Druckschrift 
Shqipëri - Greqi: Mundësi për çlirim energjish pozitive
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

nga përfundimi i Luftës Dytë Botërore, erdhi mënjëherë pas përfundimit marrëveshjeve delimitimit hapësirave detare me Italinë dhe Egjyptin; ri llimit diskutimeve eksploratore me Turqinë; sikundër deklarimit publik se delimitimi i hapësirave detare me Shqipërinë do kryhet Gjykatën Ndërkombëtare Drejtësisë. Megjithëse ky hap i Greqisë ka efekte vetëm zgjerimin e hapësirës ujërave territoriale detin Jon, Greqia deklaroi se është drejtën e saj zgjerojë ujrat territoriale kurdo dhe kudo ajo zgjedh, përfshirë jugun e Kretës dhe gjetkë. Ky qëndrim, bazohet deklaratën shoqëruese rati kimit Konventës Drejtës Detit Montego Bay nga ana e Greqisë, ku pranohet zbatimi përkohësisht i gjerësisë prej 6 miljesh detit territorial, duke gëzuar drejtën e zgjerimit 12 milje, çdo moment përshtatshëm. Mirëpo, kushtet kur Turqia e konsideron çdo zgjerim Egje një casus belli, është e qartë se jemi para një ndryshimi qëndrimit tradicional politikës jashtme greke, e cila ka synuar gjithnjë zgjerimin e Detit Territorial ta niste llimisht nga Egjeu. Pra, ky ndryshim qëndrimi synon diferencojë trajtimin e çështjeve delimitimit hapësirave detare me Turqinë, përkundrejt vendeve tjera, por, duke për tuar sa jetë e mundur nga precedentët krijohen. Ndryshimi tjetër lidhet me heqjen dorë nga pozicioni tradicional grek për tu dhënë ishujve fuqi sa maksimale delimitim përballë tokës kontinentale. Ky ndryshim evidentohet qartë përmbylljen e marrëveshjes për hapësirat detare me Italinë dhe me Egjyptin. Italia dhe Greqia kanë nënshkruar 24 Maj 1977 marrëveshjen për delimitimin e Shel t Kontinental mes tyre. Dhënia e një efekti jo plotë për ishullin grek Othonoit ka shkaktuar një modi kim vijës me distanca barabarta, me qëllim arrihet një zgjidhje e drejtë. Thënë ndryshë, palët kanë rënë dakord për një ulje peshës ishullit grek prej 3.5% përballë tokës kontinentale italiane. Ndërsa për Detin Territorial, për këtë ishull, palët kanë pranuar automatikisht gjerësinë prej 12 miljesh, sepse distanca e këtyre dy vendeve është e madhe se 24 milje. 13 Qershor 2020, Italia dhe Greqia nënshkruan marrëveshjen për delimitimin e Zonës Ekskluzive Ekonomike, e cila kon rmon vijën delimituese marrëveshjes 1977-ës. Kjo marrëveshje lejon otat respektive peshkimit operojnë përtej vijës delimituese Zonës Ekskluzive Ekonomike, por pa hyrë ujërat territoriale respektive, pajtim me acquis e BE-. Ndarja e Zonës Ekskluzive Ekonomike i mundëson dy vendeve ushtrimin e drejtave sovrane për përdorimin e energjisë eolike, kabllove komunikimit nëndetar, kryerjes kërkimeve shkencore dhe botës gjallë. Pavarësisht fokusit saj kryesor Egje, Greqia vijoi angazhohet arritjen e marrëveshjeve për delimitimin detar me fqinjët e tjerë. Fillimisht me Italinë, me cilën ndajnë njëjtën politikë fushën e peshkimit, si vende anëtare BE-. Për vazhduar pas me Egjyptin, me nënshkrimin e marrëveshjes për delimitimin e Shel t Kontinental dhe Zonës Ekskluzive Ekonomike, 6 Gusht 2020. Interesant është fakti se vija delimituese palët kanë ndërtuar këtë marrëveshje është e pjesshme. Pika nuk është mbyllur është zona detare përpara ishullit banuar grek Kastelorizos, i cili gjendet vetëm 2 km larg Turqisë. Mosmbyllja e plotë e vijës delimituese Greqi-Egjypt, vjen si rezultat i mospasjes një marrëveshje Greqi-Turqi do përcaktonte efektin do kishte ishulli Kastelorizo Shel n Kontinental dhe Zonën Ekskluzive Ekonomike. Ishulli Kastelorizo ndikon edhe: (i) mundësinë e pasjes një delimitimi zonave detare mes Turqisë dhe Egjyptit;(ii) vijën delimituese detare Turqi-Qipro;(iii) vijën delimituese Greqi-Qipro. Marrëveshja mes Greqisë dhe Egjyptit ka efekt direkt mbi memorandumin e nënshkruar mes Turqisë dhe Libisë, duke re ektuar realitetin gjeogra k. Pra, vija delimituese Greqi-Egjypt është ndërtuar duke e nisur matjen nga Kreta dhe ishujt rreth saj Karpathos, Kufonisi, Kristi, ekzistenca e cilëve memorandumin Turqi-Libi nuk është marrë konsideratë. marrëveshjen mes Greqisë dhe Egjyptit pesha e ishujve grekë delimitim, si për Shel n Kontinental dhe Zonën Ekskluzive Ekonomike është ulur deri 10% përballë tokës kontinentale Egjyptit. Duke qenë se distanca mes Greqisë dhe Egjyptit është shumë e madhe se 24 milje, automatikisht, ishujt grek kanë marrë efekt plotë gjerësisë Detit Territorial, pra 12 milje. Egjypti ka pranuar një marrëveshje pjesshme duke ruajtur neutralitetin e vet përkundrejt mosmarrëveshjes greko-turke. Ndërkohë Greqia ka hequr dorë nga qëndrimi i saj tradicional për efekt sa maksimal ishujve, me qëllim sigurimin e një marrëveshje defaktorizon memorandumin Turqi-Libi. Megjithësë ky memorandum është depozituar OKB, pas nënshkrimit nga palët 27 Nëntor 2019, si një shprehje e vullnetit politik tyre, ai nuk ka njejtën vlerë ligjore me një 7