Buch 
Negocimi i vendeve të punës të digjitalizuara : të drejtat dhe detyrimet, Shqipëria
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

8. Fjalorth Ky fjalorth shpjegon termat dhe konceptet e përsëritura përdorura gjatë kapitujve raportit. Ai synon mbësh­tesë punëtorët dhe përfaqësuesit sindikalë kuptimin e shpejtë gjuhës teknike, ligjore dhe menaxheriale për­doret zakonisht diskutimet rreth vendeve punës di­gjitalizuara. A Asimetria e fuqisë Një çekuilibër i autoritetit dhe kontrollit midis menaxhimit dhe punëtorëve, i intensifikuar vendet e punës digjitalizuara përmes mbikëqyrjes, nxjerrjes dhënave dhe kontrollit algoritmik. Asimetria e informacionit Një çekuilibër fuqie cilin punëdhënësit kontrollojnë aksesin informacion, dhë­na dhe logjikën e sistemit, ndërsa punëtorëve u mungon njohuria mbi mënyrën se si funksionojnë teknologjitë ose si merren vendimet. B Boshllëqet zbatim Shkëputja midis drejtave ligjore formale dhe zbatimit tyre botën reale, shpesh për sh­kak mbikëqyrjes dobët, mjeteve juridike vonuara, aksesit kufizuar te rregullatorët ose mbështetjes vetëm te ankesat individuale. D Dinjiteti dhe autonomia e punëtorit Parime themelore punës i njohin punëtorët si individë mbartës drejta­ve, jo thjesht pika dhënash ose inpute, duke kërkuar ku­fizime monitorimin ndërhyrës dhe kontrollin e automati­zuar. E E drejta për shpjegim/ transparencë Parimi punëtorët duhet marrin informacion qartë dhe aksesueshëm rreth asaj se çfarë dhënash mblidhen për ta, si funksi­onojnë teknologjitë dhe si merren vendimet i prekin ata. E drejta për t'u shkëputur E drejta e punëtorëve për qenë lirë nga komunikimi digjital i lidhur me punën dhe monitorimi jashtë orarit punës, duke mbrojtur kohën e pushimit dhe kufijtë midis punës dhe jetës private. F Fiduciari i dhënave/ Kontrolluesi Subjekti(zakonisht punëdhënësi) vendos se si dhe pse përpunohen dhënat personale dhe mban përgjegjësinë ligjore për mbrojtjen e tyre. I Inteligjenca artificiale(IA) Sisteme bazuara kompju­ter krijuara për kryer detyra zakonisht kërkojnë gjy­kim njerëzor, si vendimmarrja, njohja e modeleve, parashi­kimi ose klasifikimi. vendet e punës, IA po përdoret gjithnjë e shumë rekrutim, menaxhimin e perfor­mancës, mbikëqyrje dhe automatizim. K Kapitalizmi i mbikëqyrjes/ nxjerrja e dhënave Një model cilin vlera gjenerohet duke mbledhur dhe ana­lizuar sasi mëdha dhënave sjelljes, i zbatuar gjithnjë e shumë brenda vendeve punës përmes sis­temeve menaxhimit digjital. Klasifikimi i punëtorëve platformës Përcaktimi ligjor nëse punëtorët e platformës trajtohen si punonjës, vetëpunësuar ose një kategori e veçantë, gjë prek aksesin drejtat e punës, mbrojt­jen sociale dhe negocimin kolektiv. Konsultimi dhe pjesëmarrja e punëtorëve Procese ligjore ose dakordësuara kolektivisht kërkojnë nga punëdhënë­sit informojnë dhe përfshijnë punëtorët ose përfaqësuesit e tyre përpara prezantimit ndryshimeve teknologjike, orga­nizative ose operacionale prekin kushtet e punës. Kufizimi i qëllimit Një parim themelor i mbrojtjes dhënave kërkon dhënat e mbledhura për një qëllim specifik (p.sh. siguria) mos ripërdoren për qëllime papajtueshme(p.sh. disiplina ose pikëzimi i produktivite­tit) pa arsyetim dhe konsultim. M Mbikëqyrja digjitale/ monitorimi i punëtorit Përdorimi i mjetet digjitale për vëzhguar, regjistruar ose analizuar aktivitetet, lëvizjet, komunikimet ose performancën e punë­torëve, duke përfshirë CCTV, ndjekjen GPS, regjistrimin e goditjeve tastierës(keystroke logging) dhe monitorimin e ekranit. Fjalorth 23