REZULTATI ISTRAŽIVANJA Iako se društveno-politički kontekst u kome se vršilo ovogodišnje istraživanje, nije bitnije promijenio u odnosu na prethodni period(tu prije svega mislimo na ekonomsku stagnaciju, demografsko osipanje, uticaj globalnih dešavanja, slabljenje institucija i, naročito, politički uticaj i kontrolu u gotovo svim sferama života), rezultati istraživanja pokazuju i neke nove trendove, na šta će biti ukazano i u ovom izvještaju. Ono što je ostalo nepromijenjeno u odnosu na prethodna istraživanja, jesu razlike u odgovorima na većinu pitanja između ispitanika iz Republike Srpske i Federacije BiH. To uočavamo već na prvom pitanju: KOME GRAĐANI BiH NAJVIŠE VJERUJU. U 2026. godini građani BiH najviše vjeruju medijima i skoro podjednako institucijama vlasti i vjerskim zajednicama što je slično podacima iz 2025. godine. Potom se vjeruje međunarodnoj zajednici i nevladinom sektoru. Političke stranke i političari uživaju najmanje povjerenja među građanima BiH. U odnosu na 2025. godinu, bilježimo generalno povećanje povjerenja i to najviše u NVO sektor i institucije vlasti. U FBiH najviše se vjeruje medijima, a potom institucijama vlasti i vjerskim ustanovama. U RS, najviše se vjeruje vjerskim zajednicama, pa tek onda institucijama vlasti i medijima. Takođe, povjerenje u institucije generalno je trenutno veće kod stanovnika FBiH, nego kod stanovnika RS. Povjerenje u političke partije i političare veće je u RS, nego u FBiH. U odnosu na 2025. godinu povjerenje građana RS u NVO i međunarodnu zajednicu je veće, što je rezultat splašnjavanja kampanje dijela političkog i medijskog establišmenta protiv OHR-a, pojedinih ambasada i nevladinih organizacija, koji je postojao u 2025. godini. S tim u vezi je, rekli bismo, i ovogodišnji rast povjerenja u medije u odnosu na prethodnu godinu, kada je čak 80% ispitanika u RS bilo potpuno nezadovoljno njihovim radom. U FBiH procenat nezadovoljnih radom medija u poređenju sa prošlom godinom je porastao za 10%, ali u ovom entitetu ipak i dalje pokazuju veći stepen povjerenja u sredstva informisanja i novinare, nego što je to slučaj sa ispitanicima u RS. Prema mišljenju dvije trećine ispitanika u BiH(njih 68,9%) sloboda medija u FBiH je djelimično prisutna, dok 9,4% misli da je potpuno prisutna, a 12,2% da uopšte nije prisutna. Sloboda medija u Republici Srpskoj je djelimično prisutna za 31,1% stanovnika BiH, dok 37,2% smatra da uopšte nije prisutna. U Federaciji BiH misle da sloboda medija u RS nije uopšte prisutna(44,1%), dok to isto smatra 24,5% stanovnika RS. U RS nešto više od polovine ispitanika smatra da je sloboda medija djelimično prisutna. Najveće prepreke za slobodan rad medija u BiH su njihova politička zavisnost, opšta politička klima u državi, finansijska zavisnost i nedovoljna profesionalnost. U poređenju s prošlom godinom bilježimo samo rast od 7% kod stavke opšta politička klima, zahvaljujući činjenici da je i u FBiH uvećan procenat onih koji misle da upravo ona negativno utiče na rad medija(njih oko 8%). U Republici Srpskoj raste procenat ispitanika koji smatraju da je opšta politička klima u BiH značajniji faktor uticaja na medijske slobode u 2026. godini u odnosu na 2025., ali i onih za koje je ozbiljan faktor negativnog uticaja na rad medija predstavlja neadekvatan zakonski okvir(20%). Najveći uticaj na rad medija imaju političari i političke stranke i to misli 74,1% stanovnika BiH. Smanjio se procenat ispitanika BiH koji smatraju da OHR i međunarodna zajednica imaju uticaj na medije, prije svega zahvaljujući rezultatima u Republici Srpskoj, čiji su građani u proteklom periodu označavali OHR i međunarodnu zajednicu kao glavne faktore uticaja na medije. U oba entiteta primjećuje se rast uticaja političara i stranaka, dok se u FBiH bilježi pad uticaja vlasnika medija. Dvije trećine stanovnika BiH smatra da je kriminalizacija klevete i mogućnost krivičnog gonjenja novinara i urednika uticala na slobodu medija u RS, dok svaki četvrti stanovnik Republike Srpske smatra da to uopšte nije uticalo. Ono što je konstanta u prošlogodišnjem, ali i istraživanjima medijskih sloboda u BiH iz ranijih godina, jeste uvjerenje građana da upravo političari i političke stranke prednjače u kršenju novinarskih prava i medijskih sloboda. To ove godine smatra skoro tri četvrtine građana BiH. Da OHR i međunarodna zajednica krše novinarska prava i medijske slobode smatra tek 7,8% stanovnika BiH. Takav stav, uprkos trendu pada u odnosu na prethodnu godinu, prije svega dijele stanovnici RS, njih 20,8%. U FBiH političari i političke stranke su ti koji se doživljavaju kao glavni kršioci novinarskih i medijskih prava i sloboda. 4 Friedrich-Ebert-Stiftung e.V.