Prishtina The Effect Of Covid-19 Pandemic in Kosovo EFEKTI FINANCIAR NGA COVID-19 NË PUSHTETIN LOKAL Përveç efekteve kryesore fiskale të pandemisë në nivelin qendror në Kosovë, COVID-19 ka prekur seriozisht komunat. Qeveritë e nivelit lokal kanë qenë në ballë të miratimit të masave të përgjegjshme dhe parandaluese me qëllim që të sigurojnë një funksionim të duhur pavarësisht krizës pandemike. Përveç veprimeve të politikës si zakonisht, tridhjetë e tetë(38) komuna në Kosovë kanë intensifikuar punën e tyre për të siguruar shërbime emergjente dhe për t'u komunikuar qytetarëve për të përmbajtur shpërthimin e virusit. Koordinimi midis nivelit qendror dhe lokal është bërë gjithashtu më i dukshëm në sigurimin e përgjigjeve efektive gjatë menaxhimit të krizës. Me rritjen e numrit të qytetarëve të infektuar dhe përkeqësimin e situatës ekonomike, roli i komunave në Kosovë është bërë thelbësor në të gjitha pjesët e sistemit shoqëror dhe ekonomik. Komunat kanë luajtur një rol vendimtar në zbatimin e masave të shëndetit publik si: zbatimi i politikave të izolimit, monitorimi i popullsisë, kujdesi për popullatat në nevojë, komunikimet në krizë, sigurimin e rendit dhe sigurisë publike. Për më tepër, niveli lokal ka qenë një faktor kryesor në garantimin e mbrojtjes sociale, mbështetjen e shërbimeve lokale dhe sigurimin e mbështetjes financiare për qytetarët. 8 Aktiviteti i zvogëluar ekonomik si rezultat i pandemisë së bashku me masat e 8 Study on Emergency Needs and Socio-Economic Impact of Covid-19 on Local Government in Kosovo. The Association of Kosovo Municipalities 9 The Impact of the COVID-19 Pandemic on Local Government. GAP nevojshme reaktive të ndërmarra nga qeveritë lokale po ndikojnë kryesisht në perspektivën financiare në nivelin lokal në Kosovë. Rritjet në shpenzimet e qeverisë lokale dhe kolapsi i të ardhurave të shkaktuara nga efektet e lidhura me pandeminë, po krijojnë një lidhje asimetrike midis shpenzimeve dhe të ardhurave për komunat. Për të parë këtë lidhje asimetrike dhe për të pasur një pasqyrë të perspektivës ekonomike komunale, në seksionet vijuese, ne do të analizojmë efektin e pandemisë në shpenzimet e qeverisë dhe të hyrat vetanake. SHPENZIMET E QEVERISË Shpërthimi i pandemisë COVID-19 ka çuar në rritjen e shpenzimeve qeveritare, veçanërisht në lidhje me blerjen e mallrave dhe shërbimeve. Ka pasur një rritje të dukshme të shpenzimeve për të adresuar nevojat plotësuese dhe mungesat e sistemit të kujdesit shëndetësor në komuna, veçanërisht kërkesa për pajisje mjekësore dhe dezinfektues si gatishmëri për t'iu përgjigjur një shpërthimi të COVID-19. Duke pasur parasysh që një pjesë e konsiderueshme e buxheteve lokale janë kryesisht shpenzime jo diskrecionale në lidhje me pagat dhe mëditjet, ka shumë pak hapësirë për komunat për të adresuar shpenzime shtesë që vijnë nga kontrolli i pandemisë. Si e tillë, hapësira e kufizuar për manovrim dhe varësia e lartë nga grantet nga qeveria qendrore, i ka kufizuar qeveritë lokale nga ndërmarrja e procedurave të prokurimit publik, investimet publike dhe adresimi i mjaftueshëm i sfidave socio-ekonomike që vijnë nga pandemia. 9 11