BRIEFING Title photo, illustra­Ιωάννης Γκουτζαμάνης Οι έμφυλες διαστάσεις της απολιγνιτοποίησης στην Ελλάδα: Κατευθύνσεις πολιτικής για μια φεμινιστική Δίκαιη Μετάβαση Εισαγωγή Η γρήγορη απομάκρυνση από τη χρήση λιγνίτη στην Ελλάδα, ειδικά στη Δυτική Μακεδονία, αλλάζει την τοπική αγορά εργασίας, τις κοινωνικές υπηρεσίες και την καθημερινή ζωή με τρόπο που επηρεάζει διαφορετικά τα φύλα. Οι άμεσες απώλειες θέσεων εργασίας στην εξόρυξη και την ηλεκτροπαραγωγή επηρεάζουν κυρίως άνδρες. Όμως, οι γυναίκες στις λιγνιτικές περιοχές αντιμετωπίζουν έμμεσες συνέπειες. Αυτές περιλαμβάνουν αυξημένη ανεργία στον τριτογενή τομέα, περισσότερη άμισθη φροντίδα, υψηλά ποσοστά ενεργειακής φτώχειας και αυξημένη μετανάστευση. Είναι ζωτικής σημασίας να διασφαλιστεί ότι οι πολιτικές για το κλίμα και την ενέργεια είναι δίκαιες, ισότιμες και επωφελείς για τις κοινότητες, τόσο για τη διατήρηση της δημόσιας υποστήριξης προς την απανθρακοποίηση όσο και για την αντιμετώπιση πολύπλευρων κοινωνικών προκλήσεων. Τα υφιστάμενα εργαλεία Δίκαιης Μετάβασης στην Ελλάδα (κυρίως το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης(ΤΔΜ), τα Εδαφικά Σχέδια Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης 1 και τα συναφή εθνικά μέτρα) παραμένουν σε μεγάλο βαθμό«ουδέτερα ως προς το φύλο», με περιορισμένη ρητή στόχευση των γυναικών ή της οικονομίας των υπηρεσιών φροντίδας. Μια πραγματικά δίκαιη μετάβαση οφείλει να υιοθετήσει φεμινιστική προσέγγιση, ενσωματώνοντας συστηματικά την ισότητα των φύλων και τη διαθεματική δικαιοσύνη στον σχεδιασμό, την υλοποίηση και την παρακολούθηση της απολιγνιτοποίησης. 1 Πρόκειται για τα Territorial Just Transition Plans, που εξειδικεύουν χωρικά τις παρεμβάσεις για τη στήριξη των πληγεισών περιοχών μέσω επενδύσεων σε υπο ­δομές και απασχόληση. Οι έμφυλες διαστάσεις της απολιγνιτοποίησης στην Ελλάδα 1