VAI TRÒ CỦA KINH TẾ TƯ NHÂN TRONG GIẢI QUYẾT“BẪY LAO ĐỘNG GIÁ RẺ” Ở VIỆT NAM HIỆN NAY Bùi Văn Huyền* Nguyễn Thanh Thắm** 1. Khái quát chung về“bẫy lao động giá rẻ” và vai trò của kinh tế tư nhân trong giải quyết“bẫy lao động giá rẻ” 1.1. Khái niệm“bẫy lao động giá rẻ” Lao động là hoạt động có mục đích của con người nhằm tạo ra của cải vật chất và các giá trị tinh thần cho xã hội. Theo C.Mác, lao động không chỉ là hoạt động vật chất mà còn là sự biểu hiện của năng lực tư duy, sáng tạo của con người trong quá trình sản xuất và tái sản xuất xã hội. Lao động được coi là một yếu tố sản xuất cơ bản bên cạnh tư bản, đất đai và công nghệ. “Bẫy lao động giá rẻ” là trạng thái phát triển kinh tế trong đó một quốc gia chủ yếu dựa vào lợi thế chi phí nhân công rẻ để thu hút đầu tư, nhưng lại không tạo ra được sự chuyển dịch đáng kể về năng suất, kỹ năng hay giá trị gia tăng, khiến nền kinh tế mắc kẹt trong tình trạng thu nhập thấp. Theo nhiều học giả(Rodrik, 2013; Felipe et al., 2012), các nước rơi vào“bẫy lao động giá rẻ” thường có những đặc điểm sau:(1) cơ cấu kinh tế thiên về các ngành sản xuất gia công, thâm dụng lao động; (2) mức lương thấp không tương xứng với năng suất;(3) hạn chế trong đào tạo nghề và nâng cao kỹ năng;(4) thiếu đầu tư vào đổi mới sáng tạo, nghiên cứu và triển khai(R&D);(5) khó dịch chuyển lên các nấc thang giá trị cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu, khiến nền kinh *,** Viện Kinh tế- Xã hội và Môi trường, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. 48