Rritja e konkurrencës në tregun e punës për shkak të teknologjisë digjitale rrezikon të zbehë avantazhin konkurrues që ka Shqipëria në krahasim me vendet Europiane në drejtim të kostove relativisht të ulëta të punës në raport me nivelin e kualifikimit. Nga të dhënat, rezulton se në vendet kryesisht aziatike kosto e punës për të njëjtin nivel kualifikimi është shumë konkurruese. 6.2. Rekomandime Për shkak të dinamikës së lartë dhe kostove relativisht të larta të teknologjisë së re, institucionet publike dhe shoqëritë tregtare në Shqipëri duhet të parashikojnë më tepër fonde në dispozion të blerjes së pajisjeve digjitale. Këto fonde duhet të parashikojnë jo vetëm koston e blerjes së teknologjisë, por në të njëjtën kohë dhe kostot për të mbuluar deri diku pasojat e saj mbi tregun e punës. Konkretisht, këto fonde do të duhen për trajnimin e stafit, si dhe mbështetjen sociale për ato shtresa, të cilat nuk do të mund të integrohen me teknologjinë e re. Meqenëse Shqipëria është në procesin e integrimit në Bashkimin Europian, është e nevojshme përshtatja e legjislacionit të punës dhe atyre, që lidhen indirekt me tregun e punës, me modelet më të mira dhe të avancuara të vendeve të BE-së. Këtu duhen përzgjedhur në veçanti ato modele, të cilët ofrojnë zgjidhje të problemeve që digjitalizimi shkakton në tregun e punës dhe në të njëjtën kohë nuk bëhen pengesë për procesin. Nevojiten politika dhe programe qeveritare të plota dhe afatmesme lidhur me përfshirjen e digjitalizimit në ekonominë e vendit. Duke evidentuar në gjerësi pikat e dobëta dhe të forta të vendit, duhen analizuar përfitimet që mund të nxirren duke analizuar shanset dhe kërcënimet që vijnë nga digjitalizimi, sidomos kërcënimet për tregun e punës. Politikëbërësit në Shqipëri duhet të mbajnë gjithnjë parasysh faktin se një ndër përfitimet aktuale të digjitalizimit është importimi i vendeve të punës nga vendet e zhvilluara kryesisht të BE-së. Këtu duhet të tregohet kujdes në trajtimin e atyre bizneseve, që sjellin vende punë në Shqipëri duke shfrytëzuar pajisjet digjitale. Pas një analize të arsyeve pse ata zgjedhin Shqipërinë dhe njohjeje të konkurrencës që vjen nga vendet e rajonit, duhet të ndërtohen politika ekonomike të tilla që të mos të zbehin avantazhin konkurrues të Shqipërisë në këto sektorë të cilët prodhojnë(importojnë) vende pune duke shfrytëzuar pajisjet digjitale. Literatura “Upgrading Smart Manufacturing with Industry 4.0”, Richard E. Crandall, September/October 2017 Almada-Lobo, Francisco. 2017.“The Business Value of Industry 4.0.” Where Manufacturing Meets IT, May 24. http://blog.mesa.org/2017/05/the-business-value-of-industry-40.html. Sniderman, Brenna, Monika Mahto and Mark Cotteleer. 2016.“Industry 4.0 and Manufacturing Ecosystems.” Deloitte University Press, February 22. https://dupress.deloitte.com/content/dam/dup-us-en/articles/manufacturing-ecosystemsexploring-world-connectedenterprises/DUP_2898_Industry4.0ManufacturingEcosystems.pdf. 17
Druckschrift
Digjitalizimi i ekonomisë dhe ndikimi i tij në tregun e punës : sfidat për Shqipërinë
Einzelbild herunterladen
verfügbare Breiten