кои минуваа по патот на транзицијата, но и за земјите кои важат за раз­виени и во кои се огледуваат другите земји. Психичкиот притисок или психичкото малтретирање во светот е познат под терминот мобинг, 306 кој е во широка употреба и во нашата држава. Заради големината и рашире­носта на овој проблем во европски и светски рамки(на кој особено вни­мание му се посветува во Шведска и Финска), Советот на Европската Унија (на 3 јуни 2002 год.) усвои Резолуција, со која им наложи на своите членки, со цел за постигнување добри услови за работа дека мораат, меѓу другото, да се ангажираат за сузбивање на стресот и психичкото малтретирање на работа. 3.1. Мобирани работници и мобери Покрај мноштвото ризици при работата, работниците се изложени и на мобинг, кој претставува опасност по нивното физичко и ментално здравје, ја попречува нивната професионална иднина, предизвикува повреда на човековото достоинство. Мобираните работници се изложени на: психич­ко малтретирање, понижување, застрашување, напад врз нивниот автори­тет, неизвесност за нивното работно место. Последици од оваа неприја­телска и неетичката комуникација на работа за мобираните работници се: траума, стрес, беспомошност, вознемирување. Кај нив се забележуваат од­редени симптоми, како: физички(најчесто вкочанетост – стаписаност); фи­зиолошки(забрзан срцев ритам, покачување на крвниот притисок, болки во желудникот, несоница, и др.); психички(расеаност, намалена концентра­ција, напнатост); бихевиорални и социјални(повлекување во себе, претера­на употреба на: лекови, алкохол, цигари). За мобираните работници обично се шират невистини за нивниот при­ватен живот, во негативна смисла се коментираат нивните лични особе­ности. За да се оствари намерата(најчесто да се избркаат од работа): по­стојано се критикуваат и се навредуваат дека не знаат да работат; ги тераат да извршуваат работи несоодветни на нивните квалификации и способ­ности; постојано ја контролираат нивната работа; се казнуваат без оправ­дани причини; не им се даваат работни задачи(или им се даваат премно­гу едноставни или претешки, преобемни, со куси рокови, или постојано се менуваат); се напаѓаат дека се невротични, постојано се жалат, немаат капацитет за работата што ја извршуваат, не умеат да се справат со одго­ворностите; им се одземаат потребните средства за работа(телефон, ком­пјутер...). Се води кадровска политика на штета на мобираните работници, па од страв да не бидат прогласени технолошки вишок, овие работници прифаќаат да работат било што. 306 Зборот мобинг потекнува од англискиот збор mob, што значи агресивен чопор, и зборот mobbish, што значи грубо, вулгарно, простачко. Научникот Конрад Лоренц(Konrad Lorenz), мобин­гот го споредува со однесувањето на чопор животни кон нивниот непожелен член, негов прогон сé додека самиот не ги напушти. И ПСИХИЧКИ ПРИТИСОК НА РАБОТНОТО МЕСТО ДЕЛ VIII: БЕЗБЕДНОСТ И ЗДРАВЈЕ ПРИ РАБОТА, ЗАБРАНА ЗА ДИСКРИМИНАЦИЈА 327