5. Digjitalizimi në Shqipëri – arritje dhe sfida 5.1. Promotorët e digjitalizimit Gjermania ka qenë vendi i parë, i cili ka promovuar digjitalizimin e ekonomisë që në vitin 2011 nëpërmjet një platforme ekonomike 26 . Me këtë promovim, ky vend u bë i pari që rriti digjitalizimin e ekonomisë nëpërmjet ndërlidhjes së linjave të prodhimit. Gjermania është pranuar gjerësisht si një pioniere në revolucionin e katërt industrial dhe po merr një rol udhëheqës në ndërtimin e standardeve dhe normave ndërkombëtare. Duke njohur nevojën për bashkëpunim ndërkombëtar, Gjermania po punon me vendet e tjera për të zhvilluar dhe miratuar standardet dhe normat globale, që nxisin ndërveprimin dhe rrjedhat e të dhënave 27 . Shumë vende të tjera janë rreshtuar në vijën e parë të promovimit të këtij revolucioni të ri industrial me përfitime të mëdha ekonomike. Republika Çeke, Zvicra, Anglia, Franca, Kina, Japonia, Korea e Jugut, SHBA, etj. kanë shpallur programet e tyre afatmesme të zhvillimit në të cilat një vend gjithnjë e më të madh zë digjitalizimi i prodhimit. Janë 25 vende nga Evropa, Amerika e Veriut, Azia Lindore dhe Paqësori të cilët prodhojnë mbi 75% të prodhimit në nivel global sot ata janë, gjithashtu, të pozicionuar mirë për të ardhmen e prodhimit. Shumë prej këtyre vendeve janë në ballë të projektimit, testimit dhe pionierizimit të teknologjive në zhvillim dhe kanë zhvilluar strategji të drejtuara nga qeveria për të përfituar nga revolucioni i katërt industrial. 5.2. Digjitalizimi në Shqipëri Niveli i zhvillimit të digjitalizimit në Shqipëri, ndryshe nga parametrat ekonomikë apo dhe ato socialë dhe juridikë, ka ecur me një shpejtësi relativisht të kënaqshme krahasuar me vendet e zhvilluara dhe në disa sektorë mbart pothuaj të njëjtin nivel dhe gjendet në të njëjtë etapë zhvillimi(p.sh. sektori bankar). Sipas të dhënave të INSTAT 28 ,në vitin 2016 në Shqipëri, pjesa dërrmuese e ndërmarrjeve(95.6%) dhe një pjesë e konsiderueshme e punonjësve (28%)kanë përdorur kompjuterin për qëllime pune. Janë 96.8% e ndërmarrjeve, të cilat kanë akses në internet dhe 7.1% e tyre shesin produkte nëpërmjet internetit. Një gamë e gjerë e shërbimeve publike janë në procesin e digjitalizimit duke ofruar jo vetëm lehtësi por dhe reduktim kostosh si për shtetin dhe për qytetarin(p.sh. e Albania). Transmetimet audiovizive janë në procesin e digjitalizimit të plotë duke ofruar avantazhe në drejtim të zgjerimit të kapaciteteve dhe shërbimeve. Në sektorin financiar, sistemet kibernetike të përfaqësuar kryesisht në rrjetet bankare kanë shënuar përmirësim në 12 vitet e fundit, sidomos pas vitit 2005. Ekzistojnë 16 banka tregtare të shpërndara në 494 degë dhe agjenci në të gjithë Shqipërinë, të cilat njëkohësisht ofrojnë shërbime bankare në 7,911 pajisje digjitale, respektivisht 800 bankomatë dhe 7,111 POS(Ang. Point Of Sale). Rreth 11% e popullsisë kanë kryer pagesa nëpërmjet internetit në vitin 2017, për një vlerë 551 miliardë lekë duke shënuar një rritje me 60% krahasuar me një vit më parë 29 . Kompanitë e sigurimit po synojnë zgjerimin e shërbimit online, si dhe ofrimin e produkteve me natyrë digjitale si psh. identifikimi i vendndodhjes së mjeteve motorike nëpërmjet sistemit të identifikimit satelitor të vendndodhjes. Shoqëri tregtare të veçanta në sektorë të ndryshëm po përpiqen që nëpërmjet investimeve individuale të fusin teknologjinë 26 Mbështeturnëtëdhënadhe data tënjëartikulli me titull“Office de Promotion des Industries et des Technologies” 27 World Economic Forum In collaboration with A.T. Kearney, Insight Report 2018,“Readiness for the Future of Production Report 2018” 28 INSTAT,2016, Raport Teknologjia e Informacionit dhe Komunikimit në Ndërmarrje, 2016 29 Burimi i të dhënave: Banka e Shqipërisë 11