TÁC ĐỘNG CỦA“BẪY LAO ĐỘNG GIÁ RẺ” ĐẾN LĨNH VỰC XÃ HỘI, VĂN HÓA Ở VIỆT NAM HIỆN NAY ­THỰC TRẠNG VÀ MỘT SỐ VẤN ĐỀ ĐẶT RA Nguyễn Thị Hà* Nguyễn Thị Thu Huyền** L ao động giá rẻ đã từng là một lợi thế cạnh tranh lớn của Việt Nam khi nước ta có nguồn lao động dồi dào, giá rẻ so với nhiều quốc gia khác, đặc biệt là các nước phát triển. Điều này đã thu hút nhiều doanh nghiệp nước ngoài đầu tư vào Việt Nam, nhất là trong các ngành sản xuất, gia công, lắp ráp. Các doanh nghiệp tận dụng lợi thế chi phí lao động thấp để giảm giá thành sản phẩm, tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường. Tuy nhiên, lợi thế này đang có xu hướng giảm và dần mất đi do nhiều yếu tố tác động, bao gồm cả sự gia tăng chi phí lao động và sự phát triển của các quốc gia khác có chi phí lao động cao hoặc thấp hơn. Khi lợi thế này suy giảm, Việt Nam phải đối mặt với nguy cơ“bẫy lao động giá rẻ” và trên thực tế, hiện nay chúng ta đã trong tình trạng này.“Bẫy lao động giá rẻ” là một trạng thái phát triển mà nếu không nhận diện và thoát ra kịp thời, sẽ cản trở sự phát triển kinh tế, khát vọng trở thành nước phát triển có thu nhập cao vào năm 2045. Điều đó không chỉ tác động đến sự phát triển kinh tế mà còn có những ảnh hưởng tiêu cực đến văn hóa, xã hội. Trong bài viết này, chúng tôi làm rõ những hệ quả đó và đề xuất một số giải pháp giảm thiểu hoặc thoát khỏi“bẫy lao động giá rẻ” ở Việt Nam hiện nay. * Viện Dân tộc và Tôn giáo, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. ** Viện Chủ nghĩa xã hội khoa học, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. 32