Integrimi në Bashkimin Europian i Niveli Lokal Raport Historiku i Marrëdhënieve në mes Kosovës dhe BE-së Diskutim i shkurtër Në kontekstin e liberalizimit të regjimit Schengen të vizave të BE-së me vendet e Ballkanit Perëndimor, me përjashtim të Kroacisë(dhe Kosovës, në atë kohë nën administrimin e UNMIK-ut), dy janë momentet kyçe që i kanë paraprirë këtij procesi. Në nivelin politik, në Samitin e Selanikut të 21 qershorit 2003, BE shpalli përkushtimin e vet politik për t'u ofruar vendeve të Ballkanit Perëndimor perspektivën e liberalizimit të regjimit të vizave. Aty BE përmend reformat në fushat kyçe me qëllim të përmbushjes së kritereve më të rëndësishme: forcimi i shtetit ligjor, lufta kundër krimit të organizuar, korrupsionit dhe migracionit të paligjshëm, dhe forcimi i kapaciteteve administrative në kontrollin kufitar dhe sigurinë e dokumenteve. 1 Më tej, më 18 shtator 2007, ky përkushtim politik përkthehet në marrëdhënie kontraktuale me nënshkrimin e marrëveshjeve për lehtësimin e vizave dhe për riatdhesim në mes të vendeve anëtare të BE-së, në njërën anë, dhe Shqipërisë, Bosnjës dhe Hercegovinës, Malit të Zi, Serbisë, dhe Maqedonisë, 2 në anën tjetër. Përmes këtyre marrëveshjeve mundësohet lehtësimi i procedurave për marrjen e vizave Schengen(në veçanti për ato kategori të qytetarëve të Ballkanit Perëndimor që kanë më së shumti nevojë për të udhëtuar në BE), si dhe vendosen rregullat dhe procedurat për menaxhimin e migrimit legal dhe luftimin e atij ilegal. Megjithëse deklarata përfundimtare e këtij samiti jepte të nënkuptohej se perspektiva e liberalizimit të vizave vlen për të gjithë qytetarët e Ballkanit Perëndimor pa dallim, 3 kjo as nuk përmendet në dokumentet bilaterale Kosovë – BE në kuadër të Mekanizmit Përcjellës të Stabilizim-Asociimit 4 deri në vitin 2009, kur Kosova fillon plotësimin e kritereve në mënyrë të njëanshme. Nga ana tjetër, nga ana e Kosovës mungon një presion politik drejtuar BE-së dhe pranisë së saj në Prishtinë, e as që bëhej fjalë për ndonjë aktivitet diplomatik drejtuar shteteve anëtare të BE-së në këtë aspekt. Në fakt, as lobimi nuk duket se do të kishte ndihmuar shumë në një situatë kur institucionet vendore akoma nuk i kishin 1 Samiti BE-Ballkani Perëndimor – Deklaratë, Pika 7, në dispozicion në http://ec.europa.eu/enlargement/ enlargement_process/accession_process/how_does_a_country_join_the_eu/sap/thessaloniki_summit_en.htm 2 Nënshkrimi i nëntë marrëveshjeve për lehtësimin e vizave dhe riatdhesim në mes të Komunitetit Evropian dhe Vendeve të Ballkanit Perëndimor nga Nën-Presidenti Franco Frattini dhe Ministri i Brendshëm Portugez, Rui Carlos Pereira, në dispozicion në http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=IP /07/1350&format=HTML&aged=0&language=EN&guiLanguage=en#fn1 3 Samiti BE-Ballkani Perëndimor – Deklaratë, Pika 7, në dispozicion në http://ec.europa.eu /enlargement /enlargement_process /accession_process/how_does_a_country_join_the_eu/sap /thessaloniki_summit_en.htm 4 Procesi i Stabilizim-Asociimit, në dispozicion në http://www.delprn.ec.europa.eu/?cid=2,133, Konkluzionet e Dialogut të PSA-së, në dispozicion në http://www.delprn.ec.europa.eu/?cid=2,169 7