هنولمال زیی همیس ېلوس وا ېړګج د ېک ځیتخ لامش هپ ناتسناغفا د :هنولمال زیی همیس ېلوس وا ېړګج د ېک ځیتخ لامش هپ ناتسناغفا د ېندنوم ېډنوغ يزیی همیس د هراپل ېلوس د 1 2021 یالوج دیلاش وړـګو د وا يد يلاوـیلک هـچک هـخارپ هـپ هـنوتیالو هړاو روـلڅ اوخواـش هـپ يرـمخلپ د ناـغب د وا راـښ زدـنک هـپ مـکارت رـېډ ۍرادلام د وا زـینرک.) ئروګو هنولکـش ۲ وا ۱( ید تورـپ ېـک وا يوـ لچ دـ نوژ وړـ ګو تـ یرثکا د وـ نوتیالو وـ غد د تـ شیعم ونلوټ يلاوـیلک وـنیځ د راـخت وا ناـشخدب د ېـک ګـنڅ هرسرو WFP,( يد ېــنیچرس يتادــیاع مــه نداــعم وا هــنوناک هراــپل 2010 ,Samuel Hall, 2011 ,AAID; 2016 November ېـچ ـ هنوتـشیعم يلاوـیلک ېدـناړو رـپ ليـس وا ۍـلاکچو د.) يوراـڅ وا تالوـصحم يـکاروخ ېـی ېـک وـلاک ویتـسورو هـپ Climate( يد يــکنونمنایز هرــېډ رــت ـ يړــک مــک تخــس .)2021 Center, April رــت هرس وــلرل هــپ ونلــس ۷۷ د هــچک ۍــلزوېب د ېــک زدــنک هــپ ۵۸ د ناـغب ،ونلـس ۶۵ د ناـشخدب وا هد ېـک دـح ړوـل وـلوټ يرـل هـنویاځ ېـسپرو هرس وـلرل هـپ ونلـس ۵۲ د راـخت وا ونلـس ,UNDP()ید ناـشوی هرس طـسوا يـم هـل ۍـلزوېب د راـخت( يکاروخ د هـنوتیالو ناـشخدب وا راـخت ،لاک ۲۰۱۸ هـپ.)2020 لـلتار ېـک وـنوتیالو ۱۰ وـکنورل هـچک هړوـل وـلوټ رـت ۍـنما اـن )2018 ,CSO(. )2021( لکټا سوفن د:لکش ۱ يلاویلک 1,011,187 803,529 833,422 944,492 يراښ 42,900 211,105 303,255 148,600 سوفن لوټ 1,054,087 1,014,634 1,136,677 1,093,092 تیالو ناشخدب نالغب زدنک راخت )2021( هرادا يلم وتامولعم وا ېیئاصحا د:هنیچرس هډنو سوفن يلاویلک وا يراښ د:لکش ۲ ) 2021( هخڅوماقرا وا ییاصحا هل ېرادا يلم وتامولعم وا ېیئاصحا د ،)SEF( ټـسنب ټرـیا شـیرډرف د روـل هـپ ۍلوـس د )ORPPA( ېــسسوم وــنړېڅ هــماع د ناتــسناغفا د ېلوــس وا اــیتخارپ د ناتــسناغفا د کــیټویډیم وا .هد هژورــپ هډــګ) OPDAM( نامزاــس ،خــلب ،تارــه ،راــهدنک ؛وــنوتیالو ووا هــپ هژورــپ هــغد ېلوــس د ېــک لــباک وا راــهرګنن ،ناــیماب ،ناــشخدب هـپ وـنوډنخ يـحم هتـش ېـی ېدـناړو رـپ وا وـنوتصرف هراـپل وـلوک هناـسا ېړـکرو هړـکار ېـمظنم د رـظن د هړا .هد ېوــش نــیازیډ ېډــنوغ يزــیی همیــس هراــپل ېلوــس د هژورــپ هــغد د»يد تــشیم ېــچ ېرــیچ« ناــناغفا وــڅرت يوړوــج د ېرال هـل ونوتیلاعف وا ېړـکرو هړـکار رـظن ،ورـتا ورـخ هـلیاپ هـپ.يـخاو هډـنو ېـک هـخرب هـپ وـلوراوه وړخـش يروـلدیل ډـګ هوـی د هراـپل ېلوـس د ېـښيپ هـغد ،ېـک هوــی د هــچک هــپ ېــنلوټ د هــخوم هــپ وــلوک هــتځنمار ېزینــسر يرــیوصت.يوــک هــنوڅه تکراــشم لاــعف يـحم ،يـم ېـچ يوـک هتـسرم تادـیلوت وا ېـنورپخ وا يش رــخ هړا ېد هــپ يکنوتــسیخا هــټګ لاوــیړن وا ېدـناړو ېنتـښراپس هراـپل نوډـګ د ېـک ېـکنولتار هـپ .يړــک وـترپ دیعـس ،نـیترام لیـسول ،وـنالاوکیل د زـیډنل هـغد ټــسنب ټرــیا شــیرډرف د اوــخ هــل ،دــنارګِل اــترام وا يــسوم وــنړیڅ هــماع د ناتــسناغفا د ،)SEF( وا اــیتخارپ د ناتــسناغفا د کــیټویډیم وا) ORPPA( د وــیراکمه د ځــنمرت) OPDAM( نامزاــس ېلوــس .ید یوــش وــتمچ هــګوت هــپ ېــخرب ېوــی همیــس هوــی هراــپل ېلوــس د هــم ۲۴ هــپ ېــم د لاک ۲۰۲۱ د وا هوـ ش هړوـ ج ېـ ک داـ بآ ضـ یف هـ پ ناـ شخدب د هډـ نوغ هزـ یی :وــنوتیالو وروــلڅ د ېمیــس ېــځیتخ لاــش هــل ناتــسناغفا د هـپ وزاتـسا وـنلوټ يندـم د ناـغب وا راـخت ،زدـنک ،ناـشخدب ،ېـیفارغج ،سوـفن د تـیالو رـه د ېدـنال.دوـلرد نوډـګ ېـک وا يږـېک هـنتک هډـنل هـت وـنوخړا يساـسا ېړـګج وا داـصتقا هـپ ړوـچن ېد د.يشو هـنتک هـت ېـسورپ ېډـنوغ د هـب ېـسپرو .يش ېدـناړو ېـلیاپ يـمومع وـنوثحب د هـب ېـک یاـپ 2 هنولمال زیی همیس ېلوس وا ېړګج د ېک ځیتخ لامش هپ ناتسناغفا د هـچک هړوـل وـلوټ رـت ېـلبوژ ګرـم يـکلم د ځـنمرت وـنوتیالو .)2021 ,UNAMA( هــلرل هــپ ،يرــل تــیعقوم ېــک لېوــس هــپ زدــنک د ېــچ ناــغب ،وـنایماب هـل ېـک ځـیدېول لېوـس هـپ ،وناګنمـس هـل ېـک ځـیدېول ریـشجنپ هـل ېـک ځـیتخ لېوـس هـپ ،ناورـپ هـل ېـک لېوـس هـپ ېد د یرد.يرـل هـلوپ هډـګ هرس راـخت هـل ېـک ځـیتخ هـپ وا ۲۰(وتـښپ ېـسپرو وا هد هـبژ يـصا وړـګو هنلـس ۷۰ د تـیالو ,CSO( يرــل هــنویاځ يتــسورو يــکږل يبژ يــکبزا وا)هنلــس .)2005 ودږوا هـپ ېرال ېـیول يټروپـسنارټ شـکودنه د تـیالو هـغد يټروپــسنارټ رــس هــغه هرال هــیول هــغد وا ید تورــپ ېــک د وا يولـ ښن هرس وـ نوتیالو يلاـ ش هـ ل لـ باک ېـ چ ید ریـ سم هراـپل ولوـسر د وـکوت ګنوـس وا ونوـسنج، ،وـنوکاوځ يـتینما د ېـچ وډـنڅ يلاـش رـپ ېرال ېـیول ېد د.هد هرال يتاـیح يروــل هــپ خــلب وا زدــنک د ېــک يرــمخلپ زــکرم هــپ تــیالو ببــس هنوراــشف وــنابلاط د ،يږــېک لــشېو ونوخاــش وود هــپ لورـټنک وا یـسرسال تـلود د هـت لاـش داوـېه د ېـچ يوـش .)2021, 12 UNSG, March(يش دودــحم .یوـش مـک ً ادیدـش ېـسیهار لاک ۲۰۱۶ هـل تـینما تـیالو د يرـمخلپ وا زدـنک رـپ وـنابلاط ،ېـک ربمټپـس هـپ لاک ۲۰۱۹ د د ېــسیهار هــغه هــل وا ړــک لــيپ دــیرب یږــغمه وــی ونوراــښ هــپ لورــټنک يبــسن ویلاوــسلو وــلوټ ېدږــین د وــنوتیالو وړاود .)2019 October 30 ,Ali( يرــل ېــک سال لــپخ د هرس ناتـسکیجات هـل ېـک ځـیتخ هـپ زدـنک د تـیالو راـخت لېوـس هـپ تـیالو هـغد.ید تورـپ ودږوا هـپ ېـلوپ يلاـش ځیتخ هـپ وا ریـشجنپ هـل ېک لېوـس هـپ ،ناـغب هـل ېـک ځـیدېول ېد د يـکبزا وا یرد.يرـل هـلوپ هډـګ هرس ناـشخدب هـل ېـک يکنودېـسوا هنلـس ۴۵ ېدږـین وا يد ېـبژ يـصا ېود تـیالو یاــځ هتــسورو ېد هــل هــبژ وتــښپ ؛يوــک ېرــخ ېرــپ ېــی .)2005 ,CSO( يرــل تاـیز رـېډ ورز ورس وا ېـګلام ،چـګ ،ورکـس ورـبډ د راـخت ېدیدــش رــت وــکاوروز يــحم د هــنوناک هــغد.يرــل هــنوناک هلما هـل وـینما اـن د یالوـک يش هـن تـلود وا يد ېدـنال ۍلایـس هرس وزنوتـس وـڼګ هـل ېـک هـخرب ېد هـپ وا يړـک جارختـسا ېـی )اـط(ورزورس د ناـبلاط ،ېـخم هـل وـنوروپار د.يد خـماخم ۲۰۲۱ د وا ودږوا هـپ لاک ۲۰۲۰ د ېـک وـنوتیالو هړاو روـلڅ هـپ وـ فلاخم وا وـ نوکاوځ يـ تلود د ،ېـ ک يـ يامین ۍړـ مول هـ پ لاک وا دوـلرد ماود يلاوـخیرتوات وا ېتـښن ځـنمرت وـلډ وـلاو هلـسو OCHA,( يد يوـش هـیاځېب کـلخ هـیاځ وـڅ ېـی هـلما هـل .) 2020a, 2020b, 2020c, 2021 ېـلډ هـل وـنوتیالو وـځنپ وـغه د ناـغب وا زدـنک ،لاک ۲۰۲۰ هـپ يـکلم رېمـش رـېډ اوـخ هـل وـنوکاوځ يـتلود د ېـک هـپ ېـچ وو وــنوقح يرــب د لاک ېدــمه هــپ.هد ېتــښوا هــلبوژ ګرــم د وــلاو هلــسو وــفلاخم د تــلود د مــه نالاــیربخ وا نالاــعف زدـنک ،راـخت هـپ.) UNAMA, 2021( يوـش يناـبرق وـنودیرب يرــب هــل اوــخ هــل وــسیلوپ يــحم ناــغفا د ېــک ناــغب وا لړــکرو مــه هــنوروپار ېــسپ هــلرپ وــنوړغرس د هــخڅ وــنوقح .) Clark, November 14, 2019( يوــش هرس ناتـسکیجات هـل يـچ هـنوتیالو راـخت وا زدـنک ،ناـشخدب ودږوا هـپ يرال يلاـش د قاـچاق د وـکوت هردـخم د هـلوپ هـپ هـشېن د ځـنمرت وـناکاوروز يـحم د تردـق د ،يد هـتارپ ېـک ویلایـس يـي هـقرف د رس رـپ لورـټنک د ۍرګادوـس د وـکوت يـي .) هـنیچرس هـغامه( يد ېدـنال زـېغا رـت ږپــش ېــک ودږوا هــپ ېتــشایم نوــج لاک ۲۰۲۱ د ېزاوــی هـپ ۍلاوـسلو ۸ ، راـخت هـپ ۍلاوـسلو ۱۱ ، زدـنک هـپ ۍلاوـسلو وـلاو هلـسو وـفلاخم د ېـک ناـشخدب هـپ ۍلاوـسلو ۲ وا ناـغب .ېو ېدــنال وــنودیرب رــت وــلډ هــپ هــخڅ لېوــس هــل ،راــخت هــپ هــخڅ ځــیتخ هــل زدــنک هــپ هــخڅ لاــش هــل وا خــلب هــپ هــخڅ ځــیدېول هــل ،ناــغب يــصا وکنودېــسوا د تــیالو ېد د.یــلړت ېروــپ ناــشخدب ،) هنلـس ۲۶( یرد ،) يکنودېـسوا رـېډ هنلـس ۴۰ هل(وتـښپ ېـبژ .)2005 CSO( يد يـکږل يبژ يـنمکرت وا)هنلـس ۲۰( يـکبزا هل وـنابلاط د يـک وـنلک ۲۰۱۹ وا ۲۰۱۸ ،۲۰۱۵ هـپ تـیالو هـغد وـی هراـپل وـنابلاط د ېـچ زدـنک.وـش خـم هرس وـنودیرب ورـس ،ېـسیهار لاک ۲۰۱۵ هـل ،ید روـحم یـکنوونیمأت يکيژیتارـس هراـپل لـځ يړـمول د زـکرم تـیالو د ېـچ تـخو هـغه ېـنای ېـنوړوج رکـښل د هراـپل یوـغه د ،دـېولو هـت سال وـنابلاط د ; 2021 March 12 ,UNSG( تــښواو رــګډ هــپ وزراــبم وا January 30 ,Ali; 2019 September 11 ,Ali and Ruttig وروـلڅ وداـی د زدـنک ،لاک ۲۰۲۰ هـپ.).RFE/RL, n.d; 2016 3 هنولمال زیی همیس ېلوس وا ېړګج د ېک ځیتخ لامش هپ ناتسناغفا د هدو هږـ ل تـ عنص يمـ سر ېـ ندنیک ناک د ،هرس ېد هـ ل.)2014 هــل ېنــښېدنا ېدیدــش د هړا هــپ تــینما د وــنارګراک د.ېړــک 6 ,BBC( یوــش عــنم جارختــسا ينوــناق رــیغ وــنوناک د هــلما د اوـخ هـل وـلډ وـلاو هلـسو وا ينوـناق رـیغ د.)2019 January هـنیچرس هوـی وـینما اـن د ېـک تـیالو ېد هـپ لورـټنک وـنوناک .يږـېک لـڼګ هـل ویلاوـسلو ۲۸ وـلوټ د ېـک تـشایم نوـج هـپ لاک ۲۰۲۱ د ېو هــبروک ویلایــس وا وړــګج د ۍلاوــسلو ۲۲ هږــلرتږل ېــلډ ۲۰۲۰ هــپ.ېو ېدــنال لورــټنک رــت وــنابلاط د ۍلاوــسلو ۲ وا هنلـس ۷۵ رـت هـلبوژ ګرـم يـکلم هـلترپ هـپ لاک ۲۰۱۹ د لاک يفدـه ،ېړـګج ۍـنکمځ هرـېډ رـت ېـی لـمال وا ېوـش هړوـل يوـش لـڼګ)يـګرمناځ اـن(يکوت يـکنودېدواچ يسال ،ېـنژو .) رــثا هــغامه ، UNAMA( هنتک هډنل:هډنوغ ناشخدب د هراپل ېلوس د هــپ وــنارن وا وځــښ د ېــک هډــنوغ هــپ ېلوــس د ناــشخدب د وداـی هـل ېـک وـلاونوډګ هـپ.دوـلرد نوډـګ وـنت ۷۰ بوتیزاتـسا د وا روټکــس يصوــصخ ،ېــنلوټ يندــم د هــخڅ وــنوتیالو ۴ اـلع يـنید وا ناداتـسا نوـتنهوپ د ،يزاتـسا تـموکح يـحم .وو لماـ ش لـب وـی هـل وـکنووک نوډـګ ېـک هډـنوغ هزـیی همیـس يد هـپ د هـچک هزـیی همیـس هـپ وا ېړـکو ېرـتا ېرـخ وا هـنوثحب هرس هـل لـماوع هـغد ېـسپرو.لدـېږغو وـنولمال وـمهم رـپ ېړـګج يړـکو هـنوزیدناړو لـپخ وـڅرت لوـش کـیرش هرس وناتـسیلانپ هـچک هـپ وـنلوټ وزـیی همیـس د ورال وـموک هـل لـماوع داـی ېـچ .يش یادـېراوه ېرال هـل ونوتـښون وزـیی همیـس د لاـش هـپ ناتـسناغفا د وناتـسیلانپ وـنت ۴ ېـک داـبآ ضـیف هـپ وروـلدیل وـلاونوډګ د هړا هـپ وـلماوع د ېړـګج د ېـک ځـیتخ هود وا ېځــښ ېود ېــک وناتــسیلانپ هــپ.لــیوو هــنوباوځ هــت د وـی ،عـفادم وـنوقح د وځـښ وا یړـغ ېـنلوټ يندـم د(نارـن وا داتـسا وـی وړـک هدز يـکینخت د ،عـفادم وـنوقح د وناموـشام .وو لماـ ش) یزاتـ سا وـ ی ترازو وـ فاقوا وا جـ ح د يلاـم تاـیز هـخڅ تـیالو ېد هـل هرس ولتـسیا هـپ وـنوناک د MOMP,; 2021 April 27 ,Kakar( يوـک هـسالرت تاـناکما .).n.d رـېډ ېـسیهار لاک ۲۰۱۹ هـل نوتـش وـنابلاط د ېـک راـخت هـپ وـنوکاوځ يـتلود د ېـک ودږوا هـپ لاک ۲۰۲۰ لوـټ د وا یوـش لړــکرو روــپار وړــګج وــنجخیرتوات د ځــنمرت وــنابلاط وا .) رـثا هـغامه ، UNAMA ؛هـغامه ، Ali and Ruttig( یوـش يفدـه وناـسک يـتلود د وا هـنودیرب يـياوه ،ېتـښن ۍـنکمځ لــیالد يــصا ېــلبوژ ګرــم يــکلم د لاک ۲۰۲۰ هــپ ېــنژو یـ لاوتایز هنلـ س ۲۵ هـلترپ هـپ لاک ۲۰۱۹ د ېـچ يږـ ېک لـ ڼګ وا وـنابلاط د ويځنووـښ يـحم هـپ هـنوروپار هـګنرادمه.ييـښ هـلما هـل ېـچ يوـک هرـخ وـنودیرب د وـنوکاوځ يـياوه ناـغفا وا وــکنووک هدز د وا لدــېړاجیو وتاــسیسأت وزینووــښ د ېــی .)UNAMA, op.cit( ېوـش هـت ځـنمار هـنژو لنوـسرپ زینووـښ ځــنمرت وــلډ وــلاو هلــسو وــلړت ېروــپ وــناکاوروز يــحم هــپ ېړــګج د ،تــیمها داــصتقا د وــکوت يــي هــشېن د وا يلایــس .)2019, 14 Clark, November( يوـک يـچېپ ال تاکرـحت ېــک هډــنڅ هــځیتخ لاــش هــپ ناتــسناغفا د ېــچ ناــشخدب ځــیتخ هــل ،هرس ناتــسکیجات اوــخ هــل لاــش د ،ید تورــپ رــت ناتــسیتلاب تــیګلیګ وا لارــچ د زــېلهد ناــخاو د هــخځ ېد د یرد.يرــل دادــتما ېروــپ ېــلوپ رــت نــیچ د وا لاــش يـکبزا ېـسپرو وا هد هـبژ يـصا وـکلخ هنلـس ۸۰ د تـیالو ۍــکږل يبژ يزــېغرق زــېلهد ناــخاو د وا)هنلــس ۱۰( هــبژ .يرــل هــنویاځ ېــسپرو هـمین وا ۍـنرغ هرواـخ هرـېډ هنلـس ۹۰ هـل تـیالو ناـشخدب د هــپ وا کرــپ تــیت ېــنلوټ ناــشخدب د.ېــلوین ومیــس ۍــنرغ هـغد.يو اـج هـخڅ لـب وـی هـل ېـک يـمژ هـپ هـګوت ېړـګناځ هنوتصرف ۍرګادوـس د ،لـم هرس وواـنبریز وږـل ورـېډ هـل طـیارش زیرګادوـس يمـسر رـیغ د هدـح هوـی رـت ېـچ يړـک دودـحم يـخا هـنیچرس هـخڅ تـیمها يبـسن هـل وـقاچاق وا ونوتـشیعم .)2014 ,Fishstein( هــل وــنیچرس يندــعم وکانتــښزرا د تــیالو هــغد هــګنرادمه ،ناـشخدب لـعل ،اـط ،هرـبډ دروـجال د:ید روهـشم رـېډ ،هـلما ورــبډ د ،) mica(اکــیم ،هنپــسوا ،هرــبډ کــهآ ،ســم ،هرــقن ,Fishstein; 2014 January 14 ,Pajhwok( روــن وا هراکــس 4 هنولمال زیی همیس ېلوس وا ېړګج د ېک ځیتخ لامش هپ ناتسناغفا د هـګوت ېړـګناځ هـپ يش یالوـک ،نوتـش وـنومزیناکم وـکانزېغا د ېــک روټکــس هــپ ېــندنیک ناک يمــسر وا ټروپــسنارټ د .يش ببـس ودـېبذج د ېـنوګناپ يداـصتقا وود وداــی د ېــک هــلیاپ هــپ ېړــکوه د ېلوــس د ،هرس ېد هــل ېـک نوـناق يساـسا هـپ وا لوـسر هـت یاـپ ېړـګج د( وـنوطرش هنوکـش مـهم هړا هـپ ودـېک يـمع د)لتاـس وـنوقح وـیلغار د يد لماـش يـکټ ېدـنال ېـک وـنوقح وـغه هـپ.لوـش ناـیب مـه هـت ېنتاـس وا ړـتالم وا يوـش رـکذ هـګوت هصخـشم هـپ ېـچ ېزوـح يـمومع وا راک ،ۍدازآ ناـیب د ،وړـک هدز:يرـل اـیتړا ادیدـش وناتـسېلانپ هنیځـښ هړاود.یـسرسال وـلوټ وا وځـښ د هـت د هـ ت وځـ ښ هړـ کرو»لدـ ب د ېلوـ س« د ېـ چ ېو دـ نا ېد هـ پ ً .هد هـن وـلنم وا تـ لود د هرس ګـ تار هـ پ تـ لود يناـ بلاط هـ مین اـ ی ړپـ شب د مـه هـت بوـتدنګرڅ اـن لوډ د ېـکیړا د ځـنمرت ېـنلوټ يندـم یاـپ هـپ.هوـشو هراـشا هـګوت هـپ ېنـښېدنا وا يرادرـخ هوـی د تـعیرش يماـسا هـل وا وـلرل يروـلدیل د هړا هـپ ېـنلوټ د ـ ېـک هـت نـټاو یوـل ځـنمرت وـکلخ د هوـلپ هـل ریـسفت مـس د هـخڅ وړـګو هراک هـظفاحم وا وکنوتـښوغ يدازآ د ېـنلوټ د ـ وـتک هـپ ېنـښېدنا مـه هړا هـپ ودېـښېپ د وړخـش يـکيژولایډیا د ځـنمرت .ېوـش لدوـښو هنولمال زیی همیس ېړګج د داــبآ ضــیف د ېــچ هــنولمال يــصا روــلڅ هــغه ېړــګج د :هـل يد تراـبع ،لوـش هـتوګ هـپ اوـخ هـل وـلاونوډګ د ېډـنوغ نوتش هن ۍنمکاو د نوناق د • شېو ولسو د • لتسیا ينوناق ریغ ونوناک د • داصتقا یروزمک • هـنوخړا مـهم لـمال رـه د مـس هرس وـتاحېرشت هـل وـلاونوډګ د :يږـېک ېدـناړو لوډ ېدـنال هـپ ایوپ لیلج /FES, MADPO, APPRO© ناـغفا د ،ونتـښوغ دـنوړا ېلوـس د ېـک هـخرب هـلب هـپ ېډـنوغ د هړا هـپ ېړـکوه يلاـتحا د ېلوـس د ځـنمرت وـنابلاط وا تـلود د ېړـګج د وا ېلوـس د.وـشو ثـحب دازآ ځـنمرت وـلاونوډګ د اوـخ هـل وـلاونوډګ د ېـچ ېنتـښوغ هـغه دـنوړا وـلماوع يـحم :يد لوډ ېدـنال هـپ ،ېوـش هـتوګ هـپ ېنتښوغ ولاونوډګ د هخڅ ېلوس هل وو نـ م هـ لیه هدـ ح هوـ ی رـ ت لاوـ نوډګ ېډـ نوغ د ناـشخدب د هــپ وــخ ،يرــلو ېــلیاپ ېــتبثم يياــښ هړــکوه ېلوــس د ېــچ ېړــګج هــګوت هــکانزېغا هــپ) ۱: هړــکوه هــغد ېــچ طرش ېد هـنوقح يـغار ېـک نوـناق يساـسا هـپ) ۲ وا ،يوـسرو هـت یاـپ يــعوضوم ورد هــپ ېنتــښوغ هــغد وــش یالوــک.يش لتاــسو :وـشېوو وـیروګ هـټک ؛لایرېپاچ يداصتقا دعاسم وا وتمچ ال • ودـساف د هـګوت ېړـګناځ هـپ وا يلاوـتموکح هروـغ ال • ؛لدـېک يـپ هـنالداع نوـناق د وا لدـېمک وـنوراک .لدېتایز ماجسنا زینلوټ د • يد ېړالو ټــسنب رــپ لکــټا ېد د ېنتــښوغ ېداــی هــتروپ د يش یالوــک ماــغدا وــنابلاط د ېــک ماــظن يسایــس هــپ ېــچ يراتخاـ س د وا يش ببـ س ودـ ېمک د وـ نژو يفدـ ه وا وزراـ بم .يړــک وــتمچ طــیارش هراــپل وــتاحالصا کانزېغا نوـناق يـعرش د ېـچ يوـک رـکف لاوـنوډګ رېمـش وـی ېرـل ورصاـنع ودـساف د ېـک تـلود هـپ يش یالوـک قـیبطت وـتمچ يلاوـتموکح وا تـلادع زـینلوټ هروـغ ال ېرال هـل وـلوک ېړـګج د ېـچ يرـل هـمت لاوـنوډګ ،هـګوت يـمومع هـپ.يړـک د ۍـلاوتموکح د وا تاـبث يسایـس ېـک څرـت هـپ يلاوتـش هـن 5 هنولمال زیی همیس ېلوس وا ېړګج د ېک ځیتخ لامش هپ ناتسناغفا د هتـسیلانپ هنیځـښ هرېمـش ۱ ۍــلاوتموکح ېملاــس اــن د ،يروــلدیل هــل وــیړغ د پورــګ د د لوراوــه وزنوتــس نوتــش هــن ۍــنمکاو د نوــناق د وا ۀلئــسم هـیئاضق رـپ ،يواـهوپ هـماع هړا هـپ وراـنړک ينوـناق وا نوـناق وا نوډـګ لاـعف ال وینـسر وا ېـنلوټ يندـم د ېـک ېـنراڅ هوـق هـت وـتاحالصا هوـلپ هـل تـښړوج د ېـک ونوټـسنب يـتموکح هـپ :لاـثم.يرـل اـیتړا وــلوټ رــت ،لور ېــنلوټ يندــم وا وــنوناګرا وزــینراڅ د هـ نتک وـ نوتیلاعف د ېوـ ق هـ یئاضق د ېـ ک تـ لاح هروـ غ ودـېک ءارـجا وـماکحا د ېـک ټاکوـچ هـپ نوـناق د وا هرس نوـناق هـل دـیاب ېـیضق ېـلوټ.هد هـنراڅ ېـچک رـپ يش لـصف وا لـح تـخو يلکاـټ هـپ وا تواـضق مـس تــلود د هرس ېد هــپ وا يش نــمډاډ کــلخ وــڅرت هرېمــش ۱. يش تاــیز رواــب لــباقتم ځــنمرت ســلو وا .هـنلوټ يندـم ،تـسېلانپ هـنیران هـخڅ رـمع ټـیټ هـل دـیاب هـنوقح يندـم ېـچ وـشو زـیدناړو ېــک باــصن زینووــښ هــپ وا يش لدوــښو هــت وــکنووک هدز روژ هړا هـ پ وـ نوتیفلکم وا وـ نوقح د وـ څرت يش لړـ کرو یاـ ځ رـیغ د لـسن یـکنولتار ېـچ وـش یالوـکو وا هـسالرت یواـهوپ .وړـک ړوـج مواـقم ېدـناړو رـپ دـنلچ هـنالداع هـ ل وـ کلخ د وا نوتـ ش وواـ لع ېـ نید د وـ لاونوډګ رېمـ ش وـ ی ذـیفنت رـپ نوـناق د زار هـغد وا هـخرب هـپ ړـتالم د هـخڅ وـنوقح .هـڼاګو نـیړا نوډـګ لاـعف یوـغه د ېـک هـنراڅ زــینلوټ د تــلادع يلاــقتنا وــیړغ پورــګ د ،ېــک یاــپ هــپ حرـطم هـګوت هـپ طرش هوـی د هراـپل ولدوـښېا ټـسنب د ماجـسنا يــګنج د وا وــلوکرو باــسح د هــت وــناینابرق یوــغه.ړــک هوــی د هراــپل راــڅ يلدــع د وناـ سک وــکنووک هرسرــت وــنومرج .ړــکو راګــنیټ تــیمها رــپ وــلوړوج د ټاکوــچ شېو ولسو د:هزنوتس همیود د ،هړـکو هراـشا هـترو وـلاونوډګ ېـچ لـمال مـیود ېړـګج د ېلــسو هــخرب هــیول وــکلخ د ېــچ هلئــسم اد.و شــېو ولــسو يوـک هتـسرم هرس تدـش هـل وړـګج د هـچک ۍـنچوک هـپ ،يرـل هـګوت ېړـګناځ هـپ مـه یـسرسال هناـسا هـت ولـسو زار هـغد وا يلاوـخیرتوات د هـګوت هـپ فدـه هوـی د ځـنمرت وـنارن وـناوځ د ایوپ لیلج /FES, MADPO, APPRO© نوتش هن ۍنمکاو د نوناق د:هزنوتس ۍړمول وـکلخ هـل لوـک يـپ یروزـمک نوـناق د ،هدـنا هـل وـلاونوډګ د تــلود د دــنلچ هــنافصنم رــیغ ماــظن يــياضق– يلدــع د هرس د ېـک لـخاد هـپ وـنلوټ د وا يوـک زـېغا يـفنم تـیعورشم رـپ ېـچ لوـش لـیوو هـګنرادمه.يږـېک ببـس ودـېتایز وړـګج ېړــګناځ هــپ يــکږل وا ناــناوځ ،ېځــښ هــکل کــلخ ېــنیځ ېدـناړو رـپ دـنلچ هړواـن وا ېـنوروځ د اوـخ هـل تـلود د هـګوت .يد نـمنایز د ماــظن يلدــع د داــسف يرادا خارــپ وــلاونوډګ هــګنرادمه لـڼګ ېـساد وا ړـک هـتوګ هـپ هـګوت هـپ لـمال یوـل اـیتروزمک نـمنایز وا يوـک تـمدخ هـت وـناکاو روز ېزاوـی ېـچ يږـېک ېد د تـسېلانپ هوـی.يوـچا هـت ېدـنک تـیمورحم د ال ناـسک :هړـک هـتایز هرـېبرس وـلنم هـل يروـلدیل ينوــناق هروــغ وــلوټ رــت هــچک هــپ ېمیــس د يياــښ د ،نوــناق يساــسا د ېــک هــپ ېــچ ورــلو ټاکوــچ ېــساد هوــی وــحیاول ينوــناق وا وــنونامرف ،وــنیناوق هـل.يد يوـش بـیوصت لوـټ ېـچ يد لماـش هـګلوټ ېـلپ هـن ېـک داوـېه ېد هـپ ېـچ هـڅ هـغه هـغرم هدـب نوـناق هـل يـکنوړوج نوـناق هـلپخ.ید نوـناق ،يږـېک رـت هتـش ناـسک ېـساد]...[.يوـک هـنوړغرس هـخڅ هـن هزاـجا ،ېړـک هـنرو توـشر ۍـناغفا ۰۰۵ يـچ وـغه هـل ږوـم.ېدږـېک لـپ ېـی ېـک رـفد هـپ ېـچ يوـکرو تاـیز اروـخ تـیعضو.وـی يوـش خـم هرس تـښدنب .یـلتو لکـټا هـل ږوـمز ګـتار نوـلدب د وا ید بارـخ هــپ وا هزیــسل روــلڅ هــښیر وــیتخبدب وــلوټ وــغد د .يد ېړـګج ېزیـسل ۍتـسورو ېود هـګوت ېړـګناځ 6 هنولمال زیی همیس ېلوس وا ېړګج د ېک ځیتخ لامش هپ ناتسناغفا د ولـښاوګ د اـمز هرـس ېد هـپ وا مرـل روز وا هلـسو ېــغد د ېــک هــنلوټ ېد هــپ».يړــک هــنو هــڅه اــیتړا هــت وــڅه هــلاهمدږوا لوراوــه ېزنوتــس هــنلوټ يــندم ،لاوــنوډګ هــنیران هرېمــش ۱ ـ.يرــل ېــی اوــخ هــل وــیړغ د پورــګ د ېــچ ېرال هــلاهمدږوا هــغه .دوـلرد زـکرمت ېـی يواـهوپ هـماع وا مـیلعت رـپ ،وـشو زـیدناړو هـپ مـه هړا هـپ وـنورطخ دـنوړا ېلـسو د ېـچ وـشو زـیدناړو هلـسو ویـښو هـت وناموـشام وـڅرت يشو هـنوثحب ېـک ویځنووـښ ېـنلوټ د ېـچ ړـکو زـیدناړو وـلاونوډګ.ید هـن راک هـښ لرـل ېــنلوټ يندــم د دــیاب هــنونیاپمک ېنوــسر عاــطا د هــچک هــپ ،وواــلع ېــنید رــت ېــلوین وــسسوم يــتلود اــن هل(هنوټــسنب وـڅرت يړـک ډـنوغار هرس)ېروـپ وناګاروـش يـحم وا وینـسر وـنونایز وتـښوا د اوـخ هـل وناـسک وـکنورل هلـسو وا کـپوټ د هـپ ېزنوتـس ېد د ،يړـک ېروـپ سال يواـهوپ هـماع هـپ هړا هـپ ولـسو د هـچک يـحم هـپ وا يړـکو ېرـخ هرس وـنلوټ هـل هړا .يړـک عـضو تاررـقم هراـپل وـلوځرګ ایوپ لیلج /FES, MADPO, APPRO© هندنیک ينوناق ریغ ونوناک د:هزنوتس همیېرد مـیېرد هـغه وړـګج د لتـسیا وا لدـنیک ينوـناق رـیغ وـنوناک د اوخ هـل پورـګ د.هړـکو هراـشا هـترو وـلاونوډګ ېـچ ید لـمال د ،یړـمول.لوـش لوـینو ېدـنال ښـښوپ رـت تاـعوضوم هود رـیغ وـنوناک د اوـخ هـل وـنلوټ يـحم د هراـپل ونوتـشیعم وـلیدب وـنوناک هـل اوـخ هـل وـناکاوروز وـغه د ،مـیود وا لتـسیا يمـسر وا وـلوقاچاق هـپ وداوـم يندـعم هـیب نارـګ د ېـچ لتـسیخا هـټګ :يورـبارب ېلـسو هـت وـیلایګنج وـلپخ ،هرس وـلرولپ ېــسیهار ېدوــم ېدږوا هــل وــکلخ وــنلوټ يــحم د هــسال هــللورټنک وــنوناک د ورــبډ دروــجال وا اــط د ېــچ ېــک وــطیارش ېــساد هــپ.یوــش ببــس ودــېک هــنیداهن د هلـ سو وا کـ پوټ ،هتـ ش هـ نوتصرف ږـ ل هراـ پل وـ لوږیز دـ یاع د ېرال هـ ل ودـ ېک یاـ ځوی د هرس وـ لډ وـ لاو هلـ سو دـ ض تـ لود ېـ ک ماــپ هـ پ هـ ګوت هـ پ ېلیـ سو ېوـ ی د هراـ پل وـ لوټګ وـ سیپ د .يږـېک لوـین هد هزنوتـس هـغه ،اـیتخارپ وـشېلم وا وـلډ وـلاو هلـسو د ناـغفا.يرـل واړـت لـباقتم هرس شـېو هـل ولـسو د ېـچ د هرس ودـېماع هـل يلاوـخیرتوات د مـه سـیلوپ يـحم لوـین ېـک ماـپ هـپ هـګوت هـپ لـماع يـکنووک هتـسرم ړوــج ېــی ســیلوپ يــحم ېــچ و تــلود اد:يږــېک تـخو ېـنیځ وا يوـکرو شاـعم تـخو ېـنیځ.لړـک مــه یوــغه وا يوــکرو ېلــسو هــت یود تــلود.هــن وـی هـخڅ لـیپ هـغامه هـل ېـلډ هـغد.يوړوـج ېـشېلم د وـم ېرـېچ هـک]...[.هو هزنوتـس هوـی اـی یږوـخرس راک اـیتړوایپ رـپ وـسیلوپ وا ودرا يـم د یاـځ هـپ یود یوغه.هدېـښېپ هـن اـیتړا هـت وـسیلوپ يـحم ،یاو یړـک سال لواـپچ وا روـچ هپ ،يوـک اـغ]سـیلوپ يـحم[ رــپ ورال وروــن هــل وا يودــنب هنوکړــس ،يوــک ېروــپ د مـ ه اـ یب هرس وـ لوټ ېد هـ ل وـ خ يوـ ک مـ لظ وـ کلخ ۲. ید هرسرو ړــتالم نادــناموق هــینما اــی يلاو ،رــیزو ملاـع يـنید ،تـسېلانپ هرېمـش هړکرو وـتاناکما يلاـم د ېـک لدـب هـپ ېلـسو د وـیړغ پورـګ د هلیــسو هوــی هراــپل وــلومک نوتــش د ېلــسو د ځــنمرت ســلو د د ېـ چ وو دـ نا ېد هـ پ روـ ن رېمـ ش وـ ی ،مـ ه اـ یب رـ ګم هـ لڼګو یادــېک يش هــن وا هد هلئــسم ېــلچېپ هوــی تــیکلام ېلــسو هتــش لاوــنوډګ هوــی.يش هراوــه ېرال هــل وــلوکرو وــسیپ د :ېړــک روــځنا لوډ اد ېــنوګنن یالوـک وا ورـل تردـق ،ورـلو هلـسو ېرـېچ هـک هـپ وا وړـک بـصغ ېنیچرـس يـبآ وا ېـکمځ وـش کوــڅ وــن.ورــلو يــنمکاو وــکلخ رــپ ېــک یاــپ ؟يراپـسو هلـسو هـلپخ وا يـشار ېـچ يد رـضاح هرـېت ېـک وـځرو وپـش هـپ رـتخا د ئړـکار هزاـجا هوــی لــپخ اــم.مړــکو هــسیک هــبلاج هوــی ېوــش هـل ېـی هپـش هـپ رـتخا د ېـچ لـیوو هـت يډـنواګ هـلپخ اـم« لـیوو هـغه.ېوـشو ېزډ هـخڅ روـک ېـچ يـش هوـپ ناـیډنواګ ېـم وـڅ رـت ېړـکو ېزډ 7 هنولمال زیی همیس ېلوس وا ېړګج د ېک ځیتخ لامش هپ ناتسناغفا د ېدـناړو رـپ وـلوک يمـسر د جارختـسا يمـسران د ،هرس ېد هـل اوـ خ هـ ل وـ ناکاوروز وـ غه وـ کنورل وـ کیړا وـ خارپ د ډـ نخ وـ ی لــپخ هــپ ېــی لیاــسو دــیلوت د ېــچ ید تــیریدم وــنوناک د وـ لاونوډګ.يرـ ل کاو وـ نیچرس رـ پ وا يتـ سیخا ېـ ک لورـ ټنک هــګوت هــپ تــیکلم هــماع د دــیاب هــنوناک ېــچ ړــکو لالدتــسا وـخ.يش لړـکرو هـت وـنلوټ يـحم وا يش لوـینو ېـک ماـپ هـپ ېزاوـی هـپ ېد تـلود ېـچ دوـلرد کـش هړا ېد هـپ یوـغه :ېـنای.يړـکو ړـتالم وـنلوټ هـل ېـچ يش یالوـکو رس کــلخ وا يړــکو يراکــمه دــیاب ېــنلوټ يــحم یوـغه د هـنوناک ېـچ يش هوـپ وـڅرت يړـک ډـنوغار وـغه د هراـپل وـټګ يصخـش د دـیاب هـن وا هد ينمتـش .هــنلوټيندــم،لاوــنوډګهرېمــش ۲. يــنمولوــکېدــنال یالوـک يږـېک لـیو ېـچ ځـنمرت وـنوروټکف وا وـلماوع وـغه د لور هدـنغر وا تـبثم ېـک هـخرب ېد هـپ هـګوت هوـقلاب هـپ يش يــتلود وــنیځ وا وواــلع يــنید ،وینــسر وــش یالوــک ،يرــلو وـغه د ېروـپ هـسوا رـت وـلوټ وـغد ـ وړـکو هراـشا هـت ونوټـسنب هـپ ېـی دـنوژ ېـچ یالوـبول لور ږـل رـېډ ېـک ړـتالم هـپ وـنلوټ .ید یـلړت ېروـپ ولتـسیا هـپ وـنوناک د هـګوت يبـسن اـی هزـیلوټ نارـهر يـنید ېـچ هړـکو هـنودای هـګوت ېړـګناځ هـپ وـلاونوډګ وــنوقح د ېــنلوټ د واړــت هــپ وــنیچرس وــلپخ د يش یالوــک يراک وبـ سانم د وا يوـ بولو لور وکنوتـ ښوغ تـ لادع د هراـ پل تـسېلانپ وـی.يړـکو هنتـښوغواین هراـپل وـلوک هـسالرت وـطیارش ېــی هرس عوــضوم ېد هــل ،و لــماع يــنید مــه هــلپخ ېــچ :ېـچ هړـکو هـقفاوم هدـ ند وـ لوک هـ سالرت ډاډ د هـ خڅ يـ کټ ېد هـ ل اـ لع لتـسیخا هـن هـنوقح لـپخ هـخڅ وـکلخ هـل ېـچ يرـل هډـنو ېـک هـګناپ يندـعم ېد هـپ لوـټ ږوـم.يږـېک رـېډ هـسوا رـت]...[.يرـيږ نیپـس ،هـنیران ،ېځـښ:ورـل هړواـن وـنوکاوځ يـتلود د هـغه هـک ـ ناـسک رېمـش ږـل هــځنم هــل ســلو د اــی ید ناــسک يکنوتــسیخا هــټګ د ېــی لورــټنک وــمرېز يناک د ږوــمز ـ ناــسک هراکــېب ږوـم رـپ.ید یـلوین ېـک سال لـپخ هـپ ېرال هـل روز هګوت ېړـګناځ وا وـناناغفا وـلوټ وا وـنارن وا وځـښ وـلوټ هـماع ځـنمرت وـکلخ د ېـچ هد بـجاو وواـلع يـنید وـنوقح وـلپخ هـل ېـچ يدږـن ېرـپ وا يړـکو یاـهوپ وــناکاوروز يــحم وــغه د هــنوناک هــغد. ئړــکرو هـل هـت وـکلخ ېمیـس د ېـچ يږـېک لتـسیا اوـخ هـل یوـغه.يوـکرو هـن مـه یـش څـېه لـب هـترپ ۍرودزـم رــپ ېــک لدــب هــپ دزــم مــک رــېډ د ېرــبډ دروــجال هــنلوټ يندــم ،هتــسېلانپ هرېمــش ۱ ـ.يساــبو ار وــکلخ وــیژولانکټ ېــچک ېــټیټ د ،يروــلدیل هــل وــیړغ د پورــګ د وا ،لوــکرو خړا ينوــناق د هــت ېــندنیک ناک يمــسر رــیغ هرس ناـشخدب وا راـخت د يش یالوـک هـنوګناپ ېـک ۍـندنیک یـلحم هـل تـعنص ېـنرل ناک د ېـک وـنوتیالو وـکنورل ناک رـېڅ هـپ دـیاع هراـپل وـنلوټ يـحم د وا يړـکو هتـسرم هرس ودـېک هـښ د.يړــک هــتځنمار هــنوتصرف تــباث وا هرادــماود يــکنوږیز :لــیوو يزاتــسا پورــګ يش هــن ېــچ ورــل تــلود وــی اوــخ ېوــی هــل ږوــم وا يــخاو هــټګ هــخڅ وینمتــش يندــعم هــل یالوــک ادـمه ،اوـخ ېـلب هـل.يرـل تردـق راک ېد د مـه هـن رـیغ لوـک هـسالرت هـټګ هـخڅ وـنوناک هـل يـياو تـلود يږــېک لــیو ېــچ ناــسک هــغه وــن.ید راک ينوــناق وا يوــچا سال هــت ولــسو ،ید ينوــناق رــیغ ېــی راک ،لاوـنوډګ هرېمـش ۱ ـ.يږـېرد ېدـناړو رـپ تـلود د .هـ نلوټ يندـ م هــل تــلود ېرــېچ هــک ېــچ هړــکو هــنودای وــیړغ پورــګ د ېـی ړـتالم وـنارګراک د وا یالتـسیخا هـټګ هـخڅ وـنوناک هتـش هزیګنا وـکلخ د هـت وـلوړوج وـشېلم د وا وـلرل ولـسو د ،یالوـک ناک يمــسر رــیغ د.هدــېرېډ تــیعورشم تــلود د وا هدــېمک لوـ ک يکلـ سم هـ غه د وا لـ ښب تیمـ سر هـ ت روټکـ س وـ لدنیک هـګوت هـپ ۍرالګـت ېـساد ېوـی د وـلوک هـسالرت دـیاع د مـه د هراـپل وـنلوټ د يش یالوـک ېـچ لوـش لوـینو ېـک ماـپ هـپ د وا ړــتالم د هــخڅ ویرګادوــس وــینچوک هــل ،ېدو يــيانبریز .يشو هــنوګناپ هراــپل اــیتړوایپ د وتاــسیسأت يــمیلعت د مـه عوـضوم رـپ وـلوک هـښ وـطیارش د وـنارګراک د وـنوناک د د ېـچ وـشو راګـنیټ ېرال هـل بـیقعت ينوـناق د وناـسک وـغه د وـلاونوډګ هـګنرادمه.يوـک ېدـنال وـښپ رـت قوـقح یود ۍژوـلانکټ يجارختـسا د هـڼب يدـنوخ هـپ وا ورال يټروپـسنارټ رـپ يسرسال د هـت وـنوناک ېرال هـل ېـنوګناپ د ېـک هـخرب هـپ .ړـکو راګـنیټ مـه تـیمها 8 هنولمال زیی همیس ېلوس وا ېړګج د ېک ځیتخ لامش هپ ناتسناغفا د لدـېک یاـځ وـی وـناناوځ د هرس وـنوپورګ وـلاو هلـسو ۱ ـ.يشو راک هـغد ېـچ طرش ېد هـپ وـخ يړـک مـک .هـ نلوټ يندـ م ،هـ لاونوډګ هرېمـ ش وا تـلود د ېـچ وو دـنم هـلیه هـګوت ېړـګناځ هـپ لاوـنوډګ وا يوـ سرو هـ ت یاـ پ ېړـ ګج نوړـ ت ېلوـ س د ځـ نمرت وـ نابلاط ځــنمار ېــنوګناپ ۍــنرهب وا ۍــنروک ېــک داــصتقا يــحم هــپ هـ پ تـ لود يوـ ن ېـ ساد هوـ ی د یوـ غه هـ ګنرادمه.يړـ ک هـ ت د وا وــلوک هــمریز وــنیچرس د ېــچ ړــکو راګــنیټ مــه وــلرل ورـیت هـګوت هـپ ېنوتـښت هـګناپ د هطـساو هـپ وـنارشم یـسایس هـترو هړا ېد هـپ ېـچ هرال هـلب هـغه ،يـینو نـټاو هـخڅ وـنړک يلاـم هـضوعالب هـت وناثبـشتم وـینچوک ېـچ هو اد ،هوـشو هراـشا يــنځنم وا يــنچوک ېرال ېد هــل وــڅرت يش وــتمچ ېتــسرم .يړــکو هدو تاثبــشت هلیاپ هـخڅ وـنوثحب ویوـش هـل ېـک هدـنوغ هـپ ېلوـس د ناـشخدب د .ېوـش هـسالرت ېـنتک ېرـس روـلڅ ېدـنال يداـصتقا د ېـک وـنوثحب دـنوړا ېلوـس ېـتاپلت د ،هـنتک یړـمول شــېو هــپ وینمتــش د ېــچ موــک ـ ید بوــتدنګرڅ وــنوخړا هــپ ۍــتیاضران ېدیدــش د واړــت هــپ ۍرــباربان ېــخارپ د ېــک يراک د وا يراکــېب ،يلزوــېب.ید یوــش هراکــښ هلیــسو مــه وا ېــلیاپ هړواــن د وړــګج د مــه هــت تــښمک وــنوتصرف زـینلوټ د.ېوـش هراـشا هـګوت هـپ وـلماوع وکنووـښب تدـش د د ېلوــس ېــتاپلت د مــه رــکفت نوتــسویپ زــینلوټ د وا تــلادع یوـ ش داـ ی هـ لځ رـ ېډ ېـ ک ودږوا هـ پ وـ نوثحب دـ نوړا وـ طیارش ځــنمرت وــلدېرد د وړــګج وا ېدو يداــصتقا د هــګنرادمه وا .هد ېوــش لدــیل هــکیړا هراکــښ ېلوـس د مـه هـڅ هـک ېـچ ید یـکټ لـب هـغه مـه دـنبروا يداـ صتقا د وـکلخ د وـخ ،يږـ ېک لـ ڼګ طرش ېـ کخم هراـ پل تروـ ص هـ پ ودـ ېک هـ ن ېـ نوګناپ د هراـ پل وـ لوک هـ ښ تـ یعضو د هــخڅ وــنارشم ودــساف هــل وا لدــېمک وــیربارب اــن د ،ېــک د یالوــک يش هــن هــګوت ېزاوــی هــپ ، لتــسیخا وــنوزایتما .يسوا يفاک هراــپل تــښګنیټ د ېلوــس هــلاهمدږوا يـیهان هروژ هړا هـپ تـموکح هـغه د وـلاونوډګ ېـچ اد مـیود تـموکح د.یوـش ړوـج ېـسیهار لاک ۲۰۰۱ هـل ېـچ هدوـښو .ملاـع يـنید ،تـسېلانپ هرېمـش ۱ ـ.يش مورـحم وا وــلوک يکلــسم د وــلدنیک ناک د وــلاونوډګ ،ېــک یاــپ هــپ وــنوناک د هراــپل وــلوک يرــع د وــنوکینخت يجارختــسا د د ونوتــسنب يــتلود ورــېډ ال د نوډــګ هــپ ترازو مــیلورټپ وا وزـ ینلوټ وا راک د ،هرـ خ هـ پ یود د.هړـ کو هنتـ ښوغ تکراـ شم ځـنمار هـپ وـطیارش يراک وبـسانم د يش یالوـک ترازو وراـچ وژورــپ رــپ ولتــسیا د وــنوناک د هــنورتفد یــتیالو وا وــلوک هــت .يړــکو هــنراڅ داصتقا یروزمک:هزنوتس همرولڅ يراک د ،يرـل زېغا مـه وزنوتـس ورېت وود هـپ ېـچ هزنوتـس هـغه اـیتراګزو وا ۍـلزوېب.هد تراـبع هـخڅ نوتـش هـن هـل وـنوتصرف ېـک وـطیارش وتخـس هـپ هرـېډ رـت ېـچ يساـبړا هـتېد ۍـنروک يلزوـېب هـګنرادمه.يړـک ېروـپ سال وـنوراک وـکان رـطخ هـپ وـغه د وا ودـېتایز ۍـتیاضران د هـخڅ تـلود هـل يراکـېب وا ېـچ يږـېک لـمال ېـسوغ وا رـهق د هـلکه هـپ وـنارشم ودـساف هـګنرڅ هـکل.هد ېړـک هـسالرت ينمتـش ېـی ورال عورـمان هـل نوتـش هـن وـنوتصرف وـکنورل دـیاع د ،لوـش لـیوو هـتروپ ېـچ وـی نوډـګ د وـناناوځ د ېـک وـلډ وـلاو هلـسو ينوـناق رـیغ هـپ .يږـېک لـڼګ هـخڅ وـلماوع يـصا هـل داـسف د ېـک يسرسال هـپ هـت وـنوتصرف يراک وا هـنرامګ لـپخ ،یوـش لـڼګ لـمال یـکنوکاټ وـی ېدو يداـصتقا د مـه نوتـش ړو د هـت وناـسک ېـبرجت ېـب وـخ وـکنورل هطـساو ېـچ ېـساد .يوـسر هـټګ ېـک لدـب هـپ ناـیز د وناـسک وـقیال وا اـیتړا رـپ ړـتالم د هـخڅ وـتادیلوت يـحم هـل وـیړغ پورـګ د يدـیلوت د هـچک يـحم هـپ هـګوت ېړـګناځ هـپ ،ړـکو راګـنیټ :ېرال هـل ېـنوګناپ د ېـنوړوج رـپ وواـنبریز کاوــځ يراک ېــک ناــشخدب هــپ ،هــګوت هــپ لاــثم د ږوــم ېــچ هد اد هزنوتــس.يد هتــش ېــنیچرس يبآ وا هــپ تالوــصحم لــپخ وــڅرت ورــل هــن ېــنوخ ېړــس ېـک وـنولصف وـلېبالېب هـپ لاک د ېـی اـیب وا هـمرېز ېـک ېــک وــنوتیالو وــلوټ هــپ ږوــم ،هــګنرادمه.ووراکو هــت خرــڅ دــیلوت ينروــک د وــڅرت ورــل هــن ېــکیرباف د يش یالوـک هـنوګناپ وواـنبریز رـپ.يړـکرو تـکرح هـل ېـک هـلیاپ هـپ وا يش ببـس ودـېک هـت ځـنمار لغـش 9 هنولمال زیی همیس ېلوس وا ېړګج د ېک ځیتخ لامش هپ ناتسناغفا د ېړـګج ېـچ يږـېک لـتک هـن هګرـس هـپ هـڅ هـغه د ً اـمازلا هـت کــش ً ادیدــش وــلاونوډګ رېمــش وــی.يوــسرو هــت یاــپ هــب وـنوکاوځ وـینرهب د ېـک ربمټپـس هـپ لاک ۲۰۲۱ د ېـچ دوـلرد .يږـېک هـکمځ رـپ ېلـسو ېـلپخ ناـبلاط هـب هتـسورو وـلتو هـل هـنیالخپ وا هلوـس ېـچ هتـش مـه ېنـښېدنا ېروـن هړا ېد هـپ يش یادــېک هــت ځــنمار لوډ هــڅ ېــک هــنلوټ ېــساد هوــی هــپ ړوــج هــنوځرد روژ ېــک هــپ وړــګج وزیــسل روــلڅ ېــچ د ېــک وــلاک ۲۰ ورــېت هــپ ېــچ هــنوځرد ېــساد ؛يد يړــک ځـنمرت وـخرب وـفلتخم د ېـنلوټ د وا وـلوک يـموق هـپ تـسایس اــیتخارپ ال ،هرس وــلوک يړواــیپ هــپ وــنوداضت يــکيژولایډیا د .ېوــش لړــکرو قیدصت .یوش لتسیخا اوخ هل يمیرک فراع دمحم د روځنا ۍتښوپ د لنم هن تیلؤسم د وا هنودای ينوناق APPRO، MADPO د قح ونوقح ولوټ ورون وا يپاک د© .ید يدنوخ هراپل وسسوم FES وا )www.appro.org.af( APPRO هــل هــخرب هوــی څــېه رــثا ېد د )www.mediothek-afghanistan.org( MADPO ،ېــسسوم ېزاــجا ېــلکیل هــل هــخڅ) www.afghanistan.fes.de( FES وا وـلوک هـمرېز د ېـک مټـسیس هـپ وـلدنوم اـیب د وا دـیلوت اـیب د ،هـترپ ېلیـسو ېرـه د اـی هـڼب هرـه هـپ ېـچ هتـش هـن هزاـجا وا يرـل هـن اـیتړو .يش لودږـېلو هـت یاـځ لـب هرس وـلوراک هـپ يـحم هـپ ،لدـېک هـنیداهن داـسف د هـګوت هـپ ېـڼب ېوـی د وـلوک هـت وـکاوراچ يـتلود.یوـش لـڼګ لـماع رـس وړـګج د هـچک وـښیر د وړـګج د ېـچ يږـېک لـتک هګرـس هـپ وناـسک وـغه د د ېـک لـصا هـپ وا يرـل هـن داـحتا نـیړا ېـک هـخرب هـپ وـلوچو دـساف هـغه ېـچ هـکځ ـ يوـک هتـسرم هرس تدـش هـل وړـګج فاـعم هـخڅ بـیقعت ينوـناق وا ازـس هـل ېـچ نارـم يسایـس سـلو د هرـېډ رـت وا يوـک هـن ماـپ هـت وواـیتړا وـکلخ د ،يد ېړـګناځ هـپ يلاوـتموکح هملاـس اـن.يوـچا هـټېخ وـنوقح رـپ لـڼګ لـمال تـیعورشم اـن د وـنوناګرا يـتلود يمـسر د هـګوت ېـلاو هلـسو ېـی هـلما هـل ېـچ يلوـب ېـی هـڅ هـغه وا يږـېک .يـخا روز ېـلب رـت ځرو ېـشېلم وا ېـلډ وروژ د مــه یروــلدیل مــیژر يوــن د ،ېــک يــکټ لــباقم هــپ هوــی وــلیه د هراــپل ودــېک هــښ د تــموکح د مــه وا ونــښېدنا دـیاب ېـچ هو اد هنتـښوغ يساـسا هوـی وـلاونوډګ د.هو هـڅیرد هـنوکرو باـسح وا تیفافـش رـېډ ال اوـخ هـل ونوټـسنب يـتلود د بوــتدنګرڅ اــن ېرــخ ېد د ،هرس وــلوټ ېد هــل.يش وــتمچ وا ونــښېدنا وروژ د ،يو لوډ هــڅ هــب تــلود یوــن ېــچ .يږيک ببــس ونوــشیوشت هــحود هــپ ېــچ ید یرویــس هــلاهمدږوا هــغه ،هــنتک هــمیېرد دــنوړا ېلوــس د هــچک يــحم هــپ ورــتا ورــخ ېلوــس د ېــک د ېـی هړا هـپ وا تـیعطاق اـن ېـسورپ د.یـلوچا ېدـناب وـنوثحب يـکټ ېد د راو لـپخ هـپ مـه ایتنوـش اـن ېـنیېودناړو وا لکـټا هـل اـنام ېـخارپ د هـتبلا(هنلوټ يندـم ېـچ یړـک تخـس لکـټا وــطیارش د ېلوــس د وا تــښګنیټ د ماجــسنا زــینلوټ د)ېــخم رېمـش وـی.يش یالوـک هـتروپ هـنوماګ موـک هراـپل وـلوک وـتمچ يــتلود اــن هــغه هــګوت ېړــګناځ هــپ ـ هــنوروټکف وا لــماوع وزیـسل وود ورـېت هـپ ېـچ نالاـعف وـنوقح يرـب د وا ېـسسوم ،وو نـمخرب هـخڅ ړـتالم يلاـم هـل وـکنوولیومت وـلاویړن د ېـک ړپـشب اـی یمـسق رـت وـنابلاط د ېـچ يرـل هنـښېدنا هړا ېد هـپ يو هــڅ لور یود د هــب ېــک تــلود يوــن ېدــنال لورــټنک وځــښ د ېــک هزوــح يــمومع هــپ.يږــېفیرعت هــب لوډ هــڅ وا د هنتـښوپ اد.هد هنتـښوپ هـمهم هـلب هوـی مـه یاـځ وا فـقوم يلاو هتـش ماـهبا د هړا هـپ يلاوـګنرڅ د ریـسفت د نوـناق يـعرش تـیرثؤم د بوتیزاتـسا د وځـښ د ېـک هـحود هـپ زار هـغد وا .ېوـش هـت ځـنمار ،هرس ماـپ هـپ هـت ونوکـش هتـش هړا هـپ نوړت ېلوـس د ځـنمرت وـنابلاط وا تـلود د ېـچ اد ېـک یاـپ هـپ 10 هنولمال زیی همیس ېلوس وا ېړګج د ېک ځیتخ لامش هپ ناتسناغفا د :ېنیچ Afghan Aid(AAID)(2011). Dryness Impact Survey Report – Badakhshan. AAID. Available at: https://reliefweb. int/report/afghanistan/dryness-impact-survey-report-badakhshan Ali, Obaid, and Ruttig, Thomas(2019). Taleban attacks on Kunduz and Pul-e Khumri: Symbolic Operations Afghanistan Analysts Networks(AAN). 11 September. Available at: https://www.afghanistan-analysts.org/en/reports/ /war-and-peace/taleban-attacks-on-kunduz-and-pul-e-khumri-symbolic-operations Ali, Obaid(201a) Afghanistan’s 2019 Election(22): Glances at Kunduz, Baghlan, Samangan. Kabul: Afghanistan Analysts Network(AAN), 30 October. Available at https://www.afghanistan-analysts.org/en/reports/political-land/scape/afghanistans-2019-election-22-glances-at-kunduz-baghlan-samangan Ali, Obaid(2016). The 2016 Insurgency in the North: Beyond Kunduz city – lessons(not taken) from the Taleban takeover. Kabul: Afghanistan Analysts Network(AAN), 30 January. Available at: https://www.afghanistan-analysts.org/en/reports/war-and-peace/the-2016-insurgency-in-the-north-beyond-kunduz-city-lessons-not-taken/from-the-taleban-takeover Clark, Kate(2019). A Maelstrom of Militias: Takhar, A Case Study of Strongmen Co-opting the ALP. Afghanistan Analysts Network(AAN), 14 November. Available at: https://www.afghanistan-analysts.org/en/reports/war-and/peace/a-maelstrom-of-militias-takhar-a-case-study-of-strongmen-co-opting-the-alp :BBC News(2019). Afghanistan gold mine collapse in Badakhshan kills 30. 6 January 6. Available at https://www.bbc.com/news/world-asia-46772155 Climate Center(2021). 13 million Afghans lack food as drought crisis intensifies. 21 April. Available at: https:// /www.climatecentre.org/3968/13-million-afghans-lack-food-as-drought-crisis-intensifies Fishstein, Paul(2014). Evolving Terrain: Opium Poppy Cultivation in Balkh and Badakhshan Provinces in 2013. .)Kabul: Afghanistan Research and Evaluation Unit(AREU Islamic Republic of Afghanistan, Central Statistics Organization(2018). Afghanistan Living Conditions Survey .2016-17. Kabul: CSO Islamic Republic of Afghanistan, Ministry of Mines and Petroleum(n.d.). Takhar Province Mineral Appearances. Available at: https://momp.gov.af/takhar-province-mineral-appearances Islamic Republic of Afghanistan, National Statistics and Information Authority(2021). Afghanistan Statistical Yearbook 2020. Issue No: 42. Available at: https://www.nsia.gov.af:8080/wp-content/uploads/2021/04/Afghanistan-Statistical-Yearbook-first-Version.pdf Islamic Republic of Afghanistan, Central Statistics Organization, and United Nations Population Fund(2005). .Afghanistan. A Socio-Economic Demographic Profile Kakar, Ajmal(2021). Takhar: Taliban earn millions of afghanis from illegal mining. Pajhwok Afghan News, 27 11 هنولمال زیی همیس ېلوس وا ېړګج د ېک ځیتخ لامش هپ ناتسناغفا د :April 27. Available at /https://pajhwok.com/2021/04/27/takhar-taliban-earn-millions-of-afghanis-from-illegal-mining Pajhwok reporter(2014). Mineral resources of Badakhshan province. Pajhwok Afghan News. 14 January. Available at: https://mines.pajhwok.com/news/mineral-resources-badakhshan-province Samuel Hall(2010). Review of Country Strategy(Badakhshan and Takhar). October. Available at: https:// static1.squarespace.com/static/5cfe2c8927234e0001688343/t/5d1de4ba345aa60001cfe3a0/1562240198554/Review-of-Country-Strategy-Mission-East.pdf United Nations Development Programme(UNDP).(2020). Pitfalls and Promise: Minerals Extraction in Afghanistan. Afghanistan Human Development Report 2020. Available at::https://www.af.undp.org/content/afghanistan/ en/home/library/human_development/NHDR-2020.html United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs(2021). Afghanistan: Weekly Humanitarian Update(24-30 May 2021). Situation Report, 2 June. Available at: https://reliefweb.int/report/afghanistan/afghanistan-weekly-humanitarian-update-24-30-may-2021 United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs(2020a). Takhar Operational Coordination Team(OCT) Meeting, 13 April. Available at: https://www.humanitarianresponse.info/sites/www.humanitarianresponse.info/files/documents/files/afg_minutes_20200413_oct_ner_takhar.pdf United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs(2020b). Kunduz Operational Coordination Team(OCT) Meeting. 12 August. Available at: https://www.humanitarianresponse.info/sites/www.humanitarianresponse.info/files/documents/files/afg_minutes_20200812_oct_ner_kunduz.pdf United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs(2020c). Baghlan Operational Coordination Team(OCT) Meeting. Inter-Cluster. 17 November. Available at: https://www.humanitarianresponse.info/sites/ www.humanitarianresponse.info/files/documents/files/afg_minutes_20201117_oct_ner_baghlan.pdf United Nations Assistance Mission in Afghanistan(2021). Afghanistan: Protection of Civilians in Armed Conflict. Annual report 2021. Available at: https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/afghanistan_protection_ of_civilians_report_2020.pdf United Nations, Secretary General(2021). The Situation in Afghanistan and its implications for international peace and security. UN Doc. A/75/811 – S/2021/252. 12 March. Available at: https://www.securitycouncilreport. org/atf/cf/%7B65BFCF9B-6D27-4E9C-8CD3-CF6E4FF96FF9%7D/S_2021_252_E.pdf United Nations World Food Programme(WFP), United Nations Environment Programme(UNEP), Afghanistan’s National Environmental Protection Agency(NEPA)(2016). Climate Change in Afghanistan: What does it mean for rural livelihoods and food security? November. Available at: https://postconflict.unep.ch/publications/Afghanistan/Afg_CC_RuralLivelihoodsFoodSecurity_Nov2016.pdf Zucchino, David(2019). Captives and Defectors? Taliban Fighters Tell Conflicting Tales. 7 November. Available 12 at: https://www.nytimes.com/2019/11/07/world/asia/taliban-afghanistan-defectors.html هنولمال زیی همیس ېلوس وا ېړګج د ېک ځیتخ لامش هپ ناتسناغفا د