ÎÁÙÈÍÑÊÈ äåéíîñòè è óñëóãè 17 ÎÁÙÈÍÑÊÈ ÄÅÉÍÎÑÒÈ È ÓÑËÓÃÈ 1. ÎÁÙÈ ÏÐÈÍÖÈÏÈ Îñíîâíàòà ðîëÿ íà îáùèíàòà å äà ïðåäîñòàâÿ ìåñòíè ïóáëè÷íè óñëóãè íà ãðàæäàíèòå. Õîðàòà èçáèðàò ñâîè ñúãðàæäàíè, êîèòî äà îðãàíèçèðàò óñëóãèòå â ñúîòâåòñòâèå ñ òåõíèòå ïîòðåá­íîñòè è î÷àêâàíèÿ. Ñðåùó òîâà òå çàïëàùàò ìåñòíè äàíúöè, òàêñè è öåíè íà òåçè óñëóãè. Ïðåç ãîäèíèòå áðîÿò íà äåéíîñòèòå è óñëóãè­òå, êîèòî ïðåäîñòàâÿ îáùèíàòà, íàðàñòâà íåï­ðåêúñíàòî. Äíåñ ìîæå äà ñå òâúðäè, ÷å ìåñòíà­òà âëàñò, ÷ðåç ñâîèòå óñëóãè, ñúïúòñòâà õîðà­òà ïðåç öåëèÿ èì æèâîò. Ïîðàäè òîâà îñíîâåí èçìåðèòåë çà ðàáîòàòà íà ìåñòíèòå èçáîðíè îðãàíè å óäîâëåòâîðåíîñò­òà íà ãðàæäàíèòå îò êà÷åñòâîòî è êîëè÷åñòâî­òî íà ïîëó÷åíèòå óñëóãè. Öåëåâèòå ïðîó÷âàíèÿ íà ÍÑÎÐÁ è íåãîâè ïàðò­íüîðè ïîêàçâàò, ÷å: v ãðàæäàíèòå èñêàò èìåííî îáùèíàòà äà ïðå­äîñòàâÿ óñëóãèòå; v ìåæäó 40% è 60% îò ãðàæäàíèòå ïîñî÷âàò, ÷å êà÷åñòâîòî è êîëè÷åñòâîòî íà îáùèíñêèòå óñ­ëóãè îòãîâàðÿò íà çàïëàùàíèòå îò òÿõ äàíúöè è òàêñè; v îêîëî 25% ïîñî÷âàò, ÷å ñà ãîòîâè äà çàïëà­ùàò ïîâå÷å àêî èìà ãàðàíöèÿ çà ïî-äîáðî êà÷åñ­òâî íà óñëóãèòå.  çàâèñèìîñò îò ñâîÿòà ñïåöèôèêà(ìàùàá, ãå­îãðàôñêî ïîëîæåíèå, äåìîãðàôñêè è èêîíîìè÷åñ­êè ïðîôèë è ò.í.) îòäåëíèòå îáùèíè îêàçâàò ðàçëè÷íè ïî áðîé è îáõâàò óñëóãè. Íàëè÷èåòî íàïðèìåð íà ìîðñêè áðÿã èëè ãîðè, íà ðàçâèòà èí­äóñòðèÿ èëè çåìåäåëèå âíàñÿò ñâîÿ ñïåöèôèêà â íàáîðà óñëóãè.  ìàëêèòå îáùèíè êìåòúò èìà è ôóíêöèè íà íîòàðèóñ.  ãîëåìèòå- ñïèñúêúò íà óñëóãè çà áèçíåñà å ìíîãî äúëúã. Ñïîðåä ïðîó÷âà­íå íà ÍÑÎÐÁ, ïðåç 2007 ã. áðîÿò íà ïðåäîñòàâÿ­íèòå îò îáùèíèòå óñëóãè ñå äâèæè â äèàïàçîíà îò 240 äî 280. Óñëóãèòå, ïðåäîñòàâÿíè îò îáùèíèòå, ìîãàò óñ­ëîâíî äà ñå ðàçäåëÿò â äâå êàòåãîðèè- äåëåãèðà­íè îò äúðæàâàòà è ìåñòíè. Äåëåãèðàíèòå îò öåíòðàëíî íà ìåñòíî íèâî óñëóãè ñà â ñôåðàòà íà îáðàçîâàíèåòî, çäðàâåîïàçâàíåòî, ñîöèàëíè­òå óñëóãè è êóëòóðàòà. Îáùèíèòå ñàìîñòîÿòåë­íî îðãàíèçèðàò ìåñòíè óñëóãè êàòî ñìåòîñúáè­ðàíåòî è ñìåòîèçâîçâàíåòî, ôóíêöèîíèðàíåòî íà äåòñêèòå ãðàäèíè, óëè÷íîòî îñâåòëåíèå, àä­ìèíèñòðàòèâíî-òåõíè÷åñêèòå è äðóãè óñëóãè, ñúîòâåòñòâàùè íà ôèíàíñîâèòå èì âúçìîæíîñ­òè è íà íóæäèòå íà íàñåëåíèåòî. Òîâà äåëåíèå å óñëîâíî è âúçïðèåòî íà òîçè åòàï çà ïî-òî÷íî îïðåäåëÿíå ðàçìåðà íà áþ­äæåòíèòå âçàèìîîòíîøåíèÿ ìåæäó äúðæàâàòà è îáùèíèòå. Ãîëåìèÿò îáåì ò.íàð. äåëåãèðàíè äúðæàâíè äåéíîñòè å ïðÿê èçìåðèòåë íà ãîëÿìà­òà ôèíàíñîâà öåíòðàëèçàöèÿ. Òúé êàòî äúðæàâàòà öåíòðàëèçèðà îãðîìíà ÷àñò îò äàíú÷íèòå ïîñòúïëåíèÿ(96 íà âñåêè 100 ëâ.), ñå òúðñè ôîðìà çà ðåñóðñíî îñèãóðÿâàíå íà òåçè óñëóãè. Çà ñúæàëåíèå, òî çàïî÷âà äà ñå èçïîëçâà êàòî èíñòðóìåíò çà íàìåñà íà äúðæà­âàòà â îáùèíñêîòî óïðàâëåíèå. Öåíòðàëèçèðà­íîòî ôèíàíñèðàíå íà îñíîâíè äåéíîñòè, ïðèñú­ùè íà îáùèíèòå, êàêòî è çàïàçâàíåòî íà ïðàâà­òà çà äèðåêòíî êàäðîâî è óïðàâëåíñêî âúçäåéñò­âèå, ïðå÷àò íà îñúùåñòâÿâàíåòî íà èñòèíñêî ìåñòíî ñàìîóïðàâëåíèå. Ñúùåâðåìåííî Åâðîïåéñêàòà õàðòà çà ìåñòíî­òî ñàìîóïðàâëåíèå(ÅÕÌÑ) ðåãëàìåíòèðà, ÷å “Ïðàâîìîùèÿòà, ïîâåðåíè íà îðãàíèòå íà ìåñò­íî ñàìîóïðàâëåíèå, ïîíà÷àëî òðÿáâà äà áúäàò ïúëíè è íåîãðàíè÷åíè”(÷ë. 4). Îò äðóãà ñòðàíà Õàðòàòà íàëàãà ïðèíöèïà, ÷å:“Îðãàíèòå íà ìåñ­òíî ñàìîóïðàâëåíèå èìàò ïðàâî â ðàìêèòå íà íàöèîíàëíàòà èêîíîìè÷åñêà ïîëèòèêà íà äîñòà­òú÷íî ñîáñòâåíè ñðåäñòâà, ñ êîèòî äà ìîãàò äà ñå ðàçïîðåæäàò ñâîáîäíî ïðè óïðàæíÿâàíå íà ïðàâîìîùèÿòà ñè”(÷ë. 9). Âñúùíîñò, êàêòî äåëåãèðàíèòå îò äúðæàâàòà, òàêà è ìåñòíèòå äåéíîñòè îôîðìÿò ñîáñòâå­íàòà ñôåðà íà äåéíîñò íà ìåñòíîòî ñàìîóï­ðàâëåíèå ò.å. ïîñî÷åíèòå ïî-ãîðå èçèñêâàíèÿ ñ ïúëíà ñèëà ñëåäâà äà ñå ïðèëàãàò è çà äâàòà âè­äà.  åâðîïåéñêèÿ ñìèñúë äåëåãèðàíè îò äúðæà­âàòà ñà ñàìî äåéíîñòè êàòî ïðîâåæäàíå íà èç­áîðè, ïðåáðîÿâàíå íà íàñåëåíèåòî, ãðàæäàíñêî ñúñòîÿíèå. Äîðè çà òåçè äåéíîñòè ÅÕÌÑ ðåãëà­ìåíòèðà îñâåí ðåñóðñíîòî îñèãóðÿâàíå, äúðæà­âàòà äà ïðåäîñòàâè íà ìåñòíèòå âëàñòè“ñâî­áîäà äà ïðèñïîñîáÿò óïðàæíÿâàíåòî èì êúì ìåñòíèòå óñëîâèÿ”. ÍÀÐÚ×ÍÈÊ çà íîâîèçáðàíè êìåòîâå è îáùèíñêè ñúâåòíèöè