Jelica Mini ć Vanjska politika Srbije u kontekstu regionalnog dijaloga i novog proširenja EU Piše: Jelica Mini ć I. Uvod Tokom posljednjih mjeseci vanjsku politiku Srbije karakterizira odre đ eni“povratak u prošlost”. Iako evropske integracije i dobri odnosi sa susjedima još uvijek visoko kotiraju na listi prioriteta(i u klju č nim državnim dokumentima i u izjavama vode ć ih politi č ara), č ini se da su konkretni potezi srbijanske vlade kontradiktorni i da upu ć uju na sve uo č ljiviju podjelu unutar vladaju ć e koalicije. Postaje jasno da neriješeno pitanje statusa Kosova, kao i veliki napori da se ujedine sve politi č ke snage u Srbiji oko strategije za rješavanje tog pitanja, naro č ito one u vladaju ć oj koaliciji, ugrožava realizaciju drugih strateških interesa Srbije. Naime, ne samo da je slika postoktobarske, demokratske Srbije, ozbiljno narušena nego se sve č eš ć e ponavlja da politika Miloševi ć evog režima i dalje drži jarbol aktualne politike. To neizbježno ima ozbiljan utjecaj na politi č ke odnose unutar Srbije, te dovodi u pitanje evropsku perspektivu. Godina 2008. bit ć e još jedna“prekretnica” u suvremenoj historiji Srbije; tokom posljednja dva desetlje ć a, godinu za godinom, Srbija se suo č avala s raznim prekretnicama, gdje je č esto biran smjer koji je vodio unazad umjesto da se krene stabilnim putem politi č ke konsolidacije te ekonomskog i društvenog napretka. Iako je Srbija uklju č ena u sve regionalne inicijative u skladu sa svojim administrativnim kapacitetima, odnosi sa susjedima tokom posljednjih mjeseci bili su ozna č eni s nekoliko politi č kih incidenata, i na bilateralnim i na multilateralnim nivoima. Iza incidenata s Makedonijom i Crnom Gorom stajala je Srpska pravoslavna crkva, kao i neprimjerene izjave savjetnika premijera; iza demonstracija o posebnim odnosima s Republikom Srpskom stajala je Vlada Republike Srbije. Dešavalo se da srbijanski zvani č nici napuste sastanke regionalnog karaktera zbog prisustvovanja predstavnika privremene vlade Kosova, č ak i da prijete povla č enjem iz regionalnih tijela kojima se Srbija priklju č ila slijede ć i sporazume koje je usvojila Narodna skupština(kao što je slu č aj s Energetskom zajednicom jugoisto č ne Evrope). Tokom ljeta 2007. postojala je specifi č na kampanja protiv daljnje integracije Srbije u NATO, koja je u septembru okrunjena politi č kim manifestom Demokratske stanke Srbije “Za neutralnost Srbije”, koju je premijer Vojislav Koštunica iznio u javnost. 1 Ova programska platforma ne negira potrebu Srbije da u č estvuje u NATO-ovom programu Partnerstvo za mir, ali eksplicitno i argumentirano negira mogu ć nost punopravnog č lanstva 1 “Za neutralnost Srbije”, govor Vojislava Koštunice pred Glavnim odborom Demokratske stranke Srbije, objavljen u dnevnim novinama Politika, 20. septembra 2007, str. 13. 54 Foreign Policy Review-godina 3, broj 3