1.3 Αξιολόγηση του ισχύοντος μηχανισμού καθορισμού του κατώτατου μισθού Ο κατώτατος μισθός αποτελεί ένα δίχτυ προστασίας για εκείνες τις ομάδες εργαζομένων που το έχουν ανάγκη για το λόγο αυτό η εφαρμογή του είναι καθολική(ILO, 2018, Minimum wage policy guide, Chapter 1, Geneva). Το νέο σύστημα καθορισμού του νομοθετημένου κατώτατου μισθού με βάση το γαλλικό μοντέλο έχει σημαντικά πλεονεκτήματα αλλά και προκλήσεις ειδικά για χώρες, όπως είναι η Ελλάδα, η οποία διήλθε από το 2010 και για μια δεκαετία βαθιά οικονομική κρίση με προγράμματα οικονομικής προσαρμογής, με υψηλά ποσοστά ανεργίας, άτυπης οικονομίας και αδήλωτης εργασίας την περίοδο εκείνη (ILO, 2016, Διαγνωστική έκθεση για την αδήλωτη εργασία στην Ελλάδα). Στην Ελλάδα χαρακτηριστική είναι η κυριαρχία των πολύ μικρών επιχειρήσεων καθώς το 94,7% είναι πολύ μικρές από 0 έως 9 εργαζόμενους οι οποίες απασχολούν το 48,6% των εργαζομένων του ιδιωτικού τομέα. Το 99,9% των επιχειρήσεων απασχολούν από 0-249 εργαζόμενους (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2024, SME Performance Review, Greece Country Sheet) ενώ παράλληλα η κάλυψη από συλλογικές συμβάσεις είναι περιορισμένη και δεν ξεπερνάει το 20%(ΟΟΣΑ, Απρίλιος 2023 και ΕΚΤ, 11 Ιουνίου 2025). Pros Βασικό πλεονέκτημα της θέσπισης του νέου μοντέλου με βάση τον αλγόριθμο είναι η διαφάνεια και η αντικειμενικότητα, καθώς η προσαρμογή του βασίζεται σε συγκεκριμένα οικονομικά δεδομένα. Επίσης, θετικό στοιχείο αποτελεί η ανταπόκριση του στις οικονομικές συνθήκες καθώς ο αλγόριθμος προσαρμόζεται αυτόματα σε οικονομικούς δείκτες, όπως ο πληθωρισμός. Περαιτέρω, για πρώτη φορά και σύμφωνα με τις επιταγές τις Οδηγίας 2022/2041, ο βασικός μισθός καλύπτει και τους εργαζόμενους στον δημόσιο τομέα και δεν θα μπορεί να μειωθεί. Cons Αξίζει, όμως, να επισημανθεί ότι από τα εθνικά κριτήρια που ορίζονται στο άρθρο 5 της Οδηγίας για τον καθορισμό του κατώτατου μισθού τα οποία είναι δεσμευτικά πρέπει και τα 4 να ορίζονται ρητώς στην ελληνική νομοθεσία ήτοι: α) η αγοραστική δύναμη των νόμιμων κατώτατων μισθών, λαμβανομένου υπόψη του κόστους διαβίωσης· β) το γενικό επίπεδο των μισθών και την κατανομή τους· γ) ο ρυθμός αύξησης των μισθών· δ) τα εθνικά επίπεδα και οι εξελίξεις, μακροπρόθεσμα, στην παραγωγικότητα. Περαιτέρω, οι συντελεστές που αναφέρονται για την αυτόματη αναπροσαρμογή του κατώτατου μισθού στηρίζονται σε στοιχεία που δεν έχουν τύχει επεξεργασίας αλλά θα διαμορφωθούν στο μέλλον από την ΕΛΣΤΑΤ, κάτι το οποίο θέτει σε διακινδύνευση του εγχειρήματος της εφαρμογής του νέου μηχανισμού στην πράξη. Σημαντικό, επίσης, είναι να εξεταστεί πέραν της βελτίωσης του κατώτατου μισθού σε σχέση με τον μέσο ή τον διάμεσο μισθό, εάν το εν λόγω σύστημα θα διασφαλίζει ένα«αξιοπρεπές βιοτικό επίπεδο» ως πρόσθετη διάσταση στην αξιολόγηση της επάρκειας του. Σημειώνεται δε ότι στην Ελλάδα η ψηφιακή μετάβαση και η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης AI δεν έχουν ακόμη ενταχθεί στον θεσμικό κοινωνικό διάλογο. Επιπροσθέτως, για το ποσοστό και την εξέλιξη της κάλυψης από συλλογικές διαπραγματεύσεις απαραίτητη είναι η λειτουργία ενός αξιόπιστου και αποτελεσματικού εργαλείου συλλογής και αξιολόγησης δεδομένων, το οποίο προς το παρόν απουσιάζει από την Ελλάδα, που θα περιλαμβάνει αξιόπιστα στοιχεία για την κάλυψη από συλλογικές διαπραγματεύσεις, γεγονός που έχει επισημανθεί και από τον ILO κατά τον έλεγχο εφαρμογής της ΔΣΕ 98. Επίσης, σύμφωνα με το άρθρο 3 του Ν.5163/2024 που ενσωμάτωσε στην ελληνική έννομη τάξη την Οδηγία 2022/2041 το πεδίο εφαρμογής καλύπτει τους εργαζόμενους στον ιδιωτικό τομέα και τους απασχολούμενους στον δημόσιο τομέα, όπως αυτός ορίζεται στην περ. α’ της παρ. 1 του άρθρου 14 του ν. 4270/2014 (Α’ 143), στους απασχολούμενους στις εισηγμένες στο χρηματιστήριο επιχειρήσεις του Κεφαλαίου Β’ του ν. 3429/2005(Α’ 314), καθώς και στις ανώνυμες εταιρείες του ν. 4972/2022(Α’ 181), με οποιαδήποτε σύμβαση ή σχέση εργασίας ή μορφή απασχόλησης και ανεξάρτητα από τη φύση των παρεχόμενων υπηρεσιών. Δημιουργείται στο σημείο αυτό νομικός προβληματισμός ως προς την περιορισμένη ευρύτητα της ως άνω διατύπωσης του Ν.5163/2024, η οποία δεν περιλαµβάνει ρύθμιση ανάλογα µε τις ειδικές περιστάσεις εκτέλεσης της εργασίας που υπάγονται στο πεδίο εφαρµογής και προστασίας του άρθρου 2 της Οδηγίας και της εισαγωγικής σκέψης 21, για κατηγορίες εργαζοµένων, όπως«το οικιακό προσωπικό, οι κατά παραγγελία εργαζόµενοι, οι εργαζόµενοι διαλείπουσας απασχόλησης, οι εργαζόµενοι βάσει δελτίου, οι εργαζόµενοι σε πλατφόρµες, οι ασκούµενοι, οι µαθητευόµενοι και άλλοι εργαζόµενοι µε άτυπες µορφές απασχόλησης, καθώς και οι ψευδοαυτοαπασχολούµενοι και οι αδήλωτοι εργαζόµενοι», με κίνδυνο αποκλεισμού ενός μεγάλου αριθμού εργαζομένων από την ασπίδα προστασίας του θεσμικού πλαισίου(Επιστημονική Υπηρεσία της Βουλής των Ελλήνων(2024), Έκθεση επί του Νομοσχεδίου για την ενσωμάτωση της Οδηγίας 2022/2041). 8 Friedrich-Ebert-Stiftung e.V.