل.يږیک ولاپرشب هګوت هبسانم هپ يسیلاپ هغد ړو ماپ د ېچ ،يړکو يراکمه ېک ولونیودت هپ يسیلاپ عماج وا ېزیخړا ره ېوی د يلاوډک د هراپل وناناغفا د هرس ېنلوټ يياپورا هل دیاب هیکرت ƒ ېسیهار لاک ۲۰۱۵ هل.يړک کرد ول دییات هد همیس ېنوګرم ولوټ رت ېک ۍړن هپ ېچ)ېک ناتسناغفا(ېک ومیس وغه هپ هنوښاوګ وا هنورطخ ينیتښر وا ،يړکو هندېسر هت ووایتړا وکنوتښوغ هانپ ناغفا رېمش تایز د ېک اپورا هپ ،رطاخ هپ ړتالم هخڅ یلاو هښ تینما ينوناق د ناتسناغفا د يش یلوک ۍسیلاپ هغد ،هرس ماپ هپ هت ووایرب وډګ وا وبرجت ویوش هسالرت ادمه هراپل ونلوټ هبروک د ېک هیکرت هپ یزاوی هن ړتالم هخڅ ونوقح ولاویړن هل یوغه د وا لوک وتمچ ونوقوشم يداصتقا د ،قیلعت ۍړل ولونتس د هترپ ېښوخ ېلپخ ،ودېتشېم د .يړاغنوار هراپل ناتسکاپ وا ناریا زار ټسنب تربیا شیردیرف د ېک ناتسناغفا هپ ۲۰۲۱© پاچ www.afghanistan.fes.de:هڼاپ بېو د ،هــترپ ېزاــجا ۍــنیکخم ېــلکیل هــل ټــسنب ترــیا شــیردیرف د هزیرګادوـس هـخڅ وـنورپخ زار رـه اوـخ هـل ټـسنب ترـیا شـیردیرف .يرـل هـن زاوـج هنتـسیخا هـټګ ترــیا شــیردیرف د ،ېــیرظن يوــش ېدــناړو ېــک هــنورپخ هــغد هــپ .يد هــن يکنووــسکعنم وروــلدیل د ټــسنب هړا هپ ونالاوکیل د ېد رـت وا ید روـسیفورپ لایتـسرم ۍـسیلاپ هـماع د ېـک نوـتنهوپ يـياکیرما هـپ ناتـسناغفا د ناراـش روـمېت رـټکاد .و یکنونـش یړوـپ ړوـل ېـلډ ېـلاویړن چـېکړک د هراـپل ناتـسناغفا د اوـخپ هـپ وړخـش د وا ید یکنونـش وا یـکنوړېڅ ۍدـنم هـلیه د هراـپل ېلوـس وا ېړخـش ناتـسناغفا د زـنېکټاو وـیرډنا اکـیرما د ،ېـنلوټ يرـب ،وـنوتلم ورـګلم د ېـک ناتـسناغفا هـپ ېـی اوـخپ ېد رـت.يرـل ایتلېکـښ هروژ ېـک يوـینخم .يد ېړـک هرسرـت ېدـند هـګوت هـپ يـکنوړېڅ کاوـلپخ وا تـموکح وـنوتلایا ودـحتم هړا هپ روځنا ۍتښپ د سـنارفنک يتاـعوبطم ډـګ د ېـک لـباک هـپ ناـغودرا بـیط رشمـسلو ېـیکرت د وا يـنغ فرشا رشمـسلو ناتـسناغفا د دوعـسم دـمحا/ زرـټیور.2014 ، 18 رـبوتکا ،هـلدابت ونودنـس ویوـش کیلـسال د ېـکخم هـن تیمها وا لور ېیکرت د ېک هسورپ هپ ېلوس د ناتسناغفا د-5