2.2. Синдикатот и самоуправувањето Во периодот на самоуправниот систем, работниците во Република Ма­кедонија беа организирани само во една синдикална асоцијација – Сојузот на синдикатите на Македонија и таа беше„единствена и најширока клас­на општествено-политичка организација на работниците и работничката класа и дел од фронтот на организираните социјалистички сили на чело со Сојузот на комунистите. Во ССМ се изразуваат и усогласуваат поединечни­те и посебните интереси на работниците со заедничките и општите инте­реси на работничката класа во целост...“. 36 Тоа значеше дека ССМ имаше широки ингеренции во сите сфери на општествениот и политичкиот живот, ги развиваше социјалистичките са­моуправни односи и ја јакнеше улогата и положбата на работничката кла­са во здружениот труд и општеството во целост и претставуваше еден од факторите како во креирањето, така и во реализацијата на политиката и на микро и на макро план. Беше вклучен во: донесувањето на плановите за развој, инвестициите, реализацијата на економската политика, социјал­ната политика, изборите и делегатскиот систем, остварувањето на самоу­правувањето, општонародната одбрана, општествената самозаштита, вос­питувањето и образованието, итн. и тоа од ОЗТ, до Федерацијата. ССМ уче­ствуваше во самоуправното планирање во организациите на здружениот труд самостојно и заедно со самоуправните органи(работничките совети и собири на работниците) и другите организации. Основните синдикални организации и собирот на работните луѓе во ОЗТ одржуваа посебни состаноци, на нив присуствуваа исти луѓе, но сепак, не се поистоветуваа од причина што синдикалниот состанок беше облик на договарање и политичка подготовка на работниците во самоуправ­но одлучување, а собирот на работните луѓе беше облик на самоуправ­но одлучување на работните луѓе во ОЗТ. 37 Во работењето на основните синдикални организации во ОЗТ се формализираше пристапот во разре­шувањето на одделни проблеми, повеќе се трошеше енергија на самоу­правното самоорганизирање, се третираа воопштени теми, недоволно се остваруваа прокламираните стратегии, што се одразуваше на мотивира­носта на членството за учество во креирањето и реализацијата на синди­калните акции. 2.3. Реформа и модернизација на синдикатот Процесот на синдикалните реформи се одвива во континуитет од сама­та појава на синдикатот, кој вековно се стреми да изнаоѓа соодветни начини 36 Статут на Сојузот на синдикатите на Македонија, усвоен на 11. Конгрес на ССМ, одржан на 1 и 2 октомври 1982 год. 37 Повеќе во:„Прирачник за остварување на општествено-политичката улога на организациите и органите на ССМ во здружениот труд и општината“, ССМ-„Трудбеник“, Скопје, 1981 ДЕЛ II: ОРГАНИЗАЦИЈА, РАЗВОЈ И УЛОГА НА СИНДИКАТИТЕ 45