fåíêçÇìÅÅá μ å= = aÉëÇÉ= Ü~ÅÉ=~éêçñáã~Ç~ãÉåíÉ= ìå~= ǨÅ~Ç~= ëÉ= ÇÉë~êêçää~= ìå= îáÖçêçëç= ÇÉÄ~íÉ= áåíÉêå~Åáçå~ä= ëçÄêÉ= ä~=“Å~äáÇ~Ç= ÇÉ= ä~= ÇÉãçÅê~Åá~ÒI= èìÉ= Ü~= Ç~Çç= äìÖ~ê=~= ìå~= ÇáîÉêëáÇ~Ç= ÇÉ= Å~ê~ÅíÉêáò~ÅáçåÉë=ëçÄêÉ=äçë=ää~ã~Ççë=êÉÖ ∞ ãÉåÉë=éçä ∞ íáÅçë=“Ü ∞ ÄêáÇçëÒK=bå=Éëíçë=ëÉ=ÅçãÄáå~å= ~äÖìå~ë= éêçéáÉÇ~ÇÉë= ÇÉ= äçë= ãçÇÉäçë= ÇÉãçÅê•íáÅçë= Åçå= éêçéáÉÇ~ÇÉë= ÇÉ= äçë= ãçÇÉäçë= ~ìíçêáí~êáçëI= ãÉòÅä~= èìÉ= î~= éêçÇìÅáÉåÇç= Éë~= î~êáÉÇ~Ç= ÇÉ= êÉÖ ∞ ãÉåÉë=“ãáñíçëÒK= bä= ê¨ÖáãÉå= îÉåÉòçä~åç= áåëí~ìê~Çç= Éå= NVVVI= Ü~ÅÉ= Å~ëá= ìå~= ǨÅ~Ç~I= Ü~= ëáÇç= ìå~= ÇÉëí~Å~Ç~= êÉÑÉêÉåÅá~= ~ÅÉêÅ~= ÇÉ= Éëíçë= ãçÇÉäçë= Ü ∞ ÄêáÇçë= Éå=^ã¨êáÅ~= i~íáå~= ó= Éääç= Ü~= Ç~Çç= äìÖ~ê=~= Çáëíáåí~ë= êÉÑäÉñáçåÉë=ëçÄêÉ=Éä=íáéç=ÇÉ=Å~ê~ÅíÉêáò~Åá μ å=èìÉ=ãÉàçê=ëÉ=~Ç~éí~=~=ÉëíÉ=Å~ëç=å~Åáçå~ä F F N K== = páå=ÉãÄ~êÖçI=åç=íÉåÉãçë=Éä=éêçé μ ëáíç=ÇÉ=ÅÉåíê~êåçë=~èì ∞=Éå=ä~=Å~ê~ÅíÉêáò~Åá μ å=ÇÉä=ãçÇÉäç= éçä ∞ íáÅçJáåëíáíìÅáçå~ä= îÉåÉòçä~åç=~Åíì~ä= ÇÉëÇÉ= ìå~= éÉêëéÉÅíáî~= ã~êÅ~Ç~ãÉåíÉ= ÅçåÅÉéíì~äI= ~äíÉêå~íáî~= Éå= ä~= èìÉ=~= ä~= éçä¨ãáÅ~= ëçÄêÉ= ä~= êÉéêÉëÉåí~Åá μ å= ÇÉ= äçë= ÜÉÅÜçë= ëÉ= ëìã~= ä~= ëáÉãéêÉ= ÇÉÄ~íáÇ~= éÉêíáåÉåÅá~= ÇÉ= äçë= í¨êãáåçë= ó= Å~íÉÖçê ∞~ë=~Äëíê~Åí~ëK= j•ë= ÄáÉåI= åçë= éêçéçåÉãçë= éêáîáäÉÖá~ê= ìå= êÉÅçêêáÇç= éçê= ìå= Åçåàìåíç= ÇÉ= Üáíçë= ç= ÉñéêÉëáçåÉë= ÅçåÅêÉí~ë= éÉêç= êÉäÉî~åíÉë= U Éå= äç= éçä ∞ íáÅç U I= èìÉ= áåíÉåí~ê•å= Ç~ê= ÅìÉåí~= ÇÉ= íÉåÇÉåÅá~ë= èìÉ= éìÉÇÉå= Å~äáÑáÅ~êëÉ= Åçãç=~ìíçêáí~êá~ë= EÉë= ÇÉÅáêI=~åíáJÇÉãçÅê•íáÅ~ëF= çI= éçê= Éä= Åçåíê~êáçI= Åçãç= ÇÉãçÅê~íáò~Ççê~ëI= Éå= Éä= Åçãéçêí~ãáÉåíç= ÇÉä= ê¨ÖáãÉå= ÅÜ~îáëí~I= Åçãç= ëÉ= äÉ= ÇÉëáÖå~= Åçã ∫ åãÉåíÉK== = `ì~åÇç= Ü~Ää~ãçë= ÇÉ= ìå~= íÉåÇÉåÅá~= íÉåÉãçë= èìÉ= Åçåí~ê= Åçå=~äÖ ∫ å= íáéç= ÇÉ= éìåíç= ÇÉ= Åçãé~ê~Åá μ åK= v= Éå= sÉåÉòìÉä~= Éä=~åíÉÅÉÇÉåíÉ= ÇÉ= êÉÑÉêÉåÅá~= Éë= ìå= ê¨ÖáãÉå= ÇÉãçÅê•íáÅç= “äáãáí~ÇçÒ= E“é~êíá~êèì ∞~Ò= ó=“é~êíáÇçÅê~Åá~Ò= Ü~å= ëáÇç= Å~äáÑáÅ~íáîçë= ÑêÉÅìÉåíÉë= é~ê~= áÇÉåíáÑáÅ~êäçF=~ÑÉÅí~Çç= éçê= ìå~= Åêáëáë= î~êá~Ç~= ó= ëÉîÉê~I= ÉëéÉÅá~äãÉåíÉ= ÇÉëÇÉ= ÑáåÉë= ÇÉ= äçë= ~¥çë= çÅÜÉåí~K=^ìåèìÉ= Éå= äçë=~¥çë= åçîÉåí~= Åì~åÇç= Éë~= Åêáëáë= ëÉ= Éñé~åÇÉ= ó=~Ñáêã~I= ëÉ= ÇÉë~êêçää~å= í~ãÄá¨å=~äÖìå~ë= íÉåÇÉåÅá~ë= èìÉ= éìÉÇÉå= Å~äáÑáÅ~êëÉ= Åçãç= ÇÉãçÅê~íáò~Ççê~ëI= é~êíÉ=ÇÉ=Éää~ë=êÉä~íáî~ãÉåíÉ=áåÅáéáÉåíÉëK=jÉêÉÅÉå=ãÉåÅáçå~êëÉ=~ä=êÉëéÉÅíçI=éçê=ÉàÉãéäçW= == • i~=åçí~ÄäÉ=~ãéäá~Åá μ å=ÇÉ=ä~=äáÄÉêí~Ç=Åê ∞ íáÅ~=ÇÉ=äçë=ãÉÇáçë=ÇÉ=ÅçãìåáÅ~Åá μ å=ã~ëáî~I= èìÉ= íê~ÇáÅáçå~äãÉåíÉ= ÓÅçå=~äÖìå~ë= ÉñÅÉéÅáçåÉëJ= Ü~Ä ∞~å= ãçëíê~Çç= ìå= íçåç= ãìó= Å~ìíç= Éå= ëì= áåÅìêëá μ å= Éå= íÉã~ë= éçä ∞ íáÅçë= ó= èìÉ= Ü~Ä ∞~å= íÉåÇáÇç=~= ã~êÖáå~ê= Éå= ëì= áåÑçêã~Åá μ å= êÉÖìä~ê=~= ä~ë= ã~åáÑÉëí~ÅáçåÉë= éçä ∞ íáÅ~ë=~äíÉêå~íáî~ë=~ä= Äáé~êíáÇáëãç= íê~ÇáÅáçå~äK= • bä= ÇÉë~êêçääç= ÇÉ= ìå= éêçÅÉëç= ÇÉëÅÉåíê~äáò~Ççê= èìÉ= ÖÉåÉê~= Å~ãÄáçë= Éå= äçë= ~ÇçÅÉå~Ççë= é~êíáÇçë= íê~ÇáÅáçå~äÉë= E^ÅÅá μ å= aÉãçÅê•íáÅ~= J^aJ= ó= m~êíáÇç= pçÅá~äÇÉã μ Åê~í~= J`lmbfJF= ó= èìÉ=~ÄêÉ= ä~= éçëáÄáäáÇ~Ç= ÇÉ= ÇÉë~êêçää~ê= åìÉî~ë= ~äíÉêå~íáî~ë= ÇÉ= ÖÉëíá μ å= Éå= äçë= ÖçÄáÉêåçë= êÉÖáçå~äÉë= ó= äçÅ~äÉë= EÅçãç= ä~=`~ìë~= o~ÇáÅ~ä= J`~ìë~= oJI= Éå=_çä ∞ î~ê= ó=`~ê~Å~ëX= Éä= jçîáãáÉåíç=~ä= pçÅá~äáëãç= Jj^pJI= Éå= ^ê~Öì~= ó= pìÅêÉX= mêçóÉÅíç= sÉåÉòìÉä~= Éå=`~ê~ÄçÄçX= rå= kìÉîç= qáÉãéç= JrkqJ= Éå= wìäá~F=~ä=íáÉãéç=èìÉ=êÉîáÉêíÉ=é~êÅá~äãÉåíÉ=Éä=ÅÉåíê~äáëãç=ÉñíêÉãç=èìÉ=~Ççéí~êçå=Éä= bëí~Çç=ó=ä~=ÇÉãçÅê~Åá~=îÉåÉòçä~å~=Éå=Éä=ëáÖäç=uuK= • i~=~ãéäá~Åá μ å= ÇÉ= ä~= é~êíáÅáé~Åá μ å= ÇÉ= ìå~= ÇáîÉêëáÇ~Ç= ÇÉ= çêÖ~åáò~ÅáçåÉë= ÇÉ= ä~= ëçÅáÉÇ~Ç= Åáîáä= èìÉ= ÅìÉåí~å= Åçå= åáîÉäÉë= ÇÉ=~ìíçåçã ∞~= ëáÖåáÑáÅ~íáîçë= Åçå= êÉëéÉÅíç=~= ä~ë=ÑìÉêò~ë=é~êíáÇáëí~ëK= • bä=~î~åÅÉ= Éå= éêçÅÉëçë= ÇÉ= ÇÉëÅäáÉåíÉäáò~Åá μ å= ó= ÇÉ= éêçÑÉëáçå~äáò~Åá μ å= ÇÉ= ä~= ~Çãáåáëíê~Åá μ å=é ∫ ÄäáÅ~I=~ìåèìÉ=Åçå=ìå=~äÅ~åÅÉ=~ ∫ å=ãìó=áåÅáéáÉåíÉK= 1 A ese respecto puede destacarse la definición de“autoritarismo competitivo o electoral” que ha propuesto un conjunto de autores para caracterizar a regímenes como el venezolano(véanse entre otros Levitsky y Way: 2004; Diamond: 2004; Schedler: 2004). Desde otra valiosa tradición reflexiva, compatibilizable con la anterior, se ha propuesto la definición de“populismo autoritario” para caracterizar al régimen venezolano y en especial a su ideología,“estrategia” y discurso(véase Arenas y Gómez: 2006). También se han desarrollado múltiples índices comparativos internacionales para explorar la calidad de la democracia en los que se encuentra fuertemente cuestionada esa calidad en el régimen político venezolano actual. Hay un balance reciente sobre esos índices en Alcántara: 2007. 1