VAI TRÒ CỦA GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRONG PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO NHẰM THOÁT“BẪY LAO ĐỘNG GIÁ RẺ” Ở VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY Vũ Thị Phương Hậu * Lê Thị Trang ** V iệt Nam đang đứng trước thách thức chuyển đổi từ nền kinh tế dựa vào lao động giá rẻ sang nền kinh tế dựa trên tri thức và nguồn nhân lực chất lượng cao. Trước áp lực cạnh tranh quốc tế và yêu cầu đổi mới sáng tạo ngày càng cao, chất lượng lao động trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và sự phát triển bền vững của đất nước. Mặc dù lực lượng lao động của Việt Nam đông đảo, nhưng tỷ lệ người có trình độ chuyên môn cao, kỹ năng nghề và khả năng thích ứng với yêu cầu công việc hiện đại còn hạn chế, dẫn đến nguy cơ mắc kẹt trong“bẫy lao động giá rẻ”. Giáo dục và đào tạo vì thế đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tạo nền tảng để Việt Nam thoát khỏi tình trạng dựa vào sức lao động giá rẻ và hướng tới tăng trưởng dựa trên tri thức, sáng tạo và giá trị gia tăng. Nhận thức đúng về vai trò của giáo dục và đào tạo sẽ giúp hoạch định chính sách phù hợp, đổi mới chương trình đào tạo và tăng cường liên kết giữa nhà trường, doanh nghiệp và xã hội, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Bài viết này tập trung phân tích vai trò của giáo dục và đào tạo trong phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao thông qua phân tích thực tiễn phát triển nguồn nhân lực ở Việt Nam hiện nay, từ đó thấy được yêu cầu phải đổi mới giáo dục và đào tạo để phát triển nguồn nhân lực chất *,** Viện Văn hóa và Phát triển, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. 95