përgjatë këtyre shekujve dhe sidomos zhvillimi i vrullshëm industrial i 200 viteve të fundit, e çuan njeriun deri në atë pikë sa vërtet nuk e lëvizi Tokën në kuptimin që Arkimedi e tha, por të paktën deri më tani ka arritur ta“shkundë” atë në kuptimin e parë të fjalës. Është faktuar më shumë se një herë se shpërthimet e fuqishme bërthamore kanë potencial jo vetëm të lëvizin koren e Tokës por dhe të lëvizin krejt globin duke ndryshuar pjerrësinë e boshtit të Tokës. Natyrisht që realizimi i thënies së Arkimedit nuk ka qenë qëllim në vetvete, por mund të themi që është një simbol i ekstremeve, që ka kapur zhvillimi i teknologjisë nga njeriu përgjatë 2200 viteve qëkur leva u vu mbi baza shkencore. Zhvillimet teknologjike nuk kanë ecur me të njëjtën shpejtësi. Pengesat e krijuara nga mungesa e zhvillimit shkencor dhe pengesat artificiale të sistemeve ekonomike, politike apo edhe fetare kanë bërë që deri në shekullin e 18-të këto zhvillime të ishin të vakëta sidomos në fushën e mekanikës. Ishte sistemi kapitalist i ekonomisë së tregut, marrëdhëniet, që ai krijoi dhe fryma që ai solli, faktorët të cilët katalizuan zhvillimin e vrullshëm në teknologjinë e nisur në vitet 1800, zhvillim, i cili vazhdon ende dhe sot me ritme të larta. Përgjatë këtyre 2 shekujve të fundit zhvillimet teknologjike në industrinë e rëndë dhe të lehtë kanë pësuar ndryshime në formë dhe përmbajtje duke shënuar katër epoka të dallueshme të zhvillimit të cilat shpesh në literaturë njihen me numra: industria 1.0, industria 2.0, industria 3.0 dhe industria 4.0. Kjo e fundit i përket kryesisht epokës së dy dekadave të fundit të digjitalizimit të shpejtë dhe në nivel global jo vetëm të marrëdhënieve ekonomike, por dhe të atyre sociale duke revolucionarizuar rrënjësisht botën dhe marrëdhëniet që zhvillohen në të. 2. Teknologjia dhe prodhimi Digjitalizimi i punëve, ndryshe i njohur gjerësisht dhe me emrin Industria 4.0, në thelb i referohet përdorimit të teknologjisë digjitale në prodhimin e mallrave dhe shërbimeve në ekonomi. Kjo teknologji e re, e cila ka pak vite që ka filluar përdorimin e saj, do të mundësojë jo vetëm rritjen e shpejtësisë dhe saktësisë së shërbimeve por pritet të ndryshojë rrënjësisht dhe tregjet në ekonomi, sidomos tregun e burimeve njerëzore. 2.1 Epokat e përdorimit të teknologjisë në prodhim Që në epokat e hershme dhe deri në ditët e sotme mallrat dhe shërbimet në ekonomi janë prodhuar duke përdorur tre faktorët bazë të prodhimit punën, tokën dhe kapitalin. Përdorimi i këtyre faktorëve ka arritur nivele të larta eficience në periudhën e zhvillimit industrial përgjatë së cilës mund të identifikojmë dy epoka: Epoka e parë, fillon nga lashtësia e deri në vitet e para të industrializimit kapitalist në fundin e shekullit të 18-të. Gjatë kësaj epoke me mbizotërim të thellë të bujqësisë, punimet industriale mbetën në nivel të veglave të thjeshta të punës ofruar nga zejtarët dhe prodhimin e mjeteve të rënda të transportit kryesisht anijeve dhe armëve luftarake të bazuar në masë të madhe te përdorimi i levës, i punës së krahut dhe kafshëve të punës, si dhe i materialeve të dobëta kryesisht prej druri, bakri dhe hekuri të papërpunuar. Epoka e dytë, është epoka e industrializimit, e cila fillon në shekullin e 19-të ose fillimi i viteve 1800. Në këtë kohë reduktohet dekadë pas dekade përdorimi i krahut të punës dhe i kafshëve të punës duke u zëvendësuar me shpejtësi nga makineritë, të cilat jo vetëm prodhonin në masë, por dhe me kosto më të ulëta duke rritur eficiencën ekonomike dhe në të njëjtën kohë interesin dhe investimin për to. Është pikërisht kjo epokë e dytë e industrializimit e bazuar në shpikjet dhe 2
Druckschrift
Digjitalizimi i ekonomisë dhe ndikimi i tij në tregun e punës : sfidat për Shqipërinë
Einzelbild herunterladen
verfügbare Breiten