1. Hyrje – Teknologjia në Punë është një Çështje Pune Ju mund të jeni duke punuar tashmë me teknologji digjita­le pa u pyetur rreth tyre. Një aplikacion për të regjistruar hyrjen. Program Softuer që vlerëson thirrjet tuaja. Panele kontrolli që matin perfor­mancën. Ndjekja GPS në automjete. IA që filtron aplikimet për punë. Kamera në vende të reja. Këto teknologji shpesh prezantohen si mjete teknike për të përmirësuar efikasitetin ose cilësinë e shërbimit. Por për punëtorët, ato ndryshojnë mënyrën se si puna organizohet, monitorohet, vlerësohet dhe kontrollohet. Ky raport është projektuar për të ndihmuar punëtorët dhe sindikatat të kuptojnë se cilat ligje janë në zbatim, çfarë pyetjesh kanë të drejtë të bëjnë bazuar në këto ligje, dhe si t'i përdorin këto të drejta kur teknologjitë digjitale prezan­tohen ose përdoren në punë. Ai gjithashtu tregon se si ne­gocimi kolektiv mund të përdoret për të adresuar bos­hllëqet që ligji ekzistues nuk i rregullon plotësisht. Teknologjitë digjitale nuk janë më mjete periferike në ven­din e punës. Në mbarë botën, ato qëndrojnë gjithnjë e ­më shumë në qendër të fuqisë menaxheriale, duke formë­suar mënyrën se si puna organizohet, vlerësohet dhe kon­trollohet. Sistemet biometrike të paraqitjes në punë, ndjek­ja e GPS, alokimi algoritmik i detyrave, mjetet e rekrutimit të bazuara në IA, panelet e performancës dhe sistemet e vendimmarrjes së automatizuar po përhapen nëpër sektorë me pak paralajmërim dhe, shumë shpesh, pa konsultim do­methënës me punëtorët ose sindikatat e tyre. Për punëtorët dhe përfaqësuesit sindikalë, ky transformim ngre një pyetje themelore: kush e kontrollon teknologjinë në punë, dhe në interes të kujt përdoret ajo? Ndërsa punëdhënësit rregullisht e paraqesin digjitalizimin si neu­tral, të pashmangshëm ose thjesht teknik, punëtorët e për­jetojnë atë si një ristrukturim të marrëdhënieve të fuqisë. Sistemet digjitale shtrijnë mbikëqyrjen menaxheriale në zona të reja të jetës së punëtorëve, intensifikojnë punën, fragmentojnë detyrat, errësojnë vendimmarrjen dhe thello­jnë asimetritë e informacionit midis punëdhënësve dhe punëtorëve. Digjitalizimi gjithashtu përdoret shpesh për të anashkaluar praktikat e krijuara të marrëdhënieve industriale. Teknolog­jitë e reja prezantohen si çështje të prerogativës menaxhe­riale; të dhënat mblidhen pa transparencë; dhe vendimet algoritmike paraqiten si objektive ose të pamohueshme. Ky raport niset nga një premisë tjetër. Digjitalizimi nuk pe­zullon ligjin e punës, nuk dobëson të drejtat themelore ose nuk zhvendos negocimin kolektiv. Përkundrazi, ai e bën or­ganizimin sindikal, njohurinë ligjore dhe veprimin kolektiv më të nevojshëm se kurrë. Ligji ekzistues i punës, ligji për mbrojtjen e të dhënave, ligji për barazinë dhe rregulloret e sigurisë dhe shëndetit në punë vazhdojnë të zbatohen në vendet e punës të digjitalizuara, edhe nëse ato tani duhet të zbatohen në kushte të reja. Për këtë arsye, për sindikatat, qartësia ligjore nuk është një shqetësim abstrakt. Është një burim i fuqisë negociuese. Njohja e të drejtave që ekzistojnë tashmë – dhe ku ato mungojnë – u mundëson sindikatave të sfidojnë ndryshi­min teknologjik të njëanshëm, të kërkojnë informacion dhe konsultim, dhe të negociojnë mbrojtje detyruese që i lejon punëtorët të kontrollojnë mënyrën se si teknologjia rifor­mëson punët e tyre. Si ta përdorni këtë raport kombëtar Ky raport është shkruar për punëtorët, përfaqësuesit sindi­kalë dhe sindikatat në Shqipëri, ku teknologjitë digjitale si CCTV, sistemet biometrike të paraqitjes në punë dhe me­naxhimi algoritmik i fuqisë punëtore po përhapen me shpe­jtësi në sektorin publik dhe privat. Në shumë vende pune, digjitalizimi ka tejkaluar dialogun social, duke i lënë punë­torët të painformuar mjaftueshëm për të drejtat e tyre. Raporti ju ndihmon të kuptoni se si Kodi i Punës i Republi­kës së Shqipërisë, rregulloret e sigurisë dhe shëndetit në punë dhe legjislacioni i përmirësuar për mbrojtjen e të dhë­nave zbatohen në vendet e punës të digjitalizuara. Ai mbështet punëtorët dhe sindikatat në kërkesën e llo­garridhënies nga punëdhënësve aty ku konsultimi është i dobët, zbatimi është i pabarabartë ose mjetet digjitale prezantohen si fakte të kryera. Raporti përfshin një listë kontrolli të pyetjeve kryesore ba­zuar në të drejtat ligjore që punëtorët dhe sindikatat mund të përdorin përpara se të prezantohet një teknologji e re dhe periodikisht ndërsa ajo është duke u përdorur. Këto pyetje synojnë të strukturojnë negociatat, të kërkojnë infor­macion dhe të parandalojnë që teknologjitë të imponohen në mënyrë të njëanshme ose të zgjerohen pa pëlqim. Qëllimi i raportit është praktik dhe strategjik: ai synon të mbështesë punëtorët dhe sindikatat që të kuptojnë se çdo 4 Friedrich-Ebert-Stiftung e. V.