FES WARSZAWA POLITYKA PREZY­DENTA MACRONA WOBEC ROSJI styczeń 2020 Jean de Gliniasty PRIORYTET POLITYKI ZAGRANICZNEJ OD ­POCZĄTKU KADENCJI W kampanii prezydenckiej Macrona z 2017 roku – jak zwy­kle w takich wyborach – prawie nie poruszano spraw mię­dzynarodowych. W zakresie polityki zagranicznej kandydat podkreślał jedynie tradycyjne zagadnienia, m.in. wspieranie multilateralizmu, kwestię rozszerzenia Unii Europejskiej, bli­skie stosunki z Niemcami, podtrzymywanie francuskich soju­szy, realizację porozumienia mińskiego na Ukrainie, wzmoc­nienie roli paryskiego porozumienia klimatycznego, obronę praw człowieka itd. Podczas kampanii wyborczej przyszły pre­zydent kilkakrotnie wskazywał jednak, że chce przywrócić do życia politykę de Gaulle’a i Mitterranda, co należało rozumieć jako pośrednią krytykę poprzedników i apel do elektoratu, którego większość – od lewicy(Mélenchon, Partia Komuni­styczna) po prawicę(Fillon, Le Pen) – była przeciwna nadmier­nej orientacji na Sojusz Północnoatlantycki, a jednocześnie opowiadała się za zbliżeniem z Rosją. Opinia publiczna we Francji postrzega dobre stosunki z Rosją jako część spuścizny polityki de Gaulle‘a i Mitterranda. Wyglądało więc na to, że prezentowane przez Macrona opinie wiążą się jedynie z do­raźnymi interesami kampanii wyborczej, mającej na celu zdo­bycie głosów. Jednak wrażenie to okazało się mylne. JEDNOZNACZNA EKONOMICZNA OCENA SANKCJI Sprawując poprzednie funkcje(jako zastępca sekretarza ge­neralnego Pałacu Elizejskiego za prezydentury Hollande’a i minister gospodarki, przemysłu i cyfryzacji w rządzie Vall­sa), Macron widział, jak wielkie straty w wymiarze gospodar­czym wyrządziły Francji sankcje nałożone na Rosję. Po śmierci 283 osób – w wyniku zestrzelenia samolotu Malaysia Airlines 17 lipca 2014 roku przez rosyjską rakietę – Unia Europejska dodała do nałożonych już wcześniej na osoby zaangażowane w aneksję Krymu sankcji personalnych także obostrzenia eko­nomiczne: ograniczenia kredytowe, zakaz eksportu urządzeń dla branży wydobycia ropy i gazu oraz ograniczenia eksportu towarów podwójnego przeznaczenia(których można używać do celów tak cywilnych jak i wojskowych). Sankcje te spro­wokowały reakcję strony rosyjskiej – całkowite embargo na import produktów rolnych i spożywczych z UE(z wyjątkiem alkoholu). Wcześniej Francja osiągała znaczące zyski w związ­ku z otwarciem rynku rosyjskiego – zwłaszcza w sektorze zbrojeniowym, dzięki sprzedaży okrętów Mistral. Potem jed­nak nastąpił szybki spadek dwustronnej wymiany handlowej (o połowę w latach 2013–2017). Pojawiły się trudności w fi­nansowaniu dużych projektów energetycznych, takich jak Ja­mał – w którym koncern Total musiał ustąpić miejsca Chinom – i zakaz eksportu produktów rolnych, zwłaszcza wieprzowiny (co doprowadziło do poważnego kryzysu we francuskim rol­nictwie i licznych demonstracji, Rosja bowiem była jej drugim co do wielkości importerem na świecie w 2012 roku, a stała się eksporterem netto w roku 2019), a także doszło do znacz­nej redukcji rosyjskich inwestycji we Francji. Wszystko to miało konsekwencje tym dotkliwsze, że cała francuska gospodarka nie była wystarczająco konkurencyjna, aby zrekompensować utratę rosyjskiego rynku. Ponadto względne wyniki Francji na rynku rosyjskim spadły o wiele bardziej niż wyniki pozostałych partnerów handlowych Rosji: o ile w latach 2013–2017, we­dług rosyjskiego banku centralnego, prawie wszystkim part­nerom Francji – na czele z USA i Niemcami, z wyjątkiem Polski i Wielkiej Brytanii – udało się zwiększyć eksport towarów do Federacji Rosyjskiej, o tyle wartość francuskiego eksportu spa­dła o około jedną trzecią. Polska, która wywierała silną presję na Paryż, aby anulował kontrakt na Mistrale z Rosją i podpi­sała z Francją podobnej wartości umowę na zakup śmigłow­ców Airbusa, zerwała ten kontrakt na rzecz amerykańskiej firmy tuż po anulowaniu kontraktu na Mistrale(co nastąpi­ło jednak po zmianie rządu w Warszawie). Francuskie ban­ki, sparaliżowane eksterytorialnymi amerykańskimi decyzjami, których wymiar uzmysławia grzywna w wysokości 9 miliar­dów euro zapłacona przez BNP Stanom Zjednoczonym, z nie­zwykłym zapałem zastosowały amerykańskie sankcje wobec Rosji, jeszcze surowsze niż sankcje europejskie. Uniemożliwi­ło to niemal Rosjanom mieszkającym we Francji otwieranie tam rachunków bankowych. I oczywiście rosyjskie inwestycje w UE przeniosły się następnie do Wielkiej Brytanii, Niemiec 1