1. Почетоци на сопственичката трансформација Промената на економскиот и политичкиот систем и преминот кон де­мократија, развиено цивилно општество и модерно пазарно стопанство, во Република Македонија започна уште од крајот на 1980-тите години. Овој историски чин беше макотрпен и долгорочен општествен процес, проследен со низа пречки и предизвици. Но, определбата на граѓаните беше сигурна дека новото општество ќе биде плурално општество од се­кој аспект: социјален, економски, политички, идеолошки, културен и дека неговите основни вредности ќе бидат: слободата на личноста; толеран­цијата; остварување на правото на сопственост и слободен натпревар во економските активности; самостојност на законодавната и судската власт во однос на извршната. Граѓанско општество во кое трудот ќе претставува основа за материјалната и духовна благосостојба на работниците и граѓа­ните, за личниот и општествениот прогрес. Транзицијата кон модерна пазарна економија беше без алтернатива. Тоа беше единствениот начин и пат за запирање на започнатото разору­вање на економијата и осиромашување на работниците и граѓаните и пот­тикнување на економскиот развој. За успешното спроведување на транзи­цијата беа потребни: радикални и брзи општествени и економски рефор­ми; либерализација и стабилизација на економските процеси; приватиза­ција на претпријатијата со општествен капитал; економска и технолошка реконструкција на одделни економски гранки, системи и претпријатија и развивање на претприемништвото. Во основната клетка на производниот процес – организациите на здружениот труд, мораше да се направат про­мени во поставеноста, да се надмине нефункционалноста на самоуправни­те органи и да се воведат нови механизми кои ќе обезбедат висока работ­на мотивираност. „Пазарот, како што е познато, е место за трговија... тоа биле опреде­лени места каде што доаѓале производителите на стоки, независно едни од други, за да ги покажат своите производи пред купувачите, кои, исто така, независно едни од други, доаѓале на пазарот за да видат дали може да се најде нешто што им било потребно. Ако купувачот нашол нешто од интерес, по цена која се сметала за разумна, се случувала зделка. Доколку цената била превисока во однос на она што купувачот можел/сакал да го плати, продавачот не можел да ги продаде своите стоки. Доколку цени­те се спуштале премногу ниско, продавачите се пакувале да заминат без желба повторно да дојдат на пазарот. Тоа се тие трговски места кон кои 84 СИНДИКАЛИЗМОТ ВО РЕПУБЛИКА СЕВЕРНА МАКЕДОНИЈА ПО НЕЗАВИСНОСТА(1991- 2021)