VAI TRÒ CỦA THỂ CHẾ, CHÍNH SÁCH TRONG GIẢI QUYẾT “BẪY LAO ĐỘNG GIÁ RẺ” Ở VIỆT NAM HIỆN NAY Nguyễn Văn Quyết * Đinh Công Tuyến ** L ao động giá rẻ được hiểu là lực lượng lao động có chi phí nhân công thấp so với mặt bằng chung của khu vực hay thế giới, đó là tình trạng người lao động được trả mức lương thấp, không tương xứng với thời gian, sức lực bỏ ra. Lương thấp được hiểu là không tương xứng với thời gian, sức lực bỏ ra, không đủ trang trải cho những nhu cầu tối thiểu của cuộc sống, có tình rủi ro cao. “Bẫy lao động giá rẻ” được hiểu là trạng thái một nền kinh tế phụ thuộc vào lao động có chi phí thấp, kỹ năng hạn chế, và giá trị gia tăng thấp, dẫn đến khó khăn trong việc chuyển đổi sang các ngành công nghiệp có năng suất cao hơn.“Bẫy” này xảy ra khi một quốc gia không thể nâng cao năng suất lao động để cạnh tranh với các nền kinh tế phát triển, đồng thời mất lợi thế cạnh tranh về chi phí lao động so với các quốc gia đang phát triển khác. Tác động tiêu cực bao gồm tăng trưởng kinh tế chậm, bất bình đẳng thu nhập gia tăng, và sự phụ thuộc vào các ngành sử dụng nhiều lao động như dệt may, da giày, hoặc lắp ráp điện tử. Ngoài ra, còn gắn liền với việc thiếu hụt lao động có kỹ năng cao. Trên thế giới, một số quốc gia và vùng lãnh thổ đã thoát khỏi“bẫy lao động giá rẻ” như Hàn Quốc, Singapore, Nhật Bản và Đài Loan... Biện pháp chủ đạo là đầu tư mạnh mẽ vào giáo dục, nghiên cứu phát triển, thu hút đầu tư nước ngoài, chuyển giao công nghệ; đồng thời quan tâm cải cách thể chế, chính sách. Ngược lại, các nước như Philippines, *,** Viện Chủ nghĩa xã hội khoa học, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. 139