هنولمال زيی هميس ېلوس وا ېړګج د ېک ځیتخ لېوس هپ ناتسناغفا د :هنولمال زيی هميس ېلوس وا ېړګج د ېک ځیتخ لېوس هپ ناتسناغفا د ېندنوم ېډنوغ يزيی هميس د هراپل ېلوس د 1 2021 یالوج دیلاش ېــیول د ېــخرب ېــنیځ ينزــغ د وا تــسوخ ،اکــیتکپ ،اــیتکپ همیــس هــغد.يږــېک لــڼګ هــخرب ېمیــس يــخیرات د اــیتکپ ۍــکاولپخ يرادا د هــخڅ تــلود هــل وا تــیوه یړواــیپ ېد د هـلترپ هـپ وـخرب وروـن د داوـېه د ېـچ يرـل هـچخیرات لــیلد تــمواقم یوــق د وــنومزیناکم وا ونوتــښړوج يــموق هــیول ،لاک ۲۰۰۱ هــپ.) Gregg, 2009; Ruttig, 2009(.ید ېدـعاقلا وا وـنابلاط د ېـچ هو ومیـس وـڅ وـغه هـل هوـی اـیتکپ هلیـسو هـپ وـکلخ د اوـخ هـل وناګاروـش يـموق د ېرـت يلاـیګنج .اوـخ هـل ونارالاـس ګـنج اـی وـنانادناموق د هـن لوـش لړـشو .) Clarke, November 24, 2011( يلاوـیلک کـلخ تـیرثکا څوـغ ېـک وـنوتیالو وـځنپ ېد هـپ ،) تـیالو ينزـغ(ينزغ هـپ سوـفن يراـښ رـېډ وـلوټ رـت وا يد )تـسوخ(راښ يـکنووک هدو هرس ۍـکټچ هـپ وا)اـیتکپ(زېدرګ )هنولکـش ۲ وا ۱(.يرـل هړا ېروـپ )2020( لکټا وسوفن د:لکش ۱ يلاویلک 583,648 770,446 623,106 1,293,511 423,022 يراښ 28,304 5,052 13,416 68,993 11,352 سوفن لوټ 611,952 775,498 636,522 1,362,504 434,374 تیالو ایتکپ اکیتکپ تسوخ ينزغ رګول )2021( هرادا يلم وتامولعم وا ېیئاصحا د:هنیچرس هډنو سوفن يلاویلک وا يراښ د:لکش ۲ ) 2021( ټسنب هپ تامولعم د ېرادا يلم وتامولعم وا ېیئاصحا د ،)SEF( ټـسنب ټرـیا شـیرډیرف د روـل هـپ ۍلوـس د )ORPPA( ېــسسوم وــنړېڅ هــماع د ناتــسناغفا د ېلوــس وا اــیتخارپ د ناتــسناغفا د کــیټویډیم وا .هد هژورــپ هډــګ) OPDAM( نامزاــس ،خــلب ،تارــه ،راــهدنک ؛وــنوتیالو ووا هــپ هژورــپ هــغد ېلوــس د ېــک لــباک وا راــهرګنن ،ناــیماب ،ناــشخدب هـپ وـنوډنخ يـحم هتـش ېـی ېدـناړو رـپ وا وـنوتصرف هراـپل وـلوک هناـسا ېړـکرو هړـکار ېـمظنم د رـظن د هړا .هد ېوــش نــیازیډ ېډــنوغ يزــیی همیــس هراــپل ېلوــس د هژورــپ هــغد د»يد تــشیم ېــچ ېرــیچ« ناــناغفا وــڅرت يوړوــج د ېرال هـل ونوتیلاعف وا ېړـکرو هړـکار رـظن ،ورـتا ورـخ هـلیاپ هـپ.يـخاو هډـنو ېـک هـخرب هـپ وـلوراوه وړخـش يروـلدیل ډـګ هوـی د هراـپل ېلوـس د ېـښيپ هـغد ،ېـک هوــی د هــچک هــپ ېــنلوټ د هــخوم هــپ وــلوک هــتځنمار ېزینــسر يرــیوصت.يوــک هــنوڅه تکراــشم لاــعف يـحم ،يـم ېـچ يوـک هتـسرم تادـیلوت وا ېـنورپخ وا يش رــخ هړا ېد هــپ يکنوتــسیخا هــټګ لاوــیړن وا ېدـناړو ېنتـښراپس هراـپل نوډـګ د ېـک ېـکنولتار هـپ .يړــک وـترپ دیعـس ،نـیترام لیـسول ،وـنالاوکیل د زـیډنل هـغد ټــسنب ټرــیا شــیرډرف د اوــخ هــل ،دــنارګِل اــترام وا يــسوم وــنړیڅ هــماع د ناتــسناغفا د ،)SEF( وا اــیتخارپ د ناتــسناغفا د کــیټویډیم وا) ORPPA( د وــیراکمه د ځــنمرت) OPDAM( نامزاــس ېلوــس .ید یوــش وــتمچ هــګوت هــپ ېــخرب ېوــی يــحم هراــپل ېلوــس د ،هــم ۸ هــپ یالوــج د لاک ۲۰۲۱ د خارـپ هـپ ناتـسناغفا د ېـچ هوـش هړوـج ېـک لـباک هـپ هډـنوغ ،اکـیتکپ ،اـیتکپ:وـنوتیالو وـځنپ وـترپ ېـک نوز ځـیتخ لېوـس ېـنلوټ يندـم د وا وـکاوراچ يـحم رـګول وا ينزـغ ،تـسوخ ،سوــفن تــیالو رــه د وا دوــلرد نوډــګ ېــک هــپ وزاتــسا ېدــناړو هــنتک هډــنل هړا هــپ ېړــګج وا يداــصتقا ،يــیفارغج اـی زـیډنل د.هوـش ېدـناړو هـحرش ېډـنوغ د ېـسپرو.يږـیک یاـځرپ یاـځ ېـلیاپ يـمومع وـنوثحب د ېـک یاـپ هـپ ړوـچن .يد ېوــش 2 هنولمال زيی هميس ېلوس وا ېړګج د ېک ځیتخ لېوس هپ ناتسناغفا د لــڼګ هــخڅ وــنولمال يــصا هــل وــی وړــګج يــحم د ېــک .يږـېک ،وـنوکاوځ وـلاویړن هـل فاـسیآ د ،ېـک ودږوا هـپ لاک ۲۰۲۰ د اکـیتکپ هـپ وا وـنوکاوځ ېنتاـس د تـسوخ د ،وـنوکاوځ يـتلود وــلډ وــلاو هلــسو وــفلاخم د هرس وــنوکاوځ نیهاــش هــل ېــک يـنما اـن ېـک همیـس هـپ ېـچ ېوـش ببـس ېړـګج ۍـنکمځ ېــک يــيامین ۍړــمول هــپ لاک ۲۰۲۱ د ۍړــل هــغد.يش هرــېډ تــیالو ناــسارخ د.ېوــش هــکټچ ال هــچک هــپ نوز لوــټ د يـکلم ېـک ينزـغ وا تـسوخ هـپ وـیلایګنج تـلود یماـسا د ېـک اـیتکپ وا تـسوخ هـپ زار هـغد وا يړـک هـښن هـپ يړـګو UNAMA,( یوـ ش لړـ کرو روـ پار نوتـ ش د ېکبـ ش هدـ عاقلا هلـ سو د ېـ ک وـ نوتیالو يدـ حرس هـ پ.) 2021; OCHA, 2021 وـلډ يـيانج وا ورـقاچاق د وداوـم هردـخم د وا وـنیفلاخم وـلاو UNSC,( يد هتـش هنوتیاور مـه هړا هـپ وـکیړا وـګنیټ د ځـنمرت .) June 2019 ،ينزـ غ هـ پ هـ ځیدېول هـ ل ،رـ ګول هـ پ هوـ لپ هـ ل لاـ ش د اــیتکپ ېـلړت ېروـپ تـسوخ هـپ هـځیتخ هـل وا اکـیتکپ هـپ هلېوـس هـل ېـمروک هـل اوخنوتـښپ رـیخ د ېـک ځـیتخ هـپ تـیالو هـغد.هد .يرـل هـلوپ هډـګ هرـټمویلک ۱۰۰ هرس ۍـسنجیا ېرـېت هـپ وا يږـیرېت هـخڅ رـګول هـل رال هـیول زـېدرګ – لـباک يولـښن هرس راـښ زـېدرګ زـکرم هـل اـیتکپ د لـباک ېـک لـتوک ناتـسکاپ هـل هرال هـیول تـسوخ – زـېدرګ د هـیاځ هـغه هـل وا .يږېـسر ېروـپ ردـنب ناـخ ماـغ تورـپ هـلوپ هډـګ رـپ هرس يــتلود اــن ،وــکنووکراک يــتلود رــپ ېرال ېــیول هړاود هــغد يفدـ ه د وـ نابلاط د وـ نوکاوځ يـ تینما يـ م ناـ غفا وا وـ سسوم ریــسم مــیود.) Hamid, July 7, 2020( يد هــبروک وــنودیرب د ېـک ځـیدېول هـپ وا ناـټپ ډـنډ هـل ېـک ځـیتخ هـپ راـښ زـېدرګ .يړـت هرس ېنرـښ زـکرم هـل اکـیتکپ یرــېډ وا ېلــښوپ وــنورغ هــپ هــخرب هــیول تــیالو اــیتکپ د زــېدرګ تورــپ ېــک ځــیدېول هــمین هــپ تــیالو د ېــی يړــګو هـنرک يـتبون ګـنڅرت ۍرادـلام د.يد لوـټار هرس ېـک راـښ د تـیالو ېد د لوـلوټار وـیګرل د هـخڅ وـنولګنځ وـینرغ هـل وا زېدرګ د وـخ يد ېنیچرس يـصا دـنوژ د وکنودېـسوا يلاوـیلک لاـش ناتـسکاپ د وا ينزـغ ،لـباک د ېـچ لیـشنټوپ يتراـجت عـ طاقت هـ پ ورال وکنوولـ ښن يـ خیرات د هرس ېـ خرب ېـ ځیدېول سوـفن تـیرثکا څوـغ وـنوتیالو تـسوخ وا اکـیتکپ ،اـیتکپ د )تاـیز ونلـس ۹۰ هـل( يوړوـج هناتـښپ ناملـسم هـبهذم ينـس هـغد وا يـکږل هعیـش تاداـس وا هرازـه ېـک ګـنڅ هرسرو وا وا)اکـ یتکپ(نوګرا ،) اـ یتکپ(زېدرګ هـ پ ناکېـ س وا ناودـ نه زار ېــتوافتم وروــن رــت ينزــغ.يږېــسوا ېــک ونوراــښ تــسوخ ېــی ېــساد وا يرــل ېواــیتړګناځ ۍــنبژ وا يــموق ،يــبهذم هــځیتخ هــپ تــیرثکا بــهذم ينــس نوتــښپ:وــش یالومــسر وړوــل يلاــش وا وــځیدېول هــپ ناګ هعیــش وا هرازــه ،هــخرب د بیکرت ډـګ ونتـښپ وا وـناګ هرازـه ،وـناکیجات د وا ېـک وحاـس رـګول هـپ.يږېـسوا ېـک ویلاوـسلو يزـکرم وا زـکرم هـپ تـیالو د تــیالو د ېــخم هــل لکــټا د يکنودېــسوا يبژ وتــښپ ېــک )يـکږل هرازـه وا ناکـیجات( يبژ يرد وا هنلـس ۶۰ سوـفن لوـټ .) UNFPA, 2005( يولیکــشت هنلــس ۴۰ هـپ وا يرګادوـس ،يرادـلام ،هـنرک ېـک ونوتـشیعم يـصا هـپ ۍـنروک تـیرثکا.يد لماـش هـنوتمدخ ېـک وـنوزکرم يراـښ ،يراد ناکود ،يرودزـ م ،هـ نرک( يد ېـ تخوب وـ نوراک وـ څ هـ پ يلاوـیلک ،هرس ېد هـل.) هـنوتمدخ وا)ټروپـسنارټ( يناورـټوم هـپ وا يد نـمنایز ېدـناړو رـپ ونوبالېـس يـپاڅ اـن د هنوتـشیعم ږـل یـسرسال هـت وـبوا وـکاپ ېـک ومیـس وـینرغ هـګوت ېړـګناځ هډـګ هرس ناتـسکاپ هـل(ېک اکـیتکپ وا تـسوخ ،اـیتکپ هـپ.ید رـپ ېـلوپ ېډـګ د داـصتقا وـکلخ د ،) هـنوتیالو يـکنورل هـلوپ وـکلخ د)هرادـلک( ۍناتـسکاپ وا یـلړت هرس ۍرګادوـس هـل رس د ېــک ينزــغ هــپ.ید دــحاو يلوــپ یــکنودېراک ځــنمرت وا ېوـش لکـټا هنلـس ۵۸ ېـنای هړوـل وـلوټ رـت هـچک ۍـلزوېب تــسوخ ؛هد هــچک هړوــل مــه ونلــس ۵۲ هــل طــسوا يــم د اد وا ونلــس ۳۰.۴ د رــګول ، ونلــس ۴۸.۳ د اــیتکپ ،ونلــس ۵۱.۶ د هـ نویاځ ېـ سپرو هرس وـ لرل هـ پ ۍـ لزوېب ونلـ س ۲۹.۷ د اکـ یتکپ .) UNDP, 2020( يرــل ېــک وــنوتیالو وــغد هــپ ېــګلېب ېړــګج د ېــچ ېد هــل هرس تـلود د هـکل يرـل مـه يـکټ ډـګ ېـنیځ رـګم ،يرـل رـپوت يـتینما يـم د ېدـناب د هـخڅ وـنوزکرم يراـښ هـل ،اـیتروزمک تــباث وــلاو هلــسو وــفلاخم د وا نوتــش دودــحم وــنوکاوځ .) UNSC, June 2019( نوتــش رس رـپ وـبوا وا ېـکمځ د هـنولمال ېړـګج د ،هـچک يـحم هـپ د.يږـېک يړواـيپ ،هـلما هـل ۍلایـس ېدیدـش د ځـنمرت وـنلوټ د ومیـس يلګـنځ وـینرغ هـپ اـیتکپ وا تـسوخ د تـیکلام وـیګرل 3 هنولمال زيی هميس ېلوس وا ېړګج د ېک ځیتخ لېوس هپ ناتسناغفا د يبرـع د لاک ۲۰۰۳ هـپ هـکل ،ېړـک بذـج يـی هـنوګناپ ۍـنرهب .لدـېړوج نوـتنهوپ دـیاز خیـش د ړـتالم هـپ وـتاراما هدـحتم تــیالو ېد د قاــچاق وــکوت د هــت ناتــسکاپ ،هرس ېد هــل هــپ.یړــک روــپخ یرویــس وــنوتیلاعف يداــصتقا عورــم رــپ يـکوت يـي هـشېن ،يـګرل ،هنوـسنج يدـیلوت ېـک وـکوت وـغد هــڼب ينوــناق رــیغ هــپ ېــچ يد لماــش ېرــبډ تــیمورک وا .) Shah, March 19, 2014( يږیجارختــسا هدو ېنوګناپ د ېدـناب ېـکمځ ړو ېـنوغر د وا وـلدېک يراـښ د تـیالو د ـ يرـل هـیب هړوـل ېـک نوز ځـیتخ لېوـس هـپ ېـچ ـ هرـس هوـی وړـګج يـحم د ېـک ومیـس هـمرېڅ رو وا زـکرم هـپ هـپ هـنت ۲۸۳.۰۰۰ً الکـټا لاک ۲۰۱۴ هـپ.يږـېک لـڼګ هـنیچرس وا تـسوخ هـلما هـل وـتایلمع يـماظن د ېـک ناتـسریزو يلاـش د ېـ ک اوخواـ ش هـ پ راـ ښ تـ سوخ د.لوـ ش هډـ کار هـ ت اـ یتکپ ولوتـشېم لـځ اـیب د وـنلوټ وـینچوک وروـن د لوتـشېم وـلاوډک ېـچ يد لـماوع هـغه ،ګـنڅرت وـلدېک هـیاځېب هـلاهمدږوا وا وــلتار راــشف يــکنودېتایز د وــنوتمدخ هــماع وا ېــکمځ رــپ UNHCR, December 5, 2019; UNAMA,( يږـېک ببـس .) 2021 ېکمځ ،وـنیچرس يبآ ،ېـک ومیـس وـینرغ ولـښوپ وـنولګنځ رـپ هــګوت ېــسپ هــلرپ هــپ يلایــس رس رــپ يسرسال د هــت وــیګرل وا .يلخاو روز ېړـګج ځـنمرت وـنلوټ يـحم د ېـچ ېوـش ببـس هرـېډ رـت لوړوـج وـینادو د رس رـپ وـکمځ ېدـنال ېړخـش رـت وـنلوټ د يش یالوـک وا يوـش خـم هرس تـفلاخم هـل وـکلخ د د وـکمځ د.يړـک هزاـت اـیب لـځ وـی ېړـګج يناوـخپ ځـنمرت يفرـع د هـخڅ وـقوقح هـل تـیکلام د وا یلاوتـش هـن ودانـسا هـغد ،هـنوریبعت رـیاغم ونوټـسنب يـتموکح د موـن هـپ يـعرش وا .يوـک ېـلچېپ ال ېړخـش يـحم وکبـش وـلاو هلـسو د هـخڅ ناتـسکاپ هـل ېـچ تـیالو تـسوخ د تـلود د هوـلپ يـخیرات هـل ،ید تورـپ ېـک رال هـپ ګـتار د ېـک هـپ وا یوـش ېـتاپ زـکرم یړواـيپ وـلډ وـلاو هلـسو وـفلاخم د مـه وا يوـش هـنودیرب وـکنووکراک وا وـکاوراچ يـتلود رـپ لوراک هـنوکینخت ېـنوچا راډ وا ېرـېو د ځـنمرت وړـګو يـکلم ولتاـس هـپ سـلو د رواـب وـکلخ د وـنوکاوځ يـتینما رـپ.يوـش ۍـلاوتموکح يـحم د ،ګـتار ېـتاپ د وـنوکاوځ وـغد د ېـک وـنوکاوځ يـتلود د وا اـیتدلب اـن د یوـغه د هرس وـنومزیناکم هـل یـلړت ېروـپ ۍرګادوـس هـپ وـیګرل د هرـېډ رـت ،ید تورـپ ېـک .) IRC, 2021( ید ېــتاپ دـض تـلود د ،رـېڅ هـپ وـخرب وروـن د اـیتکپ ېـیول ۍـناوخپ د يړواـيپ ېـک اـیتکپ هـپ ېـسیهار اوـخپ ېرـېډ هـل تاـساسحا روز هـل اوـخ هـل وـنوکاوځ يـتلود د ،اـیتروزمک يرادا د وا يد هـګوت يـمومع هـپ وا وـیضق ېـسپ هـلرپ د ېـنټګ هړواـن د هـخڅ ېـی هـلما هـل نوتـش هـن د وـنوتیلاعف يـيایتخارپ وا ېـنوغر اـیب د Ruttig, 2009; Ali et al., September 4,( یــلدنوم تدــش .) 2019 تـیالو ناـسارخ د وا ېدـعاقلا ،وـنابلاط د ېـک تـیالو ېد هـپ ۍړــک ېــلېبالېب وــلاو هلــسو د نوډــګ هــپ تــلود يماــسا د ېــنلوټ يندــم وا وړــتالم رــپ وــنوقح يرــب د.يد ېــلاعف هراــپل لنوــسرپ د وــسسوم يــتلود اــن د ،هــنودیرب وــنالاعف رــپ يـکټ هـغه لړـت وـنوزکرم يـيایتغور د هرس روز هـپ وا هنوـښاوګ یوـش لړـکرو روـپار ېـی ېـک ودږوا هـپ لاک ۲۰۲۰ د ېـچ يد ډــنډ د.) UNSG, December 19, 2020; UNAMA, 2021( یـکټ یدږـین وـلوټ رـت هـت لـباک ېـچ هحاـس يدـحرس ناـټپ هــل وــی وا و قارــحم وــنودیرب د وــنابلاط د لــت ،يږــېک لــڼګ یالوــج هــپ لاک ۲۰۲۱ د ېــچ ید هــخڅ وــنوردنب ووا وــغه Tolonews, April 16, 2018;( دـېولو هـت سال وـنابلاط د ېـک .) ANI, July 14, 2021 یــلړت ېروــپ اکــیتکپ هــپ هوــلپ ځــیدېول لېوــس هــل تــسوخ ۱۳۵ هرس ناتــسکاپ هــل هوــلپ لېوــس وا ځــیتخ ،لاــش هــل وا هــخرب هــځیدېول هــمین تــیالو د.يرــل هــلوپ هډــګ هرــټمویلک يـحم د ېـی يزوـغڼج وا يـګرل ،هد هـټپ وـنولګنځ وـینرغ هـپ ېـمروک د ېـک ځـیتخ هـپ تـسوخ د.يږـېلوټار اوـخ هـل وـنلوټ ،يد هتــش ېــکمځ ېــخارپ ړو ېــنرک د ېــک ودږوا هــپ دنیــس اـی نیـسابا هـپ وا يـخا هـنیچرس هـخڅ ځـیتخ هـل دنیـس هـغد تـسوخ د ېـچ هتـش مـه هرال هـیول هوـی.يږـېډګرو سوډـنا ځـیتخ هـپ وا زـېدرګ هـل ېـک ځـیدېول هـپ)نوـتم( زـکرم تـیالو .يړـت هرس ناتـسکاپ هـل ېـک هرس ومیــس يــتعنص هــل ۍــچارک وا باــجنپ د راــښ تــسوخ ېــیول ۍــناوخپ د ،هــلما هــل وــلرل وــکیړا يتراــجت وــګنیټ د راـښ هـغد.)TLO, 2008( يږـېک لـڼګ زـکرم يداـصتقا اـیتکپ هوــلپ يتاــسیسأت وا يــيانبریز هــل لاــهمرپ وزیــسل وود ورــېت د 4 هنولمال زيی هميس ېلوس وا ېړګج د ېک ځیتخ لېوس هپ ناتسناغفا د وـ نابلاط د هـ ګوت ېـ سپ هـ لرپ هـ پ رال هـ غد مـ ه هـ څ هـ ک ؛يړـ ت هوـی ېـی ېـک رـمون هـپ لاک ۲۰۲۰ د وا يږـېک لړـت اوـخ هـل Alim, November( هوـش هړاـجیو اوـخ هـل وـنابلاط د هـخرب .)9, 2020; Maftoon, November 3, 2019 تــیرثکا سوــفن د تــیالو ېد د ېــچ کــلخ يلاوــیلک ېزـ ینرک ينزـ غ د.يوـ لچ دـ نوژ ېرال هـ ل ېـ نرک د ،يوړوـ ج زــکرمت ېــک وــخرب وــځیتخ وا لېوــس هــپ تــیالو د ېــکمځ ېـنرک د هـخڅ وـبوا هـل ېدـنب ېدرس وا دنیـس ينزـغ د وا يرـل هـنرک يـملل وا يناـپوچ اـی ينوپـش.يږـېک لتـسیخا هـټګ هراـپل د وړـګو وتـشېم ېـک وډـنڅ وـځیدېول لاـش هـپ تـیالو ېد د .يږـېک لـڼګ ېـنیچرس يـصا دـیاع ېد هــپ هــنوناک ورــبډ ســکینوا وا وــمیتیل ،وــسم ،ورز ورس د رــیغ هــپ ېــی هــخرب هــیول وــخ يوــش لدــنژېپ ېــک تــیالو هـغد هـګنرادمه.) UNDP 2020( يږـېک لړپـس هـڼب ينوـناق قاـچاق د وداوـم هردـخم د هوـلپ هـل لېوـس د هـت لـباک تـیالو .ید تورــپ هــت وړاــغ وړاود ریــسم یوــل د هوـی ناتـسناغفا د ،ید مـه زـکرم تـیالو د ېـچ راـښ ينزـغ ېـک هـنمل هـلپخ هـپ وا هد هحاـس يـخیرات وا يـګنهرف هـمهم وراـثآ ېدـناړو هـخڅ ماـسا هـل وا يماـسا وـمهم وـلېبالېب ېـی هـت راـښ هـغد تـیعضو يـتینما يـکنودېتام.یړـکرو یاـځ هـت يـګنهرف ماـسا د ېـک ایـسآ هـپ لاک ۲۰۱۳ هـپ ېـچ یـسرسال ببــس هلئــسم ادــمه وا یړــک دودــحم ،وــش لــڼګو هــنېمزالپ هــغد د رس رــپ ېرال ېــیول د راــهدنک – لــباک د ېــچ ېوــش Kenne�((يش یروز�ـمک ت�ـیزکرم يـ�تعنص وا زیرګادو�ـس را�ـښ .)dy, May 24, 2011; UNAMA, April 13, 2013 دـیرب وـنابلاط د راـښ ينزـغ رـپ ېـک ټـسګا هـپ لاک ۲۰۱۸ د ړاـجیو هـنوټېکرام وا ېواـنبریز وـنوناګرا وـمهم د راـښ ېد د Rahman, December( لژوو ېــی ناــسک هنوګلــس وا لړــک خارـپ هوـی هـل هـچک هـپ تـیالو لوـټ د دـیرب هـغد.)16, 2018 هـځنپ وـنابلاط ېـی ېـک هـلیاپ هـپ وا وـشو هـلاهممه هرس دـیرب هــپ ویلاوــسلو وروــن د ېــی هــیاځ هــغه هــل ،ېــلوینو ۍلاوــسلو تـلود د ينزـغ رـپ هرس ېد هـپ وا ړـک ېروـپ سال وـلولورټنک .وـش مـک ړو ماـپ د لورـټنک وـلاو هلـسو وا وـنوکاوځ يـتلود د هتـسورو دـیرب ېد هـل ينزـغ وا ېـ نوروځ د.وـ ش هـ بروک وړـ ګج ېـ سپ هـ لرپ د ځـ نمرت وـ لډ تــسوخ د هــکل ـ وــلډ وــلاو هلــسو وــلړت ېروــپ تــلود اــی ،هـلما هـل ېـنوړغرس د وـنوقح هـل اوـخ هـل – کاوـځ یکنوتاـس .یـللت هـځنم هـل ۴۳ د هـ لترپ هـ پ لاک ۲۰۱۹ د تـ یالو تـ سوخ ،لاک ۲۰۲۰ هـ پ ګرـم ېـغد د.و هـبروک ودـېرېډ ېـلبوژ ګرـم يـکلم هنلـس يــتلود د وا هــنودیرب يفدــه ،ۍراــبمب يــياوه لــمال ېــلبوژ يوــش لــڼګ تاــیلمع يــچېپ وــنوکاوځ دــض تــلود وا هــیاځېب د وــکلخ د یــلاوخیرتوات.) UNAMA, 2021(يد یوــغه د ېــی هــت وــنوتمدخ وــینړمول وا یوــش ببــس ودــېک .) MSF, 2021( یتــسوار ېدــنال زــېغا رــت یــسرسال هــل ،وــنوتیالو لــباز وا ينزــغ هــپ هوــلپ ځــيدېول هــل اکــیتکپ هوــلپ ځــیتخ وا لېوــس هــل ،تــسوخ هــپ هوــلپ ځــیتخ لاــش هرال هــیول رــمن ۱۱. ید تــیالو یــلړت ېروــپ ناتــسکاپ هــپ هــپ هوــلپ ځــیدېول لاــش هــل)هنرــښ(زکرم تــیالو اکــیتکپ د رـپ یلاوـسلو تـمرز د تـیالو اـیتکپ د وا يړـت ېروـپ ينزـغ .يږــېځغ اوــخ ېـ یول د اوـ خپ ېـ چ هـ ځنم هـ ل وـ نوتیالو وـ نوګ روـ لڅ وـ غد د یروزــمک وــلوټ رــت تــیالو اکــیتکپ ،وو هــخرب هوــی اــیتکپ وـنویاځ ړـڅ وا وـبوا ېـب هرـېډ رـت تـیالو هـغد.يرـل داـصتقا خـم هرس رـطخ دیدـش هـل ګـت هـځنم د ېـی هـنولګنځ وا ید .يد يــتینما ناــغفا د ېــک ومیــس يدــحرس وــلپخ هــپ اکــیتکپ يناتـسکاپ وا ېکبـش هدـعاقلا ،وـنابلاط وـلاو هلـسو ،وـنوکاوځ UNSC, June 2019;( ید رــګډ وړــګج د ځــنمرت وــشېلم ېنرــښ زــکرم هــل تــیالو د.) Khoshai, November, 2019 يــتلود.يد هــنما اــن ېحاــس تــیرثکا ېدــناب د هــخڅ راــښ ورال وـلدېځغ رـپ هـت ویلاوـسلو لـت يرـېترس وا يـکنووکراک .يږــېک خــماخم هرس وــنونیمک وا وــنودیرب يفدــه هــل ځـیتخ هـل ،وـنوتیالو وـنایماب وا وـګدرو هوـلپ لاـش هـل ينزـغ هــپ مــه هوــلپ ځــیدېول هــل وا اکــیتکپ وا اــیتکپ ،رــګول هوــلپ هــغد.ید یــلړت ېروــپ وــنوتیالو لــباز وا ناګزرا ،يډــنکیاډ تورــپ رس رــپ ېرال ېــیول راــهدنک – لــباک د ېــچ تــیالو وا ځـیدېول لېوـس داوـېه د وا يرـل تـیعقوم کيژیتارـس ،ید هوـی ېـک ينزـغ هـپ.يړـت هرس لـبوی هـل هـنونوز ځـیتخ لېوـس هرس اکـیتکپ هـل زـکرم تـیالو د ېـچ هتـش مـه رال هـیول هـلب 5 هنولمال زيی هميس ېلوس وا ېړګج د ېک ځیتخ لېوس هپ ناتسناغفا د ،ېـک تـشایم یالوـج هـپ لاک ۲۰۲۰ د.يد لماـش لوړا هـلبوژ و هـبروک دـیرب يـکنوژو ناـځ هوـی د)مـلع لـپ( زـکرم رـګول د .لوـش لـبوژ وا هړـم يړـګو يـکلم هـنت ۸۱ ېـی هـلما هـل ېـچ وـکاوراچ يـتلود د ،لدـېدنب هـلاهمډنل ېرال يـصا د هـت لـباک هـنوروپار وـلوین هـتمرب د وـکنووکراک د وـسسوم يـتلود اـن د وا ،ېروـپ يـيامین رـت یالوـج د لاک ۲۰۲۱ د.يوـش لړـکرو مـه لورــټنک ړبــشب رــت تــلود د ۍلاوــسلو هوــی څــېه رــګول د سال هــپ وــنابلاط د تــیالو يــيامین ېدږــین وا هو هــن ېدــنال Maqsood, August 13, 2018; Ruttig and Sa�( و( ې�ـک .)bawoon, July 18, 2020, UNAMA 2021; UNSC 2021 هنتک هډنل:هډنوغ ېلوس د نوز ځیتخ لېوس د ېــک لــیپ هــپ ېــچ هډــنوغ ېلوــس د نوز ځــیتخ لېوــس د ،ونـښېدنا يـتینما د ،يش هړوـج ېـک تـسوخ هو ېوـش لکاـټ د ،هـلما هـل وـنوتیدودحم د ۱۹- ډـیووک د وا وـنوډنخ يتاکرادـت هـپ.هوـش هړوـج ېـک لـباک هـپ هـم ۸ هـپ یالوـج د لاک ۲۰۲۱ .هـنیران ۲۱ وا ېځـښ ۶: دوـلرد نوډـګ وـنت ۲۷ ېـک هډـنوغ ېد يلحم ،اـلع يـنید ،نالاـعف ېـنلوټ يندـم د ېـک وـلاونوډګ هـپ .وو لماـش يزاتـسا وـناناوځ د وا يـکاوراچ يـتلود ،روـخم ،ګـنڅرت ثـحب د هرس لـب وـی هـل وـلاونوډګ ېـک هډـنوغ هـپ .لړـ ک هـ توګ هـ پ لـ ماوع يساـ سا ېړـ ګج د هـ چک يـ حم هـ پ د وـ څرت لوـ ش ېدـ ناړو هـ ت وناتـ سیلانپ لـ ماوع هـ غد ېـ سپرو ېرال لــح هراــپل وــلوراوه د ېــی ېرال هــل ونوتــښون يــحم .يړــک ېدــناړو وړـغ ثـحب لـنپ د وـځنپ ،ېـک هډـنوغ هـپ نوز ځـیتخ لېوـس د هـنوباوځ هـت وروـلدیل وـلاونوډګ د هړا هـپ وـلماوع د ېړـګج د ېرد وا ېځــښ ېود ېــک وړــغ هــپ ثــحب لــنپ د.لړــکرو ،هـخڅ اـیتکپ هـل یزاتـسا وـی ېـنلوټ يندـم د:وو لماـش هـنیران هـل يلاو د تـسوخ د ،هـخڅ اکـیتکپ هـل یزاتـسا وـی وـناناوځ د وـی ېـګرج ېلوـس د تـیالو رـګول د ،یزاتـسا وـی هـخڅ رـفد .یړـغ نـت وـی اروـش يـتیالو د ينزـغ د وا یړـغ نـت د مــه وا وــنوکاوځ يــتلود د مــه روــپار وــښېپ يلاوــخیرتوات هـغد وا یوـش لړـکرو اوـخ هـل وـلډ وـلاو هلـسو دـض تـلود وا وـنژو يفدـه د وـنالایربخ وـنت وـڅ د اوـخ هـل وـنابلاط د زار ېـنوروځ د وړـګو يـکلم د اوـخ هـل وـشېلم وـفلاخم تـلود د HRW, 2019; HRW,( يرــل نوتــش مــه هــنوتیاور وــلژو وا .) 2021 هدز هـنوګرز ،هرس ودـېک لړـت هـل ویځنووـښ د هـګوت يرـج هـپ SCA,( يوــش ېــخرب ېــب وړــک هدز وا تــسول هــل يــکنووک ونوتیالو ۷ وـغه هـل وـی ينزـغ ،لاک ۲۰۲۰ هـپ.) June 10, 2021 هـلبوژ ګرـم هـت وړـګو يـکلم ورـېډ وـلوټ رـت ېـک هـپ ېـچ و .) UNAMA, 2021( هو ېتــښوا تـیالو د اـیب لـځ وـی وـنابلاط ،هـم ۲۹ هـپ نوـج د لاک ۲۰۲۱ د زـیډنل ېد د.) Nikzad, July 12, 2021(ړـکو دـیرب زـکرم رـپ ېـک ۍدـنبالک هـپ وـنابلاط د مـهال راـښ ينزـغ ،لاـهمرپ وـلکیل هـپ ویلایـس وا وړـګج د ۍلاوـسلو ېـځیتخ یرد تـیالو د.ید .يد ېدـنال کاو رـت وـنابلاط د ېروـن ېـتاپ وا يد ېـک لـشرد هـغد.ید تورـپ ېـک هزاورد يلېوـس هـپ راـښ لـباک د رـګول اـیتکپ هـل ېـک لېوـس هـپ ،وـګدرو هـل ېـک ځـيدول هـپ تـیالو هډــنل مــه هرس ناتــسکاپ هــل زار هــغد وا یتــښن هرس ينزــغ وا .يرـل هـلوپ هډـګ دــنوژ ېــک ورد وــغه هــپ رــګول د يړــګو تــیرثکا تــیالو د مـ ه هـ څ هـ ک ،يږـ یبوړخ اوـ خ هـ ل دنیـ س رـ ګول د ېـ چ يوـ ک هدـح هـل هـخڅ وـنیچرس يبآ هـل وا ۍـلاکچو د تـیالو هـغد يتادــیاع هــپ تــیالو د.ید ېدــنال زــېغا رــت ېــنټګ ېرــېډ وـسم د.يد لماـش يرګادوـس وا يرادـلام ،هـنرک ېـک وـنیچرس هراـپل وـنلوټ يـحم د لدـنیک ينوـناق رـیغ وـنوناک تـیمورک وا وړـګج د ځـنمرت وـنلوټ د زار هـغد وا هـنیچرس يفاـضا دـیاع د د هـچک يـحم هـپ قاـچاق وا دـیلوت وـسرچ د.هد مـه هـنیچرس Ruttig and( يرـل زـېغا رـېډ وـلوټ رـت کـیرحت رـپ ېړـګج .)Sabawoon, July 18, 2020 د ځــنمرت وــنابلاط وــلاو هلــسو وا وــنوکاوځ يــتینما ناــغفا د وــڅ ورــېت د ،ودــېدږوا وــینما اــن د هــلما هــل وړــګج وــینکمځ ېړـک ېزـېغا هړواـن وـکلخ رـپ تـیالو د ېـک ودږوا هـپ وـلاک د وا لدـ ېمک يسرسال د هـ ت وـ نوتمدخ وزیټـ سنب ېــک هـ پ ېـ چ ګرــم هــت وړــګو يــکلم د اوــخ هــل وړاــغ ولېکــښ د ېړــګج 6 هنولمال زيی هميس ېلوس وا ېړګج د ېک ځیتخ لېوس هپ ناتسناغفا د هـچک يـم هـپ هـب هرس ودېـسر هـپ هـت ېړـکوه ېلوـس د ،مـیود شــېو د کاو د وا يرــلو هــڼب هــنچېکړک ږــل ېــکیړا يسایــس ېد هـل.يش ېـمک ار ېړـګج يـموق وا يـمیظنت هـب ېرال هـل د ېــچ دوــلرد کــش هړا ېد هــپ وــلاونوډګ رېمــش وــی ،هرس یالوـکو هـب ېړاـغ ېلېکـښ ېـکنورل وروـلدیل يـکيژولایډیا هرـېو یود ؛يږېـسرو هـت قـفاوت هړا هـپ ېـڼب د تـموکح د يش ادــیپ تدــش ال ېړــګج يــکيژولایډیا ېــچ هــن ېــسه هــلرل .يړـک وـ غه وـ یېرد هـ خڅ وـ نوپورګ وروـ لڅ هـ ل وـ لاونوډګ د ،مـ یېرد هـښ یـسرسال هـب هـت وړـک هدز يوـک ناـموګ یود ېـچ لـیوو ېرـ ل هـ پ مـ ه هتـ سورو ېلوـ س هـ ل لـ مال يلاو هـ ښ ېد د.يش تـیعضو يـتینما د هراـپل ونوټـسپ يـیردت د ېـک ومیـس وـترپ لدــېمک داــسف د ېــک ماــظن هــپ ېــنهوپ د مــه وا لدــېک هــښ .وـش لـڼګو وـنیېودناړو هړا هـپ ېـکنولتار د وـکیړا وـلاویړن د ناتـسناغفا د وــلاونوډګ رېمــش وــی.لوراــپو ار هــنوثحب ځــنمرت وــلاونوډګ د يش یالوـک تـلود هتـسورو ېلوـس هـل ېـچ هـلوک هـنیېودناړو ناتـسناغفا د هرس ونوداوېه وـیډنواګ وا وـنوتلود وـکنوولیومت هـل وروـن وـخ.يلوار هـنونولدب لـقا دـح ېـک وـکیړا وینـسوا هـپ وـتادهعت وـلاویړن د تـلود یوـن ېـچ هـن ېـسه ېـچ هـلرل هرـېو هــن تــیاعر ېــنمژ ېــلپخ هړا هــپ ونوټــسنب وــکیتارکومیډ وا ېـک هـلیاپ هـپ وا يولـشو هـکیړا هرس ېـنلوټ ېـلاویړن هـل ،يړـک هـمک ړو ماـپ د هـچک وتـسرم وـکنودېک د هرس ناتـسناغفا هـل ېـی ېـسه ېـچ هـلرل مـه هرـېو اد وـلاونوډګ وـنیځ ،هـګنرادمه.يش هنهوـسال وـنایډنواګ د ېـک وراـچ وـینروک هـپ ناتـسناغفا د هـن .يش هرـېډ مـه هروـن وـتبثم هـل هړا هـپ ودېـسر هـت یاـپ د يلاوـخیرتوات وا ېړـګج د وکنووړاجیو هوـقلاب وـغه د ولاونوډګ وـڼګ ،هرـېبرس وـنیېودناړو ېـی لدېلیکـشت تـلود يوـن د ېـچ هـلرل هرـېو هړا هـپ وزـېغا د ېـک ومیـس ېدـنال لورـټنکرت وـنابلاط د هږـلرتږل يش یالوـک .يرـلو وـنوقح يسایـس وا يندـم ،وزـینلوټ رـپ وـکلخ وـنابلاط د ېروـپ لاک ۲۰۰۱ رـت ۱۹۹۶ د وـیړغ ېـنلوټ يندـم د ېــچ هدوــښو هنــښېدنا هړا ېد هــپ هرس وــلودای هــپ ۍــنمکاو د وــنوزیډنب د کرــحت وا يسرسال رــپ وځــښ د هــت رازاــب يراک د هــخڅ ونوټــسپ وا وــنوبصنم يــياضق هــل زار هــغد وا لوــګل FES, MADPO, APPRO© ،ثـحب دازآ ځـ نمرت وـلاونوډګ د ،هـخرب هـلب وډـ نوغ يـحم د قـفاوت هوـقلاب د ځـنمرت وـنابلاط وا تـلود ناـغفا د وا ېلوـس د وا ېــمت دــنوړا ېلوــس د.و ناــیب وــتاعقوت د یوــغه د هړا هــپ هـپ تـسوخ د ېـچ لـماوع هـغه وړـګج يـحم د وا تاـعقوت :يد لوډ ېدـنال هـپ ،لړـک ناـیب وـلاونوډګ ېـک هډـنوغ ېمت ولاونوډګ د هړا هپ ېلوس د ځـنمرت وـنابلاط وا تـيروهمج يماـسا ناتـسناغفا د وـلاونوډګ يروــلدیل فــلتخم هړا هــپ وــلیاپ هوــقلاب د نوړــت ېلوــس د ېلوــس د هــک ېــچ وو دــنا ېد هــپ تــیرثکا.يړــک ېدــناړو یالوــک ،يش ببــس ودــېمک ړو ماــپ د يلاوــخیرتوات د نوړــت هـټک وـیېرد هـپ ېـی ېـلیاپ ېـتبثم هـلاهمځنم وا هـلاهمډنل وـش :ړـ ک يدـ نبلډ ېـ ک وـ یروګ هلوـس ېـچ وړـک ضرـف ېـساد وـش یالوـک هوـلپ يداـصتقا هـل د ځــنمرت وــنوزکرم يراــښ د وا تــینما د ورال يټروپــسنارټ د ،يشو ېــساد هــک.يږــېک ببــس ودــېک هــښ ېړــکرو هړــکار اــیتراګزو د وا هرــېډ ال هزــیګنا ېــنوګناپ د هــب ېــک همیــس هــپ لدــېمک ېړــګج د ،وــلپ لــب.يش هــټیټ يياــښ هــچک هړوــل ونوتـښګل د روټکـس يـتینما د يش یالوـک راو لـپخ هـپ مـه وا وواـنبریز د هـجیدوب هرـېډ ېـی یاـځرپ وا يش لـمال ودـېمک .يش لړــکرو هــت ېــخرب وــنوتمدخ دــض رــپ داــسف د تــلود یوــن هــغه يږــېک هــمت هــګنرادمه ځـنم ېـک هـلیاپ هـپ ورـتا ورـخ د ېـچ ييـښو نوـګربغ يدـج د.يړـک نـیمضت شـېو هـنالداع وـنیچرس د مـه وا يـځار هـت ېدـناب د هـخڅ وـلوپ هـل داوـېه د وا دـیلوت د وـکوت يـي هـشېن يداــصتقا ينوــناق رــیغ رــېڅ هــپ قاــچاق وــکوت يدــیلوت د ېــک هــلیاپ هــپ ودــېک يــپ يدــج د نوــناق د مــه هــنوتیلاعف .يش یادــېمک 7 هنولمال زيی هميس ېلوس وا ېړګج د ېک ځیتخ لېوس هپ ناتسناغفا د د بوـتیدنوخ يـکاروخ وا ۍـلزوېب د یړـغ ثـحب لـنپ د وـی :يـياو هړا هـپ نوتـش هـن د وا هراګزو ،يږو کــلخ ېــچ هد اد هزنوتــس يــصا ۍــهوپان.يد ېــخرب ېــب هــخڅ تــمعن هــل وړــک هدز وړـګج د ېـچ مـی دـنا ېد هـپ هز وا یـلوړوغ یرویـس هرېمــش ۱ ـ هد يلزوــېب لــمال يــصا يلاوــخیرتوات وا یړـغ ېـګرج ېلوـس د رـګول د ،تـسیلانپ هـنیران وـتمچ دـنوژ هـښ د هراـپل وـکلخ د هـت تـلود وـیړغ پورـګ د هواک ېــی راګــنیټ وا لــتک هګرــس هــپ روــټکف يــصا د وــلوک وژورـپ وـټګلوټ ورـس وا وواـنبریز هـپ وـنوناک وا ېـنرک د ېـچ نــیړا هراــپل اــیتخارپ د وــنلوټ يلاوــیلک د هــنوګناپ هــماع ېــک يداـصتقا تـباث هوـی د وا وـطیارش يراک وبـسانم د.يد يـکوت اـ ن ۍـ ماکان هـ ل تـ لود د ېـ ک وـ لوک هـ ت ځـ نمار هـ پ لاـ یرېپاچ ېدـناړو رـپ وـکلخ د راو لـپخ هـپ اد وا هوـش هدـنګرڅ يـیه .يږـېک لـڼګ لـیلد وـللیاب تـیعورشم د تـلود د هـخڅ وـنوګناپ هـماع د اوـخل وړـغ ودـساف وـکاوراچ یـیاځ د د ،لوــک لــیم وا فــیح اــی لوروــچ ودــیاوع ويوــش هــسالرت حـېرشت وـلاونوډګ.يوـک يړواـيپ ال تاـساسحا دـض تـلود هراـپل وـلوین د وـنوبصنم وا ونوټـسپ د ،هـنرامګ لـپخ ېـچ هړـک وـلوک يـپ وا ناـپ د وژورـپ هـماع د ،لوراک توـشر اـی وډـب د هـخم يسرسال هـنالداع د ېـی هـت وـنیچرس وا ېړـک هـڅپ ۍړـل وـلپخ د هرـېډ رـت هرس وـکاوراچ هـل ،دـنا هـپ یود د.هد ېـلوین .ولوـسر هـټګ د هـت وـکلخ هـن يو مـغ وـلوکډ وـنوبیج مټـسیس وـنوتمدخ يـکلم داـسف ېـچ لوـش لـیوو هـګنرادمه يږـ ېک ببـ س وا ېـ لوین هـ خم وـ لتونن د وناـ سک يکلـ سم د هـ ت هــل شاــعم د ېرال هــل وــنوتیلاعف عورــم د ناــسک روــن ېــچ هــل ۍــلزوېب وا ېړــګج د.يش يروــت هړز وــلړوار هــت سال وا تــلود يــم د ېــچ يرــل اــیتړا هــتېد لــتو هــخڅ ۍړــک يوـق هراـپل ېزراـبم د هرس داـسف هـل ېرادا تـموکح يـحم .يرــلو مزــع ګــنیټ وا ېک هرال هـپ ېتـسرم د هرس داصتقا یلحم هـل دـیاب ېرادا يـتلود هـپ سال ،ېرال هـل ړـتالم يفدـه د هـخڅ روټکـس يداـصتقا هـل ،هـنزور وناثبـشتم وـینچوک د دـیاب ېـک ړـتالم ېد هـپ.يش راک ېـک ومیـس وـلاویلک هـپ ،هنوتـښون هراـپل وـلوک هـښ د تـیریدم د وــنوتیلاعف يداــصتقا وــتباث هــل وا یــسرسال هــت وــنیچرس يبآ وځــښ د ېــک هزوــح يــمومع هــپ يياــښ لوــک ېرــل یوــغه هړــکو هــنیېودناړو وــلاونوډګ ،هــګنرادمه.يړــک مــک نوډــګ وا يش لوـینو ېدـنال لورـټنک تخـس رـت يياـښ ۍنـسر ېـچ .يش خــم هرس رــطخ هــل يدازآ ناــیب د د ېــک ټاکوــچ هــپ تــموکح يوــن د وــلاونوډګ رېمــش وــی هـنت وـڅ وا هدوـښو هنـښېدنا مـه هړا هـپ لور د ېـنلوټ يندـم ولتاـس لوډ د تـموکح کـیټارکومیډ وا يروـهمج د کـخ .وو نـم هـلیه هـت لماوعزیی همیس ېړګج د يد لوډ ېدــنال هــپ لــماوع زیټــسنب روــلڅ هــغه ېړــګج د :ېړــک هراــشا هــترو وــلاونوډګ ېډــنوغ تــسوخ د ېــچ داصتقا یروزمک • هنومرج يوش میظنت ای مظنم • ېړګج رس رپ ونیچرس د • شېو ولسو د • رــت ېــک وــخرب ېدــنال هــپ هــنوخړا مــهم هــغه لــماع رــه د :لړــک ېدــناړو وــلاونوډګ ېــچ يږــېک لوــین ېدــنال ثــحب FES, MADPO, APPRO© داصتقا یروزمک:هزنوتس ۍړمول د ۍراک ېـب وا ۍـلزوېب ېـخارپ ېـچ هړـکو هـنودای وـلاونوډګ رس رـپ لورـټنک د وـنیچرس هـبایمک د وا یړـک لـب روا ېړـګج ېـلب هـل.هد ېړـک هـخارپ هـنمل وړخـش د راو لـپخ هـپ ویلایـس ېـچ یوـش ببـس مـه نوتـش هـن وـنیچرس يتادـیاع د ،اوـخ تـلود د مـه وا يـتلود مـه ـ وـنوکاوځ وـلاو هلـسو هـل ناـناوځ .يش یاـځوی هرس – وـنوکاوځ وـفلاخم 8 هنولمال زيی هميس ېلوس وا ېړګج د ېک ځیتخ لېوس هپ ناتسناغفا د ېـی یود ېـچ يسوا يـکنویو باوـځ هـت وـنلوټ وـغه وا یـلپ د ماــظن يــياضق-يلدع وا وــسیلوپ رــپ.يرــل هدــند ولتاــس د هـل وـی وـلدېخارپ د وـنوتیلاعف ينوـناق رـیغ د مـه لدـېمک رواـب .یوـش لـڼګ وـلماوع وزیټـسنب هرال هـپ عاـفد د هـخڅ وـټګ وـلپخ هـل وناتـسیلانپ وا وـلاونوډګ وا ړــکو راګــنیټ مــه عوــضوم رــپ تــښځوخ زــینلوټ د ېــک روټکـس يـتینما د ،وـلورېډ رواـب لـباقتم د ېـچ هوـشو هـنودای دـیاب هراـپل وـلوکیرش وـڅه د ځـنمرت وزاتـسا د وـنلوټ يـحم وا :لـیوو تـسیلانپ هوـی تـسوخ د ،لاـثم.يشو هـڅ رـېډ ال سیلوپ وا يړـکو يراکـمه هرس وـسیلوپ هـل ېـنلوټ هـک ږوـم ،يړـک هرسرـت هـګوت همـس هـپ ېدـند ېـلپخ مـه ېد هـل.وـش يلاـیرب ېـک هزراـبم هـپ هرس قاـچاق هـل هـب هـ ل مرـ جم د کوـ څ موـ ک هـ لک ېـ چ وـ نیو ږوـ م ،هرس وـیناغفا وـڅ د ېـی سـیلوپ ،يړـکو هتـسرم هرس وـلوین ببـ س راک هـ غد.يوـ ک يشوـ خ هـ ترېب ېـ ک لدـ ب هـ پ هرواـب ېـب تـلود وا وـسیلوپ رـپ کـلخ ېـچ یوـش ؛يد ېمجــسنم وا ېړواــیپ ېــنلوټ ږوــمز]...[يش د وا ېړـک عاـفد وـټګ وـلپخ هـل ېـک هرـېت هـپ یوـغه ۱. يشو راک رــېډ ال دــیاب ېــی هراــپل وــلوړول تــیفرظ .تـ سوخ ،ېزاتـ سا يـ تلود ،هتـ سیلانپ هنیځـ ښ هرېمـ ش وــغه د ېــنلوټ وــناناوځ د وا روــخم زــینلوټ ،نارــهر يــنید هوـی د وـنلوټ وا تـلود د يش یادـېک ېـچ يد ېـلډ هـل وناـسک .يش ډـنوغار هـڼب هـکانزېغا هـپ ېرال هـل تـښون ډـګ FES, MADPO, APPRO© هړګج رس هپ ونیچرس د:هزنوتس همیېرد وـنوتیالو وـغه هـګوت ېړـګناځ هـپ هـت وړخـش رس رـپ وـکمځ د هــګوت هــپ وــلیالد يساــسا د يلاوــخیرتوات وا ېړــګج د ېــک وـنلوټ یـیاځ وا جارختـسا د وـنوناک د.يو لماـش ړـتالم هـخڅ وـی مـه هـنوګناپ يـتلود ېـک وـخرب هـپ ېـندنوم راک د هراـپل ېـچ ېلدوـښ ينیـشاوخ وـلاونوډګ رېمـش وـی وا ید رـما نـیړا وـنلوټ د قاـچاق وداوـم يناک د وا لړپـس ينوـناق رـیغ وـنوناک د .يوـش ببـس ودـېرېډ ېړـګج د ځـنمرت ېـ چ هدوـ ښو يـ یهان هړا هـ پ عوـ ضوم ېد د وـ یړغ پورـ ګ د يــکنوولیومت لاوــیړن وا تــلود ،لاــهمرپ وزیــسل وود ورــېت د ېــک هــخرب هــپ داــصتقا يلاوــیلک د ېــچ لوــش هــن يلاــیرب .يړــکو هــنوګناپ ېــتاپلت FES, MADPO, APPRO© هنومرج يوش میظن ای مظنم:هزنوتس همیود وـلوپ هـل داوـېه د لـمال مـیود ېړـګج د دـنا هـپ وـلاونوډګ د وا قاـچاق هـپ وداوـم هردـخم وا وـکوت ،ناـسنا د ېدـناب د هـخڅ .هد هـنمل تردـق د وکبـش يـيانج ولېکـښ د ېـک دـیلوت وا ولتاـس هـپ مـظن هـماع د هـچک هـخارپ هـپ هـنوکاوځ يـتینما ېـچ يوـش لـلب ېـتاپ ېـک لورـټنک هـپ وکبـش يـيانج وـغه د هــکیړا هرس تــلود هــل مــه وا وــلاو هلــسو هــل مــه هرــېډ رــت هـل وناـسک وـڼګ د ماـظن يلدـع يمـسر ،ېـک هـلیاپ هـپ.يرـل لورــټنک رــت ورصاــنع يــيانج د وا یروزــمک ً ادیدــش هدــنا .يږـ ېک لـ ڼګ ېدـ نال زــینلوټ وا ۍــنمکاو نوــناق ،روټکــس رــپ تــینما د ېرال لــح .يد ېوــش ېدــناړو لــم هرس زــکرمت هــل ېدــناب تــښځوخ وـنودحرس وا ورال وـیول د ېـچ و قـ فاوت يـمومع هړا ېد هـپ يــتینما د هــنوثحب یرــیډ وــخ هد اــیتړا هــت لورــټنک کاــنزېغا وـڅرت دوـلرد زـکرمت اـیتړا رـپ حاـصا کیتامتـسیس د روټکـس هــپ يــکاوراچ يــکنووک يــپ نوــناق د ېــچ يش هــسالرت ډاډ لوډ کاــنزېغا هــپ نوــناق ،يړــک هــسالرت هــنزور هــڼب هبــسانم 9 هنولمال زيی هميس ېلوس وا ېړګج د ېک ځیتخ لېوس هپ ناتسناغفا د هـپ نوـناق دـیاب ،يړاوـغ تـیعورشم تـموکح يـحم ،تـسیلانپ هـنیران هرېمـش ۲ – يړـک یـلپ هـګوت يدـج اــیتکپ ،یزاتــسا وــناناوځ د ېــک هــپ ېــچ ېــکمځ ېــملل اوخواــش زــکرم د تــیالو د وــکاوراچ يــتلود د ،هتــش تاــناکما ېــنوړوج وا ېــنوغر د هــپ وړخــش دــنوړا وــکمځ د وا لوــبصغ وــکمځ د اوــخ هــل يــتلود رــپ ،يــماکان مټــسیس يــياضق-يلدع د ېــک وــلوراوه .ید لــیلد لــب ودــېک هرواــب ېــب د ونوټــسنب وړخــش د رس هــپ وــکمځ د ،يروــلدیل هــل وــیړغ د پورــګ د هــخرب هــپ تواــضق وا وــلوکرو ېــلابق د ېــکمځ د لوراوــه ېــسپ هــلرپ ځــنمرت وــنلوټ يــحم وا وــکاوراچ يــتلود د ېــک ېـچ ړـکو زـیدناړو وـلاونوډګ وـنیځ.يرـل اـیتړا هـت وـیراکمه وـنیځ.يش تـبث وا لدـنژېپو تیمـسر هـپ دـیاب ېـلابق يفرـع -يلدــع يمــسر وا وــنومزیناکم يفرــع لــحد وړخــش د وروــن د.هړـ کو هنتـ ښوغ ودـ ېګنیټ وـ کیړا د ځـ نمرت مټـ سیس يـ ياضق لاـثم وـی ونومټـسیس يـبیکرت د ۍـلاوکمځ د يړـغ هوـی پورـګ :ړـک ېدـناړو د رس رــپ وــنیچرس د يش یالوــک ېناګاروــش يــموق .يوــبولو لور کاــنزېغا ېــک وــلوراوه هــپ وړخــش لیکــشت هــخڅ وــیړغ هــل ېــنلوټ ېدــمه د یوــغه وــی وــلوراوه وړخــش د ېــک تــسوخ هــپ.يوــش وزاتـسا هـل وـنوموق د وا وـکاوراچ يـتلود هـل نویـسیمک ار رس هــپ تــیکلام د ېــکمځ د وا ید ړوــج هــخڅ تـباث کاـنزېغا هـښ ېـک وراوـه وزنوتـس ویوـش وړالو هــنلوټ يندــم ، تــسیلانپ هــنیران هرېمــش ۲- یوــش هـپ وـلوک هـښ وـکیړا د ځـنمرت سـلو وا تـلود د ،هرس ېد هـل تیریدم هړواـن هـل وـنیچرس د وا داـسف هـل دـیاب ېـڅه ېـک هرال .يشو ېـی ړـتالم وا ېړواـیپ ال ،ېرال هـل ېزراـبم د هرس شېو ولسو د:هزنوتس همرولڅ هړوــل وــلرل ولــسو د وا قاــچاق ولــسو د ېــک وــنودحرس هــپ ېــک يلاوــتایز هــنامحر یــب هــپ وړخــش وا وړــګج د ،هــچک .يږــېک لــڼګ لــمال یوــل تـلود د ېـک ولتاـس هـپ تـینما د سـلو د وـلاونوډګ رېمـش وـی د زار هــغد وا تــیکلام خارــپ ولــسو د هتــسورو ۍــماکان هــل ځـنمرت وـنلوټ د.يد هـخرب اـیتکپ ېـیول د ېـچ ېوـش هراـشا ېرــېچ هــک وا ېوــش ېدږوا ېزیــسل وــڅ ېړــګج ېــنیځ یرـېت وـنوقح رـپ لـب د فرـط وـی ېړـګج د ېـچ يش لدـیلو وړــګج وــغد د.يږــېک هزاــت هرس هــل روا ېړــګج د ،يوــک وا هنوګلــس د وا ۍلایــس ځــنمرت وــنوموق د لدــېرېډ يــپاڅان د يش یادـ ېک ،لدـ ېډنوغار وـ یلایګنج هـ نوګرز تـ خو ېـ نیځ )TLO, 2013(.يش ببــس ېــچک ېړوــل د یــلاوخیرتوات د رس رـپ ېـکمځ د هـچک هـپ ېـنلوټ د ،هدـنا هـل وـلاونوډګ د اوــخ ېوــی هــل لتــښوا یــلاوخیرتوات هــپ وا لدــېرېډ وړخــش ۍراکـمه د ځـنمرت وناـسک وروـخم د ېـک وـنلوټ وـیډنواګ هـپ د ځـنمرت وـناناوځ وا ورـیږ نیپـس د اوـخ ېـلب هـل وا وـلوک هـن ېـنلوټ د ېـچ اد اـی وا يد هـلما هـل ودـېک هـتځنمار نـټاو يـسن هـخڅ وـنیچرس هـل ،ېـنکاټ ودودـح د وـکمځ د يړـغ ناوـځ ناـش هـغد هـل هړا هـپ تـیکلام د وـکمځ د وا ېنتـسیخا هـټګ د .يرـل هـن رـخ هـخڅ وړـکوه يفرـع وـطباوض وـغه د ،اـیتلچېپ عوـضوم دـنوړا تـیکلام د وـکمځ د د ،وـنوفالتخا د رس هـپ)يـعرش اـی يفرـع( لوډ د ټاکوـچ د د وا بوــتدنګرڅ اــن ودودــح د وــکمځ يصخــش وا يــتلود .يږـېرېډ ېـسپ ال هـلما هـل يلاوتـش هـن ودانـسا د وـکمځ هــپ وا تدــش هــل ېړــګج د مــه تــلود ،هــګنرادمه ماکاــن ېــک يوــینخم کاــنزېغا هــخڅ ولتــښوا يلاوــخیرتوات :هرــخ هــپ تــسیلانپ هوــی د.يږــېک لــڼګ .يږـېک ېـلپ هـن هـچک يـحم هـپ نـیناوق يوـش هراـپخ رس رــپ وــکمځ وــینرغ د ېــک اــیتکپ هــیول هــپ ،ً اــثم هـغه تـلود د.یتـسیخا دـنوژ وـنت ونوګـسل د وړخـش ېــچ ید اد ېــی يوــک هرسرــت ېــچ راک یــنیزاوی ېــمیاد د ېزنوتــس د وــخ يوــک هنتــښوغ دــنبروا د هــپ.یالوــک ېدــناړو يش هــن هرال لــح هراــپل لــح يږـېک لوـین هـن يـکنووک ېروـپ سال يلاوـخیرتوات یاـځ لـپخ رـپ رـطخ ودـېک هزاـت اـیب د ېړـګج د وا لورــټنک رــت وــنابلاط د ،ســکعرب]...[يږــېک ېــتاپ سال رــت رــیبادت هــناریګ تخــس ېــک وحاــس ېدــنال یالوــک يش هــن کوــڅېه.يد يوــش لوــین ېدــنال .يړـک ېدـنال وـښپ رـت تاررـقم وا نـیناوق یوـغه د ېرــېچ هــک.يــهوو ېــنو یالوــک يش هــن کوــڅېه 10 هنولمال زيی هميس ېلوس وا ېړګج د ېک ځیتخ لېوس هپ ناتسناغفا د .يـهو هـنمل هـت وتاـساسحا دـض وــڅه د تــلود د هراــپل ېنتاــس خــماخم د هــخڅ وــکلخ هــل دـض وا سـکاډاراپ وـی ً ارـهاظ ،راګـنیت وـلاونوډګ د اـیتړا رـپ ۍـلیهان ېدیدـش ېـغه هـل دیاـش وـخ يد ېرـخ ضـیقن وا هــپ ونوټــسنب وا وــکاوراچ يــتموکح د ېــچ يرــلو واړــت هرس د وـبوا وا وـلوړوج وواـنبریز يټروپـسنارټ د.هوـش هدـنګرڅ هړا اـیتخارپ هـپ ېـنرک د وا ېژورـپ يـتلود ېـټګلوټ هراـپل تـیریدم يداـصتقا د ېـچ يد تاـعوضوم هـغه ،نوډـګ تـلود د ېـک .هوـشو هراـشا هـلځ رـېډ هـترو لاـهمرپ وـنوثحب د هړا هـپ ېـنوغر د ېـ ک ذـ یفنت هـ پ نوـ ناق د وناتـ سیلانپ وا وـ لاونوډګ هـ ګنرادمه يـپ هـپ نوـناق د وا ړـکو راګـنیټ اـیتړا رـپ تـیرثؤم وا اـیتڼور ېـک وـمکاحم هـپ وـنابلاط د يـماکان تـلود د ېـی ېـک وـلوک .هړـک هـلترپ هرس قـیبطت رژ وا ړو لکـټا ،يدـج هـل تـلادع د يــتلود د هزادــنا هوــی هــپ وناتــسیلانپ وا وــلاونوډګ ،مــیېرد ال د ځــنمرت ونوتــښړوج يفرــع يــتلود اــن يــحم وا ونوټــسنب د وا وــنوثحب هــپ.ړــکو راګــنیټ تــیمها رــپ ۍراکــمه ېرــېډ وواـلع يـنید ،وزاتـسا يـحم د ېـک وـلوک يـپ هـپ ویـسیلاپ هو عوـضوم هډـګ هـغه ،لوډـګرو وـتالاعف د ېـنلوټ يندـم د وا .لوـشو هـنوثحب ۍرـپ ېـک ناـیرج هـپ ېډـنوغ ېـلوټ د ېـچ يـپ هـپ وـنیناوق وا ویـسیلاپ د وا تـلود د ېـچ اد ېـک یاـپ هـپ ۍرواـب اـن وا کـش دیدـش هـل وواـیتړو رـپ هـغه د ېـک وـلوک لتاـس رـپ ېـک ټاکوـچ ينوـناق ينـسوا هـپ وـلاونوډګ ،هرـېبرس هــګوت ېړــګناځ هــپ ؛دوــلرد رواــب ګــنیټ ونوتــښزرا ویوــش وــلوټ د لاوــنوډګ هوــی ېــچ ېــساد ،هړا هــپ نوــناق يساــسا د .هواـمون و روـم وـنیناوق ېـحود د واړـت هـپ عوـضوم د ۍـلاوتموکح د ،هـلما ېدـمه هـل هــنیچرس ونــښېدنا د مــه وا وــلیه د مــه ،هــلیاپ ورــتا ورــخ د لوـټرو رـغټ وړـګج د يياـښ ېـچ ېو هوـلپ ېد هـل ېـلیه ؛هد هړــکوه هــغد ېلوــس د ېــچ هوــلپ ېد هــل ېنــښېدنا وا يړــک ببــس ګــت هــځنم هــل ونوټــسنب يــتموکح وینــسوا د يياــښ رـ ثؤم نادـ نچ هنوټـ سنب يــتموکح ينـ سوا مـ ه هـ څ هـ ک( يش .) يد هــن هراـ شا هـ ت وـ لدېک حلـ سم وـ نلوټ يـ یاځ د هراـ پل ولتاـ س ناـ ځ .ېړـک ،) هنوکاوځ يـتینما هتلد(ونوټـسنب يـتلود د اـیب لـځوی وـلاونوډګ ځـنمرت وزاتـسا د ېـنلوټ يندـم وا وـنالماع يـتموکح يفرـع د .ړـکو راګـنیټ تـیمها رـپ وـکیړا وا ۍراکـمه ېرـېډ ال د ټاکوـچ ينوـناق د ،وـشو زـکرمت ېرـپ ېـچ هـخرب هـلب هـغه ازــس هــت وــنامرجم ېــک رــحم ماــع هــپ وا قــیبطت کاــنزېغا بوـتیدنوخ خارـپ وناـسک وـکنووک يلاوـخیرتوات د.هو لوـکرو وا يلاوـخیرتوات د ېـچ هوـشو هراـشا هـګوت هـپ لـمال هـغه د هـت .يږـېک ببـس ودـېتایز ال د وـښېپ يـيانج FES, MADPO, APPRO© هلیاپ ېـ لیاپ ېرـ س روـ لڅ ،هړا هـ پ ېډـ نوغ د نوز ځـ یتخ لېوـ س د .وـش یالوـک ېدـناړو د عوـضوم ېـنوغر يداـصتقا د ېـچ يراکـښ ېـساد ،یړـمول ولاونوډګ وـڼګ د.يرـل یاـځ ېـک قارـحم هـپ ونـښېدنا د سـلو وا تاـ بث يداـ صتقا ،تـ ینما يـ کاروخ د هلوـ س ېـ تاپلت ،هراـ پل يسرسال هـپ هـت وـنیچرس.ید نـیمضت وـطیارش يراک وبـسانم وـیرباربان د مـه اد ېـچ وـلدېخارپ داـسف د وا ۍرـبارب اـن ېـک .هد ېـلوراپ ار هـسوغ وـکلخ د ،يږـېک ببـس ودـېتایز د ســلو د زار هــغد وا ونوټــسنب يــتموکح وــغه د ،مــیود هــپ وــنوتیفرظ د یوــغه د ېــک هــخرب هــپ وــلوک هروــپ وواــیتړا ېـچ يرـل نوتـش يداـتعا ېـب هدیدـش ځـنمرت وـکلخ د واړـت متـسیس يـتلود د.يوـش هـت ځـنمار ېـک وزیـسل وود ورـېت هـپ ېـک داـسف هـپ وا بوـت يکلـسم اـن ،تـیفرظ ټـیټ ،يـتیافک ېـب تـلود د ېـچ ېوـش هراـشا هـګوت هـپ وـلماوع وـغه د هـت اـیتبوډ 11 هنولمال زيی هميس ېلوس وا ېړګج د ېک ځیتخ لېوس هپ ناتسناغفا د قیدصت .یوش لتسیخا اوخ هل يمیرک فراع دمحم د روځنا ۍتښوپ د لنم هن تیلؤسم د وا هنودای ينوناق APPRO، MADPO د قح ونوقح ولوټ ورون وا يپاک د© .ید يدنوخ هراپل وسسوم FES وا )www.appro.org.af( APPRO هــل هــخرب هوــی څــېه رــثا ېد د )www.mediothek-afghanistan.org( MADPO ،ېــسسوم ېزاــجا ېــلکیل هــل هــخڅ) www.afghanistan.fes.de( FES وا وـلوک هـمرېز د ېـک مټـسیس هـپ وـلدنوم اـیب د وا دـیلوت اـیب د ،هـترپ ېلیـسو ېرـه د اـی هـڼب هرـه هـپ ېـچ هتـش هـن هزاـجا وا يرـل هـن اـیتړو .يش لودږـېلو هـت یاـځ لـب هرس وـلوراک هـپ 12 هنولمال زيی هميس ېلوس وا ېړګج د ېک ځیتخ لېوس هپ ناتسناغفا د :ېنیچرس Ali, O., Asadullah, S. and Bleuer, C.(2019). One land, Two Rules(8): Delivering public services in insurgency-affected insurgent-controlled Zurmat district. War and Peace. Afghanistan Analysts Network(AAN). September 4. Available at: https://www.afghanistan-analysts.org/en/reports/war-and-peace/one-land-two-rules-8-delivering-public-services-in-insurgency-affected-insurgent-controlled-zurmat-district/ Alim, Mohammad Haroon.(2019) Taliban Destroys 600 Meters of Ghazni Highway. Khaama Press. November 9. Available at: https://www.khaama.com/taliban-destroys-600-meters-of-asphalt-on-ghazni-highway-987897/ ANI(2021). Taliban take control of major border crossing with Pakistan. ANI. July 14. Available at: https://www. aninews.in/news/world/asia/taliban-take-control-of-major-border-crossing-with-pakistan20210714193400/ Clarke, K.(2011), 2011 Ten Year on(3): The fall of Loya Paktia and why the US preferred warlords. Afghanistan Analysts Network. November 24. Available at: https://www.afghanistan-analysts.org/en/reports/war-andpeace/2001-ten-years-on-3-the-fall-of-loya-paktia-and-why-the-us-preferred-warlords/ Gregg, T.(2009). Caught in the crossfire: The Pashtun tribes of Southeast Afghanistan. Policy Brief. Lowy Institute for International Policy. Available at: https://www.files.ethz.ch/isn/108942/LPB_Gregg_crossfire.pdf Hamid, T.(2020). Fierce, Widespread Fighting Surges to Control Afghan Highways. Afghanistan. Tolonews. 7 july. Available at: https://tolonews.com/afghanistan/fierce-widespread-fighting-surges-control-afghan-highways Human Rights Watch(HRW).(2021). Afghanistan: Taliban Target Journalists, Women in Media. April 1. Avail able at: https://www.hrw.org/news/2021/04/01/afghanistan-taliban-target-journalists-women-media Human Rights Watch(HRW).(2019).“They’ve shot many like this”, Abusive Night Raids by CIA-backed Afghan Strike Forces. Available at: https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/afghanistan1019_1.pdf هنولمال زيی هميس ېلوس وا ېړګج د ېک ځیتخ لېوس هپ ناتسناغفا د International Rescue Committee(IRC).(2021). Drought Assessment Report. Available at: https://reliefweb.int/ sites/reliefweb.int/files/resources/droughtassessmentircjune21.pdf Islamic Republic of Afghanistan. National Statistics and Information Authority(NSIA).(2021). Afghanistan Sta tistical Yearbook 2020. Issue No: 42. Available at: https://www.nsia.gov.af:8080/wp-content/uploads/2021/04/ Afghanistan-Statistical-Yearbook-first-Version.pdf Shah, Ahmad(2014). Smuggling Threatens Legal Economy in Afghanistan. Merchants from Khost province say contaband goods undermine legitimate trade with Pakistan. Institute for War and Peace Reporting(IWPR). March 19. Available at: https://iwpr.net/global-voices/smuggling-threatens-legal-economy-afghan-southeast Khoshai, R. K.(2019). Pakistani forces stray into Gomal District of Paktika. Pajhwok Afghan News. November 8. Available at: https://pajhwok.com/2019/11/08/pakistani-forces-stray-gomal-district-paktika/ Maftoon, S.(2019). 18 months on, Ghazni-Paktika road remains shut. Pajhwok Afghan News. November 3. Available at: https://pajhwok.com/2019/11/03/18-months-ghazni-paktika-road-remains-shut/ 13 Maqsood, A.(2018). In remote parts of Logar, 40,000 girls out of school. Pajhwok Afghan News. August 13. Available at: https://pajhwok.com/2018/08/13/remote-parts-logar-40000-girls-out-school/ Médecins Sans Frontieres(MSF).(2021). The Continued Struggle to Access Medical Care in Afghanistan. May 2021. Available at: https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/Continued%20Struggle%20to%20Access%20Medical%20Care%20Afghanistan%20report.pdf Nikzad, K.(2021). Taliban intensifies attacks on Ghazni city, Kandahar city. Afghanistan. Tolo News. July 12. Available at: https://tolonews.com/afghanistan-173468 Rahman, F.(2018). Unheeded Warnings(1): Looking back at the Taliban attack on Ghazni. War and Peace. Af ghanistan Analysts Network(AAN). December 16. Available at: https://www.afghanistan-analysts.org/en/reports/ war-and-peace/unheeded-warnings1-looking-back-at-the-taleban-attack-on-ghazni/ Ruttig, T. and Sabawoon, A. M.(2020). A Threat to Kabul’s Southern Gate: A Security Overview of Logar Prov inces. War and Peace. Afghanistan Analysts Network(AAN). July 18. Available at: https://www.afghanistan-analysts.org/en/reports/war-and-peace/a-threat-at-kabuls-southern-gate-a-security-overview-of-logar-province/ Ruttig, T.(2009). Loya Paktia’s insurgency: The Haqqani Network as an autonomous entity. In Giustozzi, A.(ed.) Decoding the New Taliban. Insights from the Afghan Field. Columbia: Hurst. Available at: https://www.afghanistan-analysts.org/wp-content/uploads/2009/07/20090224-HQN-as-autonomous-T-entity.pdf Swedish Committee for Afghanistan(SCA)(2021). Armed clashed force school closures in Ghazni. June 10. Available at: https://reliefweb.int/report/afghanistan/armed-clashes-force-school-closures-ghazni The Liaison Office(TLO)(2008) Southeastern Cluster: Paktia, Khost and Paktika, Afghanistan Border-district Exploratory assessment, Tribal Liaison Office, 2008. هنولمال زيی هميس ېلوس وا ېړګج د ېک ځیتخ لېوس هپ ناتسناغفا د _______________(2013). Major Land Disputes and Land Titling Systems in Khost Province, Implications for a Collaboration between Traditional Dispute Resolution Mechanisms and ARAZI. Kabul: The Liaison Office. Tolonews(2018). Border Clashes Break Out Again, This Time in Paktia. Tolonews. April 16. Available at: https:// tolonews.com/afghanistan/border-clashes-break-out-again-time-paktia United Nations Assistance Mission in Afghanistan(UNAMA) and the United Nations High Commissioner for Refugees(UNHCR)(2021). Afghanistan: Protection of Civilians in Armed Conflict. Annual Report 2020. February 2021. Kabul, Afghanistan. United Nations Assistance Mission in Afghanistan(UNAMA)(2013). Ghazni Declared Asian Capital of Islamic Culture, Highlighting Afghanistan’s Rich Cultural Heritage. April 13. Avialable at: https://unama.unmissions.org/ ghazni-declared-asian-capital-islamic-culture-highlighting-afghanistan’s-rich-cultural-heritage United Nations Development Programme(UNDP).(2020). Pitfalls and Promises: Minerals Extraction in Afghan istan. Afghanistan Human Development Report 2020. Available at: https://www.af.undp.org/content/afghanistan/ en/home/library/human_development/NHDR-2020.html 14 United Nations Environment Programme(UNEP).(2016). Climate change in Afghanistan. What does it mean for Rural Livelihoods and Food Security? November 2016. Available at: https://postconflict.unep.ch/publications/ Afghanistan/Afg_CC_RuralLivelihoodsFoodSecurity_Nov2016.pdf United Nations High Commissioner for Refugees(UNHCR)(2019). Socio-Economic Assessment of Refugees in Afghanistan’s KHost and Paktika Province 2017. December 5. Available at: https://microdata.unhcr.org/index. php/catalog/187 United Nations Organization for the Coordination of Humanitarian Affairs(OCHA).(2021). Afghanistan: Weekly Humanitarian Update(7-13 June 2021). June 13. Available at: https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/ re sources/afghanistan_humanitarian_weekly_15_june_2021.pdf United Nations Secretary General(UNSG)(2020). The situation in Afghanistan and its implications for international peace and security. UN Doc. A/74/897-S/2020/549. June 17. Available at: https://unama.unmissions.org/ sites/default/files/sg_report_on_afghanistan_june_2020.pdf United Nations Secretary General(UNSG)(2020). The situation in Afghanistan and its implications for international peace and security. UN Doc. A/75/634-S/2020/1182. December 9. Available at: https://documents-dds-ny. un.org/doc/UNDOC/GEN/N20/335/76/PDF/N2033576.pdf?OpenElement United Nations Security Council(UNSC).(2021). Swift Withdrawal of International Troops Sparks Wide spread Fear in Afghanistan, Experts Tell Security Council, Sounding Alarm Over Taliban Military Gains. UN Doc. SC/14557. June 22. Available at: https://reliefweb.int/report/afghanistan/swift-withdrawal-international-troops-sparks-widespread-fear-afghanistan-experts United Nations Security Council(UNSC).(2019). Letter dated June 10 2019 from the Chair of the Security Council Committee established pursuant to resolution 1988(2011) addressed to the President of the Securi ty Council. UN Doc. S/2019/481. June 13. Available at: https://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/ N19/126/75/PDF/N1912675.pdf?OpenElement 15 هنولمال زيی هميس ېلوس وا ېړګج د ېک ځیتخ لېوس هپ ناتسناغفا د