Prishtina The Effect Of Covid-19 Pandemic in Kosovo FINANSIJSKI EFEKAT COVID-19 NA LOKALNU VLADU Pored glavnih fiskalnih efekata pandemije na centralnom nivou na Kosovu, COVID-19 je ozbiljno pogodio opštine. Lokalne vlasti predvodile su usvajanje odgovornih i preventivnih mera, kako bi se obezbedilo pravilno funkcionisanje uprkos pandemijskoj krizi. Pored uobičajene političke aktivnosti, trideset i osam(38) opština na Kosovu intenziviralo je svoj rad na pružanju hitnih usluga i komuniciranju sa građanima, kako bi se sprečilo izbijanje virusa. Koordinacija između centralnog i lokalnog nivoa takođe je postala očiglednija u pružanju efikasnih odgovora tokom upravljanja krizama. Sa povećanjem broja zaraženih građana i pogoršanjem ekonomske situacije, uloga opština na Kosovu postala je od suštinske važnosti u svim delovima društvenog i ekonomskog sistema. Opštine su igrale presudnu ulogu u sprovođenju mera javnog zdravlja, kao što su: sprovođenje politika izolacije, nadgledanje stanovništva, briga o stanovništvu u potrebi, komunikacija u krizi, obezbeđivanje javnog reda i bezbednosti. Štaviše, lokalni nivo je bio ključni faktor u obezbeđivanju socijalne zaštite, podršci lokalnim uslugama i pružanju finansijske podrške građanima 8 Smanjena ekonomska aktivnost kao rezultat pandemije, zajedno sa potrebnim reaktivnim merama koje preduzimaju lokalne 8 Study on Emergency Needs and Socio-Economic Impact of Covid-19 on Local Government in Kosovo. The Association of Kosovo Municipalities 9 The Impact of the COVID-19 Pandemic on Local Government. GAP samouprave, uglavnom utiču na finansijsku perspektivu na lokalnom nivou na Kosovu. Povećana potrošnja lokalne samouprave i kolaps prihoda izazvani efektima povezanim sa pandemijom, stvaraju asimetričnu vezu između rashoda i prihoda za opštine. Da bismo videli ovaj asimetrični odnos i imali pregled opštinskih ekonomskih izgleda, u sledećim odeljcima analiziraćemo efekat pandemije na državnu potrošnju i sopstvene prihode.. RASHODI VLADE Izbijanje pandemije COVID-19 dovelo je do povećane državne potrošnje, posebno u vezi sa kupovinom robe i usluga. Primećen je porast potrošnje za rešavanje komplementarnih potreba i nedostataka zdravstvenog sistema u opštinama, posebno potražnje za medicinskom i dezinfekcionom opremom, kao spremnošću za odgovor na izbijanje COVID-19. S obzirom na to da značajan deo lokalnih budžeta uglavnom čine ne-diskrecioni izdaci, koji se odnose na plate i dnevnice, ima vrlo malo prostora za opštine da se bave dodatnim troškovima koji proizlaze iz kontrole pandemije. Kao takvi, ograničeni manevarski prostor i veliko oslanjanje na bespovratna sredstva centralne Vlade, ograničili su lokalne samouprave u preduzimanju postupaka javnih nabavki, javnih investicija i adekvatnog rešavanja socijalno-ekonomskih izazova koji dolaze od pandemije. 9 11