:ناتسناغفا برغ رد حلص و گنج یلحم یاه کرحم حلص یارب یلحم ییامهدرگ یاه هتفای 1 2021 یالوج ناتسناغفا برغ رد حلص و گنج یلحم یاه کرحم

رظنم سپ 1399- 1398 یاهلاـس رد تاـیالو ۀـمه رد هدـنکارپ یاـهگنج هــمادا زــین) 2021( 1400 لاــس اــت و هداد خر) 2020- 2019( فــلاخم حلــسم یاــههورگ ناــیم یرــیگرد.تــسا هتــشاد رــجنم روــغ و ســیغداب ،هارــف رد یــتلود یاــهورین و تــلود ،تارــه ،زورــمین تمــس هــب مدرــم چوــک اــی یگدــشاجیب هــب اــب.) OCHA 2019; 2020(.تــسا هدــش راــهدنک و باــیراف تواـفتم تاـیالو نـیا ناـیم رد هـعزانم یاـهوگلا ،لاـح نـیا تـیالو رـه ،دوـشیم هدـید 1 لکـش رد هـک هـنوگنامه.تـسا -یداــصتقا و یتخانــش تــیعمج زــیامتم یاــهیگژیو یاراد .تــسا یــعامتجا ییاتسور 1.488.548 532.630 520.274 153.186 )2020( سوفن نیمخت:1 لکش یرهش 652.224 16.593 42.752 30.368 عومجم 2.140.662 549.583 563.026 183.554 تیالو تاره سیغداب هارف زورمین )2021( تامولعم و هییاصحا یلم ۀرادا:عبنم زا و نارــیا اــب برــغ زا هــکنیا هــب هــجوت اــب تارــه تــیالو تراـ جت زـ کرم کـ ی ،تـ سا زرـ م مـ ه ناتـ سنمکرت اـ ب لاـ ش یــنیمخت سوــفن اــب تارــه.دــیآ یــم راــش هــب یوــقطنم رد نآ موـ س کـ ی هـ ب کـ یدزن هـ ک رـ فن نوـ یلیم 2.1 زا شـ یب نیرـشیب یاراد ،دـننکیم یـگدنز نآ فارـطا و تـیالو زـکرم هــب هــجوت اــب تارــه رهــش.دــشاب یــم نیــشنرهش تــیعمج یاهیلاوـسلو اـب لـباقت رد ناـبز یرد ًاـتدمع تـیعمج نـشاد و ناــبز وتــشپ مدرــم لماــش ًارــکا هــک دراد رارــق ییاتــسور یـکبزا و یـنمکرت یاـه ناـبز هـب هـک دـشاب یـم یـیاه تـیلقا .دــننک یــم تــبحص شــیردیرف داــینب کرــشم هژورــپ حــلص یوــس هــب ناتـسناغفا ۀماع تاـعلاطم ۀـسسؤم ،)SEF( ترـیا فاـشکنا یارـب ناتـسناغفا کـیتویدیم و) ORPPA( .دــشاب یــم) OPDAM( حــلص و ۀراــبرد مــظنم رــظن لداــبت لیهــست یارــب هژورــپ نــیا ؛نوز تـفه رد حـلص یاـه تـصرف و یـلحم عـناوم و راــهرگنن ،ناــیماب ،ناــشخدب ،خــلب ،تارــه ،راــهدنک .تــسا هدــش یــحارط لــباک یاـه یـیامهدرگ هلـسلس کـی یرازـگرب هـب هژورـپ نـیا یـیاهاج رد« اـهناغفا اـت دزادرـپ یـم حـلص یارـب یـلحم قــیرط زا تاــعزانم لــح یاــههار ۀراــبرد»دنتــسه هــک رد.دــنریگب مهــس تــیلاعف و رــظن لداــبت ،وــگتفگ حطــس رد لاــعف تکراــشم اــهدادیور نــیا ،هــجیتن زادناــشچ کــی داــجیا یارــب شاــت رد ار عاــتجا تاـیرشن ۀـیهت.دـنک یـم بـیغرت حـلص یارـب کرـشم اــت دــنک یــم کــمک یرــیوصت یاهناــسر تادــیلوت و هاگآ هراـب نـیا رد یـللملانیب و یـلم ،یـلحم ناـعفنیذ هـئارا هدـنیآ رد تکراـشم یارـب یتاداهنـشیپ و دنوـش .دــنهد و نــیترام لیــسول ،نــیفلؤم طــسوت هدــیکچ نــیا داینب ناـیم یراکمه زا یـشخب ناوـنع هـب ،وـترپ دیعـس هـماع تاـعلاطم ۀـسسؤم ،)SEF( ترـیا شـیردیرف یارـب ناتـسناغفا کـیتویدم و) ORPPA( ناتـسناغفا .تــسا هدــیدرگ هــیهت) OPDAM( حــلص و فاــشکنا یــلحم یــیامهدرگ کــی ،2021 چراــم مــهن و تــسیب رد ناگدــنیامن هــک دــش رازــگرب تارــه رهــش رد حــلص نوــماریپ هــلمج زا ناتــسناغفا برــغ رواــنهپ ۀــقطنم زا یــندم ۀــعماج ار زورــمین یــبرغ بوــنج تــیالو و هارــف ،ســیغداب ،تارــه ،یــفارگومید تاصخــشم یــلک رورــم کــی.دروآ مــه درــگ هــیارا رــیز رد تــیالو رــه رد هــعزانم و داــصتقا ،‌اــیفارغج حرش یـ یآمهدرگ تاـ یئزج ،‌نآ بـ یقعت هـ ب هـ ک ،تـ سا هدـ ش نـیا تاـثحابم یدـنب عـمج اـب هـصالخ نـیا.تـسا هدـش هداد .دــبایم هــمتاخ یــیآمهدرگ 2 ناتسناغفا برغ رد حلص و گنج یلحم یاه کرحم

یلاــش زرــم دادــتما رد و تارــه قرش رد هــک ســیغداب نازـیم نـیرتالاب یاراد ،دراد تـیعقوم ناتـسنمکرت اـب ناتـسناغفا نـیا هـک دـشاب یـم)دـصیف 86( ناتـسناغفا رد یدـعُب دـنچ رـقف هارــف رد و دــصیف 58 تارــه رد ،دــصیف 48 زورــمین رد مــقر زا نایــشروش یاــهتیلاعف.) UNDP 2020( تــسا دــصیف 67 نـیدنچ و هـتفای شـیازفا تاـیالو نـیا رد) 2016( 1395 لاـس )2020 و 2019( 1399 و 1398 یاهلاــس رد مــه یلاوــسلو یـنبم ییاهـشرازگ نـینچمه.تـسا هداـتفا ناـبلاط تـسد هـب دوـجو تاـیالو نـیا رد ناـسارخ یماـسا تـلود روـضح رـب .دراد فـلاخم حلـسم یاـهورین ناـیم زـیمآ تنوـشخ یاـهدروخرب رد هارــف یاــهیگژیو زا یــکی زــین یــتلود یاــهورین و تــلود رد.تــسا نارــیا اــب زرــم دادــتما رد تارــه تــیالو بوــنج تــسوگآ یاــههام رد زــین و 2018 لــیاوا ،2016 رــتکا هاــم نـفرگ یارـب ار یـتالمح ناـبلاط یاـهورین ،2019 ربمتپـس اـت رد یــنآ بــقاوع هــک دــنا هداد ماــجنا تــیالو نــیا زــکرم یاـج رـب رهـش نـیا یـعامتجا و یداـصتقا یـمومع تـیعضو .) AAN 2018( تــسا هتــشاذگ زا و نارـیا اـب برـغ زا و دراد تـیعقوم هارـف بوـنج رد زورـمین کـی یاراد تـیالو نـیا.تـسا هیاـسمه ناتـسکاپ اـب بوـنج هـب( ساـ نجا قاـ چاق یارـ ب کیژیتارـ سا هاگـیاج و تـ یعقوم یاــهتیلاعف نازـ یم.دــشاب یــم ناــسنا و)ردــخم داوـ م لومـ ش رـمک رـگید تـیالو هـس هـب تبـسن تـیالو نـیا رد نایـشروش زا یــشان 2019 لاــس رد هدــش تــبث تاــفلت رــکا.تــسا .) UNAMA, 2019( تــسا هدوــب یــیاوه تاــمح ییاتـسور تاحاـس هب تـلود یـسرتسد مدع ،رـت یـلک روـط هـب نــیا رد تــلود رابــشنت بــلغا روــضح و هــناگراهچ تاــیالو تاعزانم لـح یارـب هـک دـنک یـم روـبجم ار نادنورهـش ،طاـقن .دنوـش لـسوتم ناـبلاط مـکاحم هـب لوا ۀـلهو رد ناـشیواعد و یلامجا رظن:حلص یارب تاره ییامهدرگ رــکذلا قوــف تاــیالو زا)نز 27 و درــم 33( رــفن 60ً اــعمج هدوـمن کارـشا تارـه رهـش رد حـلص یـلحم یـیامهدرگ رد زـین روـغ تـیالو زا مدرـم هـک دوـب هدـش ناـپ ادـتبا رد.دـنا یــنارگن لــیلد هــب هــک دــنیامن کارــشا یــیامهدرگ نــیا رد .دـشن رـیذپ ناکـما یـتینما یاـه ییاتسور و یرهش سوفن مهس:2 لکش )2021( تامولعم و هییاصحا یلم ۀرادا زا هتفرگرب هدــش رــبارب هــس نوــنکات 2001 لاــس زا تارــه رهــش سوــفن هارـ مه یـ قافتا و عـ یرس ینیــشنرهش اـ ب رـ ییغت نــیا هـ ک تـ سا هــب یدــح اــت تــیعمج دــشر) USIP 2015(.تــسا هدوــب هیاـسمه تاـیالو زا یگدـشاجیب و نارـیا زا نارـجاهم تـشگزاب لیــس ندــش یراــج و دیدــش یلاــسکشخ ،یــنماان لــیلد هــب .دوــش یــم هداد تبــسن زا هـک یـسایس یاهتنوـشخ زا ندـنامرود مـغرب تارـه تـیالو هتخاـس رـثأتم ار روـشک ۀدـمع شـخب وـس نـیدب 2006 لاـس دادـعت نـفرالاب و یاـهقرف تاـفالتخا شـیازفا دهاـش ،تـسا ناــنآ ۀتــسجرب یاــههرهچ و نایعیــش هــب دــنمفده تاــمح .تـسا هدوـب رهـش یـتیعمج تـفاب رـییغت هـب یـی هـقرف یاـه شـنت زا یـشخب ،یـ لک روـ ط هـ ب و نارـ یا زا هعیـ ش نارـ جاهم تـ شگزاب یـ پ رد .دوــشیم هداد تبــسن یاــهقرف یاــههورگ ندــش رــتوردنت هــب زا یلاوــسلو تــفه لــقادح ،2020 لاــس رد) AAN 2019( لورـنک و ذوـفن رـیز یدـح اـت تارـه تـیالو یلاوـسلو هدزـناپ .دـشیم هتـشادنپ ناـبلاط 97 هـکیروط ،دـنا ییاتـسور ًاـبلاغ هارـف و سـیغداب یاـهتیالو طاـقن رد هارـف نانکاـس دـصیف 92 و سـیغداب نانکاـس دـصیف رــترود یاــه هــیرق رد یــگدنز.دــننکیم یــگدنز ییاتــسور تاــمدخ هــب رــمک یــسرتسد یاــنعم هــب تــیالو زــکرم زا دوـبمک لـیلد هـب یـسرتسد نـیا هـک دـشابیم دودـحم یـساسا رـتدودحم یـتح بواـنتم یاـهیریگرد و یاـهداج یاـهانبریز .دوـش یـم 3 ناتسناغفا برغ رد حلص و گنج یلحم یاه کرحم

حلص دروم رد ناگدننک کارتشا تاعقوت قــفاوت ۀوــقلاب بــقاوع دروــم رد ناگدــننک کارــشا رــکا یدــحات یماــسا یروــهمج و ناــبلاط نــیب یا هرــکاذم ناــنآ زا یرایــسب هــک تــسا رــکذ لــباق.دــنا هدوــب نیبــشوخ دــناوت یــم گــنج هــب نداد هــمتاخ هــک دــندرک یــم ســح تراـجت یاـه شـخب رد ار یداـصتقا یاـه تـصرف و تاـبث فاـشکنا یارـب ار طـیارش و دروآ ناـغمرا هـب یراذـگهیامرس و رد هـچ و ییاتـسور تاحاـس رد هـچ ،رـت نزاوـتم یزاـسزاب و .دزاــس دعاــسم ،یرهــش تاحاــس ناونع هـب زـین داـسف شـهاک و رـثؤم ۀویـش هـب نوـناق تـیمکاح یروـهمج و ناـبلاط ناـیم یا هرـکاذم قـفاوت ۀـعقوتم دـمایپ ود .تـفرگ رارـق دـیکأت دروـم ،ناتـسناغفا یماـسا هـب یا هرـکاذم قـفاوت یاـهدمایپ ۀراـبرد هدـمع یاـه یـنارگن یـندم قوـقح یاـهتیدودحم:تـفرگ یـم طاـبترا لـیذ دراوـم تـیدودحم ندـش عـضو ،نادنورهـش یاـهیدازآ و یـسایس و تــیلاعف و راک یورــین رد ناــنز تکراــشم یارــب رــشیب یاــه یاــه تدعاــسم شــهاک و ،یرهــش زــکارم رد ناــش یــسایس تبــسن نــینچمه ناگدــننک کارــشا زا یــخرب.یــللملا نــیب هـب تردـق زـکرمت و یـگنج ناـمرجم تـیفاعم و تـینوصم هـب .دـندرک یـنارگن راـهظا یـسایس بازـحا و اـههورگ تـسد هعزانم یلحم لماوع لــماع راــهچ ،یــلحم یاــه گــنج لــماوع اــب طاــبترا رد :تــفرگ رارــق دــیکأت دروــم هــک تــشاد دوــجو یــلصا یطارفا یاه هورگ لورتنک و ذوفن شیازفا • هـقرف و یـنابز‌یموق یاـه یگتـسباو رس رـب فاـتخا • یا و نوناق تیمکاح دوبن • فیعض یرادتموکح • اـب هـلباقم یاـه هویـش و روـتکاف رـه تاـیصوصخ و تاـصتخم هـتفرگ رارـق وـگتفگ و ثـحب دروـم یـهورگ لکـش هـب هـک نآ .دوـش یـم حـیرشت لـیذ رد ،تـسا یـگدنیامن ناـنز و نادرـم ،نـیلصحم لماـش ناگدـننک کارـشا نادــنمراک ،ناوــج نالاــعف ،یــصوصخ روتکــس زا هدــننک زـین یـلحم یاـلع.دـنا هدوـب یـتلودریغ یاهنامزاـس و تـلود .دـنا هتـشاد روـضح یـیامهدرگ نـیا رد هـک تـسا هدوـب مـسق نـیدب یـلحم یاـه یـیامهرگ راتخاـس و دـندرک یـم وـگتفگ و ثـحب رـگیدکی اـب ناگدـننک کارـشا قـفاوت هـب عاـتجا حطـس رد گـنج یدـیلک لـماوع دروـم رد یـم هـئارا اـه تـسیلانپ هـب سپـس لـماوع نـیا.دندیـسر یـم هـئارا ار یـیاهراکهار دـندوب فـظوم شـیوخ ۀـبون هـب هـک دـش و یــلحم تاراکــتبا قــیرط زا دــناوتب لــماوع نــیا اــت دــننک .درـیگ رارـق یگدیـسر تـحت یـعامتجا یرادربملیف و یساکع یویدوتسا /APPRO ،MADPO ،FES تاره هاگدـ ید هـ ب هـ ک دنتـ شاد روـ ضح تـ سیلانپ راـ هچ ،تارـ ه رد گـنج لـماوع دروـم رد ناگدـننک کارـشا تادهاـشم و اـه یــم خــساپ نآ اــب هــلباقم یاــهراکهار و ناتــسناغفا برــغ رد یلاونراـس تـسایر زا هدـنیامن کـی ،لـنپ بـیکرت رد.دـنتفگ هاگـ شناد تاـ یعرش یـ حنهوپ زا داتـ سا کـ ی ،تارـ ه تـ یالو ۀــعماج ۀدــنیامن کــی و یــقوقح سانــشراک کــی ،تارــه .دـ نا هتـ شاد روـ ضح یـ ندم اــنامه تارــه حــلص یــلحم ناــتفگ هدــمع شــخب کــی لاـتحا و حـلص دروـم رد ناگدـننک کارـشا ناـیم زاـب ثـحب .دـشابیم ناـبلاط و ناتـسناغفا یماـسا یروـهمج ناـیم قـفاوت رد لـحم حطـس رد هـعزانم لـماوع و حـلص دروـم رد تاـعقوت .تـسا هدـش هداد حرش نـییاپ ناتسناغفا برغ رد حلص و گنج یلحم یاه کرحم 4

هدوــب زــیمآ تــیقفوم تارــه تــیالو رد هــک نارــفعز لــثم دـ یلوت تاـ یالو ریاـ س یارـ ب راکـ هار کـ ی ناوـ نع هـ ب ،تـ سا هدــش داهنــشیپ هارــف و ســیغداب لومــش هــب راــنکوک ۀدــننک نــیمجنپ و نــیمراهچ بــیترت هــب 2019 لاــس رد هــک تــسا UNODC( دـنا هدوـب روـشک رد راـنکوک گرزـب ۀدـننک دـیلوت .) 2021 هــب هــک یــتلود یاــهداهن هــک دــش هــتفگ ،رــت یــلک روــط هــب ،دـنراد یدودـحم یـسرتسد یرهـش زـکارم زا جراـخ تاحاـس یاــه یــنارگن هــب یگدیــسر یارــب مزال یــیاناوت زا ًاــتدمع رادروــخرب تــیطارفا شرــسگ لکــشم و تــیعمج یــمومع :دنــشاب یــمن هـقالع اـم" دـنیوگ یـم هـشیمه]...[ یـتلود تاـماقم مزال ذوـفن زا و]مـینک هزراـبم تـیطارفا اـب اـت[ مـیراد و اـم یـلو".میـشاب یـم رادروـخرب هـنیمز نـیا رد زـین مـک رد تارادا نـیا اـیآ هـک مـینک یـم تواـضق اـش ؟هـن اـی دـنا هدرـک راک یـیارگ طارـفا ندرـک یندم هعماج ،1 هرامش ۀدننک کارتشا یا هقرف و ینابز-یموق تافالتخا:مود ۀلئسم تاـفالتخا دـمایپ ناوـنع هـب تاـعامتجا رد تنوـشخ و گـنج و ینـ س بـ هاذم هـ ب تاـ قلعت اـ ی یـ موق یگتـ سباو یاـ نبم رـ ب یـیاج ناوـنع هـب تارـه رد.تـسا هدـش هـتفرگ رـظن رد هعیـش یاـه لاـس یـط رد نایعیـش دـض رـب دـنمفده تنوـشخ هـک یــسایس یرادرــهرهب عوــضوم ،تــسا هــتفای شــیازفا رــیخا نــینچ زا هــک یــنادنمتردق بــناج زا یاــهقرف تاــفالتخا زا هـتفرگ رارـق دـیکأت دروـم ،دـننک یـم بـسک تـعفنم یـتاعزانم .تـسا ییاناوت و رادـتقا نیرـشیب هـک یناـسک ناوـنع هـب یـنید یاـلع یـم هـتفرگ رـظن رد ،دـنراد یلئاـسم نـینچ هـب یگدیـسر رد ار نوـنکات تارـه یماـسا توـخا یاروـش هـک دـش هـتفگ.دنوـش هدوـمن اـفیا هدنزاـس یـشقن تنوـشخ دیدـشت زا یریگـشیپ رد سیـسأت تارـه رد 2016 لاـس رد ًاـسر هـک اروـش نـیا.تـسا مـهدرگ ار یـفنح ینـس یاـلع و هعیـش یاـلع ،تـسا هدـش و ثـحب هـب یـنید تدـحو یاـهراکهار دروـم رد اـت دروآ یـم ناگدـننک لـیومت یا هـقرف یاـه تـسایس و دـنزادرپب وـگتفگ یطارفا و حلـسم یاـه هورـگ دـشر هـب ور ذوـفن:لوا هلئـسم عورشمان داـصتقا و تـلود فـلاخم یــطارفا راکــفا شرــسگ صوــصخ رد ناگدــننک کارــشا شــیازفا هــلمج زا ،برــغ ۀــقطنم رساــترس رد تاــعامتجا رد یـنارگن راـهظا ،"ناـسارخ یماـسا تـلود" روـضح رد رـیخا یـعامتجا یـگچراپ دـنچ و تـسسُگ هـب شـیازفا نـیا.دـندرک فـلتخم یاـه شـخب نـیب یـعامتجا تاـماعت نـییاپ حطـس و .تـسا هدـش هداد تبـسن تـیعمج رارــق لورــنک و تراــظن تــحت هــک یــنید سرادــم دوــجو یـیارگ طارـفا غـیلبت رد هدـمع لـماع کـی ناوـنع هـب ،دـنرادن هـب ناوـج نادرـم هـک دـش هـتفگ و تـفرگ رارـق هراـشا دروـم رارـ ق هـ نایارگداینب و یـ طارفا راکـ فا ضرـ عم رد یـ صاخ روـ ط یعامتجا یاـه تـیلاعف دوـبمک هـب یرـیذپ بیـسآ نـیا.دـنراد هژـیوب یداـصتقا یاـه تـصرف دوـبن هـب نـینچمه و یـگنهرف و .تـسا هدـش هداد تبـسن هداـتفارود تاحاـس رد لـماع کـی ناوـنع هـب زـین یـللملا نـیب یاـهزرم رد لاـخا دــیکأت دروــم ساــنجا و ناــسنا قاــچاق تلوهــس رــب راذــگرثا داــصتقا روــهظ زاــسهنیمز دوــخ ۀــبون هــب هــک تــفرگ رارــق حلـسم و یـطارفا یاـه هورـگ هـب هـک دوـش یـم ردـخم داوـم ببـس و هدناـسر هدـیاف یـلحم نادـنمتردق و تـلود فـلاخم .ددرــگ یــم نآ یاــه یــیایوپ و گــنج دیدــشت دــنمزاین دوــخ ۀــبون هــب یــیارگ طارــفا هــب نــخادرپ و هــلباقم یـ نید و یـ گنهرف ،یـ شزومآ یاـ ه هـ نیمز رد کرـ شم شاـ ت سـح ناگدـننک کارـشا زا یرایـسب ،صاـخ روـط هـب.تـسا یـیامنهر نـمض دـیاب فاـقوا و جـح ترازو هـک دـندرک یـم اـه شاـت نـیا درـشیپ رد ،یـنید سرادـم رـب رـثؤم تراـظن و .دـیامن اـفیا یا هدـمع و هتـسجرب شـقن عــبنم ناوــنع هــب هــقطنم رد ردــخم داوــم داــصتقا تــیمها ۀدــمع لــماع ناوــنع هــب زــین ییاتــسور تاــعامتجا تــشیعم ناتـسناغفا یـبرغ ۀـقطنم.دـش هـتفرگ رـظندم یـتابثیب و گـنج هــب اــنب و روــشک رد راــنکوک گرزــب ۀدــننک دــیلوت نــیمود زــکرم ،دراد اــهزرم دادــتما رد هــک یکیژیتارــسا تــیعقوم .دــیآ یــم راــش هــب قاــچاق تـعفنمرپ تالوـصحم فاـشکنا و هعـسوت رد یراذـگ هـیامرس 5 ناتسناغفا برغ رد حلص و گنج یلحم یاه کرحم

هـب ،توـشر تـخادرپ یـیاناوت اـی طـباور دـقاف و رـیذپ بیـسآ رد نادنورهـش زا هتـسد نـیا.دوـش یـم هـتفرگ یدـج تردـن بـسانتمان یاـه هویـش هـب بـلغا مرـج کـی باکـترا تروـص :دنوـ ش یـ م تازاـ جم هـ نارسدوخ و هـک مـنیب یـم ار یدارـفا نـم)تارـه( رهـش نـیا رد و تـشگ هـنادازآ زور رـه و دـنا هدـش لـتق بـکترم روــغ تــیالو زا ار یصخــش]...[.دــننک یــم راذــگ ار لاـس 21 اـما دوـب هتـشکن ار یـسک هـک مـسانش یـم .درـ ک یرپـ س سـ بح رد .لقتسم ،2 هرامش ۀدننک کارتشا هطــساو و داــسف ندــش هــنیداهن لــیلد هــب ناگدــننک کارــشا هـب یـنادنچ دـیما ،روـشک یـیاضق-یلدع ماـظن رد هژـیوب یزاـب .دـنا هتـشادن رـکذلا قوـف لئاـسم ندـش لـح فیعض یرادتموکح:مراهچ ۀلئسم و اــه یتــساک اــب کــیدزن طاــبترا یاراد هــک یدــعب هلئــسم یــم روــشک یــیاضق-یلدع روتکــس رد دوــجوم یاــهیرباربان کارــشا.تــسا یرادا داــسف شرــسگ زا تراــبع ،دــشاب تالماعت یزاـب هطـساو و داـسف هـک دـنا هداد شرازـگ ناگدـننک زا عـنام ،دزاـسیم لـتخم ار یـتلود تارادا و نادنورهـش ۀـنازور یاــهداهن رد تاــنییعت و تاــباصتنا ،دوــش یــم نوــناق ذــیفنت تاـمدخ یـیاراک زا و دـهد یـم رارـق عاعـشلا تـحت ار یـتلود :لاـثم یارـب.دـهاک یـم یـتلود ،مـنکیم رـکف یرادا داـسف قـمع هـب یـتقو ًاصخـش رـت کاـنرطخ مـه مزـیرورت زا یـتح یرادا داـسف هـک مراد یـبلاج و داـیز لـیالد نـم نوـچ ،تـسا دـشر هـب ،مزـیرورت دـشر هـب روـطچ یرادا داـسف هورـگ ریاـس و ناـبلاط فـلاخم حلـسم یاـه هورـگ .تـسا هدرـک کـمک اـه .لقتسم ،2 هرامش ۀدننک کارتشا ای یــلیخ اــم ،دوــشیمن هدرپــس راک لــها هــب راک ،تـقایل هـک مـیراد دوـخ عـمج نـیمه رد یـناگرزب مدرـم و یتـسودنطو ،شـناد ،یـیاناوت ،یگتـسیا ش روــشک رد یــعامتجا تاــفالتخا لــیلد ناوــنع هــب ار یــبرغ .) AVA 2016( دـنهد رارـق داـقتنا دروـم ،عاــتجا حطــس رد نادیفــس شــیر شــقن صوــصخ رد حرــطم ناگدــننک کارــشا بــناج زا یــفلتخم یاــه هاگدــید ناوــنع هــب ار نادیفــس شــیر ناــنآ زا یــخرب.تــسا هدــش تـ یفرظ زا هـ ک دـ نا هـ تفرگ رـ ظن رد یـ مهم ناراکردـ نا تـ سد رادروـ خرب تاـ فالتخا و اـ ه شـ نت ندرـ ک یـ ثنخ یارـ ب یـ فاک یاـضعا ناوـنع هـب ار اـهنآ رـگید یـخرب هـکیلاح رد دنـشابیم هدروآ ناــغمرا هــب ار یــناریو و فاــتخا دوــخ اــب هــک یلــسن .دــنا هتــشادنپ ،دــنا یاـه نامزاـس و اـه هناـسر شـقن ناگدـننک کارـشا ،ناـیاپ رد زــیگنا هــقرفت یاــه هاگدــید اــب هــلباقم رد ار یــندم ۀــعماج دروــم تاــفالتخا و تازــیامت یاــج هــب تاکرــشم ۀعاــشا و .دــنداد رارــق دــیکأت یرادربملیف و یساکع یویدوتسا /APPRO ،MADPO ،FES تاره نوناق تیمکاح دوبن:موس ۀلئسم اـب رـگید نـیناوق و یـساسا نوـناق ماکـحا هـک عوـضوم نـیا و فـیعض روـط هـب نادنورهـش قوـقح زا ینابیتـشپ عوـضوم لـماوع رـگید زا یـکی ناوـنع هـب ،دنوـش یـم قـیبطت رـباربان .دـش ییاـسانش هـعزانم و گـنج موادـت ناوـنع هـب تنوـشخ شرـسگ هـب تردـق ناـبحاص تـینوصم زا تـینوصم نـیا.دـنک یـم کـمک یرادـتموکح زا یلکـش هـ ب ،یـ یاضق یـ لدع ماـ ظن هـ ب ار نادنورهـ ش داـ تعا تازاـ جم هـجوت اـب هژـیوب ،دـهد یـم رارـق رـیثأت تـحت یدـج لکـش دارــفا یاــه هــتفگ و تالکــشم ،لــباقم ۀــطقن رد هــکنیا هــب 6 ناتسناغفا برغ رد حلص و گنج یلحم یاه کرحم

رـیغ بـ لغا هـک تـ سا هتـ شاد طاـ بترا ییاتـ سور ناگهدنـ شاب ۀــنیزگ ردــخمداوم قاــچاق و راــنکوک شزادرــپ و تــشک زا .دــنرادن ور شــیپ یرــگید لئاـسم هـب یگدیـسر یاـهراکهار دروـم رد ثـحب ناـیرج رد گــنج لــماوع هــب یگدیــسر رد هــک یدارــفا ،هدــش حرــط ناوــتان یراک نــینچ ماــجنا رد ،دــنراد ار عــفانم نیرــشیب تــلع هــب یــندم ۀــعماج و نادنورهــش:دــنا هدــش هتــشادنپ ،داـسف و یدـمآراکان لـیلد هـب یـتلود یاـهداهن ،ندوـب ناوـتان مدــع و یــفاک عــبانم نــشادن لــیلد هــب کــیمداکا یاــهداهن .دــنمتردق نارازــگراک هــب یــسرتسد یـلحم روـما رد دـش یـم هتـشادنپ هـک یـنارازگراک ،سـکعرب کارــشا رــظن زا ،دنــشاب هتــشاد ار ذوــفن نیرــشیب دــنناوتیم هـک_دنراد هـعزانم لـح رد تـکرش رد یـکدنا عـفانم ناگدـننک هــکنیا اــی_تــسا قداــص یــنید نارــهر تــیرثکا دروــم رد ناـیچ قاـچاق و یـلحم نادـنمروز لثم_دنایناـسک ناـه ًاـقیقد یـ م یرـ گبیرخت تـ یفرظ نیرـ شیب یاراد هـ ک_ردـ خم داوـ م .دنـشاب نــیا ،دــش رارــکت اــهثحب ناــیرج رد هــک یرــگید عوــضوم یـلحم نارـهر لومـش هـب ،تاـعامتجا اـت تـسا مزال هـک دوـب گــنج یاهــشیر لــلع زا یا هراــپ هــب یگدیــسر رد ،یــنید و تکراـشم تـیمها.دنـشاب هتـشاد یرـت کیتامتـسیس تکراـشم عوــضوم زــین ناــبلاط نابیتــشپ و یــماح تاــعامتجا هــب نداد زا مـه و ناگدـننک کارـشا بـناج زا مـه هـک دوـب یرـگید .تـفرگ رارـق دـیکأت دروـم اـه تـسیلانپ بـناج یاـهرازبا زا یـکی ناوـنع هـب بـلغا یمـسر شزوـمآ و مـیلعت یــتافالتخا هــب یگدیــسر رد هــک دوــش یــم حرــطم یــمهم هــلباقم رد نــینچمه و دــنزیگنایمرب ار هــعزانم و گــنج هــک یـم ناـیماظنریغ اـب تنوـشخ هـب هـک یـطارفا یاـههاگدید اـب ،لاـح نـیا اـب.دـشاب هتـشاد یـمهم شـقن دـناوت یـم ،دـنماجنا مــیلعت ،ســیغداب تــیالو زا هدــننک کارــشا کــی ۀــتفگ هــب .دــشاب زــیگنا هــقرفت رــما کــی دــناوت یــم دوــخ شزوــمآ و و یــسرد باــصن جردــنم تاــعوضوم ،شزوــمآ یاوــتحم تاــعوضوم ،دوــش یــم هــئارا نآ رد شزوــمآ هــک یــطیارش هـک دنـشاب یـم گـنج نـیفرط ناـیم رد عازـن و هـشقانم دروـم هارـف تاـیالو رد بـتاکم هـب رـیخا تاـمح رد ار نآ باـتزاب تارادا نــیا رد هنافــسأتم یــلو ،دــنراد یتــسود شقن و دـنورب هـک دـهدیمن هزاـجا یـسک اـهنی ا یارـب هـنیداهن متـسی س هـنیمز نـیا رد اـت ،دـننک یـنیرفآ یراد تـموکح اـم هـک مـییوگب مـیناوتیمن اـم دوـشن . مـینک نـیمأت ار حـلص مـیناوتی م اـی مـیراد یـبوخ یندم هعماج ،3 هرامش ۀدننک کارتشا یریگ هجیتن رد حــلص یارــب یــلحم یــیامهدرگ رد هدــمع شــلاچ کــی ماگــنه اــه تــسیلانپ هــک دوــب نــیا رــگید یاــهاج و تارــه یلحم نارازـگراک و لـماوع یور رـب ار ناـشزکرمت ،خـساپ هـئارا یــمهم شــقن دنتــسناوت یــم یــلحم تاــعزانم لــح رد هــک زـکرمت یاـج هـب اـه تـسیلانپ.دـنهدن تـسد زا ،دنـشاب هتـشاد کارـشا یوـس زا هـک یصخـشم یـعامتجا لئاـسم یور رـب دنتــشاد نآ هــب شــیارگ ًاــتدمع ،دوــب هدــش حرــطم ناگدــننک یاهروــشک تــلاخد لــثم یــجراخ لــماوع یور رــب هــک یور رـب اـی دـننک زـکرمت ناتـسناغفا یـلخاد روـما رد یـجراخ راکـفا ۀعاـشا هـب هـک»ناـیجراخ رازـگراک« یاـه ناـغفا شـقن .دـ نزادرپ یـ م روـ شک رد یـ طارفا ،گــنج یــلحم یاــه کرــحم اــب طاــبترا رد لوا ۀدهاــشم هدـش حرـطم لـماوع ناـیم قـیمع یگتـسویپ مـهب زا تراـبع کیتامتـسیس و نـمزم داـسف.دـشاب یـم اـه ثـحب ناـیرج رد تاـعوضوم ماـمت حرـط ماگـنه هـب نوـناق تـیمکاح دوـبن و ناگدــننک کارــشا رــکا.تــسا هــتفرگ رارــق هراــشا دروــم جـلف ار روـشک یداـصتقا فاـشکنا لـماوع نـیا هـک دـندقتعم ،درـیگ یـم نادنورهـش زا ار دوـجوم یاـه تـصرف ،دـنک یـم ،دوـش یـم عـفنیذ یاـه هورـگ زا هدافتـسا ءوـس دیدـشت ببـس و دوــش یــم تــموکح رد یهدباــسح و تیفافــش زا عــنام لـیلحت هـب یرادـتموکح یمـسر یاـهداهن هـب ار مدرـم داـتعا .درـب یـم ناــیرج رد هــک تــسا نــیا تارــه یــیامهدرگ زا مود ۀــتفای یور رــب یدیدــش زــکرمت ناگدــننک کارــشا ،اــه ثــحب طـباور و یـلخاد یاـه گـنج رـب ردـخمداوم داـصتقا رـیثأت هتــشاد یــلحم نارادمتــسایس و یــیانج یاــه هکبــش ناــیم ردــخم داوــم قاــچاق ۀلئــسم هــب یگدیــسر رد یــهاتوک.دــنا دـب یداـصتقا عاـضوا هـب یـهجوت یـب اـب یدوهـشم روـط هـب 7 ناتسناغفا برغ رد حلص و گنج یلحم یاه کرحم

ینادردق هـتفرگ یـمیرک فراـع دـمحم طـسوت شوـپ ۀـحفص سـکع .تـسا هدـش اعدا عفر و ینوناق رکذت ،ORPPA یارــب رــگید قوــقح یــمامت و یــپاک قــح© .تــسا ظوــفحم SEF و OPDAM ۀزاـجا بـسک نودـب رـثا نـیا یاـه شـخب زا کـی چـیه ، ) www.appro.org.af ( APPRO هــسسوم زا یــلبق یــبتک FES و) www.mediothek-afghanistan.org ( MADPO رد و دــیلوتزاب دــناوت یــمن ) www.afghanistan.fes.de ( اـب اـی یلکـش رـه هـب اـی و دوـش هرـیخذ ،یـبایزاب متـسیس هداد لاــقتنا رــگید یاــج هــب یاهلیــسو رــه زا هدافتــسا .دوـ ش , 2019 UNAMA( مــینک هدهاــشم مــیناوت یــم ســیغداب و ،لاــح نــیا اــب.)2020 Salam Times, 2019 Tolonews کــی یدــنب تروــص هــک دــندرک دــیکأت ناگدــننک کارــشا رد مـ یلعت و شزوـ مآ یزاـ س هـ نیداهن یارـ ب کرـ شم راکـ هار یروـهمج ناگدـنیامن مـه هـک دـنک یـم باـجیا لـحم حطـس تاحاــس رد هژــیوب_لحم حطــس رد ناــبلاط مــه و یماــسا .دنــشاب هتــشاد تکراــشم دــنور نــیا رد_هداــتفارود هدوـب گـنج یـلحم یاـه کرـحم یور رـب یـیامهدرگ زـکرمت ناــیم یراــج تارـکاذم عوـضوم ،دوـجو نـیا اــب اــما تــسا رسارس رد رــطق ۀــحود رد یماــسا یروــهمج مــیت و ناــبلاط یور رــب زــکرمت.تــسا هدوــب سوــسحم یــیامهدرگ لــحارم راذـگریثأت"حـلص" زا اـه تـشادرب یور رـب هـحود تارـکاذم هـب هـکلب گـنج تـیدوجوم مدـع هـب هـن اـجنیا رد هـک تـسا یــم رــیبعت نارالاــسگنج و نارادمتــسایس نــیب قــفاوت کــی هدـش هدوـبر یرـما هـباثم هـب"حـلص" ،هاگدـید نـیا زا.دوـش یور شــیپ یاــه تــیعقاو زا هــک یــناراکردنا تــسد طــسوت .دوـش یـم هتـسیرگن ،دـنا عـطقنم و لـصفنم یداـع نادنورهـش ،یــعامتجا لــماوع ۀراــبرد ناگدــننک کارــشا تادهاــشم لـحم حطـس رد اـه شـنت و اـه گـنج یراتخاـس و یداـصتقا رـتارف یزـیچ دوـخ ۀـبون هـب رـثؤم حـلص هـک دـهد یـم ناـشن نــیفرط ناــیم یــلاع حطــس رد ار ناــیپ اــی قــفاوت کــی زا .دـنک یـم باـ جیا گـنج هـب یگدیـسر یاتـسار رد یمتـسیس و کیتامتـسیس تکراـشم یرورض رـما کـی رـقف و یرـباربان ،یـتلادعیب یـساسا لـماوع هـب یبایتـسد و یـعامتجا یاـه شـنت یزاـسیثنخ یاتـسار رد .تـسا رادـیاپ حـلص ناتسناغفا برغ رد حلص و گنج یلحم یاه کرحم 8

:عبانم Afghanistan Voice Agency. Daftar Shura-ye Akhwat-e Eslami Rasman Aghaz be Kar Kard. Afghanistan Voice Agency. August 21, 2016. https://avapress.com/fa/4833/- توخا- یاروش- رتفد درک- راک- هب- زاغآ- امسر- یمالسا Kazemi, Reza. Sepculation Abounding: Trying to make sense of the attcks against Shia in Her at city. Afghanistan Analysts Network. February 3 2019. https://www.afghanistan-analysts.org/ en/reports/war-and-peace/speculation-abounding-trying-to-make-sense-of-the-attacks-againstshias-in-herat-city/ National Statistics and Information Authority(2021). Afghanistan Statistical Yearbook 2020. Issue No: 42. https://www.nsia.gov.af:8080/wp-content/uploads/2021/04/Afghanistan-Statisti cal-Yearbook-first-Version.pdf Leslie, J.(2015). Political and Economic Dynamics of Herat. United States Institute for Peace. https://www.usip.org/sites/default/files/PW107-Political-and-Economic-Dynamics-of-Herat. pdf Omar. Enemies of education: Taliban blow up newly constructed school in Badghis. Salaam Times. May 13, 2020. https://afghanistan.asia-news.com/en_GB/articles/cnmi_st/ features/2020/05/13/feature-02 Ruttig, Thomas. Why Farah? A Short History of The Local Insurgency(II). Afghanistan Ana lysts Network. June 7, 2018. https://www.afghanistan-analysts.org/en/reports/war-and-peace/ why-farah-a-short-history-of-the-local-insurgency-ii/ Tolonews. Unknown Armed Men‘ Destroy” Girls’ School in Farah. Tolonews. April 15, 2019. https://tolonews.com/afghanistan/unknown-armed-men-‘destroy’-girls’-school-farah United Nations’ Assistance Mission in Afghanistan(2019). Afghanistan. Protection of Civil ians in Armed Conflict: 2019. https://unama.unmissions.org/sites/default/files/afghanistan_pro tection_of_civilians_annual_report_2019_-_22_february.pdf United Nations Development Program(2020). Pitfalls and Promises of Mineral Extraction. Afghanistan Human Development Report 2020. http://hdr.undp.org/sites/default/files/2020_ nhdr_afganistan_en.pdf United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs(2019). Afghanistan – Conflict Induced Displacement 2019. https://data.humdata.org/dataset/afghanistan-conflict-in duced-displacements-in-2019 9 ناتسناغفا برغ رد حلص و گنج یلحم یاه کرحم

___________________(2020). Afghanistan. Weekly Humanitarian Update: 14-20 December 2020. December 2020. https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/afghanistan_hu manitarian_weekly_20_december_2020. pdf United Nations Office on Drugs and Crime(2021). Afghanistan Opium Survey 2019. So cio-economic survey report: Drivers, causes and consequences of opium poppy cultivation. https://www.unodc.org/documents/crop-monitoring/Afghanistan/20210217_report_with_cov er_for_web_small.pdf 10 ناتسناغفا برغ رد حلص و گنج یلحم یاه کرحم