3.1. Законски решенија за пензиското и инвалидското осигурување Со Законот за пензиското и инвалидското осигурување од 1993 година 232 старосната граница за пензионирање се зголеми: за жените, од 55 на 60 години, за мажите, од 60 на 63 години и најмалку 20 години рабо­тен стаж. Придонесот е зголемен од 18 на 20% од бруто-платата, а основи­цата за пресметување на пензиите се намали од 85% на 80%. За пресметка на пензиите е земен периодот од 10 најповолни години од вкупниот рабо­тен стаж на вработените, идни пензионери. Наредните промени во пензискиот систем се сметаше дека беа неоп­ходни, бидејќи би станал неликвиден, со дефицит кој постојано ќе се зголе­мува. Потенцијалната закана за финансиската одржливост на ПИО се гле­даше во: намалувањето на висината на придонесите за ПИО; неуплатата на пензискиот придонес или затајување на реалните плати на осигурениците од страна на работодавачите; зголемување на бројот на предвремените пензионирања; порастот на невработеноста; неоснованите откази; губење на работните места врз основа на технолошки вишок, стечај, или ликвида­ција на претпријатијата. Соодносот на бројот на осигурениците и пензио­нерите стануваше сè понеповолен(во 1991 тој изнесуваше 1:3), а исплатата на идните пензии се доведуваше во прашање. Со стапувањето на сила на Законот за изменување и дополнување на Законот за ПИО од 2000 година 233 (почнувајќи од 2003 год.) започна нова реформа во пензискиот систем во самата поставеност и содржина. Се воведе тристолбен пензиски систем во РМ: 1. Прв столб(државен) – Задолжително пензиско и инвалидско осигу­рување врз основа на генерациска солидарност претставува солида­рен систем задолжителен за сите вработени, а средствата се наменети за финансирање на сегашните и идните пензионери; 2. Втор столб(приватен) – Задолжително капитално финансирано пензиско осигурување се заснова врз штедење на придонесите на ин­дивидуална сметка и нивно инвестирање, со што се формира парична маса која се акумулира и служи за исплата на пензијата на самиот оси­гуреник; 3. Трет столб – Доброволно капитално-финансирано пензиско оси­гурување овозможува дополнително пензиско штедење засновано на капитализација на уплатените средства поткрепено со даночни осло­бодувања(ги опфати новите вработените од 2005 год., а оние кои беа веќе вработени, имаа можност сами да се изјаснат). 232 Закон за пензиското и инвалидското осигурување:„Службен весник на РМ“, бр. 80/93. Измени и дополнувања на Законот се направени во: 1995, 1996, 1997. Со исклучок на 2002 год., Законот беше изменуван секоја година до 2012, кога се донесе нов Закон за ПИО. 233 Закон за изменување и дополнување на Законот за пензиското и инвалидското осигурување: „Службен весник на РМ“, бр. 24/00 248 СИНДИКАЛИЗМОТ ВО РЕПУБЛИКА СЕВЕРНА МАКЕДОНИЈА ПО НЕЗАВИСНОСТА(1991- 2021)