ท่ามกลางวังวนของความเปลี่ยนแปลง ทางออกจากวิกฤติประเทศไทย บทวิเคราะห์การเมืองจากมุมมองต่างประเทศ Marc Saxer, FES Thailand วันที่เผยแพร่: 30 มิถุนายน พ.ศ. 2554  ผลพวงของวิกฤติการเงินเอเชียทาให้สัญญาประชาคมของไทยถูกยกเลิกไป และดูเหมือนว่าสังคม จะคืนสู่ความปกติอีกครั้งภายใต้นโยบายเศรษฐกิจแบบ”ทักษิโโมิกสท“ แต่แล้วความสมานมิตรใน วงกว้างนี้กลับถูกทาลายลงด้วยความขัดแย้งภายใน นับแต่นั้นมาประเทศไทยจึงถูกแบ่งออกเป็น ขั้วผสมสองขั้วตรงข้ามกันที่ต่อสู้เพื่อให้ได้มาซึ่งลาดับชั้นทางการเมืองและสังคมแบบใหม่  หลังเกิดภาวะชะงักงัน ทั้งสองฝ่ายต่างตระหนักมากขึ้นว่าตนจะไม่สามารถชนะได้โดยลาพัง แม้ การเลือกตั้งจะเป็นโอกาสให้มีการต่อรอง แต่”การตกลงครั้งใหญ่“(Grand Bargain) เพื่อ แก้ปัญหาความขัดแย้งนั้นจะต้องให้ผู้มีบทบาททุกฝ่ายเข้าร่วมด้วย และการเกิดความขัดแย้งรอบ ใหม่ก็อาจเป็นประโยชนทสาหรับผู้มีบทบาทบางรายได้  ตัววิกฤติเองนั้นมีความลึกซึ้งยิ่งกว่าการเป็นเพียงความขัดแย้งทางการเมือง การพัฒนาเศรษฐกิจ สังคมได้ลดความชอบธรรมของระเบียบทางการเมือง สังคม และวัฒนธรรมในประเทศไทยลงด้วย การสร้างแรงกดดันมากเกินไปต่อระบบการบริหารจัดการ(governance) และด้วยการบ่อนทาลาย ความคิด ค่านิยม อัตลักษโท และวาทกรรมที่เป็นรากฐานของระเบียบนั้น ๆ วิกฤติเชิงลึกของ ประเทศไทยจะสามารถผ่านพ้นไปได้ก็ด้วยการปรับเปลี่ยนระเบียบทางกา รเมืองสังคมและ วัฒนธรรมให้สอดคล้องกับสังคมที่ทวีความซับซ้อนและมีความเป็นพหุลักษโทยิ่งขึ้น  ด้วยเหตุที่หัวใจสาคัญของความขัดแย้งทางการเมืองคือวิกฤติความชอบธรรมในระเบียบแนวตั้ง (vertical order) สังคมไทยจะไม่สามารถฟื้นความชอบธรรมคืนมาได้หากชนชั้นแนวหน้าบีบบังคับ ให้สังคมปฏิบัติตามแนวทางแก้ปัญหาที่ตนกาหนด ประเทศไทยจึงควรจะต้องมีกระบวนการต่อรอง ที่ให้คนทุกกลุ่มมีส่วนร่วม มีความครอบคลุมในแนวนอน(horizontal) และเคารพกฎระเบียบ เพื่อให้ได้สัญญาประชาคมฉบับใหม่ขึ้นมา